(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Origen Hexapla"

Digitized by the Internet Archive 

in 2006 with funding from 

Microsoft Corporation 



http://archive.org/details/origenhexapla01unknuoft 



ORIGENIS HEXAPLORUM 

QUAE SUPERSUNT; 

SIVE 

VETERUM INTERPRETUM GRAECORUM 

IN TOTUM VETUS TESTAMENTUM 

FRAGMENTA. 

POST FLAMINIUM NOBILIUM, DRUSIUM, ET MONTEFALCONIUM, 

ADHIBITA ETIAM VERSIONE SYRO-HEXAPLARI, 

CONCINNAVIT, EMENDAVIT, ET MULTIS PARTIBUS AUXIT 

FRIDERICUS FIELD, AA.M. 

OOLLEOII 8S. TRIN. CANTAB. OLIM SOCIUS. 



TOMUS I. 

PROLEGOMENA. 
GENESIS — ESTHER. 



OXONII: 

Ε TYPOGRAPHEO CLARENDONIANO. 

Μ DCCC LXXV. 



2>3 



/ 



1Ν MEMORIAM 

FRANCISCI MARTEST AA.M. 

COLLEGII SS. TRIN. APUD CANTAB. VICE-MAGISTRI 

VIRI INTEGERRTMI SANCTISSIMI PUSSIMI 

INGENII ERUDITIONISQUE DOTIBUS ORNATISSIMI 

MIHI CONJUNCTISSIMI 

1NCEPTORUMQUE MEORUM FAUTORIS STUDIOSLSSl.MI 

QUI OBITT DIE XX MAII A. D. MDCCCLXVIII 

AETATIS SUAE LXVII 

IN PACE. 



MUI.TIS ILLE BONIS FLEBILI8 OCCIDIT 
NULLI FLEBILIOB QVAM MIHI. 



IN HONOREM 

ΑΝΤΟΝΙΙ MARIAE CERIANI 

COtLEGII BIBLIOTHECAE AMBROSIANAE DOCTORIS 

HEXAPLORUM MEORUM 

AB INCUNABULIS USQUE AD CONSUMMATIONEM EORUM 

ADJUTORIS INDEFATIGABILIS 

QUEM IN STUDIIS SYRIACIS EXCOLENDIS ET PROMOVENDIS 

PRIMARIUM LOCUM OBTINUISSE 

DOCTI OMNES UNO ORE CONSENTIUNT 

CUIQUE IN SPARTA QUAM SORTITUS SIT EXORNANDA 

VITAE LONGITUDINEM HONORIS AMPLITUDINEM 

PROSPERA OMNIA 

AUGUROR ET DEPRECOR. 

F. F. 



Ρ R AE FATIO 



(JRIGENIS HEXAPLORUM deperditorum fragmentis disjectis conquirendis et edendis 
primus operam navavit Petrus Morinus Parisinus in annotationibus ad Biblia Graeca ex 
auctoritate Sixti V Ρ. M. Romae cusa anno 1587; qui in epistola ad Silvium Antonianum de 
suis in editione paranda partibus haec scribit : ** Mihi uni data est provincia commentariorum 
in V. T. Vaticanorum, quae Catenae dicuntur, evolvendorum ac perlegendorum, ut ex iis 
varias lectiones variasque interpretationes Aquilae, Symmachi et Theodotionis, Quintae prae- 
terea ac Sextae editionis, exciperem et in annotationes transferrem, quas itidem scribendas 
susceperam." Cum vero anno sequenti ex eadem auctoritate Flaminius Nobilius Biblia 
Graeca Sixtina cum Morini annotationibus Latine reddita Romae ediderit, contigit ut com- 
muni opinione Nobilio tribueretur quae proprie Morini commendatio sit ; qui error adeo inve- 
teravit, ut nobis quoque in opere inscribendo ei non obsistendum esse videretur. 1 

Post Morinum idem opus suscepit Joannes Drtjsius in libro post obitum ejus edito, cui 
titulus : Vetervm Interpretum. Graecorum in totum V. T. Fragmenta, colleeta, versa et notis 
illustrata α Johanne Drusio, Linguae Sanctae in illustrium Frisiae Ordinum Academia, duni 
viveret, Professore, Arnhem. 1622. Fragmentis praemissae sunt duae Auctoris epistolae, 
quarum prima de Aquila, Symmacho et Theodotione, altera de Quinta et Sexta editione agit. 
Lecticmibus trium interpretum a Morino collectis Drusius vix hilum addidit; sed eas 
interpretatione Latina, aliorum locorum collatione, et doctis annotationibus non mediocriter 
illustravit. 



1 Montefalconius in Monito ad Proverbia notat, multo Cod. 248 (qui est Vat. 346) Bodleianis, perspectum est, 
majorem in Proverbia lectionum. silvam α Morino col- Morini lectiones in Proverbia omnes ex hoc uno codice 
lectam esse qitam in ceteros libros, quia videlicet praestcm- (qui etiam in mendo μπ-ανικήσης Cap. xxiii. 10 cum Ed. 
tiores codices in hanc Scripturae partem, quam in ceterae, Rom. coucinit) derivatas fuiese. 
Romae suppetebant. Nobis vero, evolutis collationibue 

bi 



iv PRAEFATIO. 

Vetus Testamentum ex versione LXX interpretum secundum exemplar Vaticanum Romae 

m, una cum Scholiis ejusdem editionis, variia MSS. codicum veterumque exemplarium 
lectionibus, necnon Fragmentis versionum Aquilae, Symmachi et Theodotionis edidit Lam- 
hektus Bos Franequerae, 1709. Praeter Morini collectionem Bosius alia trium interpretum 
fragmenta ex Notis Patricii Junii in Polyglottis Waltoni, ex editione Francofurti 1597, ex 
Drueio, et ex Cardinalis Barberini Codice in Prophetas, margini suo allevisse profitetur. 
Quod vero ad lectiones Francofurtenses attinet, eas non genuinas esse, sed Hieronymi Latinas 
Graece redditas ia Monito ad Jesaiam p. 430 probavimus. 

Ne in accessionibus minoris momenti immoremur, aedificio, cujus fundamenta ab editore 
Romano jacta sunt, fastigium imposuit D. Bernardus de Montfaucon, Monachus Bene- 
dictinus e Congregatione S. Mauri, qui Origenis Hexaplorum quae supersunt, multie partibus 
auctiora quam α Flaminio Nobilio et Joanne Drusio edita fuerint duobis tomis formae 
raaximae edidit Parisiis, 17 13. Primo volumini praemissa sunt Praeliminaria in Hexapla 
Origenis, Opuscula quaedam Origenis et Epiphanii inedita, et Testimonia Auctorum ; secun- 
dum vero ad calcem habet Lexica ad Hexapla Hebraicum et Graecum, quorum posterius ab 
Abr. Trommio in Concordantiis (xraecis ad V. T. repetitum est, Codices et omnis generis 
subsidia, quibus usiis est Montefalconius, in Monitis ad singulos S. Scripturae libros recen- 
euimus. Opus, etsi nequaquam omnibus numeris absolutum, laboriosissimum tamen et utilis- 
«imum, per saeculum et dimidium in hac eruditionis biblicae provincia sine rivali primatum 
tenuit. Certe famam ejus non obscuravit repetitio ejus a Carolo Friderico Bahrdt, anno 
1769 et sequenti Lipsiae et Lubeciae publici juris facta. 

Bahrdtio, ut ipse profitetur, in primis propositum fuit, ut immortalis Montefalccmii 
■<$ editionem, qnae nullum emptorem pretio suo deterreret, pararet. Hoc consilio textum 
Hebraicum, quandocunque solito prolixior esset, decurtavit; verba Hebraica literis Graecis 
adscripta plurima ejecit; versionem Latinam, cui antecessor ejus dimidium fere cujusque 
]>aginae assignaverat, omisit; Montefalconii notas maximam partem neglexit, etiam eas quae 
unde sumpta sit lectio quaeque describunt; ceteras omnino suas fecit et cum suis permiscuit, 
quia ejus net nihil lectoria intererat. Vitia prioris editionis typographica innumera correxisse 
vereor ne nimis temere professus sit; quod vero ad augenda Hexapla attinet, si excipias 
lectiones Codicis Pentateuchi Lipsiensis a Jo. Frid. Fischero anno 1767 editi, nihil omnino 
effecit. Lexica nova ad usurn operis sui necessaria, si viris doctis labores suos non displicuisse 
kUeUezcrit, paraturum ee poUicitus est; quae tamen, viris doctis, ut videtur, non faventibus, 
lucem non viderunt. 

Annie recentibus novam Hexaplorum editionem vehementer exoptaverunt W.DD., e 
quibus unius tantum et alterius verba proferemus. Sic igitur J. G. Eichhornius, de Monte- 
falconii Hexaplis judicium ferens: "Dolendum est quod doctus Benedictinus eruditione 



PBAEFATIO. ν 

Hebraea, acumine critico, interdum etiam communi diligentia et accuratione adeo destitutus 
sit, ut ne Drusii quidem fragmenta Batis exacte exscripserit. Ad sumraam, Hexapla ejus pro 
bono collectaneorum thesauro habenda sunt. Ad haec elaboranda et augenda jampridem a 
Semlero, Scharfenbergio, Doederleinio, Matthaeio, Schleusnero, Spohnio, singularibus opusculis 
auspicatum est; quorum vestigiis si ab aliis insistetur, Hexaplorum editio fidelior et Criticis 
utilior cito sperari potest. Equidem a codicibus LXX interpretum MSS. et versione Syro- 
hexaplari plurimum adjumenti exspecto." 2 In eandem sententiam breviter sed magno cum 
pondere Constantinus Tischendorfius : " Magnopere optandum est ut, quibus antehac 
Morinus, Drusius, Montefalconius, Bahrdtius, Schleusnerus aliique de sacris literis promeruere, 
studia colligendorum omnium eorum, quae ex opere Origenis passim etiamnum supersunt, 
repetantur promoveanturque." 3 

Nunc quid in nostro opere, L. B., ut votis eruditorum hominum pro virili satisfaciamus, 
praestiteriraua, paucis accipe. Ε duobus reliquiarum hexaplarium fontibus ab Eichhornio 
sagaciter detectis, omnia fere nostra hausimus. Lectiones trium interpretum ab Holmesio et 
Parsonsio ad calcem cujusque libri e codicibus suis excerptas sedulo exscripsimus ; primum, 
scilicet a Jobo (a quo initium fecimus) ad Danielem, ex edito eorum magno opere; mox, cum 
ad XII Prophetas ventum est, ex ipsis collationibus manuscriptis, quas domi habere per 
favorem Curatorum Bibliothecae Bodleianae nobis contigit. Finito autem opere, ne pars prior 
a Jobo ad Danielem eodem beneficio destitueretur, e schedis Bodleianis magnam bonarum 
lectionum segetem, a duumviris illis immerito praeteritarum, in Auctarium ad id factum 
recondidimus. Porro multas alias lectiones anonymas in apparatu eorum subtextitali latentes 
in lucem protraximus ; quarum aliae ad alias versiones pertinent, aliae ad eam recensionem 
quam probabilibus argumentis Luciano Martyri vindicavimus. Transeamus ad alterum 
fontem, versionem scilicet Pauli Telensis Syro-hexaplarem, partim ioeditam, partim ex apo- 
grapho parum fideli editam; in qua tractanda magnis difficultatibus pressi fuissemus, ni Vir 
egregius Antonius Maria Ceriani, Collegii Bibliothecae Ambrosianae Doctor, viain salutis 
nobis aperuisset. Praeterea ad libros Levitici 4 et I et II Kegum, deperdita versione Syro- 
hexaplari, ex Bar Hebraei Horreo Mysteriorum hactenus inedito, opem nobis ferente Doctore 
Gulielmo Wright, Linguae Arabicae apud Cantabrigienses Professore, paucas, sed bonae 
frugis, trium interpretum lectiones lucrati sumus. His summatim expositis, ne eadem bis 
dicendo molesti simus, Lectorem ad Monita cuique libro praemissa ablegamus. Unum restat, 
idque jucundissimum, ut nomina eorum, qui nobis in labore nostro decennali exantlando vocati 



1 Eichhorn. (J. G.) Einleitung in das A. T. T. I, p. 370 ed. 3» 5ae . 3 Tischendorf. Prolegom. in V. T. juxta LXX 

Interpretee, p. lv ed. 4 toe , Lips. 1869. 4 Vicl. Omissa ad calcem Auc(<irii. 



VI 



PRAEFATIO. 



et non vocati officia sua praestiterint, grate commemoremus. Hi autem sunt, praeter duos 
modo memoratos, Robertus Lubbock Bensly, A.M., Academiae Cantabrigiensis Sub-biblio 
thecarius; Josephus Cozza, Monachus Basilianus; Philippus Edvardus Pusey, A.M., ex 
Aede Christi Oxonii; et Gulielmus Aldis Weight, A.M., e ColL SS. Trin. Cantabrigiae. 



QUOD Germanis literatis moris eet, ut ad summos in philosophia honores rite capessendos 
vitae et studiorum rationes reddant, id mihi eemper visum est senescenti quam adolescenti 
aetati, et absoluto quam vixdum inchoato curriculo magis consentaneum esse. Cum igitur, 
Deo favente, ad finem ultimi mei laboris literaiii tanquam ex longa navigatione in portum 
pervenerim, peto indulgentiam tuam, L. B., dum quid in vita ultra communem terminum 
producta peregerim, et quibus studiorum inceptorumque meorum auctoribus et fautoribus, 
breviter expono. 

Natus sum Londini anno MDCCCI mensis Julii die XX in vico cui nomen a Nova Porta, 
in quo pater meus Henricus Field, et ante eum pater ejus, et post eum frater meue natu 
maximus per longam annorum seriem medicam artem exercuerunt. Avus meus Joannes 
Field uxorem duxit Annam filiam Thomae Cromwell, negotiatoris Londinensis, viri humili 
conditione, sed stirpe illustri, quippe qui patrem habuerit Henricum Cromwell, Majorem 
(qui dicitur) in exercitu Reginae Annae; avum autem Henricum Cromwell, Hiberniae 
Dominum deputatum, filium natu minorem OLI VEB-II CROMWELL, Reipublicae Angliae, 
Scotiae et Hiberniae Protectoris. Sed stemmatum satis. Redeo ad patrem meum, viram 
strenuissimum, integerrimum, piissimum, cujus memoriam nunquam eo quo par est amore et 
veneratione prosequi potero. Is, dum sextum annum agebam, cooptatus est in medicum 
Orphanotrophei Christi a Rege Edvardo VI fundati, quo eventu patuit mihi aditus gratuitus 
ad scholas dicti Orphanotrophei grammaticas, primura sub disciplina viri optimi et amabi- 
liseimi, Lancelotti Pepys Stephens, A.M., scbolae inferioris magistri; donec, aetate paulo 
provectior, traneii in scbolam superiorem ab Arthuro Gulielmo Trollope, S.T.P., tunc 
temporie gubernatam, quo praeceptore, nulli coaetaneorum suorum secundo, a pueritia usque 
ad animm aetatis duodevigesimum literis Latinie, Graecis, Hebraeis sedulo imbutus sum. 
Ε schola egressum anno MDCCCXIX excepit me Collegium SS. Trinitatis apud Canta- 
brigienses, cujue post sex menses Discipulus factus sum. Tutores habui in disciplinis mathe- 
maticis Joannem Brown, AM., et Gxjlielmum Whewell, A.M. ; in eruditione autem classica 
(quae dicitur) Jaoobum Henricum Monk, S.T.B., Graecarum literarum Professorem Regium; 



PRAEFATIO. vii 

quorum praelectiones diligenter attendens, privato tutore facile carere potui. Elapso triennio 
(cujus disciplinae quotidianae jucundissimam memoriam recolo) anni MDCCCXXIII mense 
Januario in gradum Baccalaurei Artium admissus sum, quo tempore in tripode (quem vocant) 
mathematico primae classis decimum locum obtinui. Ejusdem anni mense Martio numisma 
aureum a Cancellario Universitatis pro profectu in studiis classicis quotannis propositum 
reportavi Vix bimestri spatio elapso, tertium in arenam descendi, et exhibitione a Roberto 
Tyrwhitt, A.M., ad eruditionem Hebraeam promovendam instituta dignatus sum. Proximo 
anno, Octobris die primo, culmine votorum meorum potitus sum, in Sociorum celeberrimi 
Collegii ordinem post examinationem habitam cooptatus. Collegas lionoris habui tres : 
Thomam Babington Macaulay, Poetam, Oratorem, Historicum ; Henricum Malden, in 
Collegio Universitatis Londini Graecarum literarum Professorem ; et Georgium Biddell 
Airy, Astronomum Regium. Anno MDCCCXXVIII a Joanne Kaye, S.T.P., Episcopo Lin- 
colniensi, sacris ordinibus obligatus sum. Ex eo tempore S. Scripturae et Patrum Ecclesiae 
studio me addixi, nullo tamen publice edito fructu, donec anno MDCCCXXXIX S. Joannis 
Chrjsostomi Homilias in Matthaeum ad fidem codicum MSS. et versionum emendatas et 
annotationibus illustratas non modico sudore ac sumptu evulgavi. Non multo post almae 
matri meae valedixi, et curam pastoralem Saxbamiae Magnae in agro Snffolciensi per tres 
annos administravi. Anno MDCCCXLII beneficium ecclesiasticum Reephamiae cum Ker- 
distone in agro Norfolciensi, cujus collatio ad Collegium SS. Trinitatis pertinet, jure successionis 
mihi obtigit. In hoc viculo amoenissimo annos unum et viginti non inutiliter consumpsi, 
partim in cura animarum non ita multarum mihi commissarum, partim in studiis eis sectandis, 
quae gloriam Dei illustrare, et Ecclesiae ejus adjumento esse possent. Ne longior fiam, per 
id tempus Chrysostomi, deliciarum mearum, Homiliarum in Divi Pauli Epistolas novam 
recensionem, septem voluminibus inclusam, in gratiam Bibliothecae Patrum Ecclesiae a pres- 
byteris quibusdam Oxoniensibus inceptae edidi. Praeterea, rogatu venerabilis Societatis de 
Promovenda Doctrina Christiana, Veteris Testamenti juxta LXX interpretes recensionem 
Grabianam denuo recognovi; cujus operis, quamvis ad aliorum modulum et praescriptum con- 
formati, merita qualiacunque candide agnovit Tischendorfius in Prolegomenis ad V. T. juxta 
LXX interpretes, Lipsiae, 1869, quartum editis. Vixdum hoc pensum finieram, cum in 
mentem mihi venit cogitatio operis, quod ad priora illa quasi cumulus accederet, boc est, 
Origenis Hexaplorum novae et quae nostri saeculi votis satisfaceret editionis ; quod tamen 
ut ad felicem exitum perducerem, quantulum mihi restaret tam vitae quam vigoris in hunc 
unum laborem impendendum esse sensi. Resignato igitur beneficio meo, e cujus amplis 
reditibus jam omnibus bonis affluebam, anno MDCCCLXIII Norvicum me contuli, unde anno 
sequenti, prolusionis gratia, Otium meum Norvicense, sive Tentamen de Reliquiis Aquilae, 
Symmachi et Theodotionis e lingua Syriaca in Graecam conveHendis, emisi. In animo 



viii PRAEFATIO. 

habebam librum per aubscriptiones (quas vocant) publicare, sed in hac bonarum literarum 
despicientia res tam male mihi successit, ut spem omnem operis edendi abjecissem, nisi perop- 
portune Delegati Preli Oxoniensis Academici, interveniente Roberto Scott, S.T.P., Collegii 
Balliolensis Magistro, omnem novae editionis impensam in se suscepissent; quibus pro sua 
in me, exterae Academiae alumnum, benevolentia gratias quam maximas ago. 

Quod 6iipere8t quam brevissime potero conficiam. Fidem catholicam, ab Ecclesia Angli- 
cana reformata expositam, firmiter teneo. Errores ac novitates, qui in tot annorum decursu 
alter alteri supervenerint, sive Evangelicalium (qui nominantur), sive Rationalistarum, sive 
(quod novissimuni ulcus est) Ritualistarum et Papizantium, praeveniente Dei gratia feliciter 
evasL Jus fasque tum in privatis tum in publicis rebus impense amavi; injurias et aggres- 
siones, sive regum delirantium, sive plebeculae tyraanidem affectantis, immitigabili odio ac 
detestatione prosecutus sum. Vitam umbratilem et otiosam semper sectatus sum, non ut 
desidiae indulgerem, sed ut iis negotiis, in quibus me aliquid proficere posse senserim, 
vacarem. Per quadraginta fere annos in bonis literis excolendis, praecipue eis quae ad 
Verbi Divini illustrationem pertinent, sine patrocinio, sine emolumento, sine honore desudavi. 
Nunc senio confectus, et rude donatus, nihil antiquius habeo quam ut juniores competen- 
tioresque in eodem campo decurrentes, dum vivo et valeo, consiliis, adhortationibus, 
facultatibus adjuvem. 

Scribebam Norvici die XVI Septembris, A.D. MDCCCLXXIV. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



CAPUT I. 

De Hexaplorum variis nominibus. 

Origenis opus elaboratissimum, quodque ad Sacri Codicis intelligentiam maximum 
momentum habet, sub generali Hexaplorum nemine omnibus, qui vel primis scientiae 
biblicae elementis imbuti sint, familiariter notum est. Nomen ipsum cum cognatis ejus, 
Tetrapla, Octapla etc., apud Origenem, Eusebium, Epiphanium et Hieronymum (e quorum 
scriptis ipsius operis descriptio in primis petenda est) plurali forma gaudet, Τά 4ξαπ\ά, Τά 
τίτραπλά ; apud recentiores autem aeque commuDis est singularis numerus, Τδ ίξαπλοΰν, Τδ 
τπραπλονν. Cum vero sextuplex vel quadruplex S. Scripturae textus qui in eo compre- 
hendatur, per paginas sive columnas (σελίδα?) parallelas (quae dicimtur) legentium oculis 
subjiciatur, inde factum est quod aliud nomen, Τδ έξασέλιδον, Τδ τςτρασέλιδον, operi Origeniano 
inditum sit. 1 

Praeter Hexapla proprie sic dicta, Origenem alia volumina sub Tetraplorum appellatione 
concinnasse inter veteres scriptores convenit. Haec autem quatuor versiones Graecas, Aquilae 
videlicet, Symmachi, LXX interpretum et Theodotionis, ordine quo nominavimus dispositas, 
complexa esse certum indubitatumque est. De Hexaplorum vero compositione paulo obscu- 
rior est quaestio. Generalior et (ut nostra fert sententia) longe probabilior opinio est, Hexapla 
ita nuncupata esse, quia praeter quatuor dictas versiones, duas alias columellas, quae textum 
Hebraeum literis Hebraicis et Graecis descriptum continerent, ceteris praepositas exhibebant. 
Ad hanc conclusionem (quae Salmasii, 2 Petavii, 3 Huetii, 4 Hodii, 5 Montefalconii, 6 aliorum assen- 
sionem nacta est) extra omnem dubitationem ponendam sufficere posse videatur Epiphanii 
t « , 

1 Hexaplarium codicum in contradistinctionem, exem- sionis Syro-hexaplaris inditum. 2 De Hellenistica, 

plaria quae unicam τών Ο' editionem continebant όπλα. ρ. 159. s Animadv. ad Upiphan. p. 404. * Ori- 

nominabantur, ut videre est in Hexaplis nostris ad 3 Reg. genianorum Lib. III, Cap. II, § 4. 6 De Bibliorum 

vii. 13. χϋ. 22. Hinc quoque versioni Syriacae vulgari Textihus, p. 595. β Praeliminaria in Hex. Orig. 

nomen Peschito ()^«*ju», άπλοΰή npos άντώιαστολψ ver- p. 8. 



x PROLEGOMENA ΙΝ HEXAPLA OMGENIS. 

testimonium evidentissimum, dignum quod hic integrum exscribatur. Έντυγχάνοντες γάρ τοις 
έζαπλοΐς ή οκταπλοί?• τετραπλά γάρ είσι τα 'Ελληνικά, δταν αϊ του 'Ακύλα και Συμμάχου και των οβ? 
και θεοδοτίωνος έρμηνεΐαι συντεταγμέναι ώσι• των τεσσάρων δε τούτων σελίδων ταΐς δυσι ταΐς Έβραϊκαΐς 
συναφθεισών έζαπλά καλείται' (αν δε και ή πέμπτη και ή έκτη ερμηνεία συναφθώσιν, ακολούθως τούτοις 
οκταπλά καλείται. 7 Εχ Epiphanio, ut conjicere licet, sua hausit Auctor Epistolae versioni 
Harethi ArabicaQ praepositae, qui de Origenis Octaplis haec habet : " Horum primus ordo 
continebat scripturam Hebraicam, sermone ac literis Hebraicis: secundus autem scripturam 
Graecam, sermonem vero plane Hebraicum instar praecedentis, ut ita Graece ea legerent, qui 
scripturam Hebraicam nequaquam callerent : tertius versionem Aquilae, cui signum Alpha 
Graecum, primum scilicet nominis ejus literam apposuit : quartus versionem Symmachi, quam 
apposita prima nominis ejus litera Σ notavit : quintus versionem LXXII, quam literis Ain 
et Beth nuraerum LXXII exprimentibus notavit : sextus versionem Theodotionis, quam litera 
θ prima nominis ejus litera notavit : septimus interpretationem Hierichunte inventam, cujus 
auctoris nomen cum lateret, litera He, signo numeri quinarii eam notavit : octavus versionem 
Nicopoli inventam, cujus itidem auctor cum nomine notus non esset, Sexti notam ei indidit, 
quam litera Vaw ejus numeri indicio signavit." 8 Sed contra assurgit Valesius, qui ex loco 
Eusebii Hist. Eccles. VI, 1 6 aperte convinci affirmat, Hexapla dicta esse eo quod sex inter- 
pretationes Graecae in iis continerentur praeter Hebraicum textum Hebraicis et Graecis literis 
descriptum. Nam ut Tetrapla dicta sunt, quod quatuor versiones Graecas haberent, sic etiam 
Hexapla appellata esse, quod sex versiones, Aquilae videlicet, et Symmachi, et LXXII inter- 
pretum, et Theodotionis, Quintam denique et Sextam editionem complecterentur ; Hebraicum 
autem textum, cum ipsum authenticum esset exemplar, in versiones non esse numerandum. 
Locue Eusebii sic sonat : Ταύτα? δε άπάσας (versiones Graecas sex, in Psalmis autem septem) 
(π! ταυτον σνναγαγων, διελών τε προς κώλον (h. e. per cola, seu memhra sensum integrum absol- 
ventia), και άντιπαραθεις άλλήλαις μετά και αυτής της Εβραίων σημειώσεως (textu) τα των λεγομένων 
έζαπλών αντίγραφα καταλέλοιπεν. Ubi tamen si sumatur (id quod nogari non potest) Hexa- 
plorum nomen improprie de totius operis corpore poni, cujus partes secundum numerum 
vereionum ad quemque librum adhibitarum nunc Hexapla, nunc Octapla, in Psalmis vero, si 
Eusebio fides habenda est, etiam Enneapla, proprie nominari possint, nihil est in his verbis 
quod priori nostrae suppositioni repugnet. Majoris certe difficultatis est alter Epiphanii in 
Panario locus, ubi de Hexaplorum compositione haec habet : "Οθεν το πρώτον αύτοϋ επιμελώς 
έφιλοτιμήσατο συναγαγεϊν των %ξ ερμηνειών, 'Ακύλα, Συμμάχου, των τε οβ' και θεοδοτίωνος, πέμπτης τε 
και έκτης εκδόσεως, μετά παραθέσεως έκαστης λέξεως Εβραϊκής, και αυτών όμοΰ των στοιχείων, εκ παρ- 
αλλήλου δε άντικρυς δευτέρα, σελίδι χρωμενος κατά σύνθεσιν, Εβραϊκή μεν τή λέξει, Έλληνικώ δε τω 
γράμματι, έτέραν πάλιν πεποίηκε σύνθεσιν, ως είναι μεν ταύτα και καλεΐσθαι έξαπλά έπι τάς Έλληνικάς 
ερμηνείας δύο όμοΰ παραθέσεις, Εβραϊκής φύσει μετά στοιχείων, και Εβραϊκής δι Ελληνικών στοιχείων, 
ώστε είναι τήν πάσαν πάλαιαν διαθήκην δι' έξαπλών καλουμένων, και διά τών δύο Εβραϊκών ρημάτων. 9 



1 Epiphan. De Mens. et Pond. 19 (Opp. T. II, p. 175). don, Oxford, 1779, pp. 12, 13. 9 Epiphan. Haeres. 

• White (Rev. Joeeph), Letter to the Lord Bishop of Lon- LXIV, 3 (Opp. T. I, p. 526). 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xi 

Locus obscurus, et fortasse corruptus, non modo priori ejus et clariori ejusdem rei expositioni 
repugnare, sed ne inter se quidem cohaerere videtur, siquidem idem Hexaplorum nomen nunc 
de sex tantum columnis Graecie, nunc de iisdem et duabus Hebraeis conjunctim ponitur. 
Sed ut manifestior evadat res, varias operis Origeniani formas nunc recensebimus. 

1. Tetraplorum tum in scholiis tum apud scriptores ecclesiasticos frequens est mentio ; qui 
omnes summo consensu testantur, compositionem fuisse ab Hexaplis prorsus discretam, qua- 
tuor versiones Graecas ceteris notiores complectentem. Textus autem LXXviralis Jobi, 
Danielis et XII Prophetarum, prout in Tetraplorum columna tertia olim exstabat, in ver- 
sione Syro-hexaplari adhuc exstante repraesentatur. 

2. Pentapla semel tantum quod sciamus nominantur, videlicet in Codice Marchaliano ad 
Jesai. iii. 24, ubi scholium habetur : Οί γ' στίχοι οί υποκείμενοι ονκ εκειντο εν τω πεντασελίδω, ονδε 
Ώριγενης εξηγούμενος τούτων έμνήσθη. Si vera est codicis scriptura, et non potius legendum h 
τω τετρασελίδω (ut ad v. 25 Syro-hex. in marg. : Ονκ εκείτο εν τω τετρασελίδω) per quinqve 
columnas indicari non potest juxta Valesii hypothesin series Ά. Σ. (Χ. θ. E', nam Quintae 
editionis in Jesaia nec vola nec vestigium ; sed potius Έβρ. Ά. Σ. Ο', θ, ubi prima coluinna, 
ut videtur, textum Hebraeum Graecis characteribus descriptum continebat ; cujus rei exem- 
plum habemus in Cod. Barb. ad Hos. xi. 1, ubi tamen non πενταπλά, sed εξαπλόί memo- 
rantur. 

3. Hexaplorum passim mentio fit, non solum in illis Bibliorum libris, in quibus Quintae 
et Sextae editionis nullum indicium est, 10 verum etiam in illis, in quibus quinque 11 aut sex 12 
versiones Graecas ab Origene adhibitas esse exploratum est. In posteriore casu Hexaplorum 
titulum generaliori sensu usurpari sumendum est. 

4. Heptaplorum nomen, Montefalconio et antecessoribus ejus inauditum, non reperitur 
nisi in versione Syro-hexaplari ad 4 Eeg. xvi. 2, et in subscriptione in fine ejusdem libri, ubi 
diserte legitur : J^a ^»a*f ^»? cu« 1LaJ^-s{? |^j^-a ^ao, h. e. ex libro Heptaplorum sive Septcm 
columnarum. Haec autem septima columna qualis sit, ex ipsa versione libri 4 Regum Syro- 
hexaplari ostenditur, ubi praeter tres interpretes notiores lectiones Quintae editionis passim 
in margine allegantur. Quinetiam ad Cap. vi. 5 : E'. ούαί μοι κύριε, appingitur scholium : To 
κύριε το ενταύθα όντως φέρεται εν Tfj σελίδι ττ\ ΈΒΔΟΜΗΙ, και πάρα τοις άλλοις ερμηνενταΐς* εν δε 
τω Έβραίω, άδωνί. At enim si Valesio credendum, versio Sexta non septirnam, sed quintam 
Hexaplorum columnam occupasse manifestum est. 

5. Operis quod Octaplorum titulo insignitum est, mentio fit in libro Jobi juxta ver- 
sionem Syro-hexaplarem, 13 necnon in scholiis Graecis ad librum Psalmorum, 14 in quibus 
notandum est Tetrapla et Octapla tantum poni, Hexaplis ne memoratis quidem (e. g. ad 
Psal. lxxxvii. 43 : Έν τω τετρασέλιδο* όντως• εν δε τω όκτασελίδω, θλιβόντων αυτών) ; nimirum quia 
m Psalmis Hexapla et Octapla unum idemque opus. 



10 Vid. Hex. ad 2 Reg. xxiv. 9, 25. M Vid. Hex. ad Hex. ad Job. v. 23. vi. 28. 14 Vid.Hex.ad Psal. Lxxv. 1. 

4 Reg. viii. 15. xi. 6. » Vid. Hex. ad Psal. cxliii. 1. lxxxvi. 5. lxxxviii. 43. cxxxi. 4. cxxxvi. 1. 

cxlv. 1. Hos. i. 8. vi. 4. Joel. i. 17. Mich. v. 3. " Vid. 

c 2 



Χ 11 



PROLEGOMENA ΙΝ HEXAPLA ORIGENIS. 



β. Nomen Enneaplorum nusquam reperitur, ne in Psalmia quidem, ubi Septimae edi- 
tionis vestigia rariora nec ea indubitata, apparent. Sed de hac quaestione alio loco. 

Cum vero compertum sit, Origenem duo tantum opera, Tetrapla videlicet et Hexapla, 
contexisse, hic non abe re erit quaestionem, quae in hac parte disputationis nostrae moveatur, 
in examen vocare ; videlicet utnim Tetrapla an Hexapla Auctor prius ediderit. 

Eusebius in loco Hist. Eccles. supra laudato post verba, τα των λεγομένων ίξαπλών ήμΐν 
αντίγραφα καταλίλοιπεν, subjimgit : ιδίως (seorsim) τήν Άκύλον και Συμμάχου καϊ θεοδοτίωνο* ίκδοσιν 
άμα τβ των Ο' kv τοπ τετραπλοί? ΈΠΙΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΑΣ. Ε quibus verbis necessaria, ut vide- 
tur, conclusio oritur, editionem tetraplarem post hexaplarem ab Auctore confectam esse ; hanc 
enim vim habet vocabulum έπικατασκευάζαν, insuper, vel postea concinnare, cui contrarium 
est Ίτροκατασκ€υάζαν. Nemini vero incredibile aut absurdum videbitur, Origenem cum animad- 
vertisset Hexaplorum volumina nimio sumptu ac labore indigere, Tetrapla, quorum usus 
facilior esset, demptis duabus Hebraeis editionibus, et Graecis minoris momenti versionibus, 
elaborasse; qiii et hodiernis scriptoribus mos est, lucubrationes suas primum uberiores et 
completiores emittere, postea vero in compendium redigere. Haec Valesii est sententia, cui 
aliquatenus favere videntur subscriptiones in fine singulorum librorum a librariis additae; 
in quibus significatur, exemplare ex quo descriptus vel translatus est liber ex Hexaplis 
desumptum esse, e Tetraplis vero correctum (διωρθώθη), vel cum iis collatum (άντφλήθη). 1 * 
In contrariam partem advocari potest scholium ad Psal. Ixxxvi. 5, in quo lectionem deteriorem 
μήτηρ Σιων in Tetraplis reperiri asseritur, potiorem vero μή τ% Σιων in Octaplis ; unde non 
absurde colligit Montefalconius, Tetraplorum lectionem mendosam Origenem postea in Hex- 
aplie emendasse. Sed hujusmodi probationes non tam certae et exploratae sunt, ut ad 
disertissiinam Eusebii declarationem evertendam valere possint. Proinde Montefalconius 
aliique qui majore opere minorem tempore priorem fuisse opinantur, in Eusebii loco aut 
deteriorem scripturam επισκεύασα? arripiunt, aut praepositionem in ΈΠΙ κατασκεύασα* non 
adeo urgendam esse contendunt. 

Montefalconius quidem ceteris audacior Tetrapla prius quam Hexapla edita fuisse exinde 
evinoere studet, quod in illis textum LXXviralem communem non correctum posuerit Ori- 
genes; in his autem manum emendatricem primum ei adhibuerit; ad quam propositionem 
probandam praeter scholium ad Psal. lxxxvi. 5 modo allatum frequentissima (ut ait) Jobi loca 
e Tetraplis desumpta, quae vitiosas et praeposteras lectiones non emendatas continerent, 
appellat. Scilicet per siglum Δ*, γρ. (h. e. Αιπλή γραφή), quod in libris Graecis saepe occurrit, 
Tetrapla indicari sibi suasit Vir palaeographicus. Etiam Origenis scholium ad Gen. xlvil 6 
a Montefalconio ideo arcessitum, ut ostendat, restitutionem seriei Hebraeae a LXX inter- 
pretibus male transpositae post edita Tetrapla factam fuisse, si recte intelligatur, contrarium 
probat, videlicet in Tetraplis pariter ac in Hexaplis Hebraei archetypi ordinem ab Origene 
revocatum esse. ie Sed quid in talibus moramur, cum in libris Jobi, Danielis et XII Pro- 
Φ— * 

Vid. Ilex. ad Joe. xxiv. 33, et Monitum ad Ezech. ιτλοίρ προς τ6ν tlppbv τον iv τω 'Εβραϊκά κα\ rais άλλαΐΓ (Kboaeai 
(Γ. II, ρ. 765). w Graeca SUnt: 'Eireti^ tv τοις rtrpa- οΊίκννται ΚΑΙ η των Ο' tv τισι τόποι: μ(τατ*θΰσα κ.τ.ί. Quae 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xiii 

phetarum ipse textus tetraplaris, obelie et asteriscis distinctus, et quantum sciamus, ad hexa- 
plarem prorsus conformatus, in versione Pauli Telensis Syriaca oculis nostris subjiciatur ? 

Sed priusquam disputationi de variis Hexaplorum nominibus finem imponamus, ad faci- 
liorem rei intelligentiam, antecessorum nostrorum vestigiis insistentes, Tetrnplorum, Hexa- 
plorum, Heptaplorum et Octaplorum (nam cetera nihil moramur) specimina quaedam hic 
exhibemus. 



sic perveree interpretatus est Montef. : Cum in Tetrajplis των Ο' aliquot in locis transpositum esse etc. ; quaei verba 
(h.e. in nota ad marginem Tetraplorum posita (/)) ex{! !) vpi>s τόι» ύρμυν ad δ««ηπ-<κ, non (quae manifestissiina loci 
serie Hebraei et ceterarum editionum ostensum est, textum constructio est) ad μιτατίβΰσα referenda sint. 



\1V 



PROLEGOMENA ΙΝ HEXAPLA OMGENIS. 



SPECIMINA TETRAPLORUM, HEXAPLORUM, 



ΆΚΥΛΑΣ. 

και μετά. τας Ιπτα εβδομάδας και εξήκοντα δύο 

ε£ο\οθρενθήσεται ήλειμμενος 

και ουκ εστίν αύτω. 



Ι. TETRAPLA, 

ΣΥΜΜΑΧΟΣ. 

και μετά τάς εβδομάδας τάς επτά και εξήκοντα δύο 

εκκοπήσεται χριστό? 

κα\ ούχ υπάρξει αύτω. 



II. HEXAPLA, 



το Έβραικον. 

nryn rv:t? ηκη 
rv\rv πηιετηκ nyon niD3 

npjtn ^aa 
nniDrrVK ηυε my pxe 

D3TD pyi nnpS 



το Έβραικον Έλληνικοιζ 

ΓΡΑΜΜΑΣΙ. 

ονζωθ σηνιθ θ(σον 

χισσονθ δ(μα *θμασβηη ΠΙΠΙ 

β* χι ονανακα 

μηην ωδ φ(ννωθ ίλ αμμανα 

ονλακίθ ράσων μαδηχ(μ. 



και τούτο fcvrtpov hnmn 
«αλύπτίΤί δακρνω το θνσιαστηριον (ΠΙΠΙ) 

κΚανβμω και οΐματγη 

άηο τον μη ίΐναι ίτι vrfaai προς το δώμον 

και \αβ(ϊν fvboKiav άπο χ*ιρ6ς νμων. 



ΤΟ ΈΒΡ. 



ΤΟ ΈΒΡ ΕΛΛΗΝ. ΓΡ. 

βεσαδημωθ κέδρων. 



Ά. 

εν άρούραις Κέδρων. 



III. HEPTAPLA, 



εν tjj φαράγγι Κέδρων. 



ΤΟ ΈΒΡ. 

"itod orno 



ΤΟ ΈΒΡ. ΕΛΛΗΝ. ΓΡ. 

μηρεμ μεσσααρ 
Χακταλ ιελεδεθεχ. 



Ά. 

από μήτρας έξωρθρισμενης 
σοι δρόσος παιδιότητός σου. 



IV. OCTAPLA, 

Σ. 

. . ,ώς κατ' ορθρον 

σοι δρόσος ή νεότης σον. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



xv 



HEPTAPLORUM ET OCTAPLORUM. 



Dan. ix. 26. 

OI O'. 

και μετά επτά και εβδομηκοστά και ε£ήκοντα δύο 

άποσταθήσεται χρίσμα 

και ουκ εσται. 



ΘΕΟΔΟΤΙΩΝ. 

και μετά τά? εβδομάδας τά? έξήκοντα δυο 

έξολοθρευθήσεται χρίσμα 

και κρίμα ουκ εστίν εν αύτω. 



Mal. ii. 13. 



και ταΰτα Bfvrtpov «roieire 
'tnrovTfs iv Βάκρυσι τό θυσιαστηριον (ΠΙΠί) 

Kkalovrts και οιμώσσοντα 
?ip τοΰ μη tivai €Tt vtvovra np6s τό Βώρον 
ϋξασθαι τό (νδοκημίνυν από χηρός υμών. 



Ο'. 

και ταΰτα ά ίμ'ισουν (ποκϊτ€ 
(κα\ΰτττ(Τ( Βάκρυσι το θυσιαστηριον κυρίου 

και κλαυθμω και στίναγμω 

(κ κόπων' (τι άξιον (πιβλίψαι (Ις θυσίαν 

η λαβ(1ι> StKTOv eVc των χ(ΐρών υμών. 



κα\ τοϊιτο itxrrtpov ίποιησατί 

ίκα\νπτ(Τ( δάκρυσι το θυσιαστηριον (ΠΙΠΙ) 

κΚαίοντ(ς κα\ στίνοντα 

άπο τον μη tlvai m προσεγγίζοντα τό ολοκαύτωμα 

και λαβ(1υ Τίλίΐον (Κ χαρών υμών. 



4 Reg. xxiii. 4• 



Ι 



Ο'. 

εν σαδημωθ Κέδρων. 



θ. 

εν ττ} φαράγγι Κέδρων. 



Ε'. 

εν τω έμπυρισμω τοΰ χειμάρρου. 



PSAL. C1X. 3. 

Ο'. 

εκ γαστρο? προ εωσφόρου 
έγέννησά σε. 



θ. 

εκ μήτρα? άπο πρωί 
(σοι δρόσο?) νεότητό? σου. 



Ε'. 

εκ μήτρα? άπο όρθρου 
σοι δρόσο? ή νεότη? σου. 



εκ γαστρο? ζητήσουσί 
σε, δρόσο? νεανικότητο? σου. 



xvi PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



CAPUT II. 
De Aquilae editione. 

I. Aquilae historia. II. Quonam tempore Aquila versionem suam ediderit. III. De Aquilae vereionis scopo. 
IV. De Aquilae interpretis stylo. V. De duplici Aquilae versione. 

I. Aquilae historia. 

Aquila, natione Ponticue, religione gentilis, secundum Epiphanium Sinope oriundus, sub 
Aelio Hadriano imperatore (A.D. 1 17-138) cujus, teste eodem, π^νθερίδης, sive soceri filius 
fuit, vixisse traditur, ab eoque urbi Hierosolymorum sub novo Aeliae nomine reficiendae prae- 
fectus est. 1 Idem narrat, Aquilam Hierosolymis commorantem, dum Apostolorum discipulos, 
nuper Pella reversos, fide et miraculis ab iis editis florentes animadverteret, animo com- 
punctum, Christianam religionem amplexum fuisse, et interjecto quodam tempore novae 
professionis sigillum accepisse : mox autem propter astrologiae vanas artes, quas apprime 
callebat, post baptismum non relictas, sed studiosius quam ante excultas, a magistris suis 
primum objurgatum, deinde ab Ecclesia remotum fuisse ; qua ignominia vehementer per- 
citum, sine mora ad Judaismum transiisse, et, circumcisione admissa, proselytum (ut postea 
mmcupabatur 2 ) factum esse; indeque qua naturaliter praeditus erat ingenii contentione totum 
se Hebraeis literis ediscendis tradidisse. 3 — Haec Epiphanius ; quae cum summa haesitatione, 
quasi magna ex parte sive Judaeorum sive Christianorum otiosorum commenta, admittenda 
esse quivis videt. Et Judaeos quidem ea quae ad majorem Aquilae dignitatem spectant, 
quaeque a nativis eorum scriptoribus coiiiirmari mox videbimus, fabulatos esse credibile est ; 
Cbristianis vero, quibus magni intererat de fama interpretis sibi, ut putabant, infensissimi 
detrahere, narrationem de accessione ejus ad Ecclesiam et subsequenti ex ea expulsione 
imputandam esse, ηοή longe a vero abhorrere videtur. 
* : . 

Epiphan. De Mens. et Pond. 14 (Opp. T. II, p. 170) : άνβούντας τη πί'στ« κα\ σημΰα μεγάλα εργαζομένους Ιασίων και 

Διανούται ουν ο Αδριανός την πάλιν κτ'ισαι, ου μην το itpov. και άλλων θαυμάτων . . . κατανυγέις την διάνοιαν τω Χριστιανισμώ (π'ι- 

λαβών τ6ν Άκίλαν τούτον τον προίίρημίνον ίρμηνίυτην, "Ελληνα στευσΐν' αίτησας δ( μ(τά χρόνον την *ν Χριστώ σφραγίδα (κομί- 

όντα και αυτού πίνθίρίδην, από Σινώπης δί της Πόντου 6ρμώμ( νυν, σατο. άπο δί της πρώτης αυτού Ζξ(ως μη μ(ταθίμ(νος, του πιστ(ύ(ΐν 

καΰίστησιν αυτόν (κΰσΐ ('πιστατύν το'ις (ργοις τών της πάλ(ως δηλονότι τί] ματαία αστρονομία, ην ακριβώς απαίδευτο . . . ίλίγχό- 

κτισμάτνν. Ιη Synopsi S.S. (S.Athanas. Ορρ. Τ. II, ρ. 1 55) P**&s τι ΰπο τών διδασκάλων και *πιτιμώμ*νος Zvtxa τούτου, μη 

ίί Chron. Pasch. ρ. 255 ed. Paris. non π*νθ*ρίδης, sed π(ν- διορθούμίνος δι, αλλά κα\ φιλονύκως μάλλον αντιτιθέμενος . . . 

θιρός imperatorig fuisse dicitur. 2 Iren. adv. Haeres. ίξ*ώσθη πάλιν της εκκλησίας ως άχρηστος προς σωτηρίαν. πικραν- 

III, 24 : Aquilas proselytus. Hieron. Ορρ. Τ. IV, ρ. 1 22 : 6Yis oe την διάνοιαν ώς ητιμωμίνος, Λ ζηλον μάταιον alperai' και 

Ahibae quem magittrum Aquilae proeelyti autumat. Eu- τον Χριστιανισμον άρνησάμ(νος και την αυτού ζωην προσηλυτίυιι, 

8eb. ίη Dem. Evang. ρ. 316: Ώροσηλυτος &€ ό 'Ακύλας η* ν, ου κα\ π*ριτίμν(ται Ιουδαίοι' κα\ (πιπόνως φιλοτιμησάμινος ίξίδωκΐν 

φυσ« "Ιουδαίος. 3 Kpiphan. ibid. ρ. 171: Ό to.W Ακύλας ίαυτον μαθΰν την Εβραίων διάλ(κτον κα\ τα αυτών στοιχίια. 

διάγων eV τη Ιερουσαλήμ, και ορών τους μαθητάς τών αποστόλων 



PROLEGOMENA 1N HEXAPLA ORIGENIS. xvii 

Hic discutienda venit quaestio, num Aquila noster cum Akila quodam (D*TpV, aliquando 
D^pM) a scriptoribus Judaeorum antiquissimis memorato idem sit. De Akila haec potissi- 
mum narrata sunt. Non natalibus Judaeus fuit, ut qui proselytus pj£7) nuncupatur. In 
Ponto servos babuisse traditur. Legis, boc est, ut videtur, totius Codicis Sacri, Graecam 
versionem concinnavit, cujus specimina nonnulla, literis Hebraicis scripta, feruntur. Coram 
R. Eliesero et R. Josua, hoc est, assistentibus illis et opem ferentibus, vel secundum alios 
(quibuscum facit Hieronymus, de Aquila nostro scribens) coram R. Akiba vertisse per- 
hibetur. Floruit Hadriano imperante, quocum etiam collocutus fuisse, immo, si serioribus 
fides habenda est, filius sororis ejus fuisse narratur. Quae omnia, praeter nominis conve- 
nientiam, si cum eis quae de interprete nostro traduntur contuleris, per Akilam et Aquilam 
unum eundemque intelligendum esse dubitari non potest. Si vero versionis Akilanae reli- 
quiae a Judaeis scriptoribus conservatae cum Hexaplis Graecis conferantur, conclusio de iden- 
titate eorum non evertitur, sed paulo obscurior et incertior fit. Ut breviter dicamus, Akilae 
lectiones quae supersunt duodecim sunt. Ex his quatuor, Gen. xvii. ι (in Auctario), Esth. i. 6 
(in Auctario), Ezech. xvi. 10, et Dan. v. 5, bonae frugis sunt, et Aquilae interpreti recte tri- 
buuntur. Alia, Prov. xxv. 1 1 in Addendis ad Prov., vera esse potest, sed non est indubitatae 
fidei. Duae, Jesai. iii. 20 (coll. Addendis ad Jesai.) et Ezech. xxiii. 43, a stylo Aquilae 
abhorrere videntur. Alia, Psal. xlviii. 15, valde obscura est, et, nisi Aquilae lectio aeque 
perplexa in margine versionis Syro-hex. exstitisset, plane rejectitia. Duabus, Lev. xix. 20 et 
Dan. viii. 13, non multum tribuimus. Postremo duae, Lev. xxiii 40 et Prov. xviii. 21 in 
Addendis, omnino absurdae et ridiculae sunt. 4 



II. Quonam tempore Aquila versionem suam ediderit. 

Interpres noster ad Judaeorum campum transfuga factus, et linguae eorum accuratam 
intelligentiam adeptus, quo tandem anno Sacri Codicis versionem suam ediderit, pro certo 
definiri nequit. Vixisse eum sub Adriano, consentiente veterum auctorum testimcmio non 
est cur dubitemus ; sed in temporibus ejus intra arctiores limites circumscribendis in diffi- 
cultate haud mediocri versamur. Quae autein aliquid momenti habere videantur cbronolo- 
gicae rationes, hae fere sunt. 

1. Floruit juxta Epiphanium anno Hadriani XII (a.d. 128 vel 129), annis post LXX 
iuterpretes CCCCXXX ; fortasse quia eo ipso anno Hadrianum urbein Hierosolymam iDstau- 
rare coepisse historici tradunt. 5 Epiphanio, ut videtur, praeeunte, Auctor Epistolae versioni 
Arabicae Harethi praemissae affirmat, Aquilae Sinopensis Pontici versionem interpretatione 



4 Conclusio nostra de aestimatione lectionum Akilinarum 5 Epiphan. De Mens. et Pond. 13 (Opp. T. II, p. 169): 

IIOU est valde dissimilis ei quam promulgavit Rud. Anger Αδριανός ίτη κά, ούτινος τω δωδίκάτω trti Ακύλας *γνωρίζ(το . . . 

in Hbello CUl titulllS : De Onkelo CJialdaico, quem femnt, ως flvai από τοΰ χρόνου της ίρμψ(ΐας των οβί ερμηνευτών ίως 

Pentateuchi Paraphraste, et quid ei rationis intercedat Άκΰλα τοΰ ίρμηνίυτοΰ, ήγουν «W δωδεκάτου (τους 'Αδριανού, Ιτη 

cum Akila, Graeco V. Τ. Interprete, Partic. I, pp. 28-30. v\' κα\ μήνας δ'. 
ΤΟΜ. ι. d 



xviii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

των ο? annis CCCCXXX posteriorem fuisse ; illam autem ante adventum Christi plusquam C 
[fort. CCC] annis concinnatara esse. e 

2. Alia temporis nota ex Rabbinorum traditione peti potest, eorum scilicet qui Aquilam 
R. Akibae, qui doctoris officiura ab a.d. 95 ad a.d. 135 exercuisse traditur, discipulum fuisse 
autumant. 

3. Aqiiilam versionern suam edidisse antequam Dialogum cum Tryphone Judaeo scrip- 
sisset Justintis Martyr (qui mortuus est circa a.d. 165) Criticorum non paucorum opinio est. 7 
Jlistini verba Slint : Έ7Γ€ί δε ύμεΐς και οι διδάσκαλοι υμών τολμάτε λέγειν μηδέ είρήσθαι kv τη προφη- 
τεία τοΰ'Ήσαίον ιδού ή παρθένος εν γαστρι εξει, και τίθεται υιον, αλλ', ιδού ή νεάνις εν γαστρι λήψεται, 
και τεξεται υι6ν. RursuS : (Και 6 Τρύφων άπεκρίνατο•) ή γραφή ουκ έχει- ιδού ή παρθένος εν γαστρι 
λήψεται, και τεξεται υ'ιόν αλλ', ιδού ή νεάνις εν γαστρι λήψεται, και τεξεται υιον, και τα, εξής λοιπά, ως 
ίφητ εστί δε ή πάσα προφητεία λελεγμενη εις Έζεκίαν. Et EQOX : Πίρϊ της λέξεως της, ιδού ή παρ- 
θένος εν γαστρί λήψεται, άντείπατε, λέγοντες είρήσθαι' ιδού η νεάνις εν γαστρι λήψεται. 8 Allusio est 
ad versionem quandam anonymam a Judaeis doctoribus prae LXXvirali commeDdatam ; quae 
tamen non nisi in voce νεάνις (quam pro παρθένος tres interpretes posuisse exploratum est) 
cum ea quae Aquilae in Hexaplis tribuitur, ιδού ή νεάνις εν γαστρι συλλαμβάνει, και τίκτει υιον, 
consentit. Quam quidem discrepantiam nonnemo quasi rem conficientem praedicat, exinde 
certe colligens, citationem ex Aquilae versione fieri non potuisse. 9 Sed Justinum, ut in talibus 
fit, de sola voce νεάνις sollicitum, reliquum Aquilae contextum, quasi ad disputationem suam 
nihil conferentem, praeteriisse, non est quod miremur. Quid quod Irenaeus, ut mox vide- 
bimus, in pari argumento, dum Symmachi et Theodotionis verba citare profitetur, excepta 
voce νεάνις, in qua summa disputationis versabatur, versionem LXXviralem sibi et lectoribus 
suis unice familiarem ponit 1 Sed ut ad Justinum redeamus : eura hoc loco Aquilae versionem 
respicere potuisse, non quidem negamus, sed illud pro argumento ad aliam rem probandam 
tuto usurpari posse non concedimus. Immo longe verisimilius nobis videtur, Justinum non 
Graecam Bibliorum versionem quamlibet in mente habuisse, sed tantummodo doctorum 
Judaeorum in Christianorum invidiam scitum, videlicet tum hic tum aliis locis LXX inter- 
pretes a vero Sacri Codicis sensu aberrasse. Reapse non interpretes eorum qualescunque, sed 
ipsos et cloctores eorum (ύμεΐς και οί διδάσκαλοι υμών) Noster in crimen vocat. 

4. Ad Aquilae aetatem definiendam plus confert locus S. Irenaei adv. Haeres. III, 24 : 
Ού\ ως ενιοί φασι των νυν μεθερμηνεύειν τολμώντων την γραφήν ιδού ή νεάνις εν γαστρι εξει, και τεξεται 
υΙον, ώς θεοδοτίων ήρμήνευσεν 6 Έφεσιος, και 'Ακύλας 6 Ποντικός. Hinc concludi potest, ηοη 
quidem Aquilam et Theodotionem inter aequales Irenaei recensendos esse, quae nonnullorum 
Criticorum, particulam νυν nimis urgentium, opinio fuit, 10 sed tantummodo duos interpretes 
ante libros ejus contra Haereses scriptos, hoc est, ut ipse testatur, ante pontificatum Eleutheri 
(a.d. 177-192) floruisse. 



β White (Rev. Joseph) LeUer to the Lord Bishop of § 40. 8 Justin. M. in Dial. c. Tryphone, pp. 139, 163, 

London, p. 1 1. 7 E. g. Hodius De Bibliorum Textibu», 169, ed. Maran. 9 Vid. C. A. Credner in Beitrdge zur 

p. 576; Montefalconius in Pradiminaribus, p. 47; e re- EinUitung in d. bibl. Schnfim, Τ. Π, p. 198. 10 Vid. 

centioribus autem De Wette in Einleitung in d. A. T. Rud. Anger De Onkelo etc. Partic. I, p. 9. 






PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xix 



III. De Aquilae versionis scopo. 

Aquilam, propter illatam sibi ab Ecclesiae praefectis contumeliam, in fidei Christianae 
invidiam et Judaismi patrocinium versionem suam concinnasse, generalis est scriptorum eccle- 
siasticorum sententia. Epiphanius aflirmat eum ad interpretanduni se contulisse, ουκ όρθω 
λογισμω χρησάμενος, αλλ' 6πως διαστρίψτ) τίνα. των ρητών, ένσκήψας rjj των οβ* Ιρμηνύα, ΐνα τα περί 
Χρίστου kv ταΐς γραφαΐς μεμαρτυρημίνα άλλως εκδώσει. 11 Ab Hieronymo appellatur Judaeus. 1 * 
Eum Judaicam mentem habuisse testatur Bar Hebraeus. 13 Theodoretus κακονργίαν ejus in 
vertendo *^32 7N per ισχυρός δυνατός reprehendit. 14 Certum est quavis de causa versiouem 
ejus solam ex Graecis, ne LXXvirali quidem excepta, a scriptoribus Talmudicis laudari. 
Sed fatendum est, probationes quae ad lianc malae fidei accusationem tuendam proferuntur, 
et per se leviores esse, et contrariis argumentis validissirais impugnari posse. Origenes ver- 
sionem ejus a Judaeis non Hebraizantibus ceteris praeponi affirmat, non ut partibus eoruni 
faventem, sed ut diligentissime factam, et S. Scripturae sensuin accuratissime exponentem. 15 
Etiam Hieronymus, qui alicubi Aquilam quasi Christianae religioni infensum carpere videtur, 
in Epistola XXXII ad Marcellam egregium de sinceritate ejus testimonium dedit. Sic enim 
ille, quod paucis scripserat, se excusat : " Jampridem cum voluminibus Hebraeorum editionem 
Aquilae confero, ne quid forsitan propter odium Christi synagoga mutaverit ; et, ut amicae 
menti fatear, quae ad nostram fidem pertineant roborandam plura reperio." 16 Sed operae 
pretium erit, loca quae Aquila ob Christianismi odium in alium sensum detorsisse putabatur, 
8ingulatim expendere. 

1. Gen. ii. l8. Aquilae versio est : ποιήσωμεν αύτω βοηθον ώς κατίναντι αύτοΰ ; ubi illud 
κατίναντί αύτοΰ carpit Anastasius Sinaita, quasi Deus homini mulierem non pro adjutore, sed 
pro adversario et inimico dedisset. Sed locutio, ως κατίναντι αύτοΰ, non est nisi versio literalis 
Hebraei ^?? ; ne dicamus eam ab Anastasio reprehendi, non quasi Christianae doctrinae, 
sed ipsi quoque Judaismo repugnantem, et meram Έλληνόφρονος δυσσφοΰς blasphemiam. 17 

2. Psal. ii. 2. Ρίο κατά, τοΰ χριστοΰ αύτοΰ Aquila interpretatus est κατά. τοΰ ήλειμμίνου αύτοΰ, 
propterea a Philastrio Brixiensi 18 in crimen vocatus. Sed interpres noster non modo hic et 
Dan. ix. 26, ubi de Christo sive Messia, sed aliis locis ubi de unctis personis in universum 
sermo est, ήλ^ιμμίνος pro «ΤφΏ, u t et ήλνψ* pro ™9, et άλειμμα pro ΠΠψΟ (Lev. xxi. 12) posuit. 19 
Cum vero χριστός et ήλτιμμίνος idem prorsus significent, si quis putet eum a priore epi- 
theto, quasi Christianae nomenclaturae proprio, detfita opera abstinuisse, non valde 
repugnabimus. 20 

•:• — — •:• 

11 Epiphan. De Mens. et Pond. 15 (Opp. T. II, p. 171). 16 Hieron. Opp. T. I, p. 252. w Vid. Hex. ad 

12 Praef. ad Dan. (Opp. T. V, p. 621). Cf. Hex. nostra ad Geii. ii. 18. 18 De Haeresibus XC. 19 Vid. Hex. 

Habac. iii. 13. 13 Vid. Hex. ad Psal. xxvi. 6, uot. 23. ad 1 Reg. ii. 35. Psal. lxxxviii. 52 (ubi Montef. Aquilae 

14 Theodoret. Opp. T. II, p. 235. 1S Origen. Opp. T. I, paruiu probabiliter tribuit τοΰ χριστού σον). Singulare 

ρ. 14 : (Άκνλπϊ) φιλοτιμότίρυν π€πιστ(νμίνος παρά Ίουδαίοις exemplum, ut videtur, est Hab. iii. 13, ubi et Eusebius 

ίρμηνΐυκίναι την γραφην ψ μάλιστα (Ιώθασιν ο'ι άγνοοϋντ*: την et Hierouymus Aquilae vindicant συν χριστώ σου. χ Cf. 

Ελαίων διάλ{κτον χρησθαι, ως πάντων μάλλον (πιτ(Τ€νγμίνγ. Ρ. Wesselillg. Observ. VttT. ρ. 74• 

d2 



xx PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

3. Bar Hebraeus, ut supra, Aquilam et Symmachum carpit, quia pro θυσίαν αίνίσίως και 
αλαλαγμού, quae lectio est Comp., Ald., et librorum plurimorum, vel θυσίαν αίνίσ^ως, ut Syro- 
hex. habet, θυσίας tantum, non addito αίνίσ^ως, transtulit. Sed in Hebraeo legitur nynn "Ίΐα*, 
h.e. θυσίας αλαλαγμού, ut recte interpretatus est Aquila. 

4. Psal. xc. 9. Eusebius in Commentario Aquilam et Symmachum hunc locum Ίουδαϊ- 
κώτ(ρον cepisse affirmat ; dum ille ΰψιστον ίθηκας οίκητηριόν σου, hic autem ύψίστην ίθου την 
οικησίν σου vertit. Scilicet ipse Commentator κυρα in priore clausula de Filio, ΰψιστον autem 
in posteriore de Deo Summo, quem pro refugio suo habuerit Filius, Arianisino favens prave 
intelligebat. 

5. Jesai. xlix. 5 : *pW **7 SbnttT]. Aquila interpretatus est : et Israel ei congregabitur. 
Hoc fortissimum contra Judaeorum perfidiam testimonium Hieronymus non miratur Aquilam 
in plane contrarium sensum detorsisse, aut imperitiam simulantem, aut Pharisaeorum per- 
versa expositione deceptum. 21 Sed pro N7 in K'ri est *h, quam tritissimam lectionis varie- 
tatem Aquilam secutum esse, non est quod imperitiae, nedum malae fidei ejus imputetur. 

6. Jesai. ix. 5: "^S^ vN. Theodoretus ad loc. : ΈΤτα των ονομάτων το μ^ΐζον, θ(ος ισχυρός- 
τούτο δ( κακουργήσαντ^ς oi nepl Tbv Άκύλαν, ισχυρός δυνατός, ήρμήνςυσαν. Hanc quidem Clllpam, 81 
culpa est, cum Aquila communem habent Symmaclms et Theodotio ; versio autem LXXviralis 
(non eam dico quam a Luciano interpolatam secutus est Theodoretus) prorsus absona est. 
Sed revera Aquilae usus tam constans est, ut si hoc loco in translatione Hebraei ^ θεός, noh 
Ισχυρός, posuisset, in suspicionem fraudis potius incidisset. 

7. Jesai vii. 1 4. Pro ™i?¥ LXX interpretes παρθένος, Aquilam vero ad invidiam Chris- 
tianae religioni conflandam vedvu posuisse, inde a Justino Martyre et Irenaeo Don absurda est 
nostri interpretis criminatio ; praesertim cum in loco Gen. xxiv. 43 virgo (Ττφν^Ί) Rebecca 
non ή ν^ανις, sed ή απόκρυφος, h. e. puella quae α viris abscondita est, ab eo nuncupetur. Inde 
siispicio oriatur, Aquilam in hoc insigni vaticinio juxta mentem Judaicam transferendo vocem 
ambiguam κανίς consulto usurpasse : ambiguam dico, quia idem interpres in Deut. xxii. 28 
ν(άνις pro ΓΠ'ίΓα posuit. 22 

Conclusio disputationis haec est. Aquilae Judaeo utriusque linguae doctissimo nil pro- 
positum fuisse videtur, nisi ut Codicem Sacrum, a prioribus interpretibus minus diligenter, ne 
dicamus negligentissime et ineptissime versum, summa fide et accuratione, verbum de verbo 
exprimens, lectoribus traderet ; in quo opere exsequendo κακοζηλίας quidem et pravae seduli- 
tatis culpam non evasit ; κακουργίας vero et perversionis consultae non satis certa adsunt 
indicia. 



n Hieron. Opp. T. IV, p. 564. n Etiam in praeeen- nerus in Beitrdge etc. Τ. Π, p. 199. Nam et verba prae- 

tibue σνΧλαμβάρ,ι et τίκτ,ι pro faturis, necnon in verbo eentia Hebraeis tlfc) ΓΗΠ studiose accoramodata snnt, et 

compoeito 2ΥΛλαμβω«», quod notionem quandam naturalis locutio σν\\ αμ βάν« ν h ya<rr P \ ea ipsa est quam de partu 

συκουσία* in sc continere videatur, interpretationis anti- virgineo posuit Lucas Cap. i. v. 31. 
chrietianae indicia parum probabiliter odoratus eet Cred- 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



IV. De Aquilae interpretis stylo. 

De stylo, sive proprio vertendi genere, quo usus sit Aquila, ad summam inter omnes 
convenit; nempe eum in primis literalem esse, et sermonem Hebraicum potius quam Graecum 
referre; utrum vero haec res laudi ejus an vituperationi imputanda sit, disputatur. Inter 
veteres scriptores ab Origene commendatur, ut 6 κνριώτατα ερμήνευαν φιλοτιμονμ^νος 'Ακύλας; 23 
ab Hieronymo autem, ut diligens et curiosus interpres ; ut eruditissimus Unguae Graecae, et 
verbum de verbo exprimens ; quique non contentiosius, ut quidam putant, sed studiosius, 
verbum interpretatur ad verbum. 24 In contrariam partem ab Origene culpatur, quasi δουλύων 
τ/? Έβραϊκ$ λφι; 25 Hieronymus autem, ubi de optimo genere interpretandi consulto agit, 
Aquilam proselytum et contentiosum interpretem, qui non solum verba, sed etymologias quoque 
verborum transferre conatus sit, jure projici α nobis affirmat. 26 Idem vero alio loco cum de 
interpretando in genere verissime praecipit, non debere interpretem sic verbum de verbo expri- 
mere, ut dum sylfabas sequitur, perdat intelligentiam, 27 quis non videt hanc insimulationem in 
Aquilam nostrum in primis cadere, qui dum in singulis vocibus particulisque reddendis totus 
occupatur, nullam neque orationis sensus, neque linguae Graecae proprietatis, rationem 
habere videtur? His concessis, quid ad scientiam biblicam promovendam conferat Noster, 
quid non, facile percipitur. Quod ad rem lexicographicam et etymologieam attinet, testis 
gravissimus est, et ceteris fere omnibus anteponendus. Praeterea ad quaestionem de Hebraei 
textus hodierni integritate dirimendam, Aquilae versio quanto in syllabis apicibusque nume- 
randis curiosior sit, tanto majorem auctoritatem habere manifestum est. Quod vero ad rem 
hermeneuticam spectat, S. Scripturae loca obscuriora et perplexiora indagantibus Noster vix 
ullam utilitatem praestat. Haec de generali istius versionis indole ; quam si quis non ex 
singulis verbis aut periodis, sed e longiore pericopa aestimare studuerit, eum ad Hexapla 
nostra in 3 Reg. xiv. 1-20 remittimus. Alia styli ejus specimina, sed breviora, sunt 3 Reg. 
xxii. 47-50, et Jerem. x. 6-10 in Auctario. Nunc ad minutiores ejus proprietates atten- 
damus. 

1. Voces Hebraicas ut pluriraum iisdem vocibus Graecis, nulla habita seriei ratione, 
exprimere studet. Cum igitur vox l^ij proprie corporis partem interiorem, Graece Ζγκατον, 
sonet, etiam in locutionibus ^"^, in medio, intra, ^"JJJO, e medio, ex, eandem vocem Graecam 
retinet. E. g. Gen. xviii. 12 : Risit Sarai ΤΧΆ^ρτι. Ο', kv έανττ}, Ά. h έγκάτω αυτής. Deut. iv. 3 : 
Jova perdidit eos ΤΤ2Ί|?Ώ. Ο'. c£ υμών. Ά. άπο εγκάτων σον. 

2. Idiomata Hebraea, posthabitis Graecis, studiose sectatur. E. g. Gen. v. 5 : Et vixit 
Adamus Π]ψ D^tBWl PWttJ rflHO VWft, h.e. juxta LXX, τριάκοντα και Ιννακόσια (τη; pro quibus 
Aquila soloece posuit, έννακόσια ho? και τριάκοντα Iroy, etiam ab Epiphanio 28 hoc nomine merito 

* * 

23 Origen. Opp. T. II, p. 23. « Hieron. Opp. T. VI, Opp. T. I, p. 653. 28 De Mens. et Pond. 2 (Opp. Τ. Π, 

p. 25. T. IV, p. 564. T. I, p. 167. ω Origen. Opp. T. I, p. 159). 
p. 14. 26 Hieron. Opp. T. I, p. 316. " Hieron. 



xxii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

reprehensus. Pro λίγων in narrando Aquila frequentat τω λίγειν ad instar Hebraei 1t¥b. 
Coustructiones verborum Hebraeas (e.g. φοβηθήναι άπό τίνος, επιτιμήσω ίν τινι, άπορρϊψαι kv κακω, 
εκλεξασθαι εν άγαθφ, ete.) fideliter servat. Etiam syntaxin abnormem Ο" 1 ? "TW (i Reg. 
xiii. 21) pro ea quam unice probant grammaticorum filii, ΜΠ ΤΤ&Β, superstitiose imitatus 
est interpree noster, verteudo, noil ή προσβόλωσις των στομάτων, sed ή προσβόλωσις στόματα (sic). 
Huc denique pertinet usus ridiculus praepositionis σύν cum accusativo™ pro Hebraeo Γ»Ν, 
propter quem ab Hieronymo passim exagitatus est; e.g. in Epistola LVII ad Pamma- 
chiuni, n: " Aut quia Hebraei non solum habent άρθρα, sed et πρόαρθρα, ille κακοζήλως et 
syllabas interpretatur, et literas ; dicitque σύν τον ούρανον και σύν τήν γήν, quod Graeca et 
Latina lingua non recipit." 

3. Ad singulas voces Hebraicas curiosius et magis ετνμολογικώς transferendas, formas 
verborum novas et monstro similes e re nata effingit. Etiam in hoc genere pravam ejus 
sedulitatem lepide tangit Hieronymus 1. c. : " Quis enim pro frumento et vino et oleo possit 
vel legere vel intelligere χ*νμα, όπωρισμον, στιλπνότητα ; quod nos possumus dicere, fusionem, 
poimtionemqmi et splendentiamt"* Ex innumeris talium formarum exemplis pauca suffi- 
ciant. Psal. xxi. 13: Fortes Basan "WtfO, Graece περιεκύκλωσάν με; juxta Aquilam vero 
8«δηματίσαντ6 με, vocabulo Graecitati ignoto e nomine "^3 , διάδημα, extuso. 31 Ex όστεον (Djy) 
Aquila excogitavit formas nou Graecas όστεοΰν (pro 08?, ossa arrodere), όστεϊνος s. όστόϊνος (pro 
DWy,ybrfw), όστίωσις (pro ΠΏ2^ , fortitudo) . Ex επιστήμων (TOtptt) duplicem barbarismum, 
ίπιστημονίζειν et Ιπιστημονοΰν (pro ^?^?) effinxit. Ab εκλεκτον (quod ei sonat "^ , frumentum) 
monstrum vocabuli εκλεκτώθητε (pro ^ψΐ, purgate vos, JesaLlii. 11) derivavit. Ejusdem 
generis sunt τενοντοΰν (pro *Π?, cervices fregit) a τενων (*Γ&, cervix); παλαιστοΰν (pro Π3ΐρ, 
pcdmis gestavit) a παλαιστής (ΠΟΒ , palmus) ; θυρεοΰν (pro ^J , protexit) a θνρεον (ffi , clypeus) ; 
γερμαδίζειν (pro 03H, fapidavit) a χ^ρμας, lapis; άφημενον (pro 3^3, leprosum) ab «0^ (V33, 
lijira) ; πρασιάζεσθαι et πρασιοϋσθαι (pro ^V) a "^ρο-σιά (H^IV, areola). 

4. Nec voces tantum et idiotismos, verum etiam syllabas et literas in vertendo exprimere 
sibi proposuit hic interpres. Huc referendus est usus enclitici δε pro Γ7 τ locali Hebraeorum, 
cujus Bpeciraen unum et alterum olim edidimus; 32 nunc autera copiam exeniplorum ex omni 
versionis Aquilinae parte ad manum habemus. Talia sunt οΐκόνδε (ΠΓΡ:ΐ) Gen. xii. 9. xliii. 24. 
Exod. xxviii 26. PsaL lxvii. 7; νότονδε (Γ033Π) Gen. xii. 9; Ώφείρδε (iTVQiN) 3 Reg. xxii. 49; 
Kvp^y&c (^Π^Ρ) 4 Reg. xvi. 9 ; λεωπετρίανδε (ΠΓΡΠ2) Psal. lxvii. 7 ; etiam άρχήθενδε (ΠΏ1£) 
Ezech. viii. 16. Aquilae curiosae infelicitatis sunt locutiones άπο άρχήθεν (0"7j??p) Gen.il 8; 
εις άπο μακρόθεν (|ΤΙΓΠΌ7) et εις άπο ήμερων (*12Pu?) 4 I^ e g• χ ί χ • 2 5 J etiam άπεννοια (ΓΤ3ΪΏ) 
Psal. cxxxviii. 20. 

5. Hic ηοη praetermittendus est Aquilae usus, quo voces Hebraicas quasi in duas partes 

Λ ψ 

*• Pro accusativo hic illic eive ex scrupulo interpretis, ad Deut. vii. 13. Hos. ii. 22. Ώ Forniain verborum bar- 
eive ex errore ecribarum, dativus reperitur ; e. g. Lev. viii. baram in -ματίζαν Nostro valde in deliciis fuisse constat. 

IO. Jesai. XXXIX. 2. xli. 7; sed σνν σκύληκος (Exod. Vlii. 25) Talia 8UUt άγνοηματίζΐΐρ, βημάτιζαν, βρωματίζαν, γ(ννηματί- 
η•>ΐι coiJCCXluimue. ΡοίΤΟ huic inteq>reti tribueilda vide- ζην, δκιβηματίζκν, όραματίζίσθαι, πτωματίζΐΐν, στ(ρ(ωματίζ(ΐν. 

tur <nv ότ« pro "WK ΠΚ Jerem. xxxviii. 9. » Cf. Hex. 32 Vide uos in Otio Norvic. p. 2. 






PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xxiii 

dissecat, et in par vocum Graecarum transfert. Sic Hebrdeum D^O ei sonat ταπ*ινοϊ τίλειος 
(Psal. lvi. i), vel ταπανόφρων και άπλον? (Psal. xv. ι). Pro 7?7?> stridor (Jesai. xviii. i) Aquila 
inscite posuit σκιά σκιά; pro ΓΡΕΠΕΡ (Jerem. xlvi. 2θ) καλή και κεκαλλιωμίνη; pro Ϊ-Π^ (1 Reg. 
vi. 8) h νφ€ΐ κονράς, quasi ex 3"JM et W; pro ^ΠψΝί (Psal. Ixxii. 21) πυρ καπνιζ6μ*νον, h. e. #N 
I-P^; pro ^IW?» 1W ludibrium (Exod. xxxii. 25) *k δνομα ρύπου, h. e. ΠΜ2 Οφ?; P ro ^^?» 
fascia pectoralis (Jesai. iii. 24) cingulum exsultationis ; pro ΟΉΠΠΠ, terrores (Eccles. xii. 5) 
τρδμω τρομήσουσιν. Ut finem faciamus, vocem vexatissimam ^JWJS? (Lev. xvL 8) in duas resolve- 
runt et Aquila et Symmachus; quorum ille dupliciter, τράγος i}V) απολυόμενος, et κεκραταιωμενος 
{ty) και απερχόμενος; hic autem τράγος άφιίμενος interpretatus est. 

6. Aliud et minus notum est Aquilae artificium, quo voces Hebraeas sub Graeco quodam 
involucro in versionem suam inducit. Non hic dicimus usum LXX senioribus et reliquis 
interpretibus familiarem, literas Hebraicas cum Graecis ejusdem soni simpliciter commutandi; 33 
sed ita commutandi ut voci peregrinae quasi Graecam faciem induat. Exempla simplicissima 
sunt λΐς pro &i2 (Job. iv. 11); αύλων pro J^N, quercus (Deut. xi. 30); μωμος pro WD, quod tri- 
tissimum est. Exquisitioris generis sunt τρισκελις pro Ι^γί? Φ 'ψ (ι Reg. xiii. 21); καρχαρού- 
μενον pro "ϊ?Ί?9 (2 Reg. vi. 16); θεραπεία (si Theodoreto fides habenda est) pro D' , ?'J^ (1 Reg. 
xv. 23); ύδωρ (nisi merum Rabbinorum commentum sit) pro "Π•7 (Lev. xxiii. 40); εν μαγώζοις 
pro \3p2L (Ezech. xxvii. 24). Sed κάστν pro fipi? (Ezech. ix. 2), et κικεων pro T^i? (Jon. iv. 6) 
fonna tantum Graeca sensu destituta fruuntur. 

» 

Ne tamen putet aliquis, Aquilam dum barbara et exotica sectatur, a puriore Graecitate 
omnino abhorrere, non desunt argumenta, quibus eum probae lioguae et optimorum scriptorum 
haud ignarum fiiisse ostenditur. 

1. Ad elegantias Graeci sermonis pertinet forma nominis in -εων, quam in suos nsus 
ingeniose convertit interpres noster ; e. g. πρινεών Gen. xiv. 3 ; παπυρεων Exod. ii. 3 ; μυρσινών 
Zach. i. 8. Sed συχνών (pro ^P) Gen. xxii. 13 nescio quid peregrini olet. 

2. Nemo, ni fallimur, ante nos observavit, Aquilam Homeri imitatorem esse. Praeter 
usum enclitici δε, quem modo tetigimus, ad poetarum principis imitatiouem referendae esse 
videntur voces et formae quas nunc recensebimus : XTs (non sine respectu ad Hebraeum Φ7) 
Job. iv. 1 1 ; νήες (pro ναϋς) Psal. xlvii. 8. 3 Reg. xxii. 49 ; λειαίνων (pro λεαίνων) Prov. xxix. 5. 
Jesai. xli. 7 ; επιστρωφων (pro επιστρέφων) Jesai. lviii. 1 2 (ubi nescio an formam Poel ^P^ expri- 
mere studuerit Noster); άϋτή (si recte pinximus scripturam Cod. 88) Jerem. xlviii. 4; γάνωσις, 
γεγανωμενος Amos vii. 7; χερμάς S. χερμάδιον Job. xxxviii. 38; θεναρον (Homero θεναρ) Prov. 

*_ * 

33 Hic usu8 LXX Senioribue et Theodotioni potius quam κωλϊθ (s. κωι\(θ) Eccles. i. 1 ; λιλ10 Jesai. xxxiv. 14 ; μαζονρ 

Aquilae proprius est, sed neque ab hoc omnino alienus. Job. xxxvii. 9 ; μαμζήρ Deut. xxiii. 2 ; μ*ιν*\ Jesai. Ixv. 1 1 ; 

E.g. ayovp Jesai. xxxviii. 14; άδαμα Ezech. xx. 38; ά\ωθ μ( σσαΐ 4 Reg. xi. 6; ραφα€\μ Job. xxvi. 5; ρψ*\μ Jesai. 

Psal. xliv. 9; άρμωνΑμ Ezech. xxxi. 8 ; άσ\ρ Jerem. v. 26 ; xxxiv. 7; σασαϊμ κα\ σ*φωθ Jesai. xxii. 24; σίμμαθίχ Jesai. 

βίρατάμ Cant. Cant. vii. 5 ; βωρ\θ Mal. iii. 2 ; ήδαδ Jerem. xlvii. 2 ; σ(ττ)μ Deut. x. 3 ; σ«\μ μπα «ίμ Jerem. 1. 39 ; 

xxv. 30; ηφα Deut. xxv. 14; βαδααρ κα\ θαασονρ Jesai. σινωχ Jerem. xxix. 26 ; σωρηκ Jerem. ii. 2 1 ; χισϊλ(ίμ Jesai. 

xli. 19 ; θαιμαν Exod. XXXVI. 23 ; βαυ Ezecb. ΪΧ. 4 ; (συν τονς) xiii 10. 

Ιμί\μ Gen. xxxvi. 24; κίχχαρ (Άρτου) Jerem. xxxvii. 21; 



XXIV 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



xxx. 4; forma (κκαήσεται (pro vulgari ίκκαυθήσεται) Jerem. xlvi. 19. Etiam Herodoti, historiae 
patris, vestigia hic illic apud Nostrum deprehendisse nobis videmur. Hujusmodi sunt περι- 
φλωσμϊς, febris ardens, Deut. xxviii. 22 (coll. Herod. V, 77), et καταπηκτή (vel, si mavis, κατα- 
πακτή), ostium depactum, Jerem. xxix. 26 (coll. Herod. V, 161). 

3. Ad eruditionem Aquilae philologicam pertinere videtur mos ejus, in vocibus Hebraeis 
lninus usitatis vertendis, ad cognatas dialectos, Chaldaeara nempe et Syriacam, confugiendi. 
E.g. in Psal. xxi. 17 vocabulum Hebraeum vexatissimum ΉΝ3 vel ^N3 in έχυναν, ad normam 
Syriaci >U, pudefecit, transtulit. In Amos vii. 14 pro ^Sta, vellicans, collato Chaldaeo tira, 
scrutatus est, Aquila ερευνών posuit. In Hab. i. 10 pro D^JT, irridebit, ex Chaldaico et 
Syriaco celebrabitur habet. Pro λ??, fastidivit, Zach. xi. 8 Noster επερκασεν ex Chaldaico 
ejusdem vocis usu mutuatus est. Locutio ejus, σπίλωμα (Ώφειρ) Jesai. xiii. 12 pro Hebraeo 
D £| revocat N. T. locos Jac. iii. 6. Jud. 23, ubi pro εσπίλωσε uterque iuterpres Syrus y£S ex- 
hibet. Alia hujus usus exempla dabunt Hexapla nostra ad Exod. xiii. 16. 1 Reg. xxviii. 9. 
2 Reg. i. 19. 3 Reg. vi. 1 7. Prov. vi. 13. Jesai. xix. 15. Jerem. xliv. 10. 

4. Postremo Aquilae versionis non exigua laus est, quod Hieronymus in Divina Biblio- 
theca (quae dicitur) haud infrequens ejus imitator, praesertim in Psalmis, deprehendatur ; 
cujus rei pauculis exemplis hic propositis, lectorem ad Hexaplorum silvam reraitteraus. 

Exod. ii. 5 : fflDH "?prQ. Aq. εν μέσω του παπυρεώνος. Hieron. et Vulg. : in papyreone. Deut. 
xxxiii. 12: *1? π • Aq. πάστωσα.. Hieron. et Vulg. : quasi in thalamo morabiiur. Job. xiv. 12: ^J^Xi 
a ^r*r• Aq. εως αν κατατριβτ) 6 ουρανός. Hieron. et Vulg. : donec atteratur caelum. Psal. i. 1 : 1^23 
E^?7• Aq. εν καθέδρα χλευαστών. Hieron. : in cathedra densorum. Psal. xv. 1 : Οζ!?0• Aq. τον 
ταπεινδφρονος και άπλοΰ. Hieron. : humilis et simplicis. Psal. xlvii. 3 : ^3 ΠΒ\ Aq. καλώ βλαστή- 
ματι. Hieron. : specioso germine. Psal. xlviii. 14 : H7D *Ι2ΓΡ. Aq. δραμοΰνται αεί. Hieron. : current. 
Semper (et sic passim pro «T?D). Psal. lxv. 11: Aq. εισήγαγες ημάς kv όχνρώματι (ΓΤΤ12Ώ2), εθηκας 
τρισμον (HgjnO) kv τω νώτω ημών. Hieron. : Induxisti nos in obsidionem; posuisti stridorem in dorso 
nostro. Psal. lxvii. 32 : Ο^ΏψΠ ^nN\ Aq. οισουσιν εσπευσμένως. Uieron. : offerant velociter. Psal. 
lxviii. 16: "lCNrr^trj. Aq. μηδέ στεφανωσάτω ("TOHlj), Hieron. : negue coronet. Psal. lxxxviii. 48 : 
■ΠΠΤΠ3 ^J-^S?• Aq. μνήσθητί μου εκ καταδύσεως. Hieron. : memento mei de profundo. Psal. xc. 6 : 
Γ^Π? "^ ^gP- Aq. άπο δηγμου δαιμονίζοντος μεσημβρίας. Hieron. : α morsu insanientis meridie. 
Psal. cxxxviii. 16: ΟΓΟ 1ΠΝ fcfrj Ψφ* CTtJJ. Aq. ήμίραι κτίζονται ( r «>koo) καϊ ού μία h αύταΐς. 
Hieron. : Dies formati sunt, et non est una in eis. Jerem. xlix. 19 ■ {ΓΡΝ «"Ν?"^. Aq. προς εύπρεπειαν 
στερεάν. Hieron. et Vulg. : ad pulcritudinem robustam. Amos ii. 13 : Aq. €γώ τριζήσω ψψ*) ύποκάτω 
υμών, καϋα τρίζει ή άμαξα. Hieron. et Vulg. : Ego stndebo subter vos, sicut stridet plaustrum. 

V. De duplici Aquilae editioiw. 

Hieronymus aliquoties Aquilae secundam editionem, quam Hebraei κατ άκρίβειαν nomi- 
nant» diserte vindicat; cujus plurimas lectiones in Comnientariis suis nobis tradidit Duas 

* * 

34 Hieron. Opp. T. V, pp. 32, 624. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



XXV 



autem totius S. Scripturae versiones eum edidisse, primam liberiorem, in qua sensum potius 
quam singulas voces apte reddere studebat ; alteram vero quae κατ' άκρίβααν nominabatur, ad 
quam solam pertinebat culpa servilitatis et nimiae curiositatis quae nomini ejus innsta est ; 
hanc autem posteriorem eam esse quam, spreta priore, Origenes in tertia Hexaplorum columna 
posuerit ; haec, inquam, antecessoris nostri placita 35 adeo incerta et lubrica, ne dicamus incre- 
dibilia videntur, ut probabiliorem rationem inire coacti simus. Aquila igitur, ut nostra fert 
opinio, unam Bibliorum versionem, eam scilicet cujus indolem et proprietates in praecedentibus 
descripsimus, concinnavit; deinde, quo ei naturaliter insitum est accurationis studio, opus 
suum denuo retractavit et recognovit, correctionibus quae necessariae viderentur ad marginem 
exeraplaris, vel, si mavis, editionis, prioris appictis. Utrum vero totum Sacrum Codicem, an 
libros tantum ejus difficiliores secundis curis subjecerit, deficientibus probationibus pro certo 
definiri nequit. Alterius quidem editionis notitias non pariter in omnibus libris, etiam iis 
quos commentatus est Hieronymus, obvias esse, exploratum est. " Duarum editionum," inquit 
Hodius, 38 " nullam mentionem reperi in Commentariis in Jesaiam vel in Prophetas minores ; 
quare suspicor in aliis libris, Prophetis saltem, utramque inter se verbatim convenisse." Ad 
probabilem hujus quaestionis solutionem operae pretium erit conspectum omnium locorum, in 
quibus Aquilae primae aut secundae editionis ab Hieronymo (qui solus hic testis est) mentio 
facta sit, subjicere. 










Ed. 1"» 


Ed. 2<*. 




Jerem. v. 24 


ηχηψ 


hebdomadas 


Vacat (prob. πλησμονά?). 




viii. 17 


O^DS 


regulos (βασιλίσκου?) 


speculatores. 




xiii. 12 


V V 


laguncula (υδρία) 


νίβίλ. 




xx. 3 


τ 


circumspicientem 


peregrinum. 




xxi. 13 


ΊΊ2 


arepfa 


Τύρος. 




xxii. 30 


T3{ 


sterilem 


άναύξητον. 




Ezech. iii. 15 


D^QttJQ 


Vacat 


ήρίμάζων. 




27 


2Ώ& V»teTT 


Vacat 


Qtti audit, audietur; 






*TfP V-rnrn 


Vacat 


et gui relinquit, relinquetur. 




iv. 9 


D^M 


ζία 


Vacat. 




16 


onS-nisQ 


ράβδον άρτου 


στίρίωμα άρτου. 




v. 7 


ν : τ -: 


Vacat 


numerati estis* 




viii. 16 


D^N 


προστάς 


αίλάμ. 




ix. 2 


V 'v 


κάστν 


μέλανοδοχέίον. 




xvi. 8 


D^TT 


μαστών 


συναλλαγή?. 




10 


• r 


ψηλαφητω 


άνθίμω. 




II 


*vqr\ 


Vacat 


torquem (κλοιόν). 




M Vid. Montef. in Praelim. pp. 47, 48. * 


De Bibliorum Textibus, pp. 577, 578. 




ΤΟΜ. 1. 






e 





λ XVI 



PROLEGOMENA ΙΝ HEXAPLA ORIGENIS 







Ed. ι"» 


Ed. 2*». 


Ezech. xviii. 10 


r* 


Vacat 


άμαρτωλόν. 


xx. 6 


■s? 


στάσι? 


inclytum. 


7 


*9φΦ 


Vacat 


αποκόμματα. 




*hbxi 


in inquinamentis 


kv (ίδώλοι?. 


xxii. 16 


1* ^hu^. 


et contaminabo te 


Vacat. 


18, 19 


yp 


στίμφυλον et γίγαρτον 


κράμα. 


xxvii. 11 


σπβ| 


πυγμαίοι 


Vacat (prob. τίτέλίσμίνοι). 


xl. 43 


trrgni 


\πιστάσ*ι? 


χ(ίλη. 


49 


rfhyon 


et gradibus 


και €7rt Ζνδεκα (?). 


xlii. 1 


mtarr 

τ; • - 


separati 


του γαζίρά. 


xliv. 18 


yra 


in sudore 


busa. 


Dan. i. 3 


dwhb 


ϊκλίκτων 


τυράννων. 



Hic satis mirari non possumus, Hieronymum, qiii ad Jesaiam et XII Propbetas prolixa 
commentaria conscripsit, ad Psalmos autem in epistolarum commercio Aquilae tot lectiones 
excitavit, neque ad hos neque ad illos duarum ejus editionum ullam mentionem fecisse. Ne 
tamen ex silentio ejus temere colligamus, in ceteris libris Aquilae singularem tantum edi- 
tionem exstitisse, alias istius interpretis duplices lectiones (non omnes, sed eas tantuin quae 
potioris sunt fidei) quae a diversis testibus, sive duobus Graecis, sive Graeco et Syro-hexaplari, 
ei assignantur, nunc recensebimus. 



Exod. i. 7 


*ir«tfa 


Ά. και εχέοντο [χόμ€νον 


Ά. καί kgupyjrav. 


Lev. xvi. 8 


^wS 


Ά. ci? Κ(κραταιωμίνον και €ΐ? άπ€ρ- 


Ά. ei? τράγον άπολυόμ^νον. 


Num. xi. 8 


{Otin "ΠΪΠ 


Α. τον μαστού ίλαιον 


Α. τον πΜρνραμ,ίνου iv (Καίω. 


1 Reg. vi. 8 


ΒΓ**? 


Ά. kv λάρνακι 


Ά. kv ΰφ€ΐ κούρα?. 


xxvi. 5 
2 Reg. viii. 7 




Ά. lv ttj στρογγυλώσίΐ 

Ά. του? κλοιού? του? χρυσού? 


Ά. kv tj} καμπή. 

Ά. τα? πανοπλία? τα? χρυσά? 


y Reg. xxiii. 7 


D^ttTIjpn 


Α. των ίνδιηλλαγ μίνων 


Α. των πόρνων. 


Psal. xxi. 17 
xliv. 13 




Α. $σχνναν 

Α. θυγάτηρ "Σόρ 


Α. (δησαν (β. σννίπόίισαν). 
Α. θνγάτηρ Ισχυρού. 


xlv. 9 
xlviL 15 


rtnsm 


Α. αφανισμού? 
Α. αθανασία 


Ά. demonstrationes. 

Ά. et super mortem renovabit. 


Ixxii. 21 
lxxiv. 4 


τ r 


Α. παρωζύνοντο 

Ά. ά<ί 


Α. πυρ καπνιζόμ(νον. 

Ά. cantilena. 


lxxix. 14 


- τ • ; 


Ά. και παντοδαπον χώρα? 


Α. και £ώα χώρας. 


lxxxix. 10 


ϋρπ 


Ά. άνήρ (βΓΜ) 


Ά. festinatio. 


cxviil 120 


- τ 


Ά. ήλώ0»7 


Ά. «pptff... 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORTGENIS. 



XX VII 



Jesai. xxix. ι Τ11Τ1 JT"]j? Ά. πολίχνη βιοτενσεως 

xxxi. 7 pDMO^ Ά. άπορρίψονσι 

xxxiii. 20 ^ΙίΓ 1 ^ Ά. εορτών ημών 

lii. 5 *7*Xf\ Ά" 7ra P avo f i0 ^ (riy 

lxii. 8 tiVVfl Ά. ofrfo 

Jerem. iii. 19 ^? Ά. ονομαστήν 

vi. 1 D-J3H I T ^^y Ά. «τι Βαιθχαρμά 

xi. 9 ΊΦζ Ά. σύνδεσμος 

xii. 5 ^pN 7^ Ά. και εξελυσάν σε 

ΓΤΊΠΠΛ Ά. εριεΐς 

χχν. 38 rtt^PI Ά. περιστεράς Ά. τεθολωμενης 

xxix. 17 ΟΉξΦΓΤ Ά. τα πονηρά 

xxxi. 7 Ί3Ί Ά. αγαλλίασα 

2θ 'tyO 'TCH Ά. ήχησεν ή κοιλία μου 

xxxiii. 6 J"H.O^ Ά. εισακούειν 

xxxvi. 15 30 'Α. επίστρεψον 

xxxvii. 16 f^STO^M Ά. «Ζ? τα εργαστήρια 

21 ΟΠ7"Ί3? Ά. κεχχαρ άρτου 



Ά. πόλίΓ παρεμβλήσεως. 
Ά. άρμ^σοι/τα*. 
Ά. των σι/ρταγωρ ή/χώ>. 
'A.fabunt (Hieron.). 
\Α. όπωρισμόν. 
Α. (υοοξίας. 

Ά. επι οίκον τοΰ άμπελώνος. 
Α. άθ€σία. 
Α. και (μόχΰωσάν σ€. 

Ά. implicaberu. 

Α. μονάχης. 
Α. τά αβρωτα. 
Α. αίι /fire. 

Α. ίσ(ίσθη τά tvrtpa μου. 
Α. ιασ-ιν. 
Α. κάθισον. 
Ά. €ίί τάί ταβέρνα?. 

Α. nepiptrpov άρτου. 



xliii. 10 

12 

xlviii. ι 

12 

37 
xlix. 14 

19 

3° 

1.8 

1ϋ. 17 

Ezech. i. 4 

Jon. iv. 6 

Mich. iii. 12 



Ά. τδ σκάλιστρον. 

Α. και σκαλίνσίΐ (?). 
Α. ή υπ^ρΐπαίρουσα. 
Ά. και τα νεβελ αντον. 

Α. ζύρησις. 

Α. καΐ ιτρ(σβίυτης eit τα ίθνη. 



xxxviii. 26 ^Π2ΠΠ *$Η /Η&5 Ά. /Μ7ττω €γώ e//a τδι/ «λί^τ/χόν μοι/ Ά. βάλλω «γώ τήν 8«ViV μου. 

ΎΗΒΰΓ]ΊΝ Ά. το σπείρωμα 

Htpjfi Ά. και άναβαλεΐται 

njtoQH Ά. Μασογα' /S 

0ΙΤ712ΙΠ Ά. και τα κέρατα αύτον 

Π1Η3 Ά. κατατετ μη μένος (njH.il) 

O^liQ Ί^ Ά. καί περιοχή εν τοις εθνεσιν 

]ΓΓΝ ΠΤ0"7Μ Ά. €7τί τό κατοικητήριον τδ άρχαιον Ά. n-pis einrptnttav στερεάν. 

Vf3 Ά. Κΐνήθητε Ά. μ(τανοστ(υόμ(νοι. 

D^TlftyS Ά. ώ? ερίψοί Ά. ώς κιρασταί (s. /ϊασ-ιλύπκ»). 

Π < Ι33ΏΠ"]Ί^') Ά. Kai TOl)y μεχονώθ Ά. καΐ τά υποστηρίγματα. 

ΓΠ^ρ ΠΡΠ Ά. πνεύμα καταιγίς Ά. άνεμος πρηστήρος (1). 

ΪΛ?ί? Ά. Κίμωνα Ά. κισσόν (Hieron.). 

^Γ^? V& Ά• λίΑολογ?^^*™" Ά. it σωροί (s. λ»0ολογ»'α) «σται. 



His positis, quod fit in rebus quae ultra opinationem procedere nequeunt, de secunda 
Aquilae editione relinquenda unicuique libera opinandi facultas. 



xxviii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



CAPUT III. 



De Symmachi editione. 



I. Symmachi historia. II. Utrum Symmachue an Theodotio versionem suam prius ediderit. III. De Symmacbi 
versionis fide. IV. De Symmachi interpretis stylo. V. De duplici Symmachi editione. 

I. Symmachi historia. 

Inter tree post LXX Bibliorum interpretes notiores Symmaclio secundus locus assignatus 
est, propter causam quam mox videbimus. Historiam ejus sic narrat, vel, si mavis, fabu- 
latur, Epiphanius. Imperante Severo (a.d. 193-21 i) Symmachus quidam Samarita, ex eorum 
numero qui apud gentiles ejus sapieDtes habebantur, cum spe honoris et principatus, quem 
inter contribules suos appetebat, nescio qua de causa destitutus esset, ira permotus ad Judaeos 
transfuga fectus est, reductoque arte chirurgioa praeputio, secundam circumcisionem accepit : 
quo facto mox ad novam Sacri Codicis interpretationem, in perversionem earum quae apud 
Samaritae tunc temporis ferebantur, conficiendam se applicuit. 1 Eusebius tradit, Symmachum 
Ebionitam fuisse (quae haeresis fuit eorum qui Christum quasi merum hominem, Josephi et 
Mariae filium, suspiciebant, et legem Judaicam a Christianis observandam esse contendebant) ; 
in cujus rei probationem oommentarios ejus adhuc exstantes appellat, in quibus Ebionitarum 
haeresin argumentis e Matthaei Evangelio petitis adstruere videtur. Hos autem commen- 
tarios, teste Eusebio, una cum aliis ejus in S. Scripturam expositionibus, Origenes se a Juliana 
quadam, ad quam Symmachi chartae successionis jure pervenerant, accepisse affirmabat. 2 
Hactenus Eusebius, ad cujus auctoritatem accedit Hieronymus, qui Judaeum Aquilam, Sym- 
machum autem et Theodotionem Judaizantes haereticos, 3 vere pauperes et Ebionitas, et semi- 
christianos * vocat 



1 Epiphan. De Mens. et Pond. 16 (Opp. Τ. Π, p. 172): sebium secutus est Hieron. in Catalogo Scriptorum Eccles. 

*Ei» τού τον Σ*νηρον χρόνοις Σύμμαχος τιι Σαμαρ*ίτης των παρ Cap. LIV (Ορρ. Τ. II, ρ. 894)• " Aquilae SCllicet Pontici 

αυτού σοφών, μη τψηβ*\ς νπα τοϋ οϊκίίον ϊΰνους, νοσησας φιλαρ- proselyti, et Theodotionis Ebionaei, et Symmacbi ejusdem 

χιαν, κα\ αγαταχτήσαί κατά της ιδίας φυλής, προσίρχνται Ίου- dogmatis, qui in Evangelium quoque κατά Ματθαίον scripsit 

oaiou και προση\ντ*ΰ*ι, κάί π*ριτίμΐΗται ο^υτίρα» πΐριτομψ . . . comnieutarios, de quo et suum dogma confirmare conatur." 

Ovroc TOtw 6 Σύμμαχος προς διαστροφή» των πάρα Σαμαρ*ίταις 3 Hieron. Praef. in Job. (Ορρ. Τ. IX, ρ. 1082 ed. Migne). 

ίρμηνιιων ίρμηντΰσας την τρίτην ίξΆ»κα> ίρμηνιίαν. * Euseb. 4 Hieron. Ορρ. Τ. VI, ρ. 656. Huc ηοη trahendus est (qui 

Hiit Eccles. VI, 1 7 : Ίων γ* μην ίρμην*ντων αυτών &η τούτων €γγογ eet Thiemii in libello mox allegando) alius Hiero- 

ίστίο» Έβιωναΐον τόν Συμμαχον ytyovivai . . . Κα! υπομνήματα nymi I0CU8 in Comment. in Epist. ad Qal. (Ορρ. T. VII, 

i) τον Ιυμμάχου tlvtn νϋν φίρτται, iv οις οοκΛ, προς το κατά ρ. 435)'• " ^Aec verba Ebion baeresiarches, semichris- 

ΜατΑώ» αποτιιρόμτνος rhayytkio», την ΜηΚωμίνην αΐμ*σιν κρα- tianus et semijudaeus, ita interpretatus est : ότι ύβρις 6(oi 



Ταύτα oi 6 'Οριγίνης, μττά και άλλων *ις τάς γραφάς ό κptμάμtvoς.'' , Nam nec SymmachllS Ebionita Ebion Tiae- 
tov Συμμάχου, σημαίνιι παρά Ίουλιανης τίνος ιϊληφίναι, resiarches appellari potest, et ejus versio loci Deut. xxi. 23 
ijv καΐ φησι παρ' αντοΰ Συμμάχου τάς βίβλους διαΜζασθαι. Eu- prorsus alia est 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xxix 

Haec est summa eorum quae de nostro interprete a veteribus tradita sunt. Nuper 
quidera D. Abraham Geiger, in commentatione de Symmacho Bibliorum interprete lingua 
vernacula conscripta, 6 conjecturam quandam in medio proposuit, videlicet Symmachum nostrum 
Talmudistam fuisse, eundemque cum eo qui in libris Talmudicis sub nomine D12O1D filii 
Josephi celebratur, quique discipulus fuit Rabbi Meiri, saeculo II exeunte aut III ineunte. 
Nostrum autem Symmachum scliolae Meiri contra scholam Judae fautorem fuisse, argumen- 
tatur V. D. e versione ejus loci Eccles. v. 3, kav €ΰζη ; quaei per particulam dubitativam iav 
interpres innuere voluisset, melius esse omnino non vovere, quod R Meiri dogma fuit, repug- 
nante altera schola. Porro ut probabile fiat, Symmachum Talmudistam Graecam linguam 
probe calluisse, adducitur dictum ejus quoddam philologicum : ΠΤΠ Ε?7ϋ p^Pitt }ΟΊΝ p;nBB 
□''Πϋ, h. e. ητράγων [immo τπράγωνον] significat quatuor angulos habens, τρίγων [τρίγωνον] tres, 
δίγων [!] duo. Cum vero in iis quae de Symmacho Talmudista narrantur, de Bibliis Hebraeis 
ab eo in linguam Graecam conversis altum silentium sit, nolumus in talibus argutiis diutius 
immorari. 



II. Utrum Symmachus an Theodotio versionem suam prius ediderit. 

Epiphanius, ut vidimus, Symmachum sub Severo imperatore versionem suam emisisee 

tradit. Deinde pergit : " Post hunc, tantillo elapso tempore (κατά, πόδας kv τω i£fjs χρόνω), hoc 

est, imperante Commodo secundo, qui post antedictum Commodum Lucium Aurelium XIII 

annis imperavit, Theodotio quidam Ponticus etc." β Sed hic immanis error est. Nam nullum 

Commodum imperatorem exstitisse praeter L. Aurelium, qui ante Severum, interpositis pau- 

corum mensium imperatoribus Pertinace et Didio Juliano, per XIII annos regnavit, omnibus 

notum est. Quin et ipse Epiphanius non multo post imperatorum seriem repetens, haec 

habet : " Post Antoninum Pium regnavit M. Aurelius Antoninus, qui et Verus, annis XIX. 

Post hunc Commodus alius imperat annis XIII, cujus tempore floruisse diximus Theodo- 

tionem, qui quartam interpretationem edidit. Commodum hunc excipit Pertinax alius, et 

imperat menses sex. Huic succedit Severus alius cum Antonino filio, annis XVIII. Mortuo 

Severo succedit Antoninus [Caracalla];" 7 de Symmacho prorsus silens. Epiphanii de duplici 

^Commodo hallucinationem haud improbabiliter inde repetit Montefalconius, quod ei penitus 

Sederat falsa opinio, Theodotionem, quem sub Commodo floruisse ex veterum, fortasse ipsius 

'Nenis, auctoritate noverat, Symmacho posteriorem fiiisse. Utut sit, caecum ducem secutus 

est ^ctor Epistolae versioni Harethi praepositae, cujus expositio haec est: " Iiiterpretatio 

tertia e^. V ersio Symmachi, qui e Samaritanorum doctis erat, vixitque inter Judaeos ; fuitque 

oc tempo^ S ever i regis, post Aquilam annis circiter L. Interpretatio quarta, versio Theodo- 

tionis MarcKn S t a6) qui Sinopensis etiam erat, floruitque tempore Commodi secundi regis, 

ldque post Syi^achujn annis prope X." 8 Errorem correxit (qui tamen ab Epiphanio sua se 



5 Vid Jiklisclie ZeitscJ^tfur Wusemchaft und Lebm, De Mens. et Pond. 17 (Opp. Τ. Π, p. 172). 7 Ifcid. 18. 

brster Jahrgang, Breslau, 1 ^2, pp. 6 2-64. β Epiphan. 8 White (Rev. Joseph), Letter etc. ρ. 1 1 . 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

accepisse testatur) Auctor Chronici Alexandrini sive Paschalis, qui postquam Tbeodotionis 
editionem in annum Commodi sextum conjecerat, ordine temporis procedens, Symmaxjhi ver- 
frionem anno Severi nono concinnatam esse affirmat. Quae cum ita sint, in hac duorum inter- 
pretum euccessione acquieecendum videtur ; non ut quo anno aut etiam quo regno versionem 
Buam uterque ediderit ullis certis rationibus definiri possit, sed simpKciter Theodotione Sym- 
machum tempore nescimus quantulo posteriorem fuisse. Hieronymi quidem dicto fortuito in 
Commentario ad Jesai. lviii. 6, Symmachum in Jlieodotionis scita concedentem torquem 
posuisse, non multum tribuimus. Sed gravissimam esse Irenaei (qui Marci Aurelii et Com- 
modi tempore, ac Severi quoque regni initio floruit) auctoritatem, qui de voce veavi? adversus 
Judaeos disputans, Theodotionis et Aquilae, qui ita interpretati essent, non item Symmachi 
meminerit, etiam D. Petavius, qui contrariae opinioni favet, scilicet Symmachum ante Theodo- 
tionem vixisee, ingenue fatetur. 

III. De Symrnachi versionis fide. 

Praeter crimen Judaismi, quod ei una cum duobus sodalibus ejus nimis leviter impin- 
gitur, Symmachum ab Epiphanio notatum vidimus, quasi in perversionem (διαστροφών) ver- 
sionum Sacri Codicis a Samaritanis tunc temporis receptarum suam confecisset. Sed haec 
accusatio, quantum e reliquiis ejus adhuc exstantibus conjici possit, omni praetextu destituta 
est. Ε contrario in Gen. ν rationes ejus chronologicae cum textu et versione Samaritanorum, 
quales nos manu terimus, contra supputationem LXXviralem concordant. Praeterea nostro 
interpreti a nonnemine objicitur, tanti ei fuisse α LXX discedere, ut etiam a S. Scripturae 
consuetudine desciscere non dubitarit, ut illos imperitiae nomine insimularet. 9 Cui respon- 
demus, neminem Hebraei archetypi sensum fideliter exprimere posse, nisi versioni LXX 
Seniorum, vetustate quantumvis venerabili, innumeris locis valere jubeat ; id quod Hieronymi 
exemplo demonstratur, qui tum in Commentariis suis interpretationem LXXviralem acerrimis 
criminationibus insectatur, tum in versione Latina a se elaborata, ut mox declarabimus, prae 
ceteris omnibus interpretibus Symmachum ducem ac magistrum sibi proposuit. 



IV. De Symmachi interpretis stylo. 

Hieronymufl in prooemio ad Chronicon Eusebianum trium interpretum, quoad sf lum 
sive vertendi methodum, comparationem instituit his verbis : " Quamobrem Aquila r Sy 130 " 
machus et Theodotion incitati, divereum paene opus in eodem opere prodiderunt ; 9 70 m * ente 
verbum de verbo exprimere, cdio sensum potius sequi, tertio non multura a vete* 13 * 18 d 18cre ~ 
pare." 10 Idem passim in scriptis suie Symmachum laudat, quasi ceteris manif&v* et a V er ~ 
tius vertentem; talemque interpretem qui non solet verborum κακοζηλίαν, ^d inteUigentiae 
ordinem sequi." Ε recentioribus Criticis instar omnium est Valckenaerii elogium, qui eum 



• Vid. Agellium ad Pwd. Ixv. 1 5. »• Hieron. Opp. T. VIII, p. 35 ed. Migne. » B*ron. Opp. T. VI, p. 258• 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA OMGENia 



XXXI 



quasi Graecorum interpretum Antiqui Foederis castigatissimum praedicat." Nec longe a 
scopo aberrat Montefalconius, ciijus scrinia hic compilare non gravabimur : " Interpretatio 
Symmachi clarissima et elegantissima omnium est. Res ille, ut plurimum, apte ac dilucide 
exprimit, non verba singula scrupulose referre studet . . . Hebraismos raro sectatur ; summo- 
pere curasse videtur, ne quidpiam in Graeca serie poneret, quod Graecum lectorem Hebraice 
ignarum offendere posset." 13 

Haec de Symmachi stylo in universum sufficiant: nunc de singulis ejus characteribus, 
cum LXX et Aquila comparatione facta, paulo fusius agamus. 14 

1. Constructiones Hebraeas, per copulas meinbratim concisas, Symmachus ad rotundiorem 
Graeci sermonis structuram participiorum ope accommodat. Exempla sint : Exod. v. 7: O'. 
πορζυίσθωσαν και συναγαγίτωσαν. Σ. άπ^ρχόμςνοι καλαμάσθωσαν. 4 I^g• ■< 2 : 0• ^vre και έπι- 
ζητήσατ*. Σ. άπ^λθόντΐ? πύθίσθ^. Psal. xxvi. 2 : Ο', ήσθίνησαν και Ιπζσαν. Σ. σφαλίντα Ιπισον. 
Cant. ν. 6 : Ά. Ικλαν, παρήλθεν. Σ. άπονίύσας παρήλθαν. Participii absoluti (quod dicitur) in 
tali accommodatione egregius est usus. Sic Job. xxxiv. 29 : ^ θ. καΐ ain-bs ήσυχίαν παρφι, 
και τ /y καταδικάσεται ; Σ. αυτόν δ\ ηρίμίαν δίδοντος τις κατακρίνει-, Psal. xxvii. Ι : Ο', μήποτ* 
παρασιώπηση? απ ψοΰ, και όμοιωθήσομαι κ. τ. i. Σ. μη ήσυχάσαντός σου άποθίν μου ομοιωθώ κ. τ. 4. 
Item in constructione Hebraeis familiari per praepositionem 3- cum infinitivo : ut Psal. ix. 4 j 
O'. ei> τω άποστραφήναι τον έχθρόν μου. Σ. άναστραφίντων των έχθρων μου. Psal. xxix. ΙΟ: Ο', h 
τω καταβηναί μ* (Σ. κατενςχθίντο? μου) €is διαφθοράν. ι Reg. xxii. 8 : (Χ. kv τω διαθίσθαι τον υίόν 
μου διαθήκην. Σ. συντιθέμενου του υίοϋ μου. Ezech. L 1 9 : Ο', kv τω ίξαίρειν τα ζωα. Σ. ίπαιρο- 
μίνων των ζώων. 

2. Pro duobus verbis Hebraeis constructionem elegantiorem per verbum et adverbium 
frequentat Noster. E.g. Psal. xxxii. 3 : Ά. άγαθύνατ€ ψάλατε Σ. ίπιμ&ω* ψάλατ€. Gen. iv. 2 : 
Ο', και προσίθηκ* Τ€Κ€ΐν. Σ. και πάλιν €Τ€Κ€ν. Psal. xl. 9 > Ά. ου προσθήσ*ι του άναστηναι. Σ. 
ούκίτι άναστήστται. Jon. ϋ. 5 • Ο'• άρα (^Ν) προσθησω τον έπιβλίψαι μ€ ; Σ. ΐσως πάλιν προσ- 
βλίψω. Psal. 1ν. 7 : Hebr. commorantur y delitescunt. Σ. σννήγοντο λάθρα. Vel per verbum 
et adjectivum; ut 4 Reg. iL 10: Ο', έσκλήρυνας του αίτήσασθαι. Anon. (qui proculdubio Sym- 
machus est) : δύσκολον ντήσω. Hieron. : rem difficilem postuUtsti. 

3. Pro duobus nominibus in regimine positis, quorum posterius juxta usum Hebraeum 
prioris qualitatem exprimit, Symmachus Graeco more nomen et adjectivum adhibet Sic 
Psal. liv. 24 : Ο', άνδρπ αιμάτων και δολιότητος. Σ. (άνδρπ) μιαίφονοι και δόλιοι. Psal. cL Ι : Ο'. 
*ν στίρΐώματι δυνάμεως αύτοΰ. Σ. kv τψ στΐρ^ώματι τω άκαθαιρίτω αύτοΰ. 

4. Notiones ab Hebraeis per complexionem verborum expositas Noster uno vocabulo, quae 
Graecae linguae felicitas est, sive adjectivo sive adverbio apte et eleganter reddit. E.g. Prov. 
XV. 15: TJIfa. Σ. οξύθυμων. Jesai. ix. 15: D^D^M^tol Σ. αΐδίσιμος. ι Reg. XXV. 3 : TQ^ID 

» ?• O'• άγαθτ) συνίσ^ι. Σ. αδιανόητος. Ibid. : Ε V?^"^* C. πονηρός kv €πιτηδ(ύμασι. Σ. 



11 Vid. Hex. nostra ad 1 Reg. xxiii. 13. 1S Montef. in nostrae elaboranda plurimum nobis contulit C. A. Thiemii 
Praeliminaribus, p. 54. M In hac parte lucubrationis libellus, Pro Puritate Symmachi Disaertatio, Lips. 1755. 



χχχιι 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



κακσγνώμων. Job. xxxii. 19: Mf ^ D Σ • οΓ " 0? " € ' οί «&*™ 1 "™• Psa1 ' lxxvii ' 53'• O"- 
(ώδήγησεν aiWr) cV «λπί&, και ούκ Ιδειλίασαν. Σ. «ty^oi/y καί απτόητους. Jud. xviii. 7 ! Ο', επ 
ferfe. Σ. α^ ρί >ω Γ . Job. xxxiv. 6: *$Γ& «θ. A*«/ d*«fcf. Σ. auurto. Ezech. 
xxii. 29: tDEtip N^S. Σ. άκρίτωϊ. Amos vi. 13: "^7 NT7. Σ. άλόγως. Jesai. ln. 8 : R8 
Rf O'. IfAtytl πρό? οφθαλμούς. Σ. όφθαλμοφανώς. 2 Reg. xii. 8 : Hjnjfj Π2Π3. Σ. πολλα- 
ττλασώο?. 

5. Praepositionem ?, quae apud Hebraeos latissimum usum habet, Symmachus non uno 
modo transfert. E.g. Gen. xxvii. 35: ' A • kv *****• Σ • 8l ' ^P™• P sal - xvi • I: °'• ούκ kv 
χείλεσι δολίοις. Σ. ού && χ<ι\ίωι> δολίων Psal cxviiL 9 : &. iv τίνι. Σ. (juxta potiorem scrip- 
turam) δια τίνος. Psal. cxviii. 109 : Ο', kv ταΐς χερσί μου. Σ. μπα. χείρας μου. 

6. Lingua Graeca nulla in re ceteris magis antecellit quam in particularum ejus varietate 
ac elegantia ; quam rem in transferendis particulis Hebraeis non ita immerosis Noster in ver- 
sionis suae exornationem et illustrationem convertere callebat. Exemplum primum sit par- 
ticula ^*, quae Aquilae et Theodotioni nil nisi nXfjv sonat; Symmacho autem άρα (ι Reg. 
xvi. 6), ίντως (Psai lxxii. 18), διόλου (Prov. xxii. 16. Cf. Hex. ad Psal. xxii. 5), ίσως (PsaL 
cxxxviii. 1 1), Ισως ουν (Psal. lxxiL 13), μόνον (Thren. iii. 3), ούτως (ι Reg. xxv. 21. Jerem. xvi. 19), 
αλλ' δμως (Jerem. xii. 1). Particula 0? praeter καίγ€ vertitur άλλα. καίγε (Prov. xiv. 13), ετι 
(Psal. cxxxviii. ίο), ετι και (Psal. lxxxii. 9), και ετι (Prov. xxv. ι), προς, insuper (Eccles. i. 17. 
vii. 23. ix. Ι), μεντοιγε (Job. xviii. 5?). D?), άλλα. και (Hex. ad 4 Reg. xvi. 3), άλλα. μην και 
(Eccles. χ. 3), και δή (Jerem. xxxvi. 25). *!**, πόσω μάλλον (Job. iv. 19), αλλά προς τούτοις (Psal. 
xliii. 10). *2 *\Η, πόσω μάλλον (ι Reg. xiv. 30. 2 Reg. iv. 1 1, xvi. 11. Job. xv. 16. xxv. 6). N?> 
άξιώ (ι Reg. xv. 25. xxv. 25). Π3Ν, δέομαι (4 Reg. xx. 3). Β?Μ), επείτοιγε (ι Reg. xxv. 34), 
αλλά μήν (Mich. iii. 8). '1% και μάλα (Hex. ad Gen. xlii. 21), 6ντως (Hex. ad 2 Reg. xiv. 5). 
Π3Π, άλλ' δμως (Jerem. vii. 8). ^O, itfs, s. κατά /zepoy (Jerem. ix. 25). "'Τ?, άφ' ol• (Jerem. xx. 8. 
xlviii. 27). Postremo constructionem per μεν et δ\, quae ab Aquilae saltem editione prorsus 
exsulat, Noster non invitus in rem suam convertit; e.g. Exod. xiv. 20: και ην η νεφέλη σκότος 
μεν εκείθεν, φαίνουσα δε εντεύθεν. Ηθ8. νϋ. Ι : και κλέπτης μ\ν είσήλθεν, εκδύον δε ληστήριον εξω. 

7. Idiotismos Hebraeos qua ratione Symmachus Graecis auribus accommodare studuerit, 
paucula ex innumeris specimina ad declarandum sufficiant. 1 Reg. iii. 4 (et passim) : Ο', ιδού 
εγώ. Σ. πάρειμι. ι Reg. xii. 5 ' &• υί0 * θανάτου. Σ. άξιος θανάτου. Exod. V. 7 • Ο'• <σ.θάπερ 
χθες και τρίτην ήμεραν. Σ. καθάπερ και πρότερον. ι Reg. xix. 7 ' Ο'• ως εχθές και τρίτην ήμεραν. 
Σ. ως προ μιας και πριν. 2 Reg. V. 2 : Ο', και εχθ& και τρίτην. Σ. αλλά και πριν. Ι Reg. 
XX. 25 : Ο', ως άπαξ και άπαξ. Σ. ώσπερ είώθει. ι Reg. ix. 20 : Ο', μη θβς την καρδίαν σου αύταΐς. 
(Σ.) μη μερίμνησες. ι Reg. XXV. 25 : Ο', μη δη θεσθω ό κύριος μου καρδίαν αύτοΰ. Σ. μη πρόσχης, 
άξιώ. ι Reg. XXX. 21: Ο', και ήρωτησαν αύτον τά εις ειρήνην. Σ. και ήσπάσαντο αυτούς. 2 Reg. 
ϋ. 6 : Ο*, ποιήσω μεθ' υμών rb aya0bv τούτο. Σ. άμείψομαι υμάς τ^ν χάριν ταύτην. His exemplis 
ηοη annumerabimus Gen. iL 17 : Ο', θανάτω άποθανεΐσθε. Σ. θνητός εσχι ; quia haec versio, dum 
Hebraiemi peregrinitatem vitat, explicatorem potius quam interpretem arguere videtur. 

8. Locutiones figuratae vel duriusculas Noster aut plane eximit (ut Psal. xx. 13 : Ο', θήσεις 
αυτούς νωτον. Σ. τάξεις αυτούς αποστρόφους. Job. xxxi. 15: Ο', γεγόναμεν δε εν τρ αύτ^ κοιλία. (Σ. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xxxiii 

kv όμοίω τρόπω)), aut per particulas comparationis emollire studet. Hujus generis sunt: ι Reg. 
xiii. I : •!& vlbs ενιαυτοΰ (Σ. υίος ως ενιαύσιος) Σαούλ εν τω βασιλεύειν αυτόν. Psal. xiii. 4 ! Ά.-εψαγον 
άρτοι/ (Σ. ώσεϊ άρτον). Psal. XXX. 22 : Ο', εν πόλει περιοχής. Σ. ώρ εν πόλει περιπεφραγμενΐ). 
Psal. XXXviii. 6 : Ο". /&>ι> παλαίστάρ €0ου (Σ. ιδού ως σπιθαμας εδωκας) τάς ημέρας μου. Psal. 
xliv. 2 : Ο', ή γλωσσά μου κάλαμος (Σ. ώ? γραφεΐον). Psal. lxii. 2: Ο', ci/ γ/7 ερήμω. Σ. ώρ cy γ# 
διψάδι. Prov. χν. 1 5 : Bonus corde est convivium perpetuum. Σ. δ εύθυμων ώρ €i/ πότω δια- 
παντός. Dan. χ. 5 (de angelo) : θ. άνήρ. Σ. ώρ avjjp. Zach. ν. ι : Et vidi, et ecce ! volumen 
VOlans. Σ. κα\ εΐδον ώρ ΐίλημα πετόμενον. Gen. XV. Ι : "Τ? )τ59* 2. ύπερμάχομαι καθάπερ οπλον. 
Hic ηοη praetereunda est lex a Symmacho sibi imposita, ut effata Sacri Scriptoris, quae 
notioni Dei άνθρωποπαθοϋς favere, aut majestati divinae ullo modo repugnare videantur, in 
versione sua variis artificiis mitiget. Sic Psal. xliii. 24: Ο'. Ινατί ύπνοΐς, κύριε. Σ. Ινατί ώρ 
ύπνων ει, δέσποτα. Exod. ΧΧίν. ίο: Σ. και εΐδον όράματι τον θεον 'Ισραήλ; ubi όράματι de SUO 
intulit Noster. Jud. ix. 1 3 (de vino) : Quod exhilarat deos et homines (D^tpjW DTT7N). Σ. 
τήν (ύψροσύνην των ανθρώπων. Psal. lxxviL 36 : Et lactaverunt eum (Deum) ore eorum. Sic 
in Hebraeo; cum vero Deus ab hominibus fraude circumveniri non possit, Symmachus durius 
dictum pia circumlocutione emollit, vertens: καϊ ώρ παραλογιζόμενοι αύτον ύπελάμβανον εν τ$ 
καρδία αυτών. Denique huc pertinere videtur locus insignis Gen. i. 27, de homine ad imaginem 
Dei creato ; ubi dogmaticis suis praejudiciis nimium tribuens, Noster omnes sanae interpre- 
tationis leges pro nihilo habuit. 16 

9. Sed etiam ubi nulla intererat dogmatices quaestio, Svmmachum in paraphrastae 
partes aliquando delapsum esse negari non potest. Nihil moramur verba ad sensnm loci 
pleniorem efficiendum de suo assumpta ; ut Psal. xxx. 20 : Ο', (δ) εκρυψας (Σ. εκρυψας άπόθετον) 
τοΓρ φοβουμένοις σ€. PsaL lvL 5 • Ο'• *κοιμήθην. Σ. ευθαρσών εκοιμήθην. Jesai. xlvi. Ι : Ο', εγέ- 
νετο εις θηρία. Σ. εγένετο ζώοις έκδοτα; et similia. Νοη carpimus circumlocutiones quae ad 
elegantiam Graeci sermonis pertinent; ut Psal. liv. 15: Ά. (γλυκάναμε απόρρητον (TiD). Σ. 
εκοινολογούμεθα γλυκειαν όμιλίαν. Eccles. vii. 3 ' Ο', (ζήτησαν λογισμούς πολλούς. Σ. περιειργά- 
σαντο πολυπραγμοσύνην. Sed nullas hujusmodi excusationes admittere videntur loca quae nunc 
indicabimus : Gen. xviii. 25: Nonne judex totius terrae faciet justumf Σ. ό πάντα άνθρωπον 
απαντών δικαιοπραγεΐν, άκρίτως μή ποιήσ^ς τούτο. ^.lieg. xxi. 16: Ο', (εως ού επλησε τήν Ιερου- 
σαλήμ) στόμα εις στόμα. Σ. ώσπερ άγγεΐον άχρι στόματος. Job. χχί. 1 3 : Et in momento ad 
infemum descendunt. Σ. και ταχέως Άνοσοι και αβασάνιστοι εις &δην κατέρχονται. Psal. xli. 4 : 
Ο', εγενήθη τα, δάκρυα μου εμοι άρτος (Σ. ώρ άρτος συντάξεως μου). Jerem. xli. 5 : Ο'. εις οίκον κυρίου. 
Σ. εις οΐκον κυρίου εισέτι 6ντα και ελπιζόμενον. Ezech. XVl. 3 1 : Ο'• συνάγουσα μισθώματα. Σ. kv 
αξιοπιστία, (honeste) συνάγουσα μισθώματα. Videndum tamen ne forte in uno et altero horum 
exemplorum verba scholiastae aut enarratoris versioni interpretis nostri male adhaeserint ; id 
quod in tribus aliis locis (Exod. xv. 1 1. Thren. iii. 46, 47. Ezech. xvi. 45) accidisse vix dubium 
esse potest. 

10. Vocabula Hebraea Graecis elementis scripta parcissime admittit Noster 16 ; immo con- 
* — — — .> 

16 Cf. Qeiger Symmachus etc. p. 40 sqq. le Exempla άρσ*\θ Jerem. xix. 2 ; βόρατον Peal. ciii. 17. Cant. Cant. i. 17 ; 
fere sola sunt: άβρήχ Gen. xli. 43; άμων Jesai. xxxiii. 3; γαβ&αρηνο\, θαβδαρηνοΊ etc. Dan. iii. 32; ?}δβδ Jerem. xlviii. 33; 
τομ. 1. / 



XXXIV 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



trariam culpam, modo sit culpa, in eum contulerit aliquis; videlicet quod propria nomina, 
quae sine translatione relinquenda erant, in Graece efferendo se torserit. Sic pro Ava (Gen. 
iii. 21) Ζ&ογόνος; pro Ίεδδεδι (2 Reg. Xli. 25) 'Αγαπητά κυρίου; pro Έδϊμ nunc (παράδεισον) άνβη- 
pbv (Gen. ii. 8), nunc (παράδεισον) τής ακτής (Gen. ii. 15), nunc παγκαρπία (Psal. xxxv. 9) prava 
affectatione venditat. Ejuemodi sunt : Num. xxi. 1 1 : *5fy O'. εν Άχαλγαί. Σ. εν τοις βουνοΐς; 
Deut. XXXli. 49: E^r^? **?« Ο', rb ορός το Άβαρίμ. Σ. (το 6ρος) των διαβάσεων; Jesai. xjx. 1 8 : 
Ο^ΠΓΤ "Vy. Ά. θ. πόλις Άρίς. Σ. πόλις ηλίου. Ιη regionum nominibus ponendis tres inter- 
pretes pro 'Αραράτ (Gea. viii. 4) 'Αρμενία ediderunt; sed solus Syinmachus pro Έλλασάρ, Έλάμ 
et εθνών (Gen. xiv. ι) Πόντου, Σκυθών et Παμφυλίας vereor ne curiosius quam verius suffecerit. 
Quinetiam si quando noraen Hebraeum ab eo retineatur, Graecam quandam speciem induere 
COgitur; Ut oi 'Ρουβηλαΐοι, oi Ταδαΐοι, ol Μανασσαΐοι (Deut. XXIX. 8); οι Χερηθαΐοι και οι Φεληθαΐοι 
(2 Beg. viii. 18), et similia. 

11. Cum inter omnes constet, Symmachum linguam Graecam tunc temporis florentem 
optime omnium interpretum nostrorum calluisse, plurimas voces et locutiones ad reconditiorem 
Graecitatem pertinentes in opere ejus reperiri nemo mirabitur. Harum vel insigniores tantum 
enumerare cum nimii laboris et taedii foret, fas sit nobis, speciminis gratia, lectorem remittere 
ad Hexapla nostra in Lev. xxvi. 43. Jos. xviii. 1. 1 Eeg. xvi. 23. Neh. vi. 11. Ezech. xxiii. 5. 

12. Aquilae in commendationis loco posuimus, Hieronynmm in Hebraeis verteadis Don 
raro vestigiis ejus institisse. Sed quid de Symmacho dicamus, quem tam presse secutus est 
magnus ille interpres Latinus, idemque literis Hebraeis et Graecis non mediocriter eruditus, ut 
aliquando nobis successerit, ex HieroDymi Latinis Symmachi Graeca vel sine nomine exsis- 
tentia, vel etiam proreus deperdita, satis probabiliter extricare V 3 Hujus imitationis exempla 
in decursu operis nostri occasione data notavimus, e quibus selectum numerum hic uno con- 
spectu legentium oculis subjicere non gravabimur. 

Exod. ix. 17 : *SP21 TTIfipQ TfTty. Sym. (ετι σύ) κατέχεις (τον λαόν μου); Hieron. in Div. Bibl. 
et Vulg. : Adhuc retines populum meum? Num. xxv. 8: ΠΒ^Π'Τ'Ν. Sym. εις το πορνεΐον. Η. V. in 
lupanar. Deut. xxxiii. 8 : Thummim tui et Urim tui sint viro pio tuo, quem tentasti ad Massah, conien- 
duti cum eo super aquas Meribah. Sym. τελειότης σου και διδαχή σου τψ άνδρι τω όσίω, tv επείρασας εν 
δοκιμασία, εδοκίμασας (leg. εδίκασας) αύτον επι του ύδατος της άντιλογίας. Η. V. Perfeciio tua et doc- 
trina iua viro sancto tuo, quem probasti in tentatione, et judicasti ad aquas contradictionis. Jos. x. 42: 
^W Di'S "07. Sym. νχμαλώτευσεν μια όρμβ. H.V. uno cepit impetu. Jud. ix. 6: 22Ώ ^7N"OJ7 
D2U3, "NZ)£>. Sym. παρά την δρΰν την ε'στώσαν εν Σικΐμοις. H.W.juxta quercum quae stabat in Sichem. 
Jud. xv. 19: ΐΓΓΟΏΓΓΓίΝ. Sym. την μύλην. H.V. molarem dentem. 1 Reg. i. 18 : Et vultus ejus 
non erat ei amplitu. Sym. (καϊ το πρόσωπον αυτής) ου διετράπη (ετι). Η. V. vullusque illius non sunt 



βαρσ\ι Dan. χ. 6; μαμζψ Zach. ix. 6 ; σ*ρ*φ<" Jeaai. vi. 2; bentem revocat. » Geiger Symmacktis etc. p. 60: 

σούρ Jeaai. x. 26 ; ώφά£ Prov. viii. 1 9 ; ύχ*\μ Jesai. xiii. 2 1 . " Und so mag sich noch manches verborgene Gut dee 

Semel atque iterum, poeito Hebraeo vocabulo, Graecum SymroachuB in der Speichern des Hieronymus und der 

idem eonans eubjungit j ut Exod. xii. 11 : φασ,χ ίπιρμάχησ* , Vulgata befinden." Vid. Hexapla nostra ad Lev. xiv. 36 . 

Ecclee. vii. 8: ματθω* rwr«'<m topov; qui usus Marcum Num. xxiii. 10. 1 Reg. ix. 20. xi. 5. xii. 3. xv . 48. xxi. 5. 

evangelietam (Cap. vii. 7) Graecorum in commodum ecri- 2 Keg. xxiii. 8. 4 Reg. v. 26. Jesai. lvi. 12. Hos. xi. 3. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xxxv 

amplius in diversa mutati. ι Reg. ix. 24 : Sym. Srt επίτηδες ("Τ^Ώ?) τετήρηταί σοι. Η. V. quia de 
industria servatum est tibi. 1 Reg. xxiii. 13 : Ο', και επορεύοντο ol• εάν ("N2JN3) επορεύοντο. Eleganter 
Sym. και ερρεμβοντο οπουδήποτε. Η. V. huc atque illuc vagabantur incerti. 1 Reg. xxv. 18 : Et centum 
uvas passas (Q' , i?^). Sym. και ίκατύν ενδεσμους (σταφίδος). Η. V. et centum ligaturas uvae passae. 
2 Reg. x. 6: ^TT? ^5|jJ^} e Sym. εκακούργησαν προς Ααυίδ. Η. V. injuriam fecissent David. 2 Reg. 
xii. 14: J?2N2 γΝ3" % 3. Sym. 8rt βλασφημήσαι εποίησαν. H.V. quoniam blasphemare fecisti. 3 Reg. 
x. n: CPa^M ^. Sym. ζύλα θύϊνα. H.V. ligna thyina. 3 Reg. xvi. 3 : ΝψΓ2 VDfS ">'???. 
Sym. τρυγήσω τα οπίσω Βαασά. Η. V. demetam posteriora Baasa. 4 Reg. ii. 14 : Sym. που κύριος 6 
θεός Ήλιου και νυν (WWIjfl^ Η. V. t /όί e*/ Dominus Deus Eliae etiam nunct Psal. x. 2 : Sym. #τί 
ot θεσμοί (PftrWTl p fundamenta) καθαιρεθήσονται. Η. gwia /e^es dissipatae sunt. Psal. xxxiv. 1 6 : 
Ckm profanis sannionibus placentae. Sym. cp ύποκρίσει φθεγμασι πεπλασμενοις. Η. in simulatione 
verborum fictorum. Psal. xxxvi. 7 : ΓΠΏΪΌ. Sym. ά ενθυμεΐται. Η. g«ae cogitat. Psal. lvii. 6 : 
Ε3Π? Ο^.^Π "Q^" 1 • Sym. επαστοΰ επωδάς σεσοφισμενου. Η. wec incantatoris incantationes callida». 
Psal. lix. 10 : Super Edom projiciam calceum meum. Sym. επί την Ίδουμαίαν επιβήσομαι τω ύποδήματί 
μου. Η. Super Idumaeam incedam calceamento meo. Psal. lxxii. 4 : Quia non sunt vincula (ΠΉ^ΊΠ) in 
morte eorum, et pingue est corpus eorum (3^^)• Sym. οτι ουκ ενεθυ μουντό περί Θανάτου αυτών στέρεα 
γάρ ην τα πρόπυλα αυτών. Η. Quia non recogitaverint de morte sua, et firma sunt vestibula eorum. 
Psal. lxxvi. 12: Sym. άνεμιμνησκόμην τάς περινοίας κυρίου (PT^vyJft?), άναπολών τά αρχαία τεράστια 
σου. Η. Recordabor cogitationum Domini, reminiscens antiqua mirabilia tua. Psal. lxxxvi. 4 : Sym. 
άναμνήσω ύπερηφανίαν (^Tl). Η. commemorabo superbiae. Psal. cxviii. 1 1 2 : ^V "7^*?• Sym. 
εις μισθαποδοσίαν αιώνων. Η. propter aeternam retributionem. Jesai. liv. 8 : *)?£ *!???• Sym. εν 
άτόμω οργής. H.V. in momento indignationis. Jesai. lvi. 1 1 : ^Π^ΡΌ. Sym. απ άκρου εως εσχάτου. 
Η. V. α mmmo usque ad novissimum. Jerem. vi. 2 : Ο pulcra et delicata, exscindam (^Ρ^) filiam 
Sionis. Sym. ttj ωραία, και tjj τρυφερά ώμοίωσα τήν θυγατέρα Έιών. H.V. Speciosae et delicatae assi- 
milavi filiam Sion. Jerem. xxxvi. 18 : Ex ore ejus praelegit (N^jp^) mihi. Σ. άπο στόματος αυτού 
ελεγεν, ως 6 άναγινώσκων προς με. Η. V. Ex ore suo loquebatur, quasi legens ad me. Jerem. xxxviii. 4 : 
Sym. επίτηδες γαρ (|5 ?V ^?) αύτος παρίησιν τάς χείρας. H.V. de industria enim dissolvit manus. 
Ezech. v. 3: TQ3D21. Syra. εν άκρω τω ίματίω σου. Η. V. in summitate pallii. Ezech. viii. 10 : ^^? 
^?Ρ• Sym. κύκλω διόλου. H.V. in circuitu per totum. Ezech. viii. 1 1 : firPDED. Sym. προ τών 
γραφών. Η. V. ante picturas. Ezech. xvii. 3 : ΓΠΏ2ΤΝ. Sym. το εγκάρδιον. H.V. medullam. 
H09. iii. 3 : V ^ytift. Sym. προσδοκήσεις με. H.V. exspectabis me. Hos. vii. 14: ΊΤΥίΐΙΓΡ. Sym. 
εμηρυκώντο. Η. V. ruminabant. Amos vi. 7 : Sym. και περιαιρεθήσεται εταιρεία τρυφητών. Η. V. et 
au/eretur factio lascivientium. 

Porro in Hieronymi versione hexaplari libri Jobi, in nonnullis locis rejecta Theodotionis 
versione, quae textum LXXviralem, ut hodie legitur, invasit, Symmacho praerogativam dedit ; 
ut videre est in Hexaplis nostris ad Cap. xxi. II. xxxii. II, 12, 13-17. xxxiv. 23. xxxvii. 10. 



/^ 



χχχνι 



PROLEGOMENA ΙΝ HEXAPLA ORIGENIS. 



V. De duplici Symmachi editione. 

Quae de Aquilae duplici editione, vel potius secundis curis, disputavimus, ad alteram 
Symmachi editionem eo magis accommodari possunt, quod vestigia hujus operis longe pauciora 
et incertiora sunt. Et primum de locis sane paucissimis, in quibus Hieronymus secundara 
Symmachi editionem diserte appellat, videndum. Sic igitur ille in Commentariie ad Jerem. 
xxxii. 30 : " Symmachi prima editio et Theodotio sobs {μόνοι) interpretati sunt. Secunda 
quippe Symmachi vertit Λάλοι/." Item ad Nah. iii. 1 : " Symmachus autem άποτομίας πλήρη?, 
quod possumus dicere crudelitate vel severitate plena. In altera ejus editione reperi μ&οκο- 
πίας πλήρης; id est, sectionibus carnium et frustis per membra conscissis." Postremo ad 
Jerem. xx. 2, 3 : " Pro nervo, quem nos diximus . . . Sjmmachus βασανιστή ptov, sive στρφλωτή- 
piov, quod utrumque tormenta significat." Et mox : " Pro pavore, quod in Hebraico scriptum 
magur . . . Symmachus ablatum, sive congregatum et coactum, interpretatus est. w In quibus 
tamen duobus exemplis utrum de duplici Symmachi editione, an de diversis prophetae locis 
Hieronymi verba intelligenda sint, pro certo definiri nequit. 

Haec sunt sola S. Scripturae loca, ad quae secundae Symmachi editionis mentio fit. 
Nunc recensenda sunt loca paulo numerosiora, in quibus duae interpretationes, a diversis 
auctoribus Symmacho attributae, ex hypothesi duplicis editionis inter se conciliari solent. 
Haec fere sunt: 



Exod. xxviii. 14 

xxx. 4 

Num. xi. 8 

Jud. i. 15 

1 Reg. xxv. 35 

2 Reg. viii. 18 
4 Reg. iii. 4 

Psal. ii. 4 



-vxh 
Ntetn 



lxxii. 7 

ciii. 22 

Cant. Cant. i. 6 

v. 11 

Jesai. v. 30 

xiii.3 

xli.i 



rhi&W Ά. Σ. άλύσνς Ά. Σ. σύσφιγκτα. 

DVQ^? Σ. θ. «V θήκας Σ. ίϊσοδοι. 

Σ. (ίς λίπος Σ. πιότητος. 

Σ. κτήσιν Σ. άρδίίαν. 

Σ. και ίτίμησα Σ. και ίν^τράπην. 

Β^φ 2 • σχολάζοντας Έ/3ρ. Σ. Ά. Ufmt. 

Tj?J Σ. ήν τρίφων βοσκήματα Σ. άρχιποιμήν. 

ΊΌ7"^7^ Σ. Καταγ(λάσ€1 αυτούς Σ. καταλαΧήσκ αντων. 

Xliil 19 ϊϊΓΠΝ *%* W)$$ β® Σ.θύ& μ€Τ€Κλίθηταύπορθθνντα Σ. κα\ i&tuuvav τά διαβήματα ημών 

ημάς αττο της όδου σον από των τριβών σον. 

^iDP Ν2£ Σ. προίπιπτον άπο λιπαράτητος Σ. ί^ΐσαν άπο λίπους. 

P C P^U Σ. ύποχωρήσουσΐ Σ. σνσταΧησονται. 

VQfffft Σ. οτι παρνίβλ^ί μί Σ. δτι καθήψατό μου. 

*5 ^0? 2. ως λίθος τίμιος Σ. χρυσίον Σ. ίπίσημος χρνσόλίθοα. 

VbV DH^ Σ. Καϊ ήχήσίΐ ίπ αύτοΰ Σ. κα\ «αλί'σ« airrovt. 

Τ^5 Σ. h τω 6οξασμ<ρ μου Σ. τ# υβρπ μου. 

Wi^hh Σ. δουλάσαπ Σ. σιωπήσατε. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



xxxvu 



Jerem. vi. 1 1 


hvn vvqlfl 


Έ. /atigatus sum tolerans («κο- 
πίασα άνεχόμενος) 


Σ. laboravit tolerare. 


xv. 16 


•• : τ 


Σ. τροφή μοι 


Σ. και προσίο^χόμην αυτούς. 


xli. 17 




Σ. τοΓ? ίχόμενα 


Σ. Τ}? κατίναντι. 


Thren. i. 8 


ΓΤΤ^ 


Σ. σίκγρς 


Σ. άνάστατον. 


16 


QPOgto) 


Σ. έρημοι 


Σ. στυγνοί (β. σκυθρωποί) . 


iii. 20 


- τ 


Σ. ^αυτ/7 προσλαλΐ7σ« 


Z^. κατακάμπτΓτα*. 


Ezech. i. 4 


rnyp rni 


Σ. 7ΠΌΐ) καταιγιζομενη 


Σ. 7ΓΙΌ?) ^ν!λλί;9 (?). 


iii. 13 


^P"! 


Σ. καί σνγκρουσιν 


Σ. /cai ψόφον. 


ν •3 


TB?* 


Σ. ei> τοΓ? κρασπεδοις σου 


Σ. 4ι> άκρω τον ιματίου σου. 


xiii. 18 


rtnra 

τ : 


Σ. υποστρώματα 


Σ. ύπαγκώνια. 


xix. 14 


: • ν •• 


Σ. σκήπτρον ety το εξουσίαζαν 


Σ. fts σκήπτρο» βασιλικό». 


xx. 6 


^? 


Σ. religio [θρησκεία) 


Σ. στάσις. 


2,6 


DEttN )JN^ 


Σ. «έ deleam eos 


2j. ΐνα π\ημμ*\ήσωσιν. 


Hos. vi. 9 


Ο^ΤΣΙ ^W 


Σ. ανδρός ύποκριτοΰ 


Σ. avbpbs fvtbpcvrov. 


νϋ. 14 ontaSttJD -^ W??. •»? 


Ά. Σ. άλλα άσβλγώί €λ<£λί;- 


Σ. αλλ' τ) εχρεμετισαν εν κατα- 






σαι>.. 


κλίσεσιν αύτων. 


ix.7 


VJWQ 


Σ. cVi/eoy 


Σ. κραιπαλών (s. κεκραιπαλι/κώε). 


xii. 11 


D^q| 


Σ. a>y βάτραχοι 


Σι ώϊ σωροί λίθων. 


xiii. 3 


τ \-: •• 


Σ. άπο ακριδών 


Σ. από <wri}s. 


14 


*??* 


Σ. άπάντημά σου 


Σ. άκηδία σον. 


Amos i. 1 1 


™rn 


Σ. σπλάγχνα 2&α 


Σ. (vrtpa αντον. 


Habac. ii. 5 




Σ. ονκ εύπραγήσει 


Σ. ονκ εύπορήσει. 


Zach. ν. 1 


τ τ τ • : 


Σ. κεφαλις πετομίνη 


Σ. ώ? ftXr;pa πΐτόμΐνον. 



Habes segetem lectionum diversarum satis pusillam; e quarum niimero si eximas eas 
quae vel scribarum in nominibus ponendis oscitantiae, vel versioni Syro-hexaplari paulo libe- 
riori imputandae sint, Symmachi secunda editio veremur ne pro mera ignorantiae excusatione 
habenda sit. 



xxxvm 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



CAPUT IV. 

De Theodotionis editione. 

I. Theodotionia hietorie. II. De Theodotionis versionis scopo et indole. III. De Theodotionis interpretis stylo. 

I. Theodotionis historia. 

Auctore Epiphanio, Theodotio patria Ponticus fuit, religione autem Christianus de schola 
Marcionis haeresiarchae Sinopitae ; qui cum haeresi suae nescimus qua de causa succenseret, ad 
Judaismum defecit, et circumcisionem accepit : quo facto, ne quid historia ejus ab iis quae de 
Aquila et Symmacho traduntur declinaret, Hebraeas literas edidicit, et versionem ipse suam 
aggressus est. 1 Quod ad geutem ejus attinet, dissidet Irenaeus, qui Ephesium eum vocat, de 
conversione ejus ad Judaismum cum Epiphanio consentiens. 2 Ε contrario fuisse Theodo- 
tionem pariter ac Symmachum de secta Ebionitarum, pluribus in locis, ut vidimus, testatur 
Hieronymus, quamvis in Prologo in Danielem rem in dubio relinquere videtur, cum ait: 
" Illud quoque lectorem admoneo, Danielem non juxta LXX interpretes, sed juxta Theodo- 
tionem Ecclesias legere, qui utique post adventum Christi incredulus fuit, licet eum quidam 
dicant Ebionitam, qui altero genere Judaeus est." 3 Ceterum de aetate ejus, dum in quae- 
stione de Symmachi aetate versabamur, probabiliter pronuntiavimus ; videlicet eum Sym- 
macho priorem fiiisse, et, si quid veteribus tribuendum, imperante Commodo (a.d. 180-192) 
versionem suam concinnasse. 



II. De Theodotionis versionis scopo et indole. 

Ut Aquilae in vertendo in primis propositum fiiit verbum de verbo exprirrere, Symmacho 
autem sensum potius sequi, sic Theodotioni in suo opere ornando illud potissimum in votis 
fuisse videtur, non multum α veteribus, hoc est, a LXX interpretibus, discrepare; 4 ita tamen 



1 Epiphan. De Mene. et Pond. 17 (Opp. Τ. Π, p. 172) : λ« 6 τΐοντικος, αμφότεροι Ιουδαίοι προσηλντοι. s Hieron. 

Mera τοντοι- bi κατά πόδας h τψ ίξΐ,ς χρόνψ . . . ©eoior.W τις Ορρ. Τ. V, ρ. 020. * Epiphan. De Mens. et Pond. 17 

nomjcot αϊτό της οιαοοχης Μαρκίωνος του αιρισιάρχον τον Itytt- (Τ. Π, ρ. Ι 7 3) : Διο τά nXtlara τοΊς ο? σνναΒόντως ^ίΤΐΙΙΙ 

wirov, μηνιων κα\ αυτός τρ αντον aipiau, κα\ Λ$ Ίονσαϊσμον άπο- τριβάς γαρ tl X tv ovVos rar ϊτλίίσταί από της σννηθίίας των οβ". 

κλίνας, «αϊ *ίριτμηβ<\ς, και την των Εβραίων φωνην κα\ τά αύτων ΗίβΓΟΠ. Ορρ. Τ. Χ, ρ. 120 ed. Migne ! " Juxta Theodotionis 

9T9txf'ta παιο4ΐ-6ΰς, Ιοίως και αΜς ίζίοωκ*. * Iren. adv. dumtaxat editionem, qui Bimplicitate sermonis a LXX in- 

Haeres. ΠΙ, 24: »r Qtooormv ηρμηνηση 6 Έφίσης και Xjcv- terpretibue non discordat." Idem Ορρ. T. IX, p. 1079 ed. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA OMGENIS. xxxix 

ut quae ab illis vel absurde conversa, vel prorsus praeterita fuissent, ipse ad Hebraei arcbetypi 
normam emendaret et suppleret. Prioris generis culpae insigne exemplum est Danielis liber, 
cujus versio LXXviralis tam putide et praepostere jacet, ut nulla manu medica ad Ecclesiae 
H8us accommodari possit ; unde accidit, ut illa seposita et velut antiquata, Theodotionis editio 
in locum ejus successerit. Quod vero ad defectus veteris versionis attinet, testis sit textus 
Jobi LXXviralis (qui vocatur), ut in exemplari Komano hodie legitur, cujus fere sexta pare, 
nulla adhibita discriminis nota, Theodotioni debetur; discriminis notam dico, quia discrimen 
ipsum cuivis Graeca cum Hebraeis paulo attentius comparanti haudquaquam obscurum erit. 
Etiam Jeremiae vaticiniorum haud exigua pare, quae apud LXX defecerat, in libris hexa- 
plaribus de Nostro suppleta est, cujus pericopae prolixiores sunt Cap. xxxiii. (Gr. xL) 14-26, 
et Cap. xxxix (Gr. xlvi). 4-13. 

Ε libris canonicis Jeremiae Threnos Aquilam et Theodotionem in versionibus suis praeter- 
misisse, e male intellecto Origenis loco olim credebatur; 6 quam opinionem quod ad Aquilam 
attinet, aperte falsam, quod vero ad Theodotionem, parum verisimilem esse, in Monito ad 
Threoos demonstravimus. 

Libros V.T. apocryphos tres interpretes non vertisse res nota est; sed ex hac generali 
propositione excipiendae sunt, praeter Jobi epimetrum in fine Cap. xlii, Danielis pericopae, 
Susanna, Canticum Trium Puerorum, et Bel et Draco, quas in Theodotionis quoque editione 
locum 8uum retinuisse constat. Estherae vero additamenta (quae vocantur) nec in Htbraeo, 
nec apud ullum ferri interpretum diserte testatur Hieronymus.® 



III. De Theodotionis interpretis stylo. 

Theodotionis stylus simplex et gravis est, et, ut jam observavimus, inter Aquilam et 
Symmachum medium locum occupat, quorum interpretationibus, desertis per occasionem 
Seniorum vestigiis, non raro se adjungit. Interdum vero, relictis ceteris omnibus, novam 
viam sibi secat; e. g. Gen. i. 28: W^3 *ΓΓΛ, Ο', και άρχ^τ^ των Ιχθύων. Ά. κα\ ίπικρατΰτ* Ιν 
ιχθνι. Σ. και χ(ΐρονσθ( τους ίχθνας. θ. (ex USU Syrorum) και naiSevere kv tois ιχθνσι. RuTSUS 
Gen. iv. 4 pro Hebraeo V^T, et respexit, quod τοΓί Ο' inuStv, Aquilae ίπίκλίθη, Symmacho 
ίτέρφθη sonat, Theodotio paulo argutius kvenvpwtv posuit, modum approbationis, per ignem 
Bcilicet, juxta traditionem Eabbinorum, inuuens. Styli autem proprietas, qua Noster a ceteris 
interpretibus maxime differt, mos est ejus voces Hebraeas, etiam eas quarum translatio non 
ita difficilis erat, ανερμήνευτους lelinquendi, Graecis tantum cbaracteribus pro Hebraicis positis. 
Hic usus, ab Aquila et Symmacbo, ut supra declaravimus, parcius admissus, a Theodotione 
adeo frequentatus est, ut propter banc in primis causam indocti interpretis nota a Montefal- 



Migne : " Quasi non et apud Graecos Aquila, Symmachus lationis expresserint." β Hodius De Bibliorum Textibue, 
et Theodotio, vel verbum e verbo, vel sensum e sensu, vel p. 584. β Opp. T. IX, p. 1445 ed. Migne. 

ex utroque commixtum et medie temperatum genus trans- 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA OKIGENIS. 



conio ei inusta sit Sed priue quam ultra progredimur, operae pretium erit catalogum 
verborum Hebraeo-Graecorum, quae in Theodotionis reliquiis obvia sunt, ordine alphabetico 
exhibere, praesertim cum maxima eorum pars in Lexicis ad vereiones V. T. Graecas concin- 
natis desiderentur. 



άγανωθ Jesai. xxii. 24. 

άγγαϊ Anon. 2 Paral. xxvi. 9. 

άγμύν Jesai. xix. 15. 

άγονγιμ Anon. 2 Paral. ix. 10. 

ayovp Jesai. xxxviii. 14. 

άδαμά Gen. ii. 7. iii. 18. Deut. xxi. 23. Ά. Θ. Ezech. 

xx. 38. 
άδωνι Zach. i. 9. iv. 4. 
άζαβλ Anon. Lev. xvi. 10, 26. 
άζαρα Ezech. xliii. 14. 
άμαδαρωθ Anon. Jud. v. 22. 
ayada>d (potius άδανωθ) Anon. 1 Reg. xv. 32. 
άραβα Job. xxxix. 6. Jesai. xli. 19. Jerem. xxxix. 4, 5. 
^py Jesai. xvii. 9. 
άρσ«<0 Ά. Σ. θ. Jerem. xix. 2. 
άσιδα Job. xxxix. 13. C. Θ. Jerem. viii. 7. 
ά<ρ\κ {kv) Ezech. xxvii. 16. 
άχΐ Job. viii. 11. 
βακ(Χληθ 4 Reg. iv. 42. 
βαραμύμ Ezech. xxvii. 24. 
β(6(κ Ezech. xxvii. 27. 
βίθθιύμ 4 Reg. xxiii. 7. 
0€λ<άλ (υ/οί) Jud. xix. 22. 
βραΰύ Jesai. xxxvii. 24. xli. 19. 
γαβ<1μ Ά. Σ. θ. Jerem. lii. 16. 
γαζαρηνοι Ο', θ. Dan. ii. 27. 
γαζ(ρα (ri) Ezech. xli. 13. 
γαλιμά Ezech. xxvii. 24. 
γαράμ, γαρ\μ Ο', θ. 4 Reg. ix. 13. 
δααρ Jesai. xli. 19. 
9αβ(ΐρ PsaL xxvii. 2. 
δαρωρ Anon. Lev. xxv. 10. 
bfwp Ezech. xlvi. 17. 
doc Jesai. xl. 15. 

lyXaat (β. ΙγΧααδ) Anon. 4 Reg. iv. 34. 
*Μ*κ (β. ί$δΙμ, «. yeiii^) J e8 ai. lxiv. 6. 



€λ*ίλ€?/* Anon. Lev. xix. 4. xxvi. 1. 

έλμωνί ι Reg. xxi. 2. 

€λα>«/χ Mich. iii. 7. Habac. iii. 3. 

ελωαϊχ Mich. vi. 8. 

ίμιρ Ά. Σ. θ. Jesai. xvii. 9. 

Ινθωφ Anon. Jud. viii. 26. 

ίφαδανω Dan. xi. 45. 

ζψμα Lev. xviii. 17. Ezech. xvi. 27. 

ήδω Job. xxxvi. 30. 

ήλ Mal. ii. 11. 

θαασούρ Ά. θ. Jesai. xli. 19. lx. 13. 

θαβίλ Lev. xviii. 23. xx. 12. 

θαδααρ Jesai. xli. 19. lx. 13. 

θαρσΐϊς, chrysolithus Ezech. x. 9. 

θίφονλαθωθ (ii>) Job. xxxvii. 1 2. 

6evvlv Jesai. xliii. 20. 

θίραφιι/ ι Reg. xix. 13. 

ίαμάν Ο', θ. Gen. xxxvi. 24. 

Uft [b) Ezech. xliv. 18. 

/«V, ίϋμ Ά. Σ. θ. Jesai. xiii. 22. xxxiv. 14. 

ίωβήλ Exod. xix. 13. Lev. xxv. 10. 

καδησίμ (s. καδημιμ) Jud. v. 21. 

καιδδα. Ezech. xxvii. 19. 

κάστυ Ά. θ. Ezech. ix. 2 

κ^φφα Jesai. xix. 15. 

μαγαλ ι Reg. xxvi. 7. 

μαλ€€ΐν Jerem. xxxviii. 12. 

μαμζϊρ Ά. Σ. θ. Zach. ix. 6. 

μαναα Jesai. lxvi. 3. 

μασφαά (s. μασφαάθ) Lev. xiii. 6. 

μαχαλϊμ Ezech. xxvii. 24. 

μαχβάρ 4 Reg. viii. 15. 

μαωζάμ Dan. xi. 38. 

μαώ»/ ι Reg. ii. 32. 

ptld Ά. Θ. Jesai. lxv. 11. 

μ^σσί Ezech. xvi. 10. 






PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



xli 



μεχωνώθ Jerem. xxvii. 19. 

μοσφαιθάμ Anon. Jud. v. 16. 

va(kp Lev. xxi. 12• 

νεγβαι Ezech. xx. 46. 

νίδδά Anon. Lev. xx. 21. 

ικζϊρ Ο', θ. Ε'. 4 Reg. xi. 12. 

νωκεδειμ Amos i. I. 

ονλάμ Joel. ii. 17. 

βαθαμιν Ά. θ. Job. xxx. 4. 

ρασύμ. Vid. χορρί". 

ραφαάμ ΟΙ λ. Jesai. xiv. 9• 

σαβα*ιν (s. σαβά) Dan. xi. 16. 

σαβαχώθ Αηοη. 2 Paral. iv. 12. 

σαμθηχ Jesai. xlvii. 2. 

σατανηζ Lev. xix. 19. Deut. xxii. 11. 

σαιράμ Lev. xvii. 7. 

σεννααρ Dan. i. 2. 

στ^Σ/ζ Jesai. xxiii. 13. 

σηθ Lev. xiii. 10. xiv. 56. 

σιύμ Ά. Σ. θ. Jesai. xiii. 21. xxxiv. 14. 



σιρώνων {των) Jud. viii. 26. 

σίί Jesai. xxxviii. 14. 

σιωνάμ Αηοη. Jerem. xxxi. 21. 

σουαρύμ Jerem. xxix. 17. 

σούρ Σ. θ. Jesai. χ. 26. 

iocew Jesai. xxii. 15. 

σωρηκ Ο'. Ά. θ. Jesai. ν. 2. 

τ€κχ€ΐμ Αηοη. 2 Paral. ix. 21. 

0αά# Lev. xix. 9, 27• 

φαρφαρώθ Jesai. ii. 20. 

0€γγώλ (s. φζγγούλ) Lev. vii. 18. Ezech. iv. 14. 

φθιγιλ Jesai. iii. 24. 

φορθομμιν Dan. i. 3. 

φουρα Jesai. lxiii. 3. 

χαι>αάι/ Jesai. xxiii. 8. 

χισιλκμ Ά. θ. Jesai. xiii. 10. 

χοβϊρ ι Reg. xix. 13. 

χορρί (ό) και δ ρασύμ Ο', θ. 4 Reg. xi. 4• 

χωμαρςιμ Zeph. i. 4• 

ώι /ej/a Jesai. lvii. 3. 



Horum vocabulorum alia sunt nomina animalium, ut άσίίά και ν^σσά (Ά. ερωδιού και Ίίρα- 
κος), Uiv και σιείν (Ο', δνοκίνταυροι και θηρία), θεννιν (Ο'. Ά. Σ. σειρήνες), σις (Ο', χελίίώϊ/), σεειρειμ 
(θ. alio loco δρθοτριχοϋντες), τεκχεϊμ (Heb. pavones); alia arhorum et plantawm, ut άχι (Ο'. 
βούτομον), ραθαμειν (Heb. genistarum), βραθύ και θαδααρ και θαασονρ (Ο', confuse : κέδρον, καϊ 
πνξον, μνρσίνην και κυπάρισσοι/ ; altero autem loco : κυπάρισσος, και πεύκη, και κέδρος), Κ€φφά και 
ά-γμον (Heb. palmam et juncum), καιδδά (Heb. cassia), άγουγιμ (Heb. almugim); alia vestium et 

pannorum, \lt φθιγιλ (Heb. fascia pectoralis), σατανηζ (Ο', κίβδηλον), βαδδιμ (Ο', ποδήρη), μαχβάρ 

(Ά. στρώμα), ενθώφ (Ο', ορμίσκοι), μεσσε (Heb. s$ricum) ; alia ad cultum Dei vel idolorum perti- 
nent, ut δαβειρ (Ά. Σ. χρηματιστήριον), ούλάμ (Ά. πρόδομος), άζαρα (Ά. κρηπίδωμα), γαζερα (Heb. 
area separaia), θεραφϊν (Ο', κενοτάφια. Ά. μορφώματα), χωμαρύμ (Ο', ίερεΐς). Ιη hujusmodi 
autem nominibus e propria lingua in alienam transferendis, interpreti etiam eruditissimo non- 
nihil difficnltatis occurrere solet, quam vel conjectura probabili resolvere, vel ipsam vocem 
peregrinam ponendo quasi vi perrumpere cogitur. Si posterior via Theodotioni placuisse 
videatur, non ideo ceteris indoctior vel indiligentior ' habendus est (nam eum antecessorum 
euorum versionibus uti nil prohibebat), sed tantum scrupulosior quam operis sui instituto 
fortasse conveniret. Quando vero vocabuli transferendi significatio non ita obscura erat, qua 
excusatione ab imperitiae culpa Noster liberandus sit non videmus. Exempli gratia : Lev. 
■vii. 18, ubi pro Hebraeo ΓΡΡΡ τΌΒ LXX satis bene μίασμα εστίν, Aq. άπόβλητον εσται, alii άργον 
ίσται verterant, nil opus erat voceni φεγγούλ quasi non satis clarae explicationis retinere. 

ΤΟΜ. I. g 



xHi PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

Rureus Lev. xiii. 6 vox ΓΛΤΒϋΌ, scabies, a ceteris varie vertitur σημασία, ίξανάδοσις, ίκβρασμα, 
ίκφνμα, quarum versionum quaelibet a Nostro arripienda erat, potius quam μασψαάθ nullo 
sensu ponendum. Poetremo Lev. xviii. 23 pro TO foedum scelus, ceteri omnes eodem sensu 
μυσαρή άπ«ρημίνον, άρρητον verterunt, Theodotio sine causa θαβϊλ conservavit. In contranam 
tamen partem non dissimulandum eet, aliquot in locis, praesertim in Regum libris, ubi LXX 
vocabulum Hebraeum άν^ρμήνωτον reliquerunt, Nostrum Graecum proprium posuisse; e.g. 
I Reg. XXIV. 3 : ^7Τλ} Τ**• Ο', σαδδαιψ (sic). θ. τών πετρών των ίλάφων. ι Reg. XXX. 8 : 
(Υ. τον γεδδούρ. θ. του συστρψματο*. 2 Reg. ϋ. 12 : Ο'. U Μανα\μ ffr Ταβαών. θ. e/c παρεμ- 
βολών βουνού. 2 Reg. XVli. 19 : Ο', άραφώθ. θ. παλάθα?. 4 ^eg. XVI. 1 7 : Ο', αϊ μεχωνώθ. 
θ. τα υποστηρίγματα. 

Duplicis Theodotionis editionis, si excipiae lectionem suspectam Ezech. i. 4, et Hieronymi 
locum aperte vitiosum, quem in Hexaplis ad Jerem. xxix. 17 citavimus, nullum omnino 
reperitur indicium. 



CAPUT V. 



I>E EDITIONIBUS ANONYMI8. 
L De Quinta, Sexta et Septima. II. De Quinta editione. III. De Sexta editione. IV. De Septima editione. 

I. De Quinta, Sexta et Septima. 

Quo tempore et quibus auctoribus versiones Quinta, Sexta et Septima adornatae fuerint, 
nihil probabile ne conjectando quidem afferri potest. De his tribus editionibus Eusebius 
auctor est, Origenem praeter tritas Aquilae, Symmachi et Theodotionis duae alias antea incog- 
nitae e latebris eruisse; 1 in Psalmis vero etiam septimam simili casu inventam adhibuisse. 
Epiphanius et qui eum secuti sunt (inter quos est Auctor Epistolae versioni Haretlii prae- 
miseae) Quintam et Sextam tantum memorant, de Septima prorsns silentes. 8 Eusebio accedit 
* .% 

1 Euscb. Hiet. Ecclee. VI, 16 : Κα* τινας tripat παρά τάς ϊπ*σημήνατο, ως apa την μίν tvpoi iu τη προς Άκτίω NucojrtiXft, 

*ατημαξ*υμ**α{ ίρμηνίίας ίναλλάττουσας, τήν Άκύλου κα\ Σι/μ- Την b* iv ίτίρω τόπω τοιώδ*. 2 Epiphan. De Mens. et 

μάχου κα\ θ»ο6στίωνος, *φ*υρ<1ν, Ας ουκ ollf Sutv 1κ τίνων μυχών Pond. 1 9 (Ορρ. Τ. II, ρ. 175) • Εύρων &i (Origenes) της 

τό» πάλαι λανθάνουσας χράνον tls φως άνιχιχνσας προήγαγαν' «φ* πίμπτης και ΐκτης ΐκ&οσίως τάς βίβλους καθ* hv ("πομ€ν τρόπον, 

Lv 6ui την άοηλότητα τίνος αρ* tltv ουκ ιιοως, αυτά τοΟτο μόνον καί μη yvoi /ς τίν*ς tltv ο'ι (ρμην(ύσαντ€ς αύτάς, καθ ους ηΰρίθησαν 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xliii 

Hieronymus in Libro de Viris Illu8tribu8, de Origine tradeDs : " Praeterea Quintam et Sextara 
et Septimam editionem, quas etiam nos de ejus bibliotheca habemus, miro labore reperit, et 
cum ceteris editionibus comparavit ;" necnon in Commentariis in Epistolam ad Titum: " Non- 
nulli vero libri, et maxime hi qui apud Hebraeos versu compositi sunt, tres alias editiones 
additas habent, quam Quintam et Sextam et Septimam translationem vocant, auctoritatem 
sine nominibus interpretum consecutas." 3 Haec de editionibus anonymis in universum ; minc 
de singulis agamus. 



II. De Quinta editione. 

1. Quinta editio ubi terrarum ab Origene reperta sit inter auctores ambigitur. Ex 
Eusebii loco supra citato probabilis collectio est, Origenem Quintam quidem (rr)v μ\ν) Nicopoli 
ad Actium, Sextam autem (τήν <5e) alio loco non nominato detexisse. Ita certe Eusebii verba 
paulo obscuriora intellexisse videtur Hieronymus in Praefatione ad Origenis Homilias in 
Canticum Canticorum, ubi ait, ipsum Origenem scribere se Quintam editionem in Actio litore 
invenisse. 4 Epiphanius vero cum imitatoribus ejus Quintam Hierichunte in doliis abscon- 
ditam, regnante Antonino Caracalla Severi filio, Nicopoli vero Sextam inventam fuisse tradit ; 6 
qui tamen tum loci tum imperatoris nomen ex alio Eusebii loco, de quo mox videbimus, 
mutuatus esse videtur. Rem levissimi momenti adhuc in dubio consistere facile patimur. 

2. Versiones anonymas non totius V. T. voluminis, sed paucorum tantum quorundam 
librorum esee, certo certius est. De Quinta Hodius haec habet : " Complexa est haec Quinta 
editio Prophetas minores, Psalterium, Canticum Canticorum, et, ut videtur, Jobum. In Pro- 
phetis minoribus citatur haud raro ab Hieronymo, in majoribus nusquam, nec ab eo, nec ab 
ullo alio ; in Psalmis a multis passim ; in Proverbiis et Ecclesiaste nusquam. In Cantico 
citatur ab Origene in Homiliis. In Jobo citatum non invenio ; Olympiodorus tamen in Jobi 
caput ultimum alium quendam interpretem adducit praeter Aquilam, Symmachum et Theo- 
dotionem : τδ δ\ τίτράδραχμον τον χρυσίον, οπ*ρ ίστι νόμισμα εν ούτω γάρ και Ζτςρος των έρμηνηηων 
ϊξέδωκίν 'Ακύλας δϊ και θ€οδοτ(ων, ένώτιον χρυσοΰν kmppivov δΐ Σύμμαχο?."* Sic ille, anno Ι7°5 
opere Montefalconiano nondum edito. Nunc quid in quoque libro nostrae Hexaplorum edi- 
tioni contulerit iste interpres recensendum. In Pentateucho igitur nullus commentator 
Graecus aut Quintam aut Sextam nominavit ; sed prioris editionis vestigia, temiiora quidem 
sed genuina, videas in Hexaplis nostris ad Gen. vi. 3 (in Addendis ad Genesim). xxxiv. 15. 
xxxv. 19. Lev. xi. 31. Id libro Eegum IV, quem Heptaplarem fuisse constat, lectiones τής Ε' 



χρόνους τα'ις προ αυτών τίσσαρσιν ακολούθως ττ} παραθίσΐΐ σννυ- (Ορρ. Τ. II, ρ. 1 7 4) : Τΐλΐυτησαντος oe Σίυήρου όΊαδί'χίται την 

ψηνας, την μίαν πίμπτην ώνόμασ(ν, ΐπιγράψας δια του πί'μπτοι/ ορχην αυτοΰ ΆντωνΙνος 6 υιός αυτοί, 6 καΙ Teras άλλος, ό κο\ 

στοιχίίου της πίμπτης τόι/ αριθμόν, κα\ Βηλώσας το όνομα' ωσαυ- Καράκάλλος έπικληθ(\ς, κα\ ποια (τη ζ . Έν Bi τώ (βΒόμω αυτοΰ 

ras Bi και την μντ αυτήν το (πίσημον ιπιγράψας το της ϊκτης trti ηυρίθησαν και βίβλοι της πίμπτης cxooacur iv ιτ'ιθοις iv 

ίρμηνύας όνομα ΐΒηλωσ(ν. 3 Hieron. Ορρ. Τ. II, ρ. 894• Ί'Ρ'Χψ κ(κρυμμίναι, μττα άλλων βιβλίων Εβραϊκών και ΈΧΚη- 

Τ. VII, ρ. 735- * Hieron. Ορρ. Τ. III, ρρ. 499» 5°°, VMmv • β Hodius De Bibliorum Textibue, ρ. 590. 
ubi vid. Martian. 6 Epiphan. De Mens. et Pond. 18 



xliv PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

innumeras prius incognitas e versione Syro-hexaplari in lucem protraximus. Quod ad Jobum 
attinet, exemplum ab Hodio allatum nihili est; 7 sed Octapla Jobi a Syro nostro ad Cap. v. 23 
memorantur, et unica Quinti interpretis lectio ab eodem ad Cap. xi. 4 affertur. In Fsalmis 
editiones Quinta et Sexta passim laudantur. In Proverbiis, ubi ante nos Quintus interpres 
proreus silebat, versio Syro-hexaplaris copiam lectionum ejus, tum solius (quarum insigniores 
sunt Cap. xxiii. 24. xxv. 7. xxvl 17. xxx. 31)» tum ^™ ceteris concordantis, patefecit. In 
Cant. Cant. Montefalconius e libris Graecis haud paucas lectiones edidit, quas nos e Syro 
nostro amplificavimus. In Ecclesiaste editio Quinta non citatur. ln Prophetis majoribus 
Hodii affirmatio ab uno suspectae fidei exemplo 8 non labefactatur ; in minoribus, praesertira 
in Hosea, hic interpres non mediocre momentum habet. 

3. Quod reliquum est, Quinti interpretis, quisquis fuerit, stylus, ut cuique reliquias 
versionis Hoseae ab eo elaboratae inspicienti patebit, omnium elegantissimus est, et cum 
optimis Graecis suae aetatis scriptonbus comparandus. Quod ad vertendi genus attinet, 
usitate liberam nec literae adstrictara interpretationem sectatur, modo ut sententiam auctoris 
sui paulo explicatius efferat, modo ut in paraphrastae potius quam interpretis partes desciscat. 
Prioris generis exempla sunt : Psal. cxl. 7 : Sicut sulcans (ΓΗΕ) e t findens in terra. Έί. ώς 
καλλιεργών και σκαπτών εν rfj yfj. Hos. vi. 2 : Ο'. ύγιάσει ημάς (WT). Ε', ύγιεΐς αποδείξει ημάς. 
Hos. vii. 1 : Et fur ingreditur (domos), diffundit se turma (praedonum) in agris. Ε'. κα\ 
κλέπτη? μεν εστίν ένδον, λωποδύτης δε ληστεύει τα. ε£ω. Hos. vii. 4 '• Omnes illi moechantur, sicut 
furnus accensus α pistore. Ε', άπαντες εις το μοιγεύειν εκπυρούμενοι, ως όπτάνιον ύπο του πεσσοντος. 
Ηθ8. vii. 9 : Ο', ουκ εγνω' και πολιαι εξήνθησαν αντω. Ε', ουκ ήσθετο, και ταύτα πολιός ήδη τυγχάνων. 
Ad posteriorem censum pertinent: Psal. Lxvii. 28 : Principes Judae et caterva eorum ( Ώ ^^)). 
Ε', καΐ άρχοντες Ιούδα κρατούντες τα, διαδήματα της βασιλείας. Ηθ8. VI. 8 : Notata vestigilS san- 
guinis (D"^? ^R^)• Ε', ύποσκελίζουσα και δολοφονούσα. Hos.vii.14: Propter frumentum et 
mustum congregantur (^Ί,^ΓΓ), deficiunt α me. Ε', ύπο τρνφής και πλησμονής σίτου και οϊνου 
άπεστησάν μου. 

III. De Sexta editione. 

1. Epiphanii traditionem de loco ubi reperta fuerit Sexta editio jam protulimus ; nunc 
quid de eadem re testatus sit Eusebius disquirendum. Sic igitur ille post verba, τήν δ* εν 
4τ(ρω τόπω τοιωδε, quae juxta grammaticorum scita ad Sextam referenda esse videntur, prose- 
quitur: "Ev γε μήν τοις ίζαπλοΐς των ψαλμών, μετά τας επισήμους τεσσάρας εκδόσεις, ου μόνον πεμπτην, 
άλλα και εκτην και Ιβδόμην παραβείς ίρμηνείαν, επι μιας αύθις σεσημείωται, ως εν'Ιεριχοΐ εύρημενης εν 
πίθω κατά τους χρόνους Άντωνίνου του υ'ιοϋ Σεβήρου. Ubi vim pronominis τοιωδε, qualem nunc 
dicturus sum, non aniinadvertens, Valesius emendationem inopportuDam, ού μόνον πεμπτην και 
εκτην, άλλα και ίβδόμην, quasi prorsus necessariam commendavit. Tacemus alios magni nominis 
Criticoe, 9 qui locutionem επι μιας σεσημείωται, quae niliil indicare potest nisi Origenem super 
.> > 

T Vid. Hex. ad Job. xlii. 11. 8 Vid. Hex. ad quorum eententias recensuit Hodius De Bibliorum Texti- 

Ezech. x. a. • E. g. Yoesium, Petavium, Huetium, bus, pp. 592, 593. 



PHOLEGOMENA IN HEXAPLA OMGENIS. xlv 

unam harum notam apposuisse, variis sive correctionibus sive explicationibus tentaverunt. 
Zonaras quidem Eusebii verba summatim afferens, ait : tv 81 τοις ψαλμοί? και έβδομη? μίμνηται 
ίρμηνύας, ως ΙνΊ^ριχοΐ ίύρημίνης; quod Eusebius aperte ηοη dicit, eed utrum Sexta an Septima 
fuerit in medio relinquit. 

2. Α Judaeis auctoribus confectas esse versiones tam Sextam quam Quintam affirmat 
HieronymuB, dum his verbis Rufinum alloquitur : " Magnis, ut scio, sumptibus redemisti 
Aquilae et Symmachi et Theodotionis, Quintaeque et Sextae editionis Judaicos translatores ; 10 
quae tamen quasi rhetorice elocuta non nimis urgenda esse videntur. Sextura vero inter- 
pretem Christianum fuisse constat ex ejus interpretatione vaticinii Habac. iii. 13: Egressus 
es ad liberandum popukim tuum, ad liberandum Unctum tuum ; ad quem locum commen- 
tatus est Hieronymus : " Sexta editio, prodens manifestissime sacramentum, ita vertit ex 
Hebraeo : Egr*essus es, ut salvares populum tuum per Jesum Christum tuum ; quod Graece 
dicitur: 'Εξήλθες του σωσαι τον λαόν σου δια, Ίησοΰν τον Χριστόν σου." 11 Nisi quis interpretem 
nostrum per Ίησοΰν Josuam, qui Unctits καταχρηστικώς dici possit, voluisse, non sine quadam 
veri specie contenderit. 

3. Praeter libros Psalmorum et Cantici Canticorum, qui Sextae editionis lectionibus 
abundant, etiam in aliis in indicia ejus quamvis obscuriora incidimus. Exempla indubitatae 
fidei sunt Exod.vii. 9. 3 Reg. xiv. 2 3,utrumque e versione Syro-hexaplaii nunc primum editum; 
Job. v. 7. xxx. 16 in Auctario; Amos i. 11 in Syro-hex. Praeterea in Habacuci vaticinio 
Hieronymus praeter locum supra allatum, ad quem Sextam nominatim laudat, duas alias 
versiones anonymas in Commentariis ad Cap. i. 5. ii. 11 memorat, notans: " Reperi, exceptis 
quinque editionibus, id est, Aquilae, Symmachi, Septuaginta, Theodotionis et Quinta, in XII 
prophetis et duas alias editiones, in quarum una scriptum est : Quia lapis etc, et in altera : 
Lapis enim etc." 12 Has vero cum iis quae Sextae et Septimae nominibus designantur easdem 
esse, haud improbabiliter conjici potest. 

4. Sextum interpretem paraphrasi gaudere, quae Montefalconii opinio est, quantum ex 
illius reliquiis conjicere licet, vix constare videtur. Singulares quidem ejus versiones, praeter 
locum Habac. iii. 13, appellari possunt Psal. x. 2 : Ut jaculentur (ΠΫντ) in caligine in rectos 
COrde. S'. ety το έπιδίΐξαι τδ σκότος ; et Psal. CXXVl. 4 : S'. νιοι ήκονημίνοι (□"Π^Π "»33). SingU- 
laris quoque, sed optimae notae, est versio a nobis e vitiosa Syri nostri scriptura odorata 
Cant. Cant. ii. 17: S'. ίπι τα. 6ρη μαλαβάθρου (^Γ}^). Sed in loco Psal. xxxvi. 35 : Vidi impium 
praepotentem, et dilatantem se sicut arbor indigena viridis, Sextum in mira ejus ver- 
sione, (ΐδον άσφή και αναιδή άντιποιούμζνον kv σκληρότητα και λέγοντα' (ίμι ως αυτόχθων περίπατων iv 
δικαιοσύντ}, omnes etiam paraphrastae sanioris limites transcendisse, antecessori nostro facile 
concedimus. 

Obiter notandum vocabulum Nostro peculiare ν^ανικότης Psal. ix. I. cix. 3. 

& _ * 

10 Hieron. Opp. T. II, p. 528. " Hieron. Opp. T. VI, p. 656. " Hieron. Opp. T. VI, p. 618. 



xlvi PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



IV. De Septima editione. 

De Septima, quae dicitur, versione fere omnia quae explorata sunt in praecedentibus 
anticipavimus. Epiphanius et imitatores ejus Septimuin interpretem ignorabant. Etiam 
Enneaplorum nomen prorsus inauditum est. Eusebii testimonium jam a nobis examinatum 
eet, quem Hieronymus, ut videtur, in locis supra allatis auctorem habuit, praeterea notans, 
Quintam et Sextam et Septimam versionem maxime eorum librorum, qui apud Hebraeos 
versu compositi sunt fuisse ; 13 quinam autem hi sint ipse docet in Praefatione in Jobum ex 
Hebraeo conversum, nempe Jobus maxima ex parte, Psalterium, Threni, et Canticum; ad 
quos tamen neque ab eo neque ab ullo alio commentatore citatur usquam Septima. Ad locum 
Habacuci, ut jam vidimus, praeter quinque editiones duarum aliarum lectiones allegat, tacitis 
tamen Sextae et Septimae titulis. Eestat Psalmorum liber, ad quem Montefalconius, non e 
libris MSS., sed Nobilii, ut ait, auctoritate fretus, Septimi interpretis quatuor lectiones in 
Hexaplis suis recondidit. Primus locus est Psal. xxi. 30, ubi aDtecessor noster, quem nos 
quoque incaute imitati sumus, edidit : E'. S'. 71. ή ψνχή μου ; sed Nobilius diserte ait : " V editio 
et VI ut LXX." Ad Psal. xlix. 21 Nobilius ambigue notat : " Th. ut VII. Ά. ύπίλαβες," siglo 
VII, quod non raro ei accidit, 14 pro LXX posito, ut cuique pleniorem ejus anDotationem a 
Waltono denuo editam inspicienti patebit; Montefalconius vero: Ά. θ. ΊΙ. ύπέλαβες κ.τ.έ. Ad 
Psal. 1. 1, ubi Nobilius notat: " Symmachus ut VII [apud Waltoo. LXX]. Aq. Theod. Bctf- 
σαβίθ" Montefalconius simili errore edidit : Ά. Σ. θ. Ζ'. Βηθσαβ^ί (sic). Tandem in quarto 
loco Peal. xlix. 3, ubi Nobilii annotatio est: " Θ. et VII [Waltonus: Th. et Septima] καται- 
γίσθη" Montefalconius pariter edidit: Θ. 71. καταιγίσθη. Unde notulam suam exscripserit 
Nobilius, ignoramus ; si autem vera est, hic est unicus in libro Psalmorum, et, si Habacucum 
excipias, in Bibliis Graecis locus, ad quem Septimae lectio genuina superest ; eaque non pecu- 
liaris, eed mera versionis Theodotionianae repetitio. Quae si recte a nobis disputata sint, 
non absurda conclusio est, Septimam quae celebratur versionem aut nunquam exstitisse, aut 
penitus intercidiese. 



13 Hieron. Opp. T. VII, p. 735. " Vid. Hex. nostra atl Psal. xxiv. 17. xxvi. 7, ubi iii utroque loco Waltonus 

LXX, non VII, habet. 



PKOLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xlvii 



CAPUT VI. 



De Hexaplorum compositione. 



I. De Origenis in Hexaplis adornandis scopo. II. Quo tempore et loco Origenes Hexapla composuerit. III. De 
ordine versionum Graecarum in Hexaplis coactarum. 

I. De Origenis in Hexaplis adornandis scopo. 

Cum versio Veteris Testamenti LXXviralis Ecclesiae per orbem terrarum παροικούσα 
Hebraei archetypi vices sola sustinuerit, conditionem textus ejus, procedente tempore magis 
magisque declinantis, Ecclesiae praefectis, saltem doctioribus, gravem sollicitudinem attulisse 
non est quod miremur. Inter eos magnus Origenes, quanto eniditione instructior, et Sacrae 
Scripturae studiosior fuerit, tanto vehementius de integritate istius versionis, fidei morumque 
Christianis Graeca lingua utentibus normae, angebatur. Cur autem LXX Seniorum com- 
positio, prout tunc temporis ferebatur, votis doctorum et piorum bominum parum satlsfecerit, 
duplex causa exstitisse videtur: primum, quia ipsa versio Alexandrina, opus diversorum 
interpretum, diversis, ut credibile est, temporibus pro sua cujusque indole et consilio partes 
sibi assignatas peragentium, a vero oraculorum divinorum sensu, tum addendo, tum detra- 
hendo, tum prava interpretaticme obecurando, quam longissime aberravit; deinde, quia in 
quingentorum fere annorum decursu per tot scribarum sive oscitantiam sive audaciam parem 
cum omnibus libris fortunam experta fuerat. Quod ad posteriorem depravationis causam 
attinet, ipse Origenes instar omnium testis adest. Sic igitur ille in Tomo XV Commen- 
tariorum in S. Mattbaeum de exemplaribus quatuor EvaDgeliorum tunc ternporis exsisten- 
tibllS : Nvvl δε δηλονότι πολλή γεγονεν ή τών αντιγράφων διάφορα, εϊτε άπο ραθυμίας τινών γραφέων, 
είτε άπο τόλμης τινών μοχθηρας της διορθώσεως τών γραφομενων, εϊτε άπο τών τα. Ιαυτοΐς δοκοΰντα εν tjj 
διορθώσει προστιθίντων ή άφαιρούντων. Eandem autem confusionem ex iisdem causis profectam 
etiam in Veteris Testamenti codicibus exstitisse testificans, illico ait : TV μεν οΰν kv τοις άντι- 
γράφοις της παλαιάς διαθήκης διαφωνίαν, θεον δίδοντος ενρομεν ιάσασθαι; 1 in Hexaplis videlicet, de 
quibus nunc agitur. Aliam causam, curnam LXX interpretes in versione sua conciniKuula 
mterdum a proposito defecerint, memorat Hieronymus, scilicet quia Ptolemaeo regi, Platonis 
sectatori et unius Dei cultori, mystica quaeque in suorum libris sacris, et maxime ea quae 
Christi, Dei filii, adventum pollicerentur, prodere noluerint. 2 Respicit in priinis, ut yidetur, 
locum insignem Jesai. ix. 5, ubi pro nominibus honorificentissimis, Admirabilis, ConaMariug, 



1 Origen. Opp. T. III, p. 671. 8 Hieron. Opp. T. III, pp. 303, 304. 



xlviii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

Deus, Fortis, Paterfutun saeculi, Princeps pacis, LXX humiliter verterunt: Magni consilii 
angelui; adducam enim pacem super principes, et sanitatem ei. Sed hic praetextus, etiam 
8i probabilis sit, non nisi ad perpaucas Senioruin mutationes et omissiones excusandas valere 
poesit Restant in hoc uno Propheta loca innumera, in quibus, etiam absentibus rationibus 
dogmaticis, vereionem eorum, quasi plane absonam, et ab Hebraeo toto caelo discrepantem, in 
Hexaplis noetris siluimus. 3 Quid dicemus de libro Jobi, cujus sextam fere partem, quasi 
obscuritate inexplicabili laborantem, LXX in vertendo prorsus praeterierunt \ Quid de tra- 
jectionibus et lacunis, quae Jeremiae vaticiniorum textum LXXviralem deturpant 1 Quid de 
integro Danielis libro, quem inde ab antiquissimis temporibus, repudiata venerabili Seniorum 
editione, juxta Theodotionis versionein Ecclesia legit? His igitur tot et tantis ulceribus 
Origenes uiedicam manum admovere in se suscepit, iis tamen conditionibus, ut neque Judaismi 
propugnatoribus, cum adversariis siiis ex hac versione disputare recusantibus, nimium con- 
cederet ; neque Ecclesiae Cbristianae, eandem tanta observatione et reverentia prosequentis 
praejudiciis offenderet. Proinde, ut voti tam laudabilis compos fieret, non modo Judaeorum 
linguam edidicit, eorumque volumina propria cbaractere exarata comparavit, verum etiam 
Graecas recentiorum interpretum translationes undique corrasit, e quibus omnibus inter se 
collatis de vera Sacri Codicis interpretatione judicium fieret. 4 Praeterea ne rem tanti 
moraenti arbitrio suo permittere videretur, viani excogitavit, qua lectoribus quoque barum 
rerum studiosioribus incepti sui ratio et metbodus quasi in tabula patefieret; eam videlicet, 
quae sub Hexaplorum titulo nomen ejue sempiternae gloriae commendavit. 

II. Quo tempore et loco Origenes HexapUx composuerit. 

Origenem circa A. D. 185, imperante Commodo, Alexandriae natum esse; Gallo autem 
imperante (b. e. A.D. 251-254) aetatis annum septuagesimum agentem Tvro mortem obiisse, 
ex indubitatis Ecclesiae monumentis colligi potest. Vitam ejus literariam, de qua sola nobis 
quaestio est, duas in partes dividit annus 232, imperatoris Alexandri Severi decimus, in quo 
Alexandria expulsus ad Caesaream Palaestinae rmgravit, ubi, exceptis itineribus et ad breve 
tempus commorationibus, reliquum vitae curriculum exantlavit. 5 Dum Alexandriae degebat, 
partira κατηχήσω? Christianae muneri, partim philosophiae exotericae institutioni vacabat; 
donec post brevera in Caesarea peregrinationem Alexandriam reversus, anno circiter 216, 
commentarios in S. Scripturae libros conscribendi initium fecit; ad quod inceptum tum 
cohortationibus quotidianis incitando (unde eum in quadam epistola έργοδιώκτην suum Origenes 
*— .;. 

' Vid. Hex. ad Jeeai. lvii. 9 . lviii. 13. * Euseb. Hist. tantura in Scripturis divinis habuerifc studii, ut etiam 

Eccles. VI, 16: Τοσαύπ, Μ ,ίσ^το τφ 'Qp iy i^ τών θύων Hebraeam linguam contra aetatis gentisque suae naturam 

λόγ,ν ακηκρφ^νη ^rmm, ώ Γ κα\ την Έβραίϋα γλώτταν ίκμα- edisceret; et exceptis LXX interpretibus, alias quoque 

&u-, rat τ, παρά rolr Ιουδαίας ίμήχρομίνας πρωτοτύπους avrolt editiones in unum congregaret ?" * Euseb. Hist Ec- 

Έβραί»» σ τ Μχ «ο« ypatpa, κτήμα &o* πο^σααθ,η, άνιχν,ύσαί r* C le8. VI, 26 ! Έτο* S fr τούτο Κκατον της Βηλουμάη* ηγ^μο- 
tos r.„ ,τ,ρ»* πάρα τους ίβοομηκοντα τα* Ι,ρας γραφα, ηρμην,υ- via S , taff h την άπ> Χλ^δρ^ μπανάπααν Μ την Καισάρων 

Ζ' τ'τν7η τ Τ m Q L l br ° * Viri8 niu8tribu8 ' 6 ,Q ^' V ™ ησό( "™> ' Η ^ λ ? * * -i*~" <*> -«A 

Cap. LIV (Opp. T. II, p. 894): «Quis ignorat et quod δΛασ,αλ,ϊο, καταλύπ^ 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



xlix 



vocat 6 ), tum sumptua necessarios subministrando, plurimum contulit unus e discipulis ejus, 
vir amplissimarum facultatum, Ambrosius, quem a Valentini haeresiarchae erroribus ad fidem 
orthodoxam revocaverat. 7 Inter opera ejus έξηγητικά. Alexandriae conscripta Eusebius receneet 
Commentariorum in Evangelium S. Joannis tomos quinque priores, in Genesim tomos octo 
priores, in Psalmos i — xxv, necnon in Threnos, praeter libros Ilepi άρχων, De Resurrectione 
duos, et eos qui Στρωματεΐ? inscribebantur. Posteaquam Caesaream concesserat, praeter 
CommQntarios Alexandriae iocboatos, scripsit librum De Martyrio, Ambrosio et Protocteto, 
presbytero Ecclesiae Caesariensis, dedicatum, Epistolam ad Africanum, Commentarios in 
Jesaiam, Ezechielem, et Canticum Canticorum ; e quibus duos posteiiores partim Athenis, 
partim Caesareae elaboravit. 8 Haec Eusebius ; in quibus tamen nibil est unde col- 
ligi possit, utrum Alexandriae an Caesareae tribuenda sit Hexaplorum compositio. Horum 
quidem jam antea meminerat in Capp. 16, 17, post mentionem Heraclae, quem Origenes, ut 
S. Scripturae interpretationi enixius incumberet, in societatem muneiis catecbetici cooptaverat, 
et ante narrationem de Ambrosii conversione, quae in Cap. 18 continetur. His non obstan- 
tibus, si quis opinetur, hanc Hexaplorum commemorationem per anticipationem et digres- 
sionem, non secundum rerum gestarum seriem, factam esse, nos quidem non acriter repug- 
nantes habebit. Hoc autem posito, sive temporis sive loci, ubi tam insigne assiduitatis 
eruditionisque monumentum elaboratum fuerit, apud Eusebium quidem nullum indicium 
apparet. 

Epipbanii de Nostri vita et scriptis narratio tantummodo ponenda est, ut e vestigio 
reprobetur j videlicet Origenem a tempore Decii usque ad Galli et Volusiani imperium et 
ultra floruisse ; in persecutione autem Deciana multa passum, neque tamen martyrio consum- 
matum, Caesaream concessisse, inde Hierosolymam, postea Tyrum ; ibique tandem XXVIII 
annorum spatio commoratum Hexapla confecisse. 9 Quae omnia cum rationibus chronologicis 
prorsus pugnare nemo non videt. Cum enim Decius imperii potitus sit A.D. 249, Origenes, 
quem circa A.D. 254 obiisse certum est, vix potuit post Decii persecutionem tribus annis 
superstes fuisse. 

Eusebius, ut vidimus, 10 Nostrum Symmachi Commentarios in Matthaeum, una cum 
aliis ejusdem S. Scripturae interpretationibus, a Juliana herede ejus accepisse tradit, ipsum 



6 Hieron. De Viris Illustribus LXI (Opp. T. II, p. 902). 
Euseb. ibid. 23: Έξ (Κίίνου bi και Ώριγίνιι των (ίς τας 
θ(ίας γραφας υπομνημάτων eyivero αρχή, Αμβροσίου (ς τά μά- 
λιστα παρορμώντος αυτόν μυρίαις δσαις ουν προτροπαΐς, ου ταϊς 
διά λόγων κα\ παρακλήσίσιν αυτό μόνον, άλλα και άφθονωτάταις 
των (πιτηδίίων χορηγίαις. ταχυγράφοι γάρ αυτω πλίίους η ίπτά 
τον αριθμόν παρησαν ϋπαγορίύοντι, χρόνοις τ(ταγμίνοις αλλ ήλου? 
άμύβοντ(ς• βιβλιογράφοι τ( ούχ ηττους, άμα και κόραις ('πι το 
καλλιγραφύν ήσκημίναις' ων απάντων την δίουσαν των ίπιτηδί'ιων 
άφθονον π(ριουσίαν ό Αμβρόσιος παρ(στήσατο. Eusebii descrip- 

tionem, quae ad Origenis Commentariorum apparatum 
tantummodo spectat, Epipbanius Haeres. LXIV (Opp. 
T. II, p. 588), quem secuti sunt recentiores, ad Hexa- 
tom. 1. 



plorum compositionem transtulisse videtur. 8 Euseb. 

ibid. 24, 28, 31, 32. • Epipban. De Mens. et Pond. 18 

(Opp. T. II, p. 174): *&> δ« το'ις χρόνοι: Δ(κίου Ώριγίνης 
(γνωρίζίτο, από χρόνων Δ(κίου άκμάσας ΐως Ταλιήνου (sic) και 
Ονολουσιανοΰ, και ίπίκ(ΐνα. ίπι δ( του γ(γονότος διωγμού του 
Αικίου .... πολλά π(πονθώς, (ίς τ(λος τοΰ μαρτυρίου ουκ (φθασίν. 
(λβών δ( (ls Καισάρ(ΐαν την "Στρατώνας, και διατρίψας (ίς Ί*ροσό- 
λυμα χρόνον ολίγον, (ΐτα (λθών (ίς Ύύρον ('πι (τη κη, ώς ό λόγος 
(χ(ΐ, την μίν πολιτίίαν (νησκί'ιτο, τάς δ( γραφας ήρμήν(υσ(ν, ort 
και τά (ξαπλα, και τας δύο των Εβραϊκών σίλίδας αντίκρυ ('κ 
παράλληλου μιας ίρμηνίίας προς την ίτίραν συνίΰηκίν, (ξαπλά 
τάς βίβλους όνομάσας, καθάπίρ μοι άνω δια πλάτους ("ιρηται. 
10 Supra ρ. xxviii. 
Λ 



1 PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

Origenem testem citans. Hunc Eusebii locum Huetius cum Palladii narratione quadam 
nectit, scilicet Origenem, cum gentilium vexationem fugeret, Caesareae apud Julianam virginem 
totum bicnnium delituisse, et in literis animum habuisse ; ex comparatione locorum colligens, 
Julianam Caesareae Cappadociae (?) commorantem, et opibus abundantem, flagrante Maxi- 
mini(?) persecutione (A.D. 235-238), non hospitio solum, sed bibliotheca (?) quam instructis- 
eimam a Symmacho hereditario jure obtinuerat, Origenem excepisse; ibique eum, maximam 
nactum librorum supellectilem, opus hexaplare inchoasse. 11 Sed haec Viri ingeniosi hypo- 
thesis quam levibus incertisque conjectationibus tota pendeat, non est quod moneamus. 
Unum constat, Origenem Hexapla sive Tetrapla sua tunc edidisse, cum Epistolam ad Afri- 
canum et Commentarios in S. Matthaeum conscribebat ; in quorum scriptorum utroque 
editionis V. T. a se elaboratae, obelis et asteriscis distinctae, disertam mentionem facit. 



III. De ordine versionum Graecarum in Hexaplis coactarum. 

Post duas columnas Hebraicas ceteris praeivisse Aquilae editionera, proxime autem 
secutam esse Symmachi, deinde LXX interpretum, postremo Theodotionis versionem, con- 
sensu vetemm auctorum extra omnem controversiam positum est. Epiphanius non solum 
quatuor editiones hoc ordine nominat, sed philologorum quorundam in causis istius colloca- 
tionis explicandis errorem corrigit. Hieronymus autem Hexaplorum compositionem sic clare 
et sine ambage describit : " Unde et nobis curae fuit omnes veteris Legis libros, quos vir 
doctus Adamantius in Hexapla digesserat, de Caesariensi bibliotheca descriptos, ex ipsis 
authenticis emendare : in quibus et ipsa Hebraea propriis sunt characteribus verba descripta, 
et Graecis literis tramite expressa vicino; Aquila etiam et Symmachus, Septuaginta quoque 
et Theodotio suum ordinem tenent." 12 Accedit Auctor Epistolae versioni Harethi praepositae; 
necnon Pentaplorum specimen in Codice Barberino ad Hos. xi. 1 reconditum, ubi columnarum 
series clare exhibetur. Sequestrata Seniorum editione, ordo trium interpretum in scholiis et 
annotationibus marginalibus usu receptus est Ά. Σ. Θ., unde Theodotioni ή τρίτη ίκδοσις tri- 
buitur in scholio ad Ezech. xxv. 4 appicto. Nec tamen dissimulandum est, tum in libris 
Graecis tum in versione Syro-hexaplari Theodotionem Symmacho aliquando praeponi, utrum 
casu an propter rationes chronologicas incertum. 13 In tali autem qualem descripsimus qua- 
tuor versionum syntaxi, non temporis quo quaeque edita fuerit rationem haberi quivis videt ; 
nam editionem των Ο' omnium longe antiquissimam esse manifestum est ; Theodotioni autem 
Symmachum priorem fuisse argumentis refutare conati sumus. Epiphanius quidem censuit, 
Origenem vereioni LXXvirali quasi omnium accuratissimae medium locum assignasse, ut 
oeterae utrinque positas manifestius erroris convinceret; 14 quod futilissimum est, et Origeniani 
•:• __ .;, 

11 Huetius in Origenianu, III, 2, 3. li Hieron. Opp. Philoponi in Hexaemero usus, qui versiones Graecas no- 

T. VII, p. 734. l » Ordo Ά. θ. Σ. reperitur apud Hieron. tiores hoc ordine, Ο'. Ά. Θ. 2., allegat. M Epiphan. De 

Praef. in Daniel. (Opp. T. V, pp. 621, 622), et Suidam Mens. et Pond. 19 (Opp. Τ. Π, p. 175): iW TotW, i>t 

•. T. nn(m» (vid. Hex. ad Amos vii. 14). Peculiarifl est ϊφην, rairais rais βίβλοκ (ντνγχάνονπς, και (ίρίσκοιπ -ts ras δύο 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. li 

operis scopo quam maxime repugnans ; e recentioribus autem alii alias rationes excogitave- 
runt. Aquilam primum inter tres interpretes locum obtinuisse, tum propter aetatis privi- 
legium, tura quia proxime omnium ad Hebraicam veritatem accedebat, nemiDi fortasse 
absurdum videbitur. Porro TheodotioDem Senioribus, quos in primis imitandos sibi propo- 
suerat, arctiseime adhaerere, pariter cum recta ratione congruit. Sed qua de causa LXX et 
Theodotionem Aquilae et Symmacho Origenes posthabuerit, ipse viderit. Nobis quidem, ei 
integrum Hexaplorum oorpus, non disjecta ejus membra, edendum fuisset, ab Auctoris methodo 
vel hilum discedere religioni fuisset. In praesenti vero operis conditione, lectorum utilitati 
magis consulturos nos esse credidimus, si venerabili LXX interpretum versioni praerogativa 
reservata, ceteras ordine usu sancito ei postponamus ; ut illa ad Hebraeum archetypum 
proxime praecedens prius exacta, erroribus et defectibus ejus e reliquorum interpretum 
promptuario commodius subveniatur. 



C Α Ρ U Τ VII. 



De LXX interpretum versione, ut in Hexaplts erat. 

L De editione των Ο' hexaplari in universum. II. De Asteriscorum, Obelorum etc. forma et valore. ΙΠ. De 
Lemnisco et Hypolemnisco. IV. De regulis, quas in textu LXXvirali reformando Origenes sibi praescripeerit. 
Appendix I. De obeli pictura ( <λ ) versionis Syro-hexaplaris peculiari. Appendix II. Versionis Syro-hexa- 
plaris Notitia generalis. 

I. De editione των Ο' hexaplari in universum. 

Collectis undique quotquot ferebantur versionibus V. T. Graecis, et una cum vulgari 
LXX interpretum editione per columnas parallelas (quae dicuntur) quo facilius inter se com- 
parentur dispositis, praemissis quoque, in Hexaplis saltem, duabus paginis Hebraicis, ex hoc 
tam operoso incepto exoriebatur opus, quod ad rectam oraculorum divinorum intelligentiam 
maximum momentum haberet, et vere Hexaplorum titulo ornaretur. Sed hoc Adamantio 
nostro non satisfecit. Ut Hieronymi verba nostra faciamus, " Origenes non solum exemplaria 
composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens statim 
ceteris inter se consentientibus arguatur; sed, quod majoris audaciae est, in editione LXX 



Έβραϊκας πρώτα* κημενας, μττα ταύτα? 8e την τοί Ακύλα τ«τα- κατά την τά£ιι> της θίσ^ως, oVrep ουκ «στιν* αλλ* Ώριγίνης, ττυθό- 
γμίνην, ptff ην και την τον Συμμάχου, «Γ«τα την των ο/3*, μ(θ &ς μινος την των ο& ΐκΒοσιν ακριβή uvat, μίσην ταΰτην σννίΰηκΐν, 
η τοί θ(θδοτίωνος σνντίτακται, και (ξης η πίμπτη Τ( κα\ ίκτη, όπως τάς ivTti6ev και tVTtvdfV ίρμηνΰας δκλεγχτ). 
δοκοΰσι πρώτους ίρμηντνσαι τον Άκνλαι/ και τον Σύμμαχον των οβ 

Α2 



lii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

Theodotionis editionem miscuit, asteriscvi designans qwae minus ante fuerant, et virgulis quae 
ex superfluo videbantur apposita." l Ad hujusmodi autem propositum assequendum duae 
viae ei se obtulerunt ; una, ut Hexaplis quales modo descripsimus confectis, aliud opus aggre- 
deretur, quod quintam tantum columellara, LXXviralem scilicet, e Theodotione ceterisque 
emendatam, contineret; altera, ut praetermissa vulgari των Ο' editione, textum a se refictum, 
asteriscis obelisque distinctum, in quintam Hexaplorura paginam reponeret. Non desunt 
quidem qui existiment Origenem priorem viam iniisse ; videlicet ut distinctiones praedictas 
non in editionem hexaplarem introduceret, sed in aliam seorsim adoraatam, qualem hodieque 
exhibent codex Graecus Sarravianus, et versio Pauli Telensis Syro-hexaplaris. 2 Sed ut 
Hieronymi declarationem taceamus, in scholiis Graecis innumera exstant loca, quae contrarium 
aperte probent; nempe editionem των (Υ hexaplarem non diversam fuisse ab ea quam in 
exemplaribus modo memoratis hodie manu terimus. Praeterea cum certis locis (e.g. Exod. 
xxxvi — xxxix, Jerem. xxv — li) ordo capitum et commatum, qualis in LXX reperitur, ab eo 
qui in Hebraea veritate ceterisque versionibus Graecis exstat mirum quantum dissideat, non 
videmus qua ratione editio LXXviralis ceteris interponi posset, nisi juxta illarum seriem 
denuo reformaretur ; id quod in editione ejus hexaplari factum esse exploratum est. De hac 
igitur editione nunc nobis agendum ; quod tamen commode fieri vix potest, nisi de valore et 
usu variorum signorum, quae operi Origeniano incumbentibus in oculos incurrunt, prius 
disseramus. 



II. De Asteriscorum, Obelorum, etc. forma et valore. 

1. Asteriscorum et obelorum usum Origenera non ipsum invenisse, sed a grammaticis, 
qui in auctorum profanorum, in primis Homeri, scriptis artem criticam exercebant, mutuum 
8umpsis8e, omnibus notum est. Apud hos obelum (— ) universalem άθ^τήσ^ω* eive vo6iias 
notam esse constat; asterisci vero ceterarumque notarum significatio non omnibus eadem 
fuisse videtur, sed alia in Homero, alia in lyricis et tragicis, alia in Platone et Demosthene 
deprehenditur. Quod ad Homeri annotatores attinet, obelus quidem locis sive στίχοι? non 
tam e cnticis (quae nunc dicuntur) rationibus, quam ex ipsomm censorum sensu ac judicio 
ηνοθίνμίνοις appingitur. Sic ad II. A, 29-31 : 

— Τήν & «γώ ου λύσω, πριν μιν και γήρας ϊπίίσιν 

— ήμετέρω kvl οΐκω, kv "Αργά', τηλόθι πάτρης, 

— ιστον έποιχομίνην, και *μον \£χος άντιόωσαν 

Άθποννται, inquit Scholiasta, 8τι άναλνουσι τήν ίπίτασιν τον νου και τήν άπςιλήν . . . anpenes 8e και 
το Άγαμίμνονα τοιαύτα Xiyuv. Asteriscum autem locis poetae insignioribus praemitti solitum 
esse, ut obelus reprobatis, vnlgaris quidem, sed parum accurata est virorum eruditorum sen- 
tentia.» Scilicet ex Eustathii aliorumque praescripto asterisci nullus usus est, nisi in versi- 



Migne). 



Hieron. Praef. in Paralip. (Opp. T. IX, p. 1325 ed. » H.8tephani Thes. Graec. Ling. β. v. WpiW : "Solebat 
;ne). « Vid. Hodius De Bibliorum Texttims, p. 608. addi locis insignibus, quemadmodum contra obelus rm 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. • liii 

culis qui bis totidem verbis leguntur ; quam rem grammaticorum filii aegre ferentes, ex altero 
loco in alterum eos male translatos esse statuebant: quo aumpto, locum ubi belle habere 
videbantur, asterisco (^) singulis versiculis praeposito illustrabant ; eum autem ubi mious 
apte legebantur, obelo et asterisco (— ^ ve ^ 5K-) praenotabant. E. g. ad II. A, 177 pingitur: 
— % Αίει γάρ τοι ερις τε φίλη, πόλεμοι τε μάχαι τε. 

Ε contrario ad II. Ε, 89 1 : 

^ Αίει γάρ τοι ερις τε φίλη, πόλεμοι τε μάχαι τε, 

ad quem posteriorem locum Eustathius notat : Έ* δε τω, αίει γαρ ερις τε φίλη και έξης, άστερα . . . 
παρατιθεασιν οι παλαιοί, ως a><5e κάλλιστα κείμενου του λόγου ή επι του Άχιλλεως εν ττ} α ραψωδία. 
Rursus ad Od. Π, 281-298: — ^Άλλο δε τοι ερεω — μητιετα Ζευς, idem commentatus est: 
Ίστεον δε και δτι ή περί των οπλών ενταύθα παραγγελία ττ} της τ μάλιστα ραψωδία ωκείωται κατά. τους 
παλαιούς' ωδε γαρ όβελΐζονται, φασι, τα. τοιαύτα επη μετά. και αστερίσκων εκεΐ δε καιριώτατα κείνται, 
οπού και εΐδεν 'Οδυσσεύς τα. όπλα' νυν γαρ, φησιν, εν άγροις ων πως οΐδεν οτι πρόχειρα κείνται όπλα εν 
τω οίκω ; 

2. Notarum criticarum usum, a profanorum scriptorum censoribus inventum, quibus 
conditionibus Origenes ad opus suum accommodaverit nunc videndum. Montefalconius rem 
sic breviter conficit: videlicet quod textui LXXvirali adjiciendum esset, Origenem asterisco 
praenotasse ; quod vero expungendum, obelo. Cautius et rectius Aiictor Scholiorum in Pro- 
verbia a Tischendorfio editorum : "Οσοις οι όβελοι πρόσκεινται ρητοΐς, ούτοι ουκ εκειντο ούτε πάρα 
τοις λοιποΐς ερμηνευταΐς, οϋτε εν τω 'Έιβραϊκω, άλλα παρά μόνοις τοις ο' και δσοις οι αστερίσκοι πρόσ- 
κεινται ρητοΐς, ούτοι εν μεν τω Έβραϊκω και τοις λοιποΐς ερμηνευταΐς εφεροντο, εν δε τοΐς ο ούκετι} 
Epiphanius quidem, vir nequaquam limati judicii, quidlibet in versione Seniorum sive adji- 
ciendum sive demenduin esse negat, temere affirmans, verba quae ab iis praetermissa sint, 
recte, quasi in Hebraeo δισσολογούμενα et superflue posita, praetermissa fuisse (e. g. Gen. v. 5 : 
και εζησεν 'Αδάμ τριάκοντα και ένακόσια ετη pro Hebraeis ενακόσια ετη και τριακόσια ετη); quae 
autem ab iis in textum Hebraeum invecta esse videantur, non otiose, sed optimo consilio 
addita fuisse, ut sensum obscurum et mancum illustrent ac suppleant. 6 Sed talem defen- 
sionem ipsum facti auctorem Origenem probaturum fuisse vix crediderimus. Audiamus eum 
de SUO instituto clare et ingenue exponentem : Την μεν οΰν εν τοις άντιγράφοις της παλαιάς δια- 
θήκης διαφωνίαν, θεοΰ δίδοντος, εϋρομεν ίάσασθαι, κριτηρίω χρησάμενοι ταΐς λοιπαΐς εκδόσεσιν . . . καϊ 
τινά μεν ώβελίσαμεν εν τω 'Κβραϊκω μη κείμενα, ου τολμήσαντες αυτά πάντη περιελεΐν τινά δε μετ 
Λ— * 

άθ€τονμίνοις." Smith (Dr. W.) Dictionary of Greek avnd tant. δ Epiphan. De Mens. et Pond. 2, 3 (Opp. T. II, 

Roman Biography, Vol. I, p. 291: "He (Aristarchus) pp. 1 59-1 61). Idem ibid. 17 tois οβ" non solum inter- 

marked those verses which he thought spurious with an pretura, verum etiam άπό μίρονς προφητών personam vin- 

obelos, and those which he considered as particularly dicat; l>v yap ουκ ψ xpda *U ίρμηνΰα» παρηκαν, άτινα tis 

beautiful with an asterisk." * Tischendorf. Notit. Cod. ύστερον (V τοις σφών αυτών τόπου μ*τα άστε ρίσκων Ώριγίνης 

Sin. ρ. 76. Ad ούτοι utrobique οί τόποι subintelligit Tisch- σννίθηκεν' ωσαύτως δ« κα\ τά προσπθίντα οι/κ άφ([\ατο, (ΐδώς 

endorfius, quod ferri nequit. Immo ούτοι sunt ol όβε\υ\ et ότι αυτών μάλλον *στι χρεία, άλλα μετά όβελών ένθα εκαστον τών 

οί αστερίσκοι, quae VOCeS UOn modo ipsas Iiotas criticas, sed, είρημενων ηνρεν εΐασε, μόνον σημειωσάμενος δια του όβελον την 

ut mox videbimus, locos obelis et asteriscis insignitos deno- περί της τοϋ τόπον αναγνώσεως εΐδησιν. 



Ην PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

αστερίσκων προσεθήκαμεν, ΐνα δήλον j) δτι μη κύμανα παρά τοις Ο' εκ τών λοιπών εκδόσεων σνμφώνως τω 
Έβραϊκφ προσεθήκαμεν και ό μεν βονλόμενος πρόσηται αυτά' ώ δε προσκόπτει τδ τοιούτον, δ βούλεται 
irtpl της παραδοχής αυτών ή μη ποιήση.* Quibus verbis dum Senioribus debitum honorem et 
reverentiam reservat, non obscure innuit, se non esse e numero eorum quibus emendationes 
versionis eorum certissimas juxta Hebraeura factas admittendi aut rejiciendi liberum arbitrium 
permiserit. Certe omissiones et additiones eorum si non damnat, non tamen excusat, multo 
minus defendit. Teneamus igitur ex Origenis usu obeli notam vim suam άθετητικην eatemis 
conservare, ut verba ei subjecta non tam spuria quam superflua esse indicet; asteriscum vero 
non meram additionem, sed additionem rite et probabiliter, interdum necessario factam 
denotare. 

Quod reliquum est, ab Homeri criticorum usu vix hilum discedit alia Origenis nota, 
quae ex juxtapositione obeli et asterisci constat. Hujus usus, antecessoribus nostris plane 
incogniti, prima notitia debetur editioni Codicis Ambrosiani a Middeldorpfio concinnatae, in 
qua pluribus libri Proverbiomm locis a LXX transpositis appingitur nota (-r^) vel (^-r)• 
Exempli gratia; in Cap. xx statim post v. 9 exemplaris Hebraei, interpres Graecus inter- 
polavit pericopam, quae in Hebraeo est w. 20-22; Origenes autem, aliter ac in ceteris libris 
facere solet, ordinem των (X praepostenim servavit, praemissa tantum nota praedicta, hoc 

modo: 

>>£ — κ&κολογουντος πάτερα η μητέρα σβεσθήσεται λαμπτηρ, 

>>£ — αϊ δε κόραι των οφθαλμών αύτον 6ψονται σκότος. 

^ — μερις επισπουδαζομενη εν πρώτοις 

££ — εν τοις τελευταίοις ουκ εύλογηθήσεται. 

>fc — μη εΐπης' τίσομαι τον εγθρ6ν, 

>fc — αλλ' ύπδμεινον τον κνριον ΐνα σοι βοηθήση 4. 

Hucusque Origenis usus cum Homerico accurate concinit; sed post v. 19, ubi juxta poste- 
riorem iidem versiculi quasi in propria sede cum simplici asterisco repetendi erant, Noster 
hoc non fecit, sed semel positos secunda vice omittere maluit. 7 Versionis Syro-hexaplaris 
auctoritatem egregie confirmat Auctor Scholiorum in Proverbia e Codice Patmio recenter 
descriptorum, qui post verba a nobis modo excitata haec habet : τα δε ήστερισμενα εν ταυτώ και 
ώβελισμενα ρητά, φέρονται μεν παρά τοις ο, φέρονται δε και εν τώ ι Έιβραϊκώ και παρά τοις λοιποΐς ερμη- 
νευταΐς, την θεσιν δε μόνην παραλλάσσουσιν οι λοιποί και το'Έ,βραϊκον παρά τους ο• δθεν ώβελισται εν 
ταυτώ και ήστερισται, ως παρά πασι μεν φερόμενα, ουκ εν τοις αύτοΐς δε τόποις. 9 

* * 

• Origen. Ορρ. Τ. ΙΠ, ρρ. 671, 672. Vereus finem πρόσ- Ι Ι Ι Ι Ι, 11*9, et Ι Ι Ι Ι Ι οσ, cum Bcholio, ut ante. 

ψν* pro πρόηται ex emendatione Grabii (De Vitiis etc. 8 Tischendorf. in Mon. Sacr. Ined. T. III, p. xvii: "In 

p. 50) recepimus. 7 Praeterea in Codice Ambrosiano iis quae supra ex Cod. Patmio exscripsimus, dicuntur ab 

ecriba ad vv. 20, 10 et 23 appinxit notas tranepoBitionis, Origene nonnulla siraul et asterisco et obelo notataesee. . . 

1 1 a, I f^, et III -^, echolio ad singulas apposito : 'Qs Quod si recte assertum est, quamvis alibi nibil ejusmodi 

i 'Εβραίος κα\ oi \omoi. Similiter post Cap. xxiv. 22 sequ- traditum sit [1], quaeritur an eodem sensu accipiendum 

antur Cap. xxix. 27 — xxx. 1 4 (sub -7- -X) ; Cap. xxiv. 23-34 ; sit signum •Χ•, quod p. 93, 2, 8 [Num. vi. 21 : ntp\ της ψνχης 

Oap. xxx. 15 — xxxi. 9 (eub 1-«) ; Cap. xxv. 1 — xxix. 27; %αντοϋ:] edidimus, atque ita explicuimus, ut Ύ prima 

Cap. xxxL 10 ad finem; appictis numeris, I 1 1 -^, I r<, manu datum, 3S altera eubstitutum diceremus, quamvis 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lv 

3. Quod ad formara notaram Origenianarum attinet, in asterisco quidem pingendo vix 
ulla varietas observanda est. Eustathii descriptio haec est : "Εστί δε rb σημεΐον του αστερίσκου . . 
δια, του Χ στοιχείου τετραχή στιζομενου κατά. την των -γραμμάτων επίζευξιν, ούτω (•)£). β Eandem fere 
figuram exhibet Epiphanii textus editus, in quo tamen extremitates linearum crucis leviter 
inflexae sunt, ut in altera linea litera χ forma cursiva (quae dicitur) exaratae. 10 In versione 
Syro-hexaplari asteriscus (<m• %m .^-a>/) sive stellula (Ι^οαλοο) usitatam forraam habet, sed 
eemel atque iterum non propensus (J^), sed erectus (φ) reperitur. 11 In libris Graecis utraque 
pictura aeque usu recepta est. Apud Hieronymum editum semper % pingitur. De obeli 
autem forma quaestio satis perplexa est. Eustathio auctore, obelus est linea recta, et pin- 
gitur sic (— ). 12 Epiphanius ait : Όβελο? ουτό? εστίν 6 παρακείμενο? (N s ^) ) παραπλήσιων γράφεται 
τβ καλουμεντ) γραμμή' όβελο? δε κεκληται κατά Άττικην χρησιν, άλλοι? δε καλείται δόρυ, 8 εστί λόγχη ; 
sed figura in textu edito depicta pugioni similior est, cuspide sursum reclivi, altera autem 
extreniitate orbiculo et capula munita. 13 In versione Syro-hexaplari multiplex est obeli 
figura, sed ceteris usitatior — , deinde -=-, rarius oo, perraro -K 14 Etiam nomen in dicto opere 
cum figura variat; siquidem — et -r diserte obeli et obelisci ()>l^ et Ijo»J^) nominantur, 16 
posterior autem etiam lemniscus (annm. ινι Λ) appellatur, 18 quo titulo ab Epiphanio quoque 
et aliis, qui usum ei ab obelo diversum assignant, insignita est. In versione Harethi 
(Arab. i, 2) pro *r et ^, ut Holmesius pingit, in codicibus — et -f- exstare non dubitamus. 17 
Transeamus ad libros Graecos hexaplares, inter quos eminet Codex Sarravianus, cujus in 
obelis pingendis usus valde notabilis est. Scilicet ubicunque obelus in media linea occurrerit, 
pingitur -r 18 (non ^, ut Holmesius edidit, quem nos in Genesi incaute imitati sumus); in 
initio autem lineae virgula recta, cujus extremitates levissimam incurvationem sursum et 
deorsum habent, ut e sequenti specimine (Gen. xxxiv. 14) clarius apparebit: 

και είπαν αυτοί? — συ 

«— μεων και λευει οι α 

— - <• δελφοι δείνα? ϋϊοι 

— λεία? : ου δυνησομε 
θα. 



lineola ηοη eit extincta." Signum χ fortuitum esse nulli invenit, videlicet -1- et -*-, perperam substituit, in codice 

dubitamus ; verum utut sit, exempla e Codice Sarraviano est merus index, cujus superscriptione lectiones marginales 

allata cum echolio nostro nihil commune habent ; quippe cum textualibus connectuntur. Loca paucissima, in quibas 

quae neque ullam tranepositionem continent, et ad Penta- obeli vice fungi videtur, sunt Gen. xxxix. 17.3 Reg. xxi. ao, 

teuchum, non ad Proverbia, cui libro peculiaris eet hic 28 (non Jud. vi. 32, ubi index est). Praeterea in Codice 

wus, pertinent. 9 Eustath. ad Od. I, 252 (p. 1627, 60). Chisiano ad Dan. i. 20. iv. 8, et eub initium Susannae, 

"Epiphan. De Mens. et Pond. 2 (Opp. Τ. Π, p. 159). pro -r- pingitur Jjr, notante, sed differentiae rationem 

11 E.g. Num. xviii. 4 (male pro -i-). Jos. xiii. 8. Jud. xv. 5 aliis discutiendam relinquente, Bugato in Annotationibus, 

(fortasse pro -*-). 3 Reg. xxii. 15. " Eustath. ad p. 131. w Vid. Hex. ad Exod. xxii. 5. 4 Reg. xv. 5. 

U. A, 463 (p. 136, 13) : Άπο bi τοΰ 'Ομηρικού ό/3ίλοΰ και τό Ezech. xxi. 4• 1β ^U• H ex • ^ Jerem. xxvii. 18, ubi 

ypa<piKbv σημΰον μΐτην*κται ά 6β(\6ς, or «m γραμμή m tvdua, formam signi a Norbergio vel typotheta ejus iiumutatam 

προτιθίμίνη στίχων ήτοι opblvav (ξω. ls Epiphan. De esse temere suspicatur Skat Rordam in Praef. ad Librot 

Mens. et Pond. 3 (Opp. T. II, p. 160). M Forma ->, Judicum et Ruth, p. iv. ■ Vid. White (Rev. Joseph) 

quam Middeldorpf. pro iis quae in apograpbo Norbergiano Letter etc. pp. 26-28. u Sic in codice typis descripto 



lvi PROLEGOMENA IN HEXAPLA OMGENIS. 

Praeterea in libro Judicum pro -r sufficitur -f- vel -r ; pro ~ autem -f•. Etiam Codicem Mar- 
chalianum duae obeli formas in eadem lectione agnoscere, inferimus ex nota marginali ad 
Thren. v. 4 : 

-i- e£ ήμερων 
— ημών. 

Denique in Hieronymi scriptis, quantum e libris editis colligere licet, obelus sive veru est 
linea recta inter duo puncta jacens, hoc modo : -r vel -Κ 19 

4. Ex iie quae disputavimus necessario concluditur, Origenem duas tantum notas, pri- 
marias saltem, asteriscum et obelum, Hexaplorum suorum in gratiam invenisse ; obeli autem, 
quotquot sunt, formas, — , —, -r, *-, -τ, — , unara eandemque significationera prae se ferre, vide- 
licet verba quae iis eubjecta sint, ut cum Hieronymo loquamur, in LXX interpretibus plus 
haberi ; vel, ut idem alio loco reverentius ait, ab iis addita fuisse, vel ob decoris gratiam, vel 
ob Spiritus Sancti auctoritatem, licet in Hebraeis voluminibus non legantur. 20 Quaestionem 
de eignificatione lemnisci et hypoleranisci inde ab Epiplianio agitatam, ut et aliam de usu 
notae co in exemplari Svro-hexaplari frequentatae, mox tractabimus ; nunc conclusionem 
nostram, ab antecessorura nostrorum placitis cummaxime desciscentem, opiiiionibus duum- 
virorum in re diplomatica peritissimorum, Constantini Tischendorf et Antonii Ceriani, 
confirmabimus. Sic igitur ille in Monumentorum Sacr. Ined. Collectione Nova, T. III, 
p. xvi : " Ad duo autem signa illa, asteriscum et obelum, accedunt alia duo, lemniscus et 
hypolemniscus, qui quamvis jam Epiphanium et Hesychium exercuerint, nec quam formam 
habuerint, nec quam significationem, satis constat. Ex iis vero quos vidimus veterum locis, 
ipeius potissimum Origenis atque Hieronymi, clarissimum fit, multo plus ponderis asteriscos 
et obelos quam reliqua signa habuisse, quum totam Hexaplorum rationem describentes in 
illis solie acquieverint." Hic autem in Praefatione ad Monumenta Sacra et Profana, T. I, 
F. Ι, ρ. χ non obscure innuit, " ex usu vetierum ante Origenem, ex hujus et S. Hieronymi 
teetimonio, et ex critica in locos notis insignitos inquisitione statuendum esse, Origenem 
praeter asteriscum solum obelum usurpasse, cujus formae multiplices in codicibus vetustissimis 
S. Epiphanio fraudi fuerunt." 

5. Cum loca asteriscis et obelis praenotanda interdum per duos vel plures στίχους se 
extenderent, in evidentiorem rei declarationem Hexaplorum sive conditori sive descriptoribus 
usu venit, ut notam distinctionis non solum initio pericopae, verum etiam singulis στίχοι* 
praeponerent ; quem usum innumeris erroribus occasionem dedisse exploratum est. Exempli 



Tiecbendorfiue ; ued in facsimUi (quod dicitur) tum ab eo, lineam, vel signa radiantia ; id est, vel obelos (-i-) vel aste- 

tum a Montefalconio in Palaeogr. Gr. p. 188 edito, duo riscoe (*). Et ubicunque viderit virgulam praecedentem, 

puncta non eub media linea, eed vereue sinistram ejus ab ea usque ad duo puncta (:), quae impresisimus sciat in 

extremitatem posita sunt, hoc niodo ■;-, vel etiam τ-. LXX translatoribus plus haberi : ubi autera stellae (•Χ•) simi- 

Porro forma obeli T usurpatur in Cod. 88 per librum litudinem perspexerit, de Hebraeis voluminibus additum 

Jeeaiae. w Hieron. Praef. in Pealmoe (Opp. T. X, noverit, aeque ueque ad duo puncta." w Hieron. Opp. 

p. 1 19 ed. Migne) : ■ Notet aibi unusquisque vel jacentem T. X, p. 404 cd. Migue. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. hii 

gratia : scriba indoctus, qui in archetypo suo, arctioribus columnis descripto, locum Dan. iii. 2 
versionis LXXviralis sic forte pictum invenerit : 

.... και Ναβονχο- 
δόνοσορ βασιλεύς -f• βασιλεύων 
-j- και κνρκνων της οικουμένης 
-:• 8λης Ί άπίστ€ΐλ€ν Ιπισνναγα- 

γέΐν -f- πάντα τα, Ζθνη και φν- 
-τ- λάς και γλώσσας 4 σατράπας 
στρατηγούς κ. τ. Ι. 

eundem cum in latiori pagina describeret, obelorum significationem ignorans, sic fortasse 

repraesentavit : 

και Ναβονγοδόνοσορ βασιλεύς 
-f- βασιλεύων ■— και κνρκνων της οικου- 
μένης -τ• όλης «4 άπίστίΐλίν ϊπισνν- 
αγαγύν -τ- πάντα τα. ίθνη καΐ φν+λας 
και γλώσσας 4 σατράπας στρατηγούς κ. τ. 4. 

quam confusionem quantas sequenti transcriptori turbas dedisse opus sit quivis videt. 21 Nemo 
igitur, ut speramus, temeritatis nos insimulabit, quod in nostra Hexaplorum editione usum 
inveteratum, sed minus probum, infringere ausi simus, obelo vel asterisco non nisi in initio 
pericopae posito, ita ut vis sive ditio ejus usque ad sequens metobeli signum pateat. Hic 
autera metobelus (ita dictus sive obelus praecedat, sive asteriscus) in exemplaribus Syriacis 
et Arabicis cuneoli (4) formam induit ; 22 in Graecis autem et Latinis e duobus punctis, altero 
alteri superimposito (:), rarius (ut in Chisiano Danielis a De Regibus edito, et semel atque 
iterum in Sarraviano) e linea sinistrorsum inclinata cum uno vel duobus punctis appositis 
(/. » •/» 7.) constat. In hoc quoque usu nos tantulum innovavimus (vel potius ante nos 
Masius in textu Josuae Graeco-hexaplari edendo), ut cuneoli notam, quasi manifestiorem et 
confusioni minus obnoxiam, etiam in Graecis nostris adoptaremus. 23 

III. De Lemnisco et Hypolemnisco. 
In Hexaplis pingendis obeli (— ), lenmisci (-r) et hypolemnisci (— ) significationem unam 

* __ ! * 

11 Bugati in Praef. ad Daniel. pp. v, vi. Cf. Hex. libro Jobi, a quo novam Hexaplorum editionem inchoavi- 

nostra ad Exod. xxxv. 12. xxxviii. 31. M Aliam cuneoli mus, metobelum in fine pericopae, tum cum in lectione 

picturam exhibet Auctor Epistolae Haretbi versioni prae- nostra nil ultra subsequeretur, consulto omisimus; quod 

roissae, p. 20: " Porro unara notam communem omnibus, nunc factum nollemus. E. g. Cap. i. 16: •Χ'Α. eVros (po- 

in quibus aliqua fuit discrepantia, sive obelo, id est, sim- tius ?S Ά. ttcros «<). Cap. ii. ι: Ο'. Χ•Ά. θ. παραστησαι ivav- 

plici linea, sive bypolemnisco, id est, linea puncto sup- τίον του κυρίου (κυρίου 4). Cap. ii. 13: Ο'. Χ•κα» «πτά νύκτας 

posita, sive lemnisco, id est, Hnea duobus punctis insignita, (νύκτας «<). Sic Cap. xv. 26, 27: •Χ• θ. iv πάχ*ι — «τί τών 

notanda, qua clauderetur adscripta differentia sive nomi- μηρίων (potius μηρίων*; sed recte ad v. 26: -ΧΘ. cV πάχ« 

nis, Bi ve verbi, sive sententiae, adhibuit, quam compkto- νώτου άσπί&ος αύτοϋ (non αυτοί «<), quia Tbeodotionis lectio 

riam nominavit, hujusmodi figura descriptam "3." M In ulterius procedit. 
ΤΟΜ. ι. i 



Iviii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

eandemque fuisse, eara ecilicet quae obelo soli vulgo tribuitur, ex usu tu η librorum Graecomm 
hexaplarium tum versionis Syro-hexaplaris in praecedenti argumentatione demonstraviuius. 
Sed hic contra a&surgit Epiphanius, qui de obeli vi ab Origene, Hieronymo et ceteris non 
discedens, lemnisco et hypolemnisco significationem prorsus aliam vindicat, quae, quantum 
ex verbis ejus satis perplexis cdlligi possit, nunc declarauda est. Scilicet hujus rei expositionem • 
Epiphanius inde repetit, quod LXX interpretes, secundum historiam a se comprobatam, non 
collatis studiis, sed in paria triginta sex, totidem cellulis inclusa, distributi versionem suam 
concinnaverint Ubicunque igitur (quod rarius accidere affirmat) in opere eorum lectionem 
discrepantem (non quidem Hebraeo plus habentem, neque lectionibus sui similibus appositam) 
lemnisco vel hypolemnisco praenotatam inveneris, noveris a duobus interpretum paribus in 
priore casu, in posteriore autem ab uno tantum pari, juxta punctorum numerum, lectionem 
istam profectam esse." Exempli causa : quando legeris in Psal. lxx. 15 : το στόμα μου άναγγελ^ΐ 
την δικαιοσύνη» σον, άναγγίλΰ τα? δικαιοσννας σον; vel in Psal. lxxi. 14: και ίντιμον το Ονομα αύτον 
tvomiov αύτον, praemissa lectione idem BOnante, και ίντιμον το Ονομα αύτον kv όφθαλμοΐς αύτον, 
lemnisco vel hypolemnisco alterutri appicto monearis, versionem istam non nisi in duobus vel 
uno parium XXXVI reperiri. Alio loco, de eadem re disserens, Epiphanius iterum affirmat, 
versiones de quibus hic agitur non dissimiles esse, sed similes et idem sonantes, ώ? αν em -οι τι? 
άντϊ τον (λάλησαν, ίφθίγξατο, ή άντι τον ηλθεν, έλήλνθί. 26 Ιη eandem sententiam Auctor Epistolae 
vereioni Harethi praepositae, quem ab Epiphanio sua hausisse vix dubium esse potest, " Quod 
si quid," ait, " apud duo interpretum paria reperiatur, in quo a ceteris eorum paribus diversi 
abeant, ita ut ceteris aliquid addidisse videantur ipsi, hoc etiam libri textui insertum linea 
duobus punctis infra scilicet et supra insignita notavit, ad banc formam -r, quod signum 
Graeco nomine Χημνίσκον appellavit. Atque ubicunque reperitur hujusmodi lemniscus literae 
aut verbo aut nomini aut sententiae appositus, hinc voluit indicium sumeres reperiri illud 
apud duo interpretum paria, non autem occurrere vel in textu Hebraico, vel in ceteris inter- 
pretibus . . . Neque tamen putet aliquis, cum audierit mentionem factam verbi, vel quod ab 

* * 

** Epiphan. De Mens. et Pond. 8 (Opp. T. II, p. 165): τίρως εκφωνούνται; Syrus vero locutionis sensum ex oppo- 

Δώ και τοντο το τοϋ σημείου σχήμα τοις otioit \oryois παρίθίτο sitione alterius clausulae, oide προστ(θ(ΐμίνην κ. τ. «., COnje- 

[corrige e Syro παρ*'6\ντο], V Srt σπανίως πον ήροις iv rij cisse videtur, libere vertens, sed non quae diminuta (s. 
rmv off ίρμη»*ία διαφωνούσαν λίζιν, ου μην πάρα ονσαν, ovii detracta) sit, consentiente Lagardio (in Epipbanii Opp. 
προστιβίιμίνην rals όμοίαις ainj} λίξ*σι, γνοίψ 5τι νπο μιαν ζνγης Τ. IV, Ρ. Ι, ρ. vii ed. Dindorf ), qui in Graecis participium 

t) tvo αντη ηρμηντνση η \*ξις, δια τα παραιαιμίνα biio κεντήματα, aliquod cum ουσαν Conjunctum,oppo8itumque proximo προσ- 

In loco obecuro Epiphanii versionem Syram in Mueeo πθΐΐμίνην requirit. Sed locutio πάρα uvai, bis in eodem 

Britannico (Addit. MSS. 17,148, fol. 511•.) exstautem adii- contextu obvia, explicanda potius quam sollicitauda vide- 

mus, quae eic babet: U?eo*f \μλ* ] [joC±o ]?<*^-ao tur. Vide igitur num praepositio πάρα hic adverbialiter 

V-JL^ft wfcool? ^k^-ao .qjojd JV-o^/ ho ^jv. iioi posita sit (qui usus in praepoeitione προς notissimus est) 

Jlf l k\\ p ^ilo ^..v^>. ^-^0.» U «. oft"> lw%Jl ^o^» pro eo quod praeter Hebraeum sit, juxta dictum Origenis 

^JO?? JLcL^ U*>ojo» Jlo «JmV-/ )»j»t ^.1 o^. : \ x\\ L (Opp. T. I, p. 13): iv bi το'ις ημχτίροις άντιγράφοις π*ρισσ€υ- 

) VN^ )?• l^» ^-*ί ^» θ/ J^p» f~ ς»} .Ί»|1 .όώ> οντά ΠΑΡΑ τα iv το'ις Έβραίοις !πη ουκ ολίγα; et paulo post: 

.wwa^A. ^ . Yi . m f ))J>Oj ^»1 %frlt &»αλ»ΐ7• Pro πάρα πλύονα bi iv το'ις ημ*τίροις ΠΑΡΑ τα Εβραϊκά. Hoc 



coucesso, 



(β. πάρα) οΖσαν, ut in librie manu ecriptis pingitur, Petaviua λίξις παρά υίσα est ea quae apud LXX plus habetur (ut 
quidem παροΰσαν edidit, quod temere faetum esse evincitur Hierouymus ait), quaeque obelo, non lemnisco, jugulanda 
ex iis quae mox leguntur: ut tlvat oi πάρα, άλλα σνναμφο- erat. ** Idem ibid. 17 (Opp. T. II p. 173). 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lix 

uno pari vel duobus interpretum paribus adhibitum, aliquam hic subesse contrarietatem . . . 
quia quod ad sensum et veram intentionem conveniunt eorum sermones, licet acciderit ali- 
quando discrepantia in verbis, et repetitio et contractio." M 

Nunc quid de hac Epiphanii expositione statuendum sit non difficile est decernere. 
Prinium cum e penitus exploso de origine versionis LXXviralis commento tota pendeat, ob 
hanc solam causam in gravissimam falsi suspicionem venit. Deinde prorsus incredibile eet, 
vel unum interpretem, ne dicamus duos aut plures, versioni competenti, rb στόμα μου avayyt\tl 
τήν δικαιοσύνης σον, aliam idem sonantem subjecisse, άναγγβλ^ΐ τά? δικαιοσννας σον ; quamvis eoe 
unam harum versionum pro altera sufficere potuisse non infitias ibimus. Praeterea, ut Masius 
argumentatur, quis credat talium minutiarum memoriam a Seniorum tempore ad Origenem 
usque mansisse ; vel, ut manserit memoria, illud sciri potuisse, uniusne solius interpretum, vel 
paris unius, an vero plurium ea verba fuerint? 27 Postremo talis lemnisci et hypolemnisci 
significatio usui librorum hexaplarium universali repugnat, in quibus utramque figuram -r 
et — , quocunque nomine gaudeat, obeli vicem gerere certo certius est. Cum vero exempla ab 
Epiphanio citata ejusmodi sint, quae variarum lectionum nomine vulgo appellantur, quidni 
statuamus Epiphanii opinioneni inde derivatam esse, quod iii quodam Psalmorum exemplari 
in textu scriptum invenerit : το στόμα μον avayy*\*i -j- τήν δικαιοσύνην σον ; in margine autem : 
-r• τά,ς δικαωσννας σον ; hanc autem notationem, quae in libris existentibus, sive scriptis sive 
impressis, tralatitia est, ad fabulam de paribus ihterpretum ex ingenio accommodaverit ? 

Cum Epiphanio partim consentit, partim ab eo recedit, Isidorus Hispalensis, cujus mens 
est, lemniscum apponi iis locis, quae S. Scripturae interpretes eodem seiisu, sed diversis 
sermonibus transtulerint ; hypolemniscum vero (quem tamen antigraphum vocat, et prorsus 
alia figura y^ delineat), ubi in translationibus diversus sensus habeatur. 28 Sed haec hypo- 
thesis, ut qnae neque scriptorum vetustiorum auctoritate, neque librorum hexaplarium usu, 
neque sua ipsius probabilitate commendatur, secure praeteriri posse videtur. 

Ε recentioribus Criticis Masius Epiphanii sententiam non plane rejicit, sed cum quadam 
modificatione admittendam esse censet; scilicet ut lemniscus diversam scripturam plurium, 
hypoleraniscus vero pauciorum codicum testimonio confirmatam significet. 29 Nuperrime vero 
cel. T. Skat Rordam non modo ex traditionibus veterum indubitate colligit, sub utroque signo 
variam lectionem, vel versionem variorum codicum, ab Origene insertam, vel in margine saltem 
positam fuisse, sed ipse in editione libri Judicum Syro-Graeco-hexaplari concinnanda praeter 
notas Origenianas ( % , — et co ) in codice obvias, leraniscum (quem vocat) sub nova forma (-r), 
nunc obelo, nunc asterisco extruso, introduxit ; videlicet in locis ubi ant duplex versio est, aut 
lectio neque in Hebraeo neque in Graeco (nisi in quibusdam codicibus, quorum unus aut 



M White (Rev. Joseph), Letter etc. pp. 1 8, 1 9. n Masii assecutus, possum et hoc asserere Ubi lemniscum repe- 

Josuae Imp. Historia, p. 124. * 8 Isidori Orig. I, 20 rias, notari varias aliorum interpretationea, verbis quidem 

(apud Hodium De Bibliorum Textibus, p. 605). In ean- ipeis discrepantes, sed reipsa eimilee; ubi denique hypo- 
dem sententiam Curterius in Praefatione ad Procopium in leraniscum, et verbis et eensu inter se differentes." M Masii 
Jesaiam: " Si quid ego sum post longam meditationem Josuae liist. p. 123. 

i 2 



Ix PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

plures Syro nostro ad manum fuerit) comparens. In quo tentamine praeter alias difficultates 
haec in primis observanda est, quod ad libros Graecos hodie exstantes, non ad eos quibus usus 
sit Origenes, notatio per lemniscum facta exigatur. Certe ad PsaL lxx. 15. lxxi. 14 lectiones 
τά? δικαιοσύνης αύτον et iv οφθαλμοί? αύτοΰ, ab Epiphanio in specimina usus lemnisci allegatae, 
ne in uno quidem librorum nostrorum reperiuntur. 30 

Subductie igitur iterum iterumque rationibus, cum lemnisci hypolemniscive in scriptis 
8ui8 neque Origenes neque Hieronymus ullam mentionem fecerit ; cum in libris Graecis hexa- 
plaribus praeter asteriscum et varias obeli picturas nulla ejusdem generis distinctio appareat ; 
cum denique harura notarum probabilem usum nemo adhuc designaverit ; restat conclusio 
inevitabilis, sub his nominibus non nisi usitatas quasdam obeli formas indicari, eas videlicet 
quae per figuras -~ et — sine ullo discrimine in versione Syro-hexaplari repraesentantur. 



IV. De regulis, quas in textu LXXvirali reforrnando Origenes sihi praescripserit. 

1. In exemplaribuB versionis LXXviralis, quae ante Origenem in usu fuerunt, magnam 
exstitisse scripturae διαφωνίαν, ipsius Hexaplorum conditoris declaratione probari potest. 31 
Ex his autem quaedam ceteris correctiora fuisse, tum ad rerum naturam pertinet, tum diserto 
Adamantii nostri testimonio evincitur. Sic enim ille in Homiliis in librum Regnorum 
(1 Reg. L 1): " Non me latet primo loco quod in aliquibus exemplaribus habetur: Erat vir 
quidam ; sed in his exemplaribus quae emendatiora probavimus ita habetur : Erat vir unus" 32 
In hujusmodi varietatibus proculdubio potiorem lectionem, e reliquis, ut ipse ait, editionibus 
aestimatione facta, magnus Criticus sine ulla notatione in Hexapla sua recondidit, cujus 
generis unum exemplum sufficiat. In loco Jerem. xv. 10 : Non feneravi, neque feneraverunt 
mihi, in LXX olim legebatur (ut hodie in libris omnibus tum scriptis tum editis) : ovre ωφέ- 
λησα, οΰτ€ ώφίλησίν /ic ovSefc ; pro quo Origenes in Commentariis ad locum legit enarratque : 
οΰτ€ ώφ(ίλησα } οϋτ( ώφίίλησίν /xe ονδ(ίς ; lectorem COmmonefaciens : Εί καϊ άνίγνωμίν όντως, άλλα 
και δ*ΐ (ίδίναι, 6τι τα πλείονα των αντιγράφων της εκδόσεως των Ο' ουκ e\€i όντως• νσπρον <$€ ίπισκεψά- 
μ(νοι και τάς λοιπας ίκδόσ^ις, Ζγνωμςν γραφικον etvai αμάρτημα. 33 Etiam ill propriis nominibus, 
quae in textu vulgari graves corruptelas passa sunt, scripturam Hebraeo congruentem Ori- 
genem non monito lectore restituisse verisimile est. Exempli causa : vitiosam scripturam 
Γίδσων pro Τηρσων (ExocL vi. 16. Num. iii. 17) non modo carpsit Noster in Commentariis in 



" Middeldorpfii in obelie pingendis perversitatem (de Manoscritti delle Versioni Siriache del V. T. p. 21. 

qua cf. noe in Monito ad Proverbia, p. 310) merito con- 31 Vid. supra p. xlvii. S2 Origen. Opp. T. II, p. 483. 

questus est Rordam. Quod vero affirmat (ex auctoritate Μ Origen. Opp. T. III, p. 225. £tiam Syras noster ώφ*- 

J. D. Michaelis in Neue Orient. Bibl. VI, p. 192) etiam λησα, non ώφ«ίλ^σ«, vertit, unde haud improbabiliter con- 

Bugatum in Daniele edendo eigna critica negligentius jecerit aliquis, Origenem falsam scripturam in Hexaplis 

tractasee, id diaerte negat Δ. Ceriani in Le Edizioni e i reliquisee, postea vero, fortaase in Tetraplis, correxiese. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lxi 

Joannem, 54 sed in editione sua hexaplari, contestificantibus Codice Sarraviano et versione 
Syro-hexaplari, oorrexit. 

2. Ab archetypi sui ordine LXX interpretes non raro deflexisse, tum in singulis vocibus 
sine causa transponendis, tum in integris pericopis cum magno narrationis detrimento de loco 
8UO movendis, res nota est ; quibus corruptionibus remedium afferre operis Origeniani insti- 
tutum omnino poatulavit. Quod ad trajectiones verbales attinet, Hebraeorum ordinem tacite 
revocare nil prohibebai Sic Num. x. 28: Ο', καϊ εξήραν σύν δυνάμει αυτών; Hexapla autein : 
συν δυνάμει αυτών , και εξήραν. Deut. XXVlii. 64 : Ο'• (και δουλεύσας ffffi θεοΐς Ιτίροιί) ξύλοι? και 
λίθοις, οϋς ουκ ήπίστω σύ και οι narepes σου; Origenes vero juxta Hebraeum : οΐ)ς ουκ ήπίστω συ 
και οι πατίρπ σου, ξύλοις και λίθοις. Haec levia ; majoris momenti est locus Gen. xxxv. 16, 21, 
22, ubi LXX COIlfuse ediderunt: (16) άπάρα? δί Ίακωβ U Βαιθήλ, (2 1) ϊπηξί τήν σκηνήν αύτοΰ 
*πίκίΐνα του 7τυργου Ταδίρ. (ΐ6) ΐγίν^το δ* ήνίκα ήγγισίν efc Χαβραθα, του (λθ(ΐν tli την 'Κφραθα, 
fTfKe 'Ραχήλ και Ιδυστόκησίν kv τώ τοκίτώ (deinde W. 17-20, ut in Hebraeo). (22) kykviTO δ\ 
ήνίκα κατωκησ^ν κ. τ. i. ; Hexapla autem, ad Hebraeam veritatem conformata, sic habent : 
(16) άπήρίν δϊ ck Βαιθήλ, και kyiveTO ήνίκα ήγγισ€ν — kv τώ τοκ€τώ (deinde W. 17-20). (21) και 
άττήρ^ν Ισραήλ, και ίπηξζ — Υαδίρ. Alio loco Jerem. xxiii. 7, 8, hi duo versus a Senioribus in 
finem capitis post v. 40 rejiciuntur, in Hexaplis autem propriam sedem, praemisso tantnm 
asterisco, occupant. Quod vero ad prolixiores pericopae attinet (quales sunt Exod. xxxvi — 
xxxix, 3 Eeg. xiv. 1-20, xvi (pericopa a LXX inter vv. 28 et 29 interpolata), xx, xxi (in LXX 
xxi, xx), Jerem. xxv. 15 — li. 64) in his et aliis ejusmodi trajectionibus perquam molestis, Ori- 
genes, suadente atque adeo flagitante instituto suo, Hebraeorum ordinem, qui et trium inter- 
pretum est, plaudentibus quotquot sint Bibliorum studentibus reposuit. Restat Proverbiorum 
liber, qui in posteriore ejus parte ordinem valde perturbatum prae se fert, quique manuni 
restauratricem in primis postulare videtur. Hic vero, quod miretur aliquis, Origenes a 
methodo quam in ceteris Bibliis prosecutus est recessit, et Seniorum vestigiis insistere maluit, 
notis tantum, quales supra declaravimus, 35 discessionem ab Hebraea veritate indicans. Causa 
hujus exceptionis nobis non est in promptu, nisi forte in opere ethico, in quo singulis fere 
versiculis singulae γνώμαι concludantur, seriem sententiarum curiose servare non tanti momenti 
esse videretur. 

3. In mutationibus quas recensuimus notarum Origenianarum vix ullus locus esse potest. 
Nunc quibus legibus obelum et asteriscum ad usus editionis suae accommodaverit Noster, 
breviter exponendum. Itaque voculas in quaque clausula supervacaneas, inque Hebraeo defi- 
cientes, obelus reprobat, vel (ut Critici aiunt) jugulat. Exempli gratia: Deut. ix. 26 in 
Hebraeo est tantum rrgJPl "P2 } quod LXX, genio nirnis indulgentes, in hunc modum ampli- 
ficaverunt: iv τή Ισχύϊ σου τή μ^άλχ), και kv tjj χνρί σου τή κραταιά, και έν τώ βραχίονί σου τώ 
ύψηλώ. Haec est obelorum opportunitas, quorum ope locus sic pingitur: —h rjj ίσχύϊ σου ττ) 
μ€γά\τ}, και <4 kv χ(ψί — σου ττ} 4 κραταιά, — και h τώ βραχίονί σου τώ ύψηλώ 4 ; quo artiiicio sine 
detrimento versionis ab Ecclesia universa receptae integritas S. Scriptuiae asseritur. An 
* —> 

84 Origen. Opp. T. IV, p. 141. * Vid. supra p. liv. 



lxii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

vero Origeni in tali recensione omnes vel minimi momenti voculas in Hebraeo non exstantes 
obelo confodere propositum fuerit, ambigi potest. Hieronymus quidem in versione Psalmorum 
hexaplari hac lege se obstrinxit ; utmm vero proprio instinctu, an ex antecessoris sui prava 
imitatione ex uno atque altero exemplo clarius apparebit. Itaque Psal. i. 4 vix crediderimue 
Origenem pinxisse : και εσται ως -τ-το4 ξύλον -ττο4 πεφντενμενον, etiamsi Hieronymus ediderit : 
Et erit sicut U<jn >tm ~ quod : plantatum -i-est:; aut Psal. ii. 4 : -τ 4 κάτοικων εν ούρανοΐς + εκ 4- 
γελάσεται -r αυτούς, και 4 ό κύριος εκμνκτηριεΐ αυτούς. Ne longiores fiamus, Psal. CXVli. 27 Hiero 
nymus pingit : Constituite -r diem : solennem, scilicet quia in Hebraeo est tantummodo 2Π ; 
sed qiiid tunc fiet de Graeco σνστήσασθε Ιορτήν ? Tale est, in re booa nimius esse. 36 Etiam 
Masius, ut in Monito ad Josuam observavimus, arbitrio suo potius quam Syri interpretis 
auctoritate fretus, tot copulis, perspicuitatis causa a Senioribus assumptis, notam reproba- 
tionie inussit. Transeamus ad majoris offensionis interpolationes, eas scilicet in quibus 
interpres male sedulus in annotatoris, est ubi in auctoris principalis partes delapsus est. 
Non moramur supplementum valde notabile Gen. iv. 8 : και εΐπε Κάϊν προς Άβελ τον άδελφον 
αύτοΰ- + διελθωμεν εις το πεδίον Ί ; quia, quamvis in Hebraeo et tribus interpretibus desideratur, 
ad sensum paene necessarium videtur. Sed in loco Jos. vi. 26 post devotionem hominis qui 
Jerichunta reaedificaturus sit, εν τω πρωτοτόκω αύτον θεμελιώσει αυτήν, και εν τω ελαχίστω αύτοΰ 
επιστήσει τας πύλας αυτής, LXX de SUO interseruerunt : -τ- και ούτως εποίησεν Όζαν ό εκ Βαιθήλ- 
-r εν τω Άβιρων τω πρωτοτόκω εθεμελίωσεν αυτήν, και εν τω ελαχίστω διασωθεντι επίστησε τάς πύλας 
-τ αυτής 4. Aeque, immo magis culpandus est insulsus Jobi ii. 9 interpolator, qui pro amaro 
uxoris ejus dicterio: Adhuc tu retines integritatem tuarn? Exsecrare Deum et morere, pro- 
lixam querimoniam, et Graeculum otiosum magis quam scriptorem θεόπνενστον referentem, ori 
ejU8 immiserit: Μέχρι τίνος καρτερήσεις, -φλέγων ιδού αναμένω χρόνον ετι μικρόν προσδεχόμενος 
-τ• τήν ελπίδα τής σωτηρίας μου ; ιδού γαρ ήφάνισταί σον το μνημόσννον άπο τής γής, νιοι και θνγατέρες, 
-τ εμής κοιλίας ώδΐνες και πόνοι, οϋς εις το κενόν εκοπίασα μετά, μόχθων σύ τε αύτος εν σαπρία σκωλή- 
r- κων κάθησαι διαννκτερεύων αίθριος, κάγω πλανωμενη και λάτρις τόπον εκ τόπον και οίκίαν ε£ οικίας, 
-r -προσδεχομενη τον ήλιον πότε δύσεται, ίνα αναπαύσωμαι των μόχθων μον και των όδννών αΐ με νΰν 
-τ σννεχονσιν 4- άλλα, ειπόν τι ρήμα εις κύριον, και τελεύτα. Ejusdem farraginis, et fortasse non alius 
auctoris est pannus de ape, quem post Prov. vi. 6-8 quasi in aemulationera Salomonis, pigrum 
ad formicam abire jubentis, interpres ejus Graecus oraculis divinis assuere non dubitavit : 
-f. ή πορεύθητι προς τήν μελισσαν, και μάθε ως εργάτις εστί, τήν τε εργασίαν ως σεμνήν ποιείται, ής τους 
-^■πόνονς βασιλείς και ιδιώται προς ύγίειαν προσφέρονται- ποθεινή δε εστί πάσι καΐ επίδοξος, καίπερ ονσα 
~- τή ρώμη ασθενής, τήν σοφίαν τιμήσασα προήχθη 4. 

4. Restat asteriscus, cujus ope praetermissiones των Ο' etiam minutissimas (quales sunt 
κατά γένος >£ αύτοΰ 4, >£ πάσαν 4 τήν γήν, >% τήν 4 πασαν τήν γήν, >% σύν 4 τον λαον, ^ νιος 4 

•:• * 

* Ε contrario exemplar Psalmorum Syro-hexaplare par- -τ-ϊνίγκαη τψ κνρίω, vloi dtov 4, cVy/care τώ κνρίω υιούς κριών. 

lins .juam par erat obelizari certissimum est. E.g. obelus Etiam Psal. xiii. 3 insignis interpolatio e Rom. iii. 13-18, 

deeideratur in aequentibus : Psal. i. 4 : ουχ όντως 6 άσφ^ς, τάφος άν ( ωγμίνος—τών οφθαλμών αυτών, in hoc exemplari 

— υίχ ούτως 4. Peal ii. 11: i£ ό&ού -i- δικαίας 4. Psal. sine nota αθ*τήσ«ύς legitur. 
ΧΧΪ. 2 : -±•πρ6σχ<ις μοι 4, bari ΐγκατίΚιπίς μι ; Psal. XXVUi. I : 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



Ixiii 



όγδοήκοντα ετών, etc.) θ reliquis interpretibus (praecipue Aquila, qui in talibus ceteris curiosior 
est) Origenes reparandas suscepit. Deinde lacwrws ita dictas, quae passim in hac versione 
quavis de causa legentes remorari solent, sive paucorum στίχων (ut passim in libro Jobi umu, 
duo, tres, usque ad tredecim στίχου?, quasi e Theodotione assumpti asteriscis notantur), sive 
integrarum pericoparum (e.g. ι Reg. xvii. 12-31, xvii. 55 — xviii. 5, Jerem. x. 6-13, xvii. 1-4, 
xxix. 14, 16-20, xxxiii. 14-26, xxxix. 4-13, lii. 27-30) non raro ex Aquila (ut 3 Reg. ix. 15-25, 
xxii. 47-50) sed longe frequentius ex Theodotione, cujus stylus ad LXXviralem proxime 
accedit, non sine magno lectoris studiosi commodo Hexapla sartas tectas praestiterunt. 

5. Sed praeter excessus et defectus, qui promptiorem sanationem admittunt, superBiint 
pravae interpretationes, quae non minorem, immo fortasse majorem moram et impedimenturn 
legentibus afferunt. i tiam huic incommodo per obeli et asterisci conjunctnm usum Origenes 
aliquatenus remedium adhibere conatus est. Simplicissimi generis exempla sunt: Jerem. 
xxxviii. 6 : Et demittunt eum funibus, ubi pro funibus LXX perperam edideruut e/p τον 
λάκκον ; Hexapla vero ex Aquila et Symmacho : καϊ ίχάλασαν αυτόν >£• kv σχοινίοις 4 -j- €t? τον 
λάκκον 4. Exod. xxxiii. 4 : Et luxerunt, et non induerunt unusquisque ornamenta ma sibi. 
LXX ad sensum non male, sed paulo concisius : (6 λαός) κατΐπένθησ^ν kv π^νθικοΐς ; quae sic ex 
alio interprete in Hexaplis extensa sunt : κατεπίνθησζν -f- kv πενθικοΐς 4, ^ και ουκ ίθηκίν άνήρ 
κόσμον αυτού W αύτοΰ 4. Jos. ϋ. 1 9, 2ο: si manus fuerit in eum. Et si nuncies (verbum hoc 
nostrum). LXX COntra sensum: kav 8i τις ημάς άδικήστ), ή και άποκαλύψτ) (του? λόγους ημών 
τούτους) ; pro quibus ίη Hexaplis habetur : ££ έάν χίϊρ αψηται αύτοΰ 4. kav δί -f- τις ημάς άδικήστ/, 
τ) και 4 άποκαλύψτ) κ. τ. 4. ; unde extricari potest versio satis fidelis : eav χφ αψηται αύτοΰ. kav 
Se αποκάλυψη κ. τ. i. Alia ejusdem generis exempla sunt Gen. xlvii. 5, 6. Exod. xi. 3. xl. 7, 8. 
Num. xxx. 9. Jos. v. 4, 5. 3 Reg. xvii. 22, 23. Jerem. xv. 1. Non tamen dissirnulandum est, 
hanc restitutionis methodum tum per se impeditam esse, tum paucis tantum ex innumeris 
locis ab Auctore adhibitam fuisse. Sic in illustri Jesaiae vaticinio, ubi pro Hebraeis, Admi- 
rabilis, ^consiliarius etc. LXX prorsus absona dederunt: μεγάλης βουλής άγγελος' άξω γαρ 
ίίρήνην €7γ2 τους άρχοντας, και ύγΐ€ΐαν αύτώ, OrigeDes nihil tentasse videtur, nisi ut vocem άγγελος, 
cujus in Hebraeo nec vola nec vestigium, obelo reprobaret. Et sic centies in hoc libro, quo 
nullus in Bibliis Graecis interpretem minus habilem nactus est. 37 Sed in talibus tricis lucu- 
lentissime apparet totius operis hexaplaris utilitas, per quod consultum fuit, ut versio Graeca 
vulgaris tum ad Hebraeam veritatem, tum ad ceterorum interpretum editioaes nullo negotio 
exigeretur. Speciminis loco, hunc ipsum locum, prout in opere Origeniano exstabat, omissa 
tantum pagina Hebraeo-Graeca, hic subjicimus. 



Έβρ. 



και ficukfatv όνομα αυτού 

θαυμαστός σύμβουλος 

ισχυρός δυνατός 

πατήρ (τι 
άρχων (Ιρηνης. 



Σ. 

και κ\ηθήσ(ται τό όνομα αύτοΰ 

παραδοξασμός βουλ(υτικός 

Ισχυρός δυνατός 

πατήρ αιώνος 

άρχων (Ιρήνης. 



και κάλύται τό όνομα αυτού 

μεγάλης βουλής 

-i- άγγελος 4• ϊίξω γαρ 

(ϊρήνην tni τους άρχοντας 

και ύγίΐίαν αύτφ. 



θαυμαστώς βονλήων 

ισχυρός δυνάστης 

πατήρ 

άρχων (Ιρήνης. 



37 Obiter notandum est, in Hexaplis nostris ad Jesai. fortasse Luciani, non ad eam quae Hexaplorum est, per- 
ix. 5, verba % θαυμαστός — αιώνος 4 ad aliam recensionem, tinere. 



l xiv PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



APPENDIX I AD CAP. VII. 

De obeli pictura {oo ) versionis Syro-hexaplaris peculiari, 

Duas obeli sive lemnisci formas, -r et — , a Paulo Telensi sine ullo discrimine adhiberi exploratis- 
simum est. Sed in hac versione propius inspicienda, scrupulum movet usus tertiae obeli picturae, in 
quo nescio quid peculiaris inesse videtur. Est linea paulo fortius inflexa, punctis destituta, sic : co . 
In ea operis parte quae ad hunc diem superstes est, septuagies et nonies, si recte computavimus ; in uno 
autem Proverbiorum libro tricies et quinquies reperitur. Illud cum obelo commune habet, quod lectio, 
cui praeponatur, ab Hebraeo semper absit. Quae autem de usu ejus peculiari observavimus, haec 
fere sunt. 

1. Praemittitur verbis e versione Syra simplici in hexaplarem assumptis. E.g. Jud. v. 22 : ^oco 
V JfcjeotJ. Locus est valde intricatus, sed verba ώβελισμενα de Peschito huc accessisse non est quod 
dubitemus. Prov. xxvii. 14: μεγάλη rfj φωνή το πρωί <&npbs χάριν 4 καταρωμενου. Verba προς χάριν 
(Jloji^o -ΛΛ) in nullo libro Graeco inventa sunt, sed a Syro nostro de Syro seniore assumpta sunt 
Num. xxvi. 4: in Hebraeo et LXX tacetur aliquid, quod in Peschito sic suppletur: U-coo ycu^ Joapo 
et numeravit eos Moyses ; quo, ut videtur, auctore, repugnantibus libris Graecis, Syrus noster infert 
Co αριθμήσατε αυτούς 4. 

2. Introducit pericopam ex alio S. Scripturae libro derivatum. Sic Hos. xiv. 3 post verba, κα 
άνταποδώσομεν καρπον χειλεων ήμων, Syrus noster apponit : co και εντρυφήσει εν άγαθοΐς ή καρδία 
ύμων 4. Haec, quae ad Jesai. lv. 2 pertinent, non leguntur in Ed. Rom., sed habentur cum quadam 
varietate in Codd. 49, 62, 86, aliis. Prov. xxvii. 16 : βορεας σκληρός άνεμος, ονόματι δε επιδέξιος καλείται. 
co βορεας άνεμος εκκαθαίρει νέφη 4. Posterior clausula ηοη legitur nisi in Codd. 23, 254, et e Cap. 
xxv. 23 huc migravit. Prov. xvi. 1 : co οσω μέγας σύ } ταπεινού σεαντον } και έναντι θεοΰ εύρήσεις χάριν 4. 
Locus est Sirac. iii. 18, et legitur in Codd. 23, 103, 106, aliis, non in Ed. Rom. (Diversa est ratio 
locorum Jos. vi. 26 : + και ούτως εποίησεν κ.τ.4., et Prov. xxvi. 1 1 : —εστίν αισχύνη — χάρις 4; ubi 
verba insititia e 3 Reg. xvi. 34 et Sirac. iv. 21 desumpta sunt, sed leguntur in Ed. Rom. et libris 
omnibus.) 

3. Praeponitur alteri ex duabus ejusdem Hebraei versionibus. Sic Prov. ix. 7 in Hebraeo est : Et 
qui arguit impium, tnacula ejus (maculam sibi parat) ; in Syro-hex. autem : έλεγχων δε τον ασεβή μωμή- 
σεται εαυτόν, co ο/ γαρ έλεγχοι τω ασεβεί μώλωπες αύτω4. Posterior clausula ηοη est in Ed. Rom., 
sed exstat in AlcL, Codd. 23, 68, aliie, cum echolio : Ούτος ό στίχος ου κείται ούτε εν τοις λοιποΐς ούτε 
πάρα, τοις Ο'. Prov. xi. 26 (pro Hebraeo : Qui prohibet frumentum, maledicit ei populus) : co ό συνάγων 
σϊτον, ύπολείποιτο αύτύν τοις εθνεσι 4. ό συνεχών σΐτον δημοκατάρατος. Sic Syro-hex., et sine obelo 
Codd. 23, 161, 252 ; in Ed. Rom. prior tantum clausula, ό συνεχών (sic) — εθνεσι, legitur. Prov. xxx. 15 
(pro Hebraeo : TYia sunt guae non satiantur) : και at τρεις αύται ούκ άνεπίμπλασαν αυτήν, co τρία δε 
εστίν α ου πλησθήσεται 4. Prior clausula est versio των Ο'; posterior trium interpretum, quam pro 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lxv 

priore in textu habet Cod. 23. Prov. xxxi. 29 : πολλαι θνγάτ€ρ€? (ποίησαν 8ύναμιν ( ν^Π ΊΐΕΡ), οο πολλαϊ 
δϊ έκτήσαντο πλοντονΊ, ubi duplex versio, sed inversa, etiara in Ed. Rom. habetur. In Jud. i. 20 
versio των Ο' est : και ^κληρονόμησαν ίκύθαν τάς Tpcis πάλας των νιων Ένάκ (pWJI ^Ώ ΓΚ2/?ψ"ΠΝ), 
quam imitatus est Syrus noster, subjungens tamen : co και ίξήραν ίκαθαν τον? τρας νιους Ένάκ 4, ut 
sine obelo Ald., Codd. III, XI, 15, 16, 18, alii, et Vet. Lat. In Jud. iii. 24 post lectionem Ed. Rom., 
και ούτος εξήλθα και οι παίδες αύτον ίπήλθον και αδον, και ιδού αϊ θνραι τον νπβρωον έσφηνωμίναι, quae 
Hebraeum accurate reddit, Syrus noster (ut sine obelo Codd. 54, 59, 75) aliam vereionem paraphrasi 
similem addit : co και άποτιναξάμενος Άώδ e£fj\6cv και inopevero' και οι παίδες Έγλώμ €ΐσπορ(νθίντ(ς 
προσήλθον, και αϊ θνραι τον οϊκον κ^κλασμίναι «4. 

4. Praeponitur verbis quae neque in Hebraeo neque in Ed. Rom. (h. e. in Codice Vaticano, qui in 
textu των Ο' primigenio constituendo praerogativam consecutus est) leguntur, eed tantum in paucioribus 
libris, plerumque iis qui ejusdem recensionis sive familiae sunt. Exempli causa : in libro Judicura 
novem lectiones obelo inflexo insignitas notavimus, quae omnes a textu recepto (qui dicitur) exulant, et 
ad eandem recensionem pertinent, eam videlicet quae continetur in Codd. 44, 54, 59, 75, cet. 1 In poste- 
riore libri parte haec obeli figura otiatur, ut tamen pro ea in locis similibus scriba nescio qua inconstantia 
asteriscum pinxerit. 2 Porro in hoc libro feliciter contigit, ut in septem horum locorum textus Syro- 
hexaplaris cum exemplari Sarraviano conferri possit ; in quibus omnibus verba a Syro nostro sive obelo 
inflexo sive asteriscb praenotata in libro Graeco vere hexaplari non leguntur. 3 Transeamus ad Proverbia, 
in quo libro, ut jam monuimus, octoginta plus minus hujus notationis exemplorum paene dimidia pare 
includitur. Ex his triginta quinque circa viginti in Ed. Rom. non habentur, e quibus quatuor majori9 
momenti nunc proferemus. Prov. xix. 9 : cn έκκαία δϊ κακίαν πολίτης 4. Praeter Syrum nostrum 
clausula non nisi in Codd. 23, 106 legitur. Prov. xx. 11 : co και οι ποιονντες αυτά kv αύτοΐς σνμπο- 
δισθήσονται Ί. Sic Cod. 23 solus; in Cod. 106 lacuna est. Prov. xxiv. 12: co και αυτός μ( ov γινώ- 
σκα 4. Sic (cum οντος pro αύτος) idem par librorum. Postremo in fine Cap. xxxi post verba, και 
αίνάσθω kv πνλαις 6 άνηρ αυτής, haec, mantissae loco, leguntur in Syro-hex., et sine obelo in Codd. 23, 
106, 253, 254 : 00 Sti όδοι ανδρός προ πρόσωπον αύτον πορενσονται, και κατορθώσονσιν αύτω τον αιώνα 
των αιώνων 4. 

5. Formis obeli — vel -τ-, et co , non eandem prorsus significationem inesse, constat e loco uno et 
altero, ubi alteram harum notarum altera nullo intervallo excipiat. Sic in Gen. xxxix. 17 Syrus legit et 
pingit : -f- και απί μοι• κοιμηθήσομαι μβτά σον 4• Jr (sic) και έβόησα φωνή μεγάλη 4. Hic utraque 
clausula in Hebraeo vacat, sed prior in Ed. Rom. et libris Graecis omnibus legitur; posterior non nisi 
apud Syrura nostrum et imitatorem ejus Arabicum reperitur, ideoque obelo non vulgari, eed (ut ita 
dicamus) truculentiori jugulatur. Alio loco Jud. xvi. 14 idem pingit : — και ίδιάσατο τους 4πτά βοστρν- 
χονς της κεφαλής αύτον μετά της ίκτάσ€ως } και κατέκρονσεν kv τοις πασσάλοις ας τον τοΐχον «ί, co και 



1 Vid. ΗβΧ. ad Jud. i. 20. iii. 24. V. 6. Vl. 2, II, Xl. 17, μια ή δτυτίρα ζνγη τών Ο' κύμινα, ov μην tv τω Έβραϊκώ. 

24• xiv. 1. xvi. 14. a Vid. Hex. ad Jud. xv. 18. xvi. 21. Etiam in lectionibus interpretis Samaritani, quae in He- 

xviii. 2, 12, 30. xx. 2i. xxi. 11. Usua improprius aste- braeo non feruntur, margini euo illinendis, Noster inter 

risci pro obelo vel lemnisco probari potest e scbolio in asteriscum et formam obeli peculiareni (-*<) fluctuat. 

Hex. ad 1 Reg. xv. 42 : Ταΰτα μίχρι τον, κα\ κατακληροΰται, iv 3 Loca sunt Cap. xv. 18. xvi. 14, 21. xviii. 2, 12. xx. 21. 

μόνη κύται τη ί'κδυσ« θί υδοτίωνυ: , δώ ηστίρισται αντα, ώί ό> XXI. 1 1 . 

ΤΟΜ. Ι. k 



l xvi PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

ΰφανε4. Haec omnia desiderantur in Hebraeo; sed priora, καϊ ίδιάσατο—είς τον τοΐχον, praeter 
Codd. 54, 59, 75, cet. leguntur etiam in Comp., Codd. III, 15, 18, 19, alue; posteriora autem, καϊ ΰφανεν, 
in Codd. 54, 59, 75, cet. solis. Supereunt duo Proverbiorum loca, quae novi aliquid prae se ferunt. 
Prov. xvii. 21 pro Hebraeo, et non laetabitur pater stulti, Syrus noster venditat : ούκ ευφραίνεται πατήρ 
εφ' νίώ άπαιδεύτω- *νϊος Μ φρόνιμος ευφραίνει μητέρα αντον4 } ut sine notis Ed. Rom. et libri omnes. 
Hic, ■ conjecturae locus sit, obelus fortasse innuit, verba ex alio S. Scripturae loco assumpta esse (ut 
rcvera similis sententia legitur Prov. x. 1. xv. 21) ; asteriscus autem, rectius illic quam hic legi. Alter 
locus est Prov. xxii. 14, qui in codice sic habet: ^eialv δδοϊ όρθαϊ \ %πορεύεσθαι άνδρϊ, \ "δ δε άσεβης 
οδούς θανάτου | co (sic) καϊ άπωλείας φιλεΐ4• \-εισϊν δδοϊ κακαϊ ενώπιον άνδρος | - και ουκ άγαπα τον 
άποστρεψαι άπ αυτών, \ — άποστρέφειν δε δει άπο όδον σκόλιας 4. Utraque clausula abest ab Hebraeo ; 
sed posterior sub — habetur in Ed. Rom. et libris omnibus ; prior autem sub % non nisi in pari codicum 
23, 254. Hoc discrimen per diversitatem obelorum indicari vix dubium esse potest ; sed quanam de 
causa ecriba notam duplicem % pro simplici co pinxerit, non facile est divinare. 

Haec ad quaestionem obscuram vel tantulum illustrandam donec verisimiliora afferantur sufficiant. 
Res ad liquidum perduci vix potest, partim propter scribarum in signis Origenianis ponendis negligen- 
tiam, partitn quia usus hujus obeli formae Syro-hexaplaris ex usu librorum Graecorum hexaplarium non 
nisi in paucis libri Judicum locis, quos supra indicavimus, 4 sive confirmari sive labefartari potest. In his 
autem omnibus, ut jam monuimus, Codex Sarravianus verba a Syro nostro signo co praenotata non 
cujusvis formae obelo confodit, sed prorsus omittit. Idem dictum sit de loco Jos. xii. 1, ubi Syrus pingit : 
co Μωνσης και 4 οι νιοι 'Ισραήλ, ut sine obelo legunt Ald., Codd. III, VII, XI, alii, repugnantibus 
Codd. II, IV, aliis, in quibus juxta Hebraeum verba Μωνσης και non habentur. Quae cum ita sint, 
neecimus an huc pertineat scholium quod in margine exemplarie Syro-hexaplaris passim legitur : " Hic 
obelus (Ijoik^ s. annm.S•*/) non positus erat in Hexaplis." 5 Ubi per obelum non meram obeli 
figurara, quasi in Hexaplis eadem verba sine obelo posita essent, sed ipsam lectionem obelo praenotatam 
significari quovis pignore contendemus. Probationes sunt : 1. Ad Mich. v. 4 : καϊ στήσεται, — καϊ 
6ψεται 4, και ποιμανεΐ — το ποίμνιον αντον 4, ubi Syrus monet : " Hi obeli non positi erant in Hexaplis," 
Cod. Jes. scholium affert : Τα ώβελισμενα εις τους δύο τόπονς ον κείνται εν τω έξασελίδω. 2. Ad Joel. i. 14 : 
προς κνριον — εκτενώς 4 f Syro-hex. in marg. notat : θ. ομοίως τον όβελίσκον ειπεν ως οι Ο', ubi δ οβελί- 
σκος nihil significare potest nisi vocem εκτενώς. 3. Ad Jesai. xlvi. 10 : —πριν γενέσθαι 4, Middeldorpfius 
frustra se torsit in notatione : " Hic obelus non positus est neque apud Hebraeos neque apud LXX," 
interrogans : " Sed quinam sunt illi Eebraei t Nequis nos ableget ad textum Hebraeum et Hebraeo- 
graecum operis Origeniani ; nam quis in iis obelum quaerat • Sagacioribus committo hanc notam, mihi 
plane obscuram." Immo sole ipso clariorem, modo per obelum verba obelo confossa intelligas. 4. Locutio 
χωρίς αστερίσκων pro sine versiculis qui asterisco notantur reperitur in scholio quod est in Cod. 161 ad 
finem libri Jobi : Ίώβ, στίχοι αχ (ι6οο) χωρϊς αστερίσκων μετά, δε τών αστερίσκων βσ (2200). 
5• Auctor Scholiorum in Proverbia a Tischendorfio editorum ait : "Οσοις ol δβελοϊ πρόσκεινται ρητοΐς, 

* .;. 

1 Vid. notam praecedentem. 6 Vid. Hex. ad Joel. tantum (Amos vi. io) reperitur altera formula: "Τά ώ0«- 

ιι. 1 2. 27. iii. 16. Jon. i. 5. iii. 10. Mich. ii. 3. iv. 8, 10. v. 7. λισ /uVa (rfooio? ^o^ fc-l? ^>c») non posita erant in 
vii. x, ia. Nah. iL 5. iiL 5. Hab. i. 5. Hag. i. la. Semel Hexaplia." 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA OMGENIS. Ixvii 

οντοι (sc. oi όβελοι) ουκ ΐκειντο κ. τ. ε. και οσοις οι αστερίσκοι πρόσκεινται βητοϊς } ούτοι (sc. οι αστερίσκοι) 
εν μεν τφ Έβραϊκω κ. τ. i.f cum quo loco comparari potest Hieron. in Praef. ad Jobum: 7 " Omnia 
Veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxit, quos vel additos [sc. a LXX, ideoque 
obelis insignitos] vel de Theodotione sumptos translationi antiquae inseruit." Haec, ni fallimur, ad eignifi- 
cationem dicti scholii declarandam satis superque suppetunt ; quod tamen ne ad praesentem disputationem 
indubitanter trahamua obstat, quod in locis, ad quae scholium pertinet, obelus vulgaris formae, — vel -f-, 
non co , pingi solet. 



APPENDIX II AD CAP. VIL 

Versionis Syro-hexaplaris Notitia generalis. 

Vefsionie Syro-hexaplaris (quae est versio Syriaca quintae columnae Hexaplorum, qualis in Codice 
Sarraviano et aliis repraesentatur) prima notitia Masio debetur, cujus codex (qui post obitum ejus casu 
deplorabili e conspectu hominum penitus evanuit) continebat Josuam, Judices, Regum quatuor libros, 
Paralipomena, Esdram, Estheram, Judith, Tobiam, et Deuteronomii bonam partera. 1 Ineunte saeculo 
XVII venit in Bibliothecam Ambrosianam e monasterio S. Mariae Deiparae in deserto Sketi celeberrimus 
Codex Ambrosianus Syro-hexaplaris (signatus C. 313 Inf.), qui tamen in capsula sua delituisse videtur, 
donec inde ab anno 1767 a Jo. Bapt. Branca, Collegii Ambrosiani Bibliothecario, Jac. Jon. Bjornstahlio, 
et Jo. Bern. de Rossio tum per descriptionem tum per specimina operis paulatim notior factus, tandem 
a Matthia Norbergio Sueco maximam partem exscriptus, in perfectiorem eruditorum hominura cogni- 
tionem venit; primum per Jeremiae et Ezechielis editionem ab ipso Norbergio emissam Londini 
Gothorum exeunte anno 1787 ; deinde per Henrici Middeldorpfii laudabilem diligentiam, qui ceteros 
libros canonicos in codice inclusos (exceptis Psalmis et Danielis vaticinio) ex apographo Norbergiano 
edidit Berolini anno 1835. Jampridem vero cel. Cajetanus Bugati, Collegii Ambrosiani Doctor, librum 
Danielis ex ipso codice ediderat Mediolani anno 1788; Psalmorum quoque editionem impresserat, sed 
certis de causis apud se servaverat, donec post obitum ejua anno 1820 publici juris facta est. Ut codicis 
nostri historiam absolvamus, libros apocryphos Baruch et Epistolam Jeremiae, una cum Threnis post 
Middeldorpfii curas in specimen accuratioris totius operis editionis propositis, edidit Α. M. Ceriani, Col- 
legii Ambrosiani Doctor, in Monumentorum Sac. et Prof. T. I, Fasc. I, Mediolani anno 1861. Idem 

* •:• 

8 Vid. supra p. liii. not. 4. 7 Opp. T. IX, p. 1079 ed. idemque totius versionie exemplare olim pertinuisse non 
Migne. improbabiliter suspicati sunt W. DD. de Rossio, Nor- 

1 Masii (A.) Josuae Historia, Antv. 1574, in Epist. bergius, Ceriani (iu libello, Le Edizioni etc. p. 23). 
Dedic. p. 6. Masii codicem et Mediolanensem ad unura 

Α 2 



lxviii 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 



V.D. paucos post annos mutato consilio editionem codicis pretiosissimi arte nova photolithographica 
elaborandam suscepit, quae hoc ipso anno 1874, favente Deo, lucem videbit. 

1. Redeamus ad versionem nostram, cujus aliam particulam, librum Regum quartum complectentem, 
e Codice Regio Parisiensi 283 (hodie Cod. Syr. V) Middeldorpfius in voluraine supra memorato inclusit. 
Hucusque progressum opus ad aliquod tempus stetit, donec anno 1841 et sequentibiis in Museum Bri- 
tannicum e dicto monasterio Sketensi invecta est codicum Syrorum collectio mirifica, quae versioni 
nostrae praeter alias minoris momenti particulas contribuit librum Geneseos valde imperfectum, Exodi 
integrum, Numerorum fere dimidium, Josuae imperfectum, Judicum et Ruth paene integrura, sed notis 
marginalibus destitutum, Regum III paene integrum. Ex his Judices et Ruth edidit Doctor T. Skat 
Rordam Havniae, 1861; Genesim autem et Exodum usque ad Cap. xxxiii. 2 A. M. Ceriani in Mon. Sac. 
et Trof. T. II, pp. 1-344; reliqua volumina eundem editorera expectant, exceptis trium interpretum 
lectionibus, quas in usum nostri operis ex apographo ejus excerpsimus. Plenior cujusque codicis 
deecriptio e Monitis ad singulos libros concinnatis petenda est ; interea ut hujus insignis monumenti 
quantum supersit, quantum adhuc desideretur, uno conspeqtu appareat, tabulam subjungimus ita con- 
structam, ut numerus singularis (1.000) librum quemque integrum repraesentet. 

LlBRI CANONICI. 3 

Genesis . . . . 0.313 

Exodus .... 1.000 

Leviticus . . . 0.000 

Numeri .... 0.464 

Deuteronomium 4 . 0.436 

Joeua .... 0.885 

Judices .... 0.981 

Ruth .... 1.000 

Regum I . . . 0.000 

2. De auctore et aetate versionis Syro-hexaplaris omnia jam comperta et explorata sunt. Scilicet 
Gregorius Bar Hebraeus in Prooemio ad Horreum Mysteriorum haec habet : " Et ex editione ()V-AAao) 
Graecorum, id est των LXXII, plura in hujus (Peschito) confirmationem attuU ; illis autem Aquilae, et 
Symmachi, et Theodotionis, et Quinta, et Sexta, etsi non ad confirmationem, ad illustrationem tamen 
usu8 sum . . . Testamentum autem Vetus LXXvirale Paulus episcopus Telae Mauzlat (V^Jaao? 11^.1?) 
e Graeco in Syriacum tran8tulit. ,, Hanc autem Pauli Telensis versionem eandem esse cum nostra Sjto- 
hexaplari evincit (praeter loca ex ea a Bar Hebraeo sub titulo τον "Κλληνος (Uiou) allata) subscriptio 



Regum II . 


. 0.000 


Proverbia 


. 1.000 


Regum III . 


. 0.874 


Ecclesiastes 


1.000 


Regum IV . 


. 0.985 


Cant. Cant. 


1.000 


Paralipomena 


. 0.000 


Jesaias . 


1.000 


Esdras . . 


. 0.000 


Jeremias 


1.000 


Nehemias . 


. 0.000 


Threni . . . 


1.000 


Esther . . 


. 0.000 


Ezechiel 


1.000 


Jobus 


1 .000 


Daniel . 


1.000 


Psalmi . . 


. 1.000 


Prophetae XII 


1.000 



1 Ordo Hhrorum in Codice Ambroeiano eet Pealmi, Jobus, 
Proverbia, Ecclesiastee, Canticum, Sapientia Salomonis, 
Eccleeiaeticus, XII Prophetae, Jeremias, Baruch, Threni, 
Eputola Jcremiae, Daniel, Sueanna, Bel et Draco, Eze- 
cbiel, Jesaiae. * Ε libria apocrypbie praeter libelloe ad 

.Iiritnium et Danielem pertinentes, Codex Ambrosianue 
continet Sapientiam Salomonis integram, et Ecclesiaeti- 
cum cum defectu Cap. li; ad quorum utninique nunc 



primum in exemplari photolitbograpliico tum Bibliorum 
tum linguae Syriacae studiosis accessus patet. Praeterea 
ad hanc vereionem, quantum ex titulis eorum et styli 
cbaractere conjici possit, accenseadi sunt libri in Peschito 
hodie inclusi, Esdras a LXX primus numeratus, et Tobias 
usque ad Cap. vii. 11, quorum posteriorem in Masii codice 
deperdito exstitisee probabile eet. 4 Vid. Monitum ad 

Deuteron. p. 272. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lxbc 

Codicis 4 Regum Parisiensis, quae eic ad verbum sonat : " Vertit hunc librum e lingua Graeca in 
Syriacam ex editione ()lo ι^\>ν) των LXXII venerandus pater (^a-a/ |.m M ) Mar Paulus episcopus 
fidelium (h.e. Monophysitamm) in urbe magna Alexandriae jussu et hortatione sancti et beati Mar 
Athanasii patriarchae fidelium in coenobio Mar Zacchaei Callinicensis, cum degebant Alexandriae diebus 
φιλόθεου Mar Theodori archimandritae ejusdem coenobii, anno 928 indictione quinta. Quicunque legerit, 
oret pro φιλοθεω Mar Thoma ministro et syncello sancti et beati Mar Athanasii patriarchae, qui labo- 
ravit et curam habuit, et pro ceteris eorum qui operam dederunt et laboraverunt cum eo, etc." In 
aliorum librorum subscriptionibus nomen auctoris siletur, sed eadem urbs Alexandriae, et idem annus 
Graecorum 928, qui nobis est A.D. 618, memoratur, excepto Masii codice, qui annura praecedentera 927 
priori, ut videtur, operis parti assignat. 

3. Quod ad Pauli stylum attinet, versionem ejus Graeco archetypo adeo serviliter accommodatam 
esse, ut sermonis Syriaci proprietas aliquando perierit, negari non potest. E. g. Dan. iii. 15 Graecum 
idiotismum ει (χετε 4τοίμω? Noster nimis scrupulose reddidit k-4->>fr γ» ^Λ k-7 ^, pro eo quod 
linguae suae usus postulabat, yofc-j^ ^»->.>fr^o ^. 6 Voces Graecas communiores per easdera Syriacas 
constanter transfert ; e. g. θνμύ? per Jkjft-., nunquam per Jj^o», οργή per Jj^oi, nunquam per Jfcoo— , 
λέγει et είπε per iW et t»i\ ελάλησε per >5 &οβ, ήλθε et παρεγενετο per JJ7, επορενθη et απήλθε per 
^i/, ην per )oo» *#o»oV-/, εγενετο per joo», etc. In vocabulis tamen rarioribus vertendis nonnunquam 
varietati studuisse videtur; e.g. βρόχος ei est \ a •■> Prov. vii. 21, j^ecLd^ Prov. vi. 5, JV-*oo-l*od Prov. 
xxii. 25 ; κατάδυσις sonat jju. Psal. xvi. 14, tvc^ Psal. xxxviii. 6, luuoo^ Psal. xlviii. 2, U^a— Psal. 
lxxxviii. 48 ; σκνφο? redditur per >oo nv> Gen. xliv. 2, per U>;-^ Exod. xxv. 32, per )jo^ Jerem. xxxv. 5. 
Ε contrario propter majorem Graecae linguae affluentiam fieri non potuit quin una eademque vox Syriaca 
pluribus Graecis satisfaceret. Itaque [•«,,* nunc κακοί nunc πονηρά sonat; ^»©• ponitur pro ανά- 
στρεψε, άπεστρεψε, επέστρεψε, κατέστρεψε, ύπεστρεψε etc. ; Jl? pro ήλθε et παρεγενετο ; *%.ij pro 
απήλθε et επορενθη ; +*ol pro ενεπνρισε et ενεπρησε ; .ofco/ ^J^i» pro ζητείτε et θέλετε (Mal. iii. 1); 
aAJ pro διεξάγεται et εξελενσεται (Hab. i. 4) ; ut taceamus ^ao pro εκ et άπο, yx*. pro συν et μετά, ta^ 
pro προς et παρά, etc. " Quod vero," ut Ceriani nostri verba nostra faciamus, " summa interpretis laus 
est, Paulus, praeter suam, linguam quoque archetypi optime callebat, atque vel in difficillimis locis et 
rarissimis vocibus summa proprietate, vim vocis quod attinet, reddit ; 6 immo ipsas ejusdem vocis Graecae 

.: .% 

5 Vid. T. Skat Rordam Dissertatio de regvlis gram- textu Syro-hex. est \ IM* MD^ quasi a συνιστά*™. Psal. 

maticis, quas secutus eet Paulua Tellensis in V. T. tx lxi. 11 vox fawpdbtn male vertitur .<xXaU, quod ntnoi- 

Graeco Syriace vertendo, p. 3. β In longo opcre 0«!™ vel π(ποιθησ(τ{ potiua sonat. Postiemo Job. xxxi. 6 

exceptiones hujua laudationis rarissimas observavimus, pro (σταμαι β. ΐσταμαι, appensus sum (sc. «V ζνγώ δικαίω) 

quales sunt: Jerem. xxxix. 10, ubi pro αραιός, tenuie, Noster imperite vertit eto (b/ fU>)• Paulo numerosiores 

Noster vertit ^.i\, h. e. άραϊος, diris devotus; sed alio sunt errores, qui non tam interpreti Syro quam codicibus 

loco (Prov. x. 15) recte JL^.». Psal. xx. 13, ubi pro «V ejus Graecis, unciali charactere sine acceutibus et epiritibus, 

Tolr Kii\ois (Junibue) in Syro-hex. est iv τοις καλοϊς {)>•,•-» -^-) ut videtur, descriptis, imputaudi eunt ; cujus generis sunt 

In locis Jerem. xxiii. 32. Zach. ix. 1 etc. interpres noster καρπός pro κόρφος (Gen. viii. 11), €Παίρονσι» pro ΟΠαίρουσιν 

miscuit άρμα, onu8, et άρμα, currus, quae confusio frequens (Job. xxvi. 1 1), &ίδ«ματ/σατο pro δι*δηματίσατο (Psal. xxi. 1 2), 

est. In Jesai. xiv. 23. Zeph. ii. 14 pro (χϊνος (quod tamen y σνντίθηκας pro ησννθίτηκας (Psal. lxxii. 15), πτώσίως pro 

aliis locis recte vertit) ίχώνα transtulit. Ad Job. iv. 2 πτοήσιως (Psal. xc. 5), ΠΡΟΟΔΟΚΑΝ pro ΠΡΟβΔωΚΑΝ 

Aquilae inapoiptv s. inapmptv sensu exsecrandi cepit, invita (Jereai. xii. 6), *1ς σίκλος pro th σίκχος (Ezech. viL 19), 

liugua. Job. xvi. 19 pro σννίστωρ, cvriscins, a συν^ώίναι, in ττίσώι» pro πίσσων (Hos. vii. 6), etc. 



1 XX PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

varias Hcet leves significationes bene distinguit, ut non semel vidi. 7 Si vero aliquid deesse putaret in 
vocis Syriacae vi, quominus plene vocem Graecam referret, non raro vocem vel locum ipsum Graece 
adscripsit. 8 Nam Graecas voces ipsas rarissime civitate donavit, easque jam ab aliis ante eum omnes, 
vel fere usurpatas putarem."' 

4. De notarum Origenianarum usu Syro-hexaplari in praecedentibus omnia fere occupavimus. 
Unum hic restat declarandum, hoc est, obeli in lectiones Symmachi et Theodotionis inductio, quae huic 
exemplari, ni fallimur, peculiaris eet. Exempla hujus usus prius ponenda sunt. Itaque 4 Reg. ii. 4 in 
Hebraeo et LXX eet : και κατηράσατο αύτοΐς kv ονόματι κυρίου ; sed Syro-hex. in marg. addit : και unev 
τίκνα παραβάσεως και αργίας, cum scholio " Haec apud Theodotionem solum posita sunt cum obelis." 
Sic tamen in textu sine obelo Cod. III, Arm. 1. Mox 4 Reg. ix. 11 LXX et Hebr. habent: και uirav 
αύτψ• (Ιρήνη ; sine responsione, quam in textu supplet Syro-hex. sic : — θ. και emei/• ειρήνη 4. Rursus 
4 Reg. xv. 5 post verba, και ήψατο κύριος τον βασιλέα, Syro-hex. in marg. habet : — θ. δτι ijOiXev αύτος 
προσ(ν(γκ(ΐν θυσίαν ίπι του θυσιαστηρίου' και προσφέροντος αύτοϋ kykvero σεισμός μέγας έπι της γης, 
και φωνή προς αυτόν ου σοι, Όζία' ου σοι,Όζία, άλλα, τω σπέρματι 'Ααρών; praemisso scholio : " Haec 
apud Theodotionem solum posita sunt sic, quum sint iis obeli, uti nunc est hic." Postreroo Jerem. 
xxi. 11 pro Hebraeis ΠΤΙΓΡ "-Τ7Ώ ^^ Syrus noster in marg. aflfert: Ά. Σ. και τω οϊκω βασιλέως 
Ιούδα + έρΰς4, ubi νοχ €ρ«ί? ad solius Symmachi lectionem pertinere videtur. Praeterea vid. Hex. ad 
4 Reg. x. 7. xiii. 6. Ezech. xl. 10. Ε quibus exemplis conclusio maxime probabilis est, obelos non ab 
ipso Origene positos esse, ad cujus inceptura non pertinebat excessus aut defectus aliorum praeter LXX 
interpretum indicare, sed a nescio quibus Bibliorum annotatoribus una cum scholiis appictos, indeque iii 
versionem Syro-hexaplarem assumptos esse. Quod si revera Theodotionis sunt lectiones ei attributae, 
ipsum aliquando in annotatoris partes delapsum esse fatendum est. Majoris, ut videtur, difficultatis est 
quaestio de usu notarum hexaplariura in libris apocryphis, in primis Baruch ; quae post observationes 
Ceriani ad versionem dicti libri Syro-hexaplarem pp. 2, 15 adhuc in summa obscuritate versatur. 10 

5. Quod reliquum est, Pauli Telensis versionem, quantum ad Pentateuchum et Salomonis Sapien- 
tiam attinet, ex Syriaco in Arabicum transtulit Hareth Ben Senan Ben Sabat, quem exeunte saeculo XV 
claruisse affirmat Assemani. 11 Pentateuchi (qui praemissam habet Commentationem qua Origenis in 
Hexaplis concinnandis modus et consilium exponitur a Whitio editam) duo exemplaria in Bibliotheca 
Bodleiana asservantur, sub titulo et numero Laud. A. 146 et 147, quae ad defectus versionis Syro-hexa- 
* .;. 

7 E.g. Peal. lxxvii. 2 1 pro άκβόλπο Noeter in textu posuit τι} eoprij (7) ΤΚαβον οί ΧαλδαΓοι . . . ubi in Hebraeo nescimus 

~o»Ll<\ dietulit; in marg. autem: Α fr . v l/, amictus est, an lectum fuerit *1#©3. Cap. i. 8: O'. vios Ίωσία βασιλ™* 

utrumque linguae usui convenienter. 8 Vid. Hex. noetra (θ. βασι\ίωή 'Ιούδα. Cap. ii. 29: Ο', η βόμβησπ (Jl»o>= 

ad Oen. Vlli. II. Prov. XXX. 31. Ecclee. Xli. 5. Cant. Cant. foot) η μ(γά\η ή πολλή αΰτη άποστρίψα tls μικράν {μακράν 

ii. 17. Jerem. xliii. 10. lii. 22, et pasaim. β Vid. A. M. Codd. III, 26, 33, alii, Syro-hex.) h rols ΐθν*σιν. θ. (mul- 

Ceriani Prolegom. in Edit. Vers. Syr. etc. p. viii {Mon. Sac. litudo) magna nimis haec convertetur ut deficiat { \ ^j Sfc ) 

et Prof. T. I, F. I). 10 Inter libroe V. T. apocryphos a in populis; ubi vocem Hebraeam ΪΪΒΠ utrique interpreti 

Theodotione editoe (vid. supra p. xxxix) obliti sumus obvereatam esse vix dubium esse potest Cap. iv. 13: O'. 

monere, etiatn hunc libellum quaei curas ejus expertum ονδ* τρίβονς παώύας (θ. άληθύας). " Vid. eum in Catal. 

receneendum ewe, ut e vensione ejue Syro-hexaplari con- Bibl. Afed. Codd. MSS. Orient. p. 61. Harethum longe 

stat, cujua lectiones hic exscribere non gravabimur. Hae antea floruisBe asseverat Ceriani in Mon. Sac. et Prof. 

•unt Barach i. 1 : Ο'. Άσαδύη/. θ. Άσασίου. Cap. i. 2 : Τ. I, F. Ι, ρ. xii. 
Ο'. <V τψ καψψ ψ ΐλαβορ ol Χαλίάΰπ την Ίίρουσαλήμ. θ. iv 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lxxi 

plaris in hac parte Bibliorum sarciendos non leve momentum habent, majus fortasse etiam post Grabii et 
Holmesii curas habitura, si typis imprimi aliquando eis contigerit. Ne tamen nimis auxilii ex hac ver- 
sione speremus, obstat specimen ejus e Cod. 147 ab Holmesio in Praefatione ad Pentateuchum omni, 
r/ua fieri potest, cura et fide descriptum. Continet Numerorum Cap. xxiv, in quo textue Arabicus ad 
Syriacum (Mus. Brit. Addit. MSS. 14,437) exigi potest. Ex hac collatione apparet, Harethum, praeter 
varietatis in vocabulis Syriacis transferendis studium importunum, in tam brevi specimine plus semel 
a sensu archetypi sui non leviter aberrasse. Exempli causa : Vers. 6 pro verbis ωσά νάπαι σκιάζονσαι 
Syrus noster habet ^.\^ao? I ->N ». ^*/, Arabs vero budl ιΛ* xi^ jJ» J-j-JI Jjl., h. e. instar spicarum 
(ILaj»,) guum cecidit super eas ros (quasi vox ^«N^v» ad Jlu^, ros, non ad ^^/ r , obumbravit, referenda 
esset). V. 8: ώ? δόξα μονοκίρωτος αύτω, h.e. Syro vertente, .0»^ l^^if J^~oa*,L ^-/, quod Haretho 
aonat: ut gloria celsitudinis ejus (»jL&). Nihil moramur v. 24: και (ξ€λ(ύσ€ται k< χάρων Κιτιαίων, 
.Uk^b? Ju«J/ ^ao «coAjo, pro quo Holmesius exscripsit {J £^&\ </Jjl ^ ^eii^, vertens : et salvi erunt 
qui redemerunt Ketiaeos, quia textus Arabicus facilem medicinam admittit : ^>--μ53ΐ ^xA ^. Ut finera 
faciamus, quinquies in hoc specimine Syriace ponitur ^a*, pro Graeco άνίλαβί (την παραβολην), cujus 
loco interpree Arabs tentat Jl»1 (v. 3), IjojI (w. 15, 30), ^sj\ (v. 21), et J--,l (v. 23) ; quam varietatem 
inani elegantiae ostentationi potius quam criticis usibus inservire quivis videt. 






C Α Ρ U Τ VIII. 

De interpretibtjs Hebraeo, Syro, Samaritano, quorum lectiones in Hexaplis 

allegantur. 

I. Quid significet το Έβραικον sive 6 'Εβραίος. II. Quis sit ό Ivpot. III. Quid 8lbi velit το Σαμαριτικόν. 

I. Quid significet το Έβραϊκον, eive 6 Εβραίος. 

Sub titulo τον Εβραϊκού sive τον Έβραίον tres diversi generis sive compositiones sive 
auctores in Hexaplis et scholiis ad ea pertinentibus innui videntur. 

1. Primum, Hexaplorum columella sive pagina secunda τδ Έβραϊκον (plenius το'Εβραϊκον 
Έλληνικοΐς γράμμασή appellatur, cujus lectiones nos sub compendio scripturae Έβρ. designavi- 
mus. Sic Gen. i. 1 : Έβρ. βρησίθ. Gen. ii. 8: Έβρ. γάν βίδίμ. Gen. xxviii. 19 : Έβρ. ούαλάμ 
λονζ σψ αφ. Psal. viii. Ι : 'Εβρ. λαμανασσή άλ άγίθθίθ. Jesai. XXVI. 2-4 '. Έβρ. φθόον σααράμ, 
ονϊαβω γωΐ σαδικ, σωμήρ ίμμονναμ. Uapb σμοωχ, θςσαρ σαλωμ σαλωμ, χφάχ βατόον. β^τον βαδωναι 



Ixxii PROLEGOMENA IN HEXAPLA OEIGENIS. 

άδδωδ, χιβαϊα σωρ ώλ(μ(ίμ. Εχ his et aliis speciminibus per Hexapla dispersis, non difficile 
est regulas quasdam generales, quas in hac operis sui parte concinnanda secutus sit Origenes, 
indagare. 1 

Quod ad literas consonantes (quas vocant) attinet : 

Κ (άλφ) silet, ut nonniei vocalis hanc literam excipiens exprimatur, ut άρβαύμ pro D^V?""^ 
(i Reg. iv. 18), h pro 1PN (Psal. i. ι), ίσσα pro ΠΕΝ (Gen. ii. 23). 

2 (βηθ) omnino respondet Graeco β. 

j (γίμλ) exprimitur semper per γ Graecorum, ut yav pro \l (Gen. ii. 8), kyyaoav pro J^JH 
(Psal. ix. 17). 2 

1 (δίλθ) legitur per Graecum ο ubique. 

Π (ή) bilet, vel per spiritum lenem effertur, in initio vocis, ut &p pro "ΙΠ (Psal. xlvii. 3), 
ήδαδ pro TTft (Jerem. xlviii. 33); in medio, ut 'Αβραάμ pro OiTUN, βζρατύμ pro D"*tDiTQ (Aq. 
Cant. Cant. vii. 5); etiam in fine, ut σ\Χ pro H7D, ψ pro ^TJ (Psal. ix. 7). 

ι (ούαΰ) in initio vocis exprimitur per ov, ut ούζωθ pro Γ1ΝΤ] (Mal. ii. 13), ού'ύγάρ pro ^ΌΦΙ 
(4 Reg. iv. 35), rarius cum additione vocalis huic literae subjectae, ut ούαθϊτ pro ΒΓΠ (Psal. 
xliii. 19) ; in medio per β, ut Άβά pro HJP (LXX 4 Reg. xviii. 34), Καβρωθαβά (potius Καβρωθ- 
αθαβά) pro ΓΠΝΠΠ rrtlDj? (Num. xi. 34) ; in fine per ν consonantem, ut ia -χαύ pro ^?ψ? (Gen. 
xxxiv. 2). 

Τ (ζαί) per Graecum ζ ubique redditur. Sola exoeptio est μασβηή pro ΓΏΪΏ (Mal. ii 13). 

Π (ήθ) duplicis pronuntiationis est, cujus exemplum est vox ΓΡΟΊΠ (Jerem. xix. 2) quae 
Senioribus χαρσύθ sonat, Aquilae autem et ceteris άρσζίθ. Exprimitur per χ in ώχάμ pro 
DTIN (Sym. Jesai. xiii. 21), necnon in propriis nominibus Χάμ, Χφρων^ Xappav (Josepho Αύρα- 
ρΐτις), * Ιεριχώ, Όχοζίας pro ""PpN (Aquilae Άαζία) ; saepius vero per spiritum tantum, ut άγ 
pro 3Π (PsaL cxvii. 27), o\8 pro Τ?Π (Psal. xlviii. 2), δμρ pro Tjh (Hos. iii. 2), ίδαθύ pro *ΠΤΡΗ 
(Psal. xlviii. 5), ίσσήν pro ]ψΠ (Exod. xxviii. 15); in media autem voce 'Ραάβ pro 3ΓΠ, fif* P ro 
CJ^ (Peal. CIX. 3), /e/SaX pro 72ΓΡ (Psal. vii. 15), ονμαλαμά pro ΠΌΓΠΏ*) (Psal. lxxv. 4), μ^σσαάρ 
pro "ϊΠψΏ (PsaL cix. 3), λακϊθ pro ΓΙΠ,Τ? (Mal. ii. 13), ούθασρηού pro VTJDnW (Psal. viii. 6). 
Denique in fine vocis in rj aut « silet; ut μασβηή pro Π2ΐρ (MaL ii. 13), 0ασέ pro ΠΟΘ (Aq. 
Deut. xvi. i). 3 

Σ0 (tj^) exprimitur per f, ut τάλ pro 712 (P s . cix. 3), σπτίμ pro D^tStt? (Aq. Deut. x. 3). 

» (άδ0) in initio vocis per I redditur, ut «V^£ pro ^. (Psal. ix. 8), tWo>0 pro Π^ΗΒ^ (Psal. 
cxv. 4). 

D (χα» semper aspiratur, ut χω* pro D*l3 (Psal. cxv. 4), βαρούχ pro "Spna (Psal. cxvii. 26).* 

b {λάβδ), D (/"7/0, 3 («ΌΟν), et D (σάμχ) cum Graecis, λ, μ, ν (nisi excipienda sit scriptura 
β(δψ pro Π^? (Gen. ii. 8)), σ regulariter permutantur. 

y (aiV) in initio vocis exprimitur per spiritum lenem, ut &\ pro ^V (Psal. viii. ι), άλή pro 



1 Cf. Montef. Origenis Ilexaplorum qum gujxreunt, xxii. 24). 4 Exceptiones sunt h σαβίκ pro η3Ε>3 (LXX 

T. II, pp. 394-399• ' Scriptura «W pro jftn (P sa l. Gen. χχΐί 13), necnon Graeca derivativa κάδος a "13, «ι^κ, 

\« i 4 in Auctario) vix sana esee vidctur. 3 Efalga• a "^33. « 

laria eunt φασίκ (2 Paral. xxx. i) et Ta/3« pro Π3Β (< , 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lxxiu 

λ? (Psal. xlviii. 12), ovaXia pro ^Γ??"] (Psal. vii. 8), άάρ pro ΤΡΠ (Gen. xxviii. 19), ίλιων pro P^V 
(Psal. xc. 9), ίμϊκ pro P^V (LXX Jos. vii. 24) ; rarius per γ, ut βν/αβρωθ pro ΓΓΠ2}ΕΙ (Psal. vii. 7), 
et in propriis nominibus Γάζα (Aq. Άζά) pro Π}Ρ (LXX Deut. ii. 23), Tal pro ^ (LXX Jos. vii. 2), 
Γαφάλ (Aq. Ή£άλ) pro ^V (LXX Deut. xi. 29), Ταυα pro W (Aq. Jesai. xxxvii. 13), Σόγορα et 
Στ^ώρ pro ^V^y Γόμορρα pro >Ή£3| etc. In medio vocis silet, ut ματ pro EJftp (Psal. viii. 6), vtp pro 
"W (Hos. xi. ι), Βάλ (LXX Βα'αλ) pro ^W (4 Reg. i. 2), σααρ6<> pro 0*Τ# (Jesai. xxvi. 2), 
σ«»ρ//χ pro O^nyto (H08. iii. 2), δ(μά pro •"WPT (MaL ii. 13), 0e<™> pro *Ι&$ΓΙ (Mal. ii. 13). In fine 
vocis redditur per α aut e, ut Ί^σονέ (Aq. Ίησουά) pro 5^1•"^ (LXX 1 Paral. vii. 27), Ώσ?7€ pro 
OTin, / α £αέ pro 3Π?. (Psal. xcL 7), 'Avk (LXX \Arrfy!) pro i^n (Aq. Jesai. xxxvii. 13), θ^σαμηωθ 
pro ΓΙΝΌ jm?n (Gen. v. 5). 

9(^17) per φ semper effertur. Sic Hieron. Comment. in Dan. (Opp. T. V, p. 724) : " Notan- 
dum autem quod Ρ literam Hebraeus sermo non habeat, sed pro ipsa utatur phe, cujus vim 
Graecum φ sonat." 

χ (σαδή) per σ exprimitur, ut σαδικ pro P^ (Jesai. xxvi. 2), aps pro VJN (Psal. xi. 7. 
lxxv. 10), et propria nomina Σαβαωθ, Σιων, Σδρ, Σιδων, Σ&κίας etc. 

ρ (κώφ), et ι (βής) Graecis κ et ρ accurate respondent. 

Χΰ et b (<rej/) nullo discrimine per σ exprimuntur, ut σωσανίμ pro D^OT (Psal. xliv. 1), 
σασων pro ffcfo (Psal. xliv. 9). 

Π (&*£), etiam dagessatum, semper per #, non f, effertur, ut μαχθαμ pro D£3Q (Psal. xv. 1), 
ούαθ\τ pro ^ri^ (Psal. xliii. 19). 

Transeamus ad vocales, quae per puncta literis appicta notantur. Ex his Kamets, 
Pathach et Chateph Pathach regulariter per α efferuntur, ut aup pro "^V^ (Gen. xxviii. 19), 
καραβί pro "Ό^ΙΒ (Hos. xi. 1), yhv pro JH (Gen. ii. 8), βααλϊλ pro W?S3 (P sa l• χ ί• 7)» "^ακά pro 
n K^ (Mal. ii. 13); rarius per e, ut ώλψζϊμ pro BW^ (Jesai. xxvi 4), ^ρχ0*) pro T9T (Psal. 
xlvii. 3), ίσρή pro τ ΐ$Μ (Psal. i. 1), rep pro TS3 (Hos. xi. 1). 

Tsere cum ij commutatur, ut Ιη<ήβ pro 3#! (Psal. ix. 8), μηήν pro Γ*?Ώ (Mal. ii. 13); ali- 
quando cum e, ut σ\μ pro D® (Gen. xxviii. 19), e/xe/c pro pOV (LXX Jos. vii. 24). 

Segol per e efferri solet, ut σέλ pro Π7ρ, Ζω€λ£0 pro Jv^ft (Hex. ad 3 Reg. i. 9), vel, 
quiescente e duobus altero, νϊβλ pro 723 (Psal. xci. 4), pfy pro ΕξΠ (Psal. cix. 3), λ€0χ pro ^7 
(Hos. iii. 2); est ubi per ά et o, ut 0α£έλ pro '2Γ1 (Theod. Lev. xviii. 23), καρν pro Π£ (Hex. 
ad Job. xlii. 14), χωθάρθ pro ΓΠΠ4 (Hex. ad 4 Reg. xxv. 17), δλ£ pro Tjn (Psal. xlviii. 2). 

Chirik utrumque per Τι vel I exprimitnr, ut -*1μ vel -Ιμ in pluralibus, άσ^μινίθ pro ΓΡΓρψΠ 
(Psal. xi. ι), δφρή άϊαμϊμ pro E ,, P;l i "Ί^Ι, γ*£/3ώρ pro "Λ21| (Jesai. ix. 5) ; parvum autem (quod 
vocatur) non raro per α et e, ut μαναα pro »^7?Ρ, μαχθαμ pro D^^p (Psal. XV. i), μάλαμα pro 
ΠΌγΑ>Ώ (Pgal. Ιχχν. 4), άσρού pro ^D« (Psal. cxvii. 27), «σσά pro ΠψΝ (Gen. ii. 23), άγεθθιθ pro 
HWl (Psal. viii. ι), φ^γγούλ pro ^DS (Theod. Lev. vil 18). 

Cholem per ώ effertur, ut \m pro Di3 (Psal. cxv. 4), δωδώ pro Vfl (Lev. xx. 20) ; aliquando 
per όίί, ut σαφούν pro pS? (Psal. xlvii. 3), μανούδ pro *ή30 (Psal. xliii. 15); rarius per o, ut typ 
pro ^^ 1 (Hos. iii. 2), χ^φορ pro "tiB? (Psal. cxlvii. 5). 

Schurek cum ίϋ commutari solet, ut Αούζ pro ^7 (Gen. xxviii. 19), θεσού pro ^^ΓΙ (Mal. 
ii. 13), ίσονωθ pro H^ttT (Psal. cxv. 4); rarius per ώ, ut σώρ pro ^S (Jesai. xxvi. 4). 

TOM. 1. I 



kxiv PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

Postremo Kibbuts per ό effertur, ut (ολλωθ pro nWJ (Psal. xl 9). 

Scheva in initio vocis aliquando silet, ut βρησϊθ pro Π^ΛΤΟ, χίΜ Αρ pro "*3?? (Psal. 
xci. 4), /W> pro D#f (PsaL cxvii. 26), <ri>0 pro HMto (Hex. ad Lev. xiii. 10, 19) ; aliquando 
effertur per ?, ut β*γαβ Ρ ά>θ pro Hlnflfl (Psal. viL 7) ; libentius vero pro Ϊ vocalem assumit 
quae in eequenti syllaba habetur, ut φαάθ pro ηΝΘ (Theod. Lev. xix. 27), λαμααάλ pro ^? 
(Psal. xlviii. 5), φαλαγαν pro W?B (Psal. xlv. 5), /">™P Ρ Γ0 Ί ^ ( Psa1 • xxxv « IO )' ^ a6 ^' 
σαβαωθ, Σολομών, etc. 

Praeterea observandum est, in affixis secundae personae singulariB masculini generis pro 
Π vel η Origenem sonuisse αχ, rarius «χ, ut βαχ pro jT2 (Jesai. xxvi. 3), ^λωάχ pro ΤΪ™ (Psal. 
xliv. 9 ) Ύ ,άραχ pro *Tp$ (PsaL xliii. 19), «Χ«λάχ pro ^V (Peal. xlvii. 10), fcXcfcflx pro Τ|ΓΠ?! 

(Psal. cix. 3). 

Nescimus utrum Origeni an amanuensibus imputandae sint conftisiones duorum vocabu- 
lorum Hebraeorum, quales sunt θπαμηωθ pro ΓήΝΏ VUn (Gen. v. 5), βαηλαϊ pro T& H? (Gen. 
xliii. 23), άληαδαμωθ pro ΠΜΤΤΝ ^ (Psal. xlviii. 1 2), ώσιανά, άσλία^ά pro N| Γψ•βΚΠ, H2 Πζρ Ϊ$Π 
(Psal. cxvii. 25), σαυλασαΰ pro ^ tt, /cat/Xa/cai) pro Ίβ 1 ? Ίβ, ^ρσά/ζ pro 0? Vgt (Jesai. xxviii. 13), 
άλλ^λοώ'α pro ΓΡ ttn (LXX Psal. civ. 1). 

Obiter notandus usus τοΰ άδωναϊ pro »"ΛΓΡ in columna Hexaplorum secunda ad Psal. 
cxvii 25. Prov. viiL 22. Jesai. xxvi. 4. 

2. Per appellationem Hebraei in Hexaplorum reliquiis etiam Hebraeum archetypum 
eive primam operie Origeniani columnam aliquando significari non est quod miremur. Extra 
omnem ambiguitatem sunt locutiones Eusebianae ή Εβραϊκή λέξις, ή* Εβραϊκή άνάγνωσις, quarum 
prior legitur ad PsaL lxxv. 3, ubi pro kv dprjvrj, quae versio est των Ο', ή 'Εβραϊκή λ^ις και οι 
λοιποί, kv Σαλήμ, recte prae se ferunt; posterior autem ad Psal. xl. 10, ubi άντι τον, πτ^ρνισμον, 
πάρα. τοις Ο' ΰρημίνον, ή 'Εβραϊκή άνάγνωσις, πτίρναν, π€ρύχ(ΐ. 5 Idem in scholiis Graecis sonat 
το Έβραϊκον, ut Schol. ad Job. vi. 4: Άντι τον κνρίον, σαδδαι κείται kv τω Έβραϊκω, δ 4ρμην€ν€ται 
Ικανόν; Origen. in Hex. ad Gen. iv. 8: 'Εν τω Έβραϊκω τδ λεχθϊν νπο τον Καιν προς τον "Αβελ ον 
γέγραπται; Euseb. in OnomastlCO, ρ. 120: Βνβλος . . . άνθ' ον το Έβραϊκον ίχζι Τοβϊλ ('?}) \ 
S. Basil. in Hex. ad Jesai. ii. 21: Έν τοις άντιγράφοις της κοινής εκδόσεως ον κ€ΐται τοντο, αλλ kv 
τω Έβραϊκω κύμινον, Ικ των λοιπών μ€Τ€κομίσθη* Etiaill τον Έβραίον nomen in Hexaplis, etsi 
ambiguum, aliquando pro textu Hebraeo poni certo certius est. Sic in titulis Psalmorum lxix, 
lxx, cxliii, Cxlv: ovre πάρα τω'Εβραίω (s. παρ Έβραίοις), οϋτί παρά τοις άλλοις €νρίσκ€ται. Sed ad 
hunc ueum probandum testis instar omnium est S. Chrysost. ad Jerem. xxxi. 2 : *0 γάρ θ^ρμον 
ήρμήν(νσ€ν ό Έλλην, τούτο, χάριν, 6χ« ό Εβραίος . . .το γάρ ωμ (ΟΠ) κατά τήν Εβραίων φωνήν δασν- 
νόμ^νον, θ^ρμόν ί'στί• Tb δ( ήν (|Π) κάλλος κεχαριτωμίνον ; ad quem locum valde notabile est, 
Ji> hraeum interjyretem (qui et ό Εβραίος) non χάριν, sed οίκτιρμον posuisse. TraDseamus ad 
interpretem Syro-hexaplarem, qui centies in margine textum Hebraeum affert sub siglis .*. 
et .λ^, interdum cum plena ecriptnra l-taj^, |unv> (Hex. ad Jesai. xlii. 1. lii. 7. Jerem. xi. 5. 



' Vid. etiam Hex. ad Peal. xxxv. 3. Jesui. ν. ι. β Cf. Hex. ad Gen. v. 25. Exod. iv. 25. Jesai. xlii. 4. Jerem. i. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. Ixxv 

xxxix. 13) rarius in plurali (Hex. ad Gen. iv. 8. Prov. ix. 12. Jesai. xlvi. 10) j in quibus omnibus 
locis manifesto indicatur Hebraeum archetypum, non interpres quidam 6 'Εβραίος dictus, qui 
Syro nostro prorsus incognitus fuisse videtur. Postremo 6 'Εβραίος (\ - \ «* ^ ) h. e. textus He- 
braicus, allegatur et cum versione Syra vulgari comparatur ab Ephraemo Syro in quindecim 
locis quos collegit Jos. Perles in Melet. Peschit. pp. 51-53, e quibus unum et alterum in 
schedas nostras condere non gravabimur. Gen. xxv. 25 (Opp. T. I, p. 173): " Pro cincinnis 
(JuLojuL) pilorum, stolam (iu^no/*) pilorum dicit Hebraeus ;" ubi revera in Hebraeo est *Ί"Π*?. 
Deut. ix. 15 (Opp. T. 1, p. 273): " Ubi dixit (Peschito) oravi, in Hebraeo scriptum est jeju- 
navi." Scilicet vox Hebraea est ν^ΟΠΗ}, et prostravi me, sed Ephraemo obvereabatur locus 
Deut. ix. 9, ubi jejunium tantum memoratur. 1 Sam. xxiv. 4 (Opp. T. I, p. 380) : " Hebraeus, 
ut tegat pedes ejus, quod editio nostra dicit, et dormivit ibi" 2 Sam. xix. 35 (Opp. T. I, 
p. 423): " Non possum percipere vocem nobilium virorum et nobilium mulierum (Q^to 
Wni|h)« sed Hebraeus dixit, JImojo )l*>\ ^ (rrnun D*M0). M Semel quidem (Opp. T. I, p. 173) 
pro Js»r vel <&Ik~3 Ephraem usus est locutione UIa^ (εξεδωκεν) nS *,}* \ quam tamen de textu 
Hebraeo (qui S. Cyrillo in Hex. ad Zach. vi. 3. viii. 10. xiv. 8 est ή των 'Εβραίων εκδοσις, et 
S. Severo in Hex. ad 4 Reg. viii. 15 |^^\ |l mv>N i v ) recte positam esse probavimus in Hex. 
ad Jesai. v. 1. Quod vero ad scriptores Latinos attinet, locutiones in Hebraeojuxta Hebraeos, 
in S. Hieronymi Commentariis semper de Hebraica veritate intelligendas esse vix est quod 
moneamus. 

3. Restat interpres quidam cognomine 6 'Εβραίος, de quo quis non sit, confidenter affir- 
mare; quis vero sit, non nisi hariolando conjicere possumus. Lectiones ejus, ex Eusebio 
Emiseno, Diodoro, Acacio, Didymo, Polychronio, Olympiodoro, Clirysostomo, Theodoreto, aliis, 
semel ex Origene 7 excerptae, ad certos tantum S. Scripturae libros, videlicet ad Genesim 
quatuordecim, ad Exodum duae, ad Jobum undequadraginta, ad Jesaiam una, ad Jeremiam 
septem, ad Ezechielem viginti quinque, ad Danielem una, in Hexaplis allegantur. Saepe 
copulatur cum alio interprete anonymo, qui et ipse in summa obscuritate versatur, 6 Σύρος. 9 
Quod ad versionem ejus attinet, cum exemplari Hebraeo hic illic accurate concinit ; e. g. Gen. 
viii. 21: Ε"1ΝΠ ^? "^??.• Ό Έβραΐος- το πλάσμα της καρδίας άνθρωπου. Job. ϋ. 3^ Ρ^ΓΓ? ^l^) 
ιΠΏΓΟ. Ό 'Εβραίος' και ετι εγεται της έαυτοΰ τελειότητος. Job. xl. 2 2 (Heb. 27) : Ό 'Εβραίος' 
άρα πληθύνει προς σε δεήσεις; άρα λαλήσει προς σε μαλακά; quae Hebraeam veritatem apte et 
eleganter exprimunt. Sed louge frequentius ab ea plus minus recedit hic interpres. Sic 
Gen. xxii. 13 pro ^ND, detentus, Syrus et Hebraeus κρεμάμενος vertunt, quod Hebraice sonat 
^Sn. 9 Job. ii. 5: ^5"j^"!• Ό 'Εβραίος- βλασφημήσει σε. Job. vii. 12 : "^ψΌ. Ο', φυλακήν. 
Ό Έβραΐος- πόνους. Job. νϋ. 20 : ^VEJM ΠΌ. Ό 'Εβραίος- τι σε έβλαψα; Jesai.vii.l8: 
Τϊ^Π. Ο', τη μελισση. Ό 'Εβραίος και ό Σύρος- σφηκί (Hebraice ""^Η?). Ezech. XVI. 6 : 
^Ώ"]!. Ο', εν τω αΐματί σου. Ό 'Εβραίος- εν τη υγρασία σου. Ezech. xxxii. 23: "^"^OtHj?• 

* •:• 

τ Vid. Hex. ad Ezech. xxxii. 23. 8 Sic 6 Εβραίος κα\ viii. 7. xxii. 13. xxxvii. 2. Exod. i. 12. Jerem. i. 11. xxxi. 2. 

6 Σίρος Gen. iv. 1. xi. 3. xxiv. 1. Job. iii. 3. Jesai. vii. 18. β Sic 2 Reg. (Sam.) xviii. 10: >γΚ2 *νΠ. O'. κρΐμάρκνον iv 
Ezech. xliii. 2, 3. xliv. 20; 6 Σύρος κα\ 6 Εβραίος Gen. ttj δρνΐ. 

Ι 2 



Ixxvi PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

O'. lv μηροΐς λάκκου. Ό 'Εβραίος- kv μήκ(ΐ λάκκου. Interdum paraphrastam potius quam inter- 
pretem agit Noster. E.g. Job. i. 22: Nec dedit insulsum Deo. Σαψίστερον (inquit Olympio- 
dorus) ό Έβραΐο?, οΰκ ίμίμψατο, φησι, τω θ(ω. Job. ix. 9 : Et Phiadas Q 1 ®^) et penetralia 
ausfri. Ό 'Εβραίοι και πάντα τα άστρα τά κυκλοΰντα νότον. Job. xiii. ιι : Nonne majestas ejus 
hnNtT) terrebit VOS ? Ό Έβραΐος- eav άποστρέψ]] το πρόσωπον αύτοΰ, ταραχθήσεσθε. Ezech. 
xiii. 18: Vac iis quae conmunt pulvillos ad omnee cubitos manuum, et faciunt culcitas ad 
caput (hominum) cujusvis staturae. Quae sic enarravit Hebraeus noster: Ούαϊ ταΐς ποιούσαν 
ώυλακτήρια, και κρίμαζούσαις (πι τοις βραγίοσιν αύτων, και έπιτιθεμέναις αυτά επάνω κεφαλής εκάστης 
ηλικίας. 

Εχ his, e pluribus paucis, exemplis satis superque, ni fallimur, confutatur triplex de 
Hebraeo interprete hypothesis. Prima (quae Drusii quoque esse videtur 10 ) eorum est qui 
opinantur Olympiodorum et ceteros ipsius exemplaris Hebraei versionem Graecam a se con- 
fectam sub hoc nomine allegasse, ut reapse 6 'Εβραίος idem sonet ac το Έβραϊκόν. Nam si 
concedamus (id quod vix credibile est) eos Hebraea eruditione competenter imbutos esse, 
quomodo accidere potuit, ut versio eorum ab Hebraea veritate tantum, quantum a nobis jara 
declaratum sit, discederet? A/tera est Criticorum, 11 qui arbitrati sunt Tbv Έβραΐον non alium 
esse quam Aquilam nostrum, cui propter scrupulosam ejus archetypi sui imitationem honori- 
ficum hoc cognomen inditum sit. At quid tum fiet de tot Hebraei nostri lectionibus, quae 
ab Hebraea veritate tum in singulis vocibus tum in tota verborum complexione immane 
quantum abhorrent \ Hoc unum argumentum omnibus quibus primo statim intuitu per- 
spicua sit Aquilae manus, ad rem conficiendam sufficit; ut vix opus sit loca innumera proferre, 
in quibus post allatam του 'Εβραίου versionem, statim subjungatur Aquilae lectio ab ea longe 
diversa. 12 Tertia sententia est Eichhornii, 13 qui sibi suasit sub hoc nomine afferri criticas 
Hebraei exeinplaris cum versione LXXvirali comparationes, e Patrum Graecorum et Latinorum, 
in primis S. Hieronymi, Commentariis excerptas. " Hieronymo/' inquit, " qui in Commen- 
tariis euis versionem των Ο' cum archetypo toties comparavit, multae occasiones fuerunt eam 
juxta Hebraeum corrigendi; ejusque correctiones semper in Hexapla sub nomine τοϋ'Εβραίου 
introductae sunt." Deinde exempli causa affert : Gen. ii. 2, ad quem locum Montef. edidit : 
" Έβρ. [tjj ήμίρα τ$ €βδ6μη~\. CY. kv Tjj ήμερα tjj Zktji ;" ubi Έβρ. non est Hebraeus noster, sed 
textue Hebraeus ; et Graeca uncis inclusa sunt Montefalconii versio Latinorum Hieronymi in 
Quaest. in Gen. : " Pro die sexto in Hebraeo habet diem septimum." Gen. iv. 1 2 : "131 V3, 
ubi Montef. : "Ό Έβραΐος καϊ ό Σύρος' σαλζυόμςνος και ακατάστατων. Ο', στίνων και τρψων;" 
Procopius vero pro Ό 'Εβραίος και ό Σύρος, Τδ Εβραϊκά και οι λοιποί habet. Utut sit, Hiero- 
livmi annotatio, unde Graecam lectionem derivatam esse temere affirmat Criticus noster, vide- 
licet : " Quod LXX Naid transtulerunt, in Hebraeo nod dicitur, et interpretatur σαλίυόμ^νος, 
id eet, instahiiia etfluctuans ac sedis incertae? non huc pertinet, sed ad v. 16; lacuna autem, 
quam apud Hieronymum post σαλεμένος statuit Eichhornius, quasi excidisset και ακατάστατων, 



10 Vid. Montefalconii liexapla, T. I, p. 417. "E. g. iv. 26. Job. ii. 5. xiv. 8. xv. 14. xx. 5. Ezech. ix. 4. xvi. 8. 

J. S. Semleri in Vorbereilung tur theologischeti Hermeneu- xxl 21. xxii. 28. xxiii. 20. 13 Eichhorn. (J. G.) Ein- 

tik, P. I, p. 327. u Vid. Hex. ad Gen. xxxviii. 29. Exod. leitung in das Α. Τ. T. I, p. 410 sqq. ed. 3^. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS Ixxvii 

est mera hallucinatio Viri ingeniosi, ne dicamus doloei, qui ut hypothesi suae fidem adstruat, 
pro tribus epithetis, quae vocem σαλ€υ6μ(νο* per paraphrasin exprimunt, duo tantum, invereo 
ordine, fluctuans et instabilis (h. e. σαλ^νόμαΌς και ακατάστατων) in allegando posuerit. Ceteras 
ejus ejusdem farraginis probationes exscribere nolumus: hoc unum affirmamus, et qnemlibet 
talium quaestiuncularum studiosum ad negandum provocamus, e lectionibus plus quam octo- 
ginta, quae Hebraeo interpreti in Hexaplis tribuuntur, ne unam quidem in Hieronymi 
Commentariis inveniri posse. 

Restat antecessoris nostri opinatio, ea qua par est haesitatione proposita ; scilicet per hoc 
nomen intelligi posse Hebraeos illos doctores, quibus in S. Scripturis explicandis utebantur 
Patres Graeci veteres, maximeque Origenes, de quo ait Hieronymii9: " Ipse Origenee et 
Clemens et Eusebius, atque alii complures, quando de Scripturis aliqua disputant, et volunt 
approbare quod dicunt, sic solent scribere : Referebat mihi Hebraeus ; et, Audivi ab Hebraeo ; 
et, Hebraeoram ista sententia est." 1 * Tali in Hebraea eruditione magistro ipsum Hieronymum 
usum esse notissimum est, qui ei Hebraeus qui me in S. Scripturis erudivit™ semel fortasse 
eimpliciter Hebraeus audit. 16 Cum vero in Hexaplis citetur, non indefinite Έβραΐό? m vel ol 
'Εβραίοι, magistri videlicet qui institutiones suas ore tradebant, sed certus quidam auctor, 
ό Εβραίος, quem opus suum scripto mandaese probabile est, verisimilius est, nostro quidem 
judicio, hoc titulo insignitum esse Hebraeum quendam, cujus nomen deperditum est, sive 
Judaeum sive Christianum, utriusque linguae doctum, qui certos Veteris Testamenti libros (in 
primis Genesim, Jobum et Ezechielem) e sermone nativo in Graecum transtulerit, idque, quod 
ad etylum attinet, non verbuni de verbo Aquilae more exprimene, sed ad Symmachi liberiorem 
et elegantiorem sermonem magis accedens. 

II. Quis sit 6 Σύρος. 

Inter reliquias Hexaplorum inde a Flaminii Nobilii collectione inventae sunt lectiones 
cujusdam interpretis, qui simpliciter τον Σύρου appellatione distinguitur, quique cum Hebraeo 
modo memorato non raro copulatur. Auctores qui Syri lectiones allegant, sunt Melito (semel 
tantum ad Gen. xxii. 13), Didymus, Diodorus, Eusebius Emisenus, Polychronius et Apoli- 
narius (ad Danielem), Chrysostomus, 17 Theodoretus (ad Jeremiam et Ezechielem), Procopius, 
alii ; ad Genesira quidem tricies, ad Jeremiam sexies et vicies, ad Ezechielem duodecies, ad 
Pealmos septies, ad Threnos quinquies, bis terve ad Exodum, Danielem et Hoseam, ad 
3 Regum et ad Jesaiam non nisi semel. In ceteris autem libris in nullam του Σύρου 
mentionem incidimus. 
.> ; * 

14 Hieron. Opp. T. II, p. 469. 15 Vid. Hex. ad Amos Ό 2ύρος (Japeu graphico, ut videtur, pro 6 Εβραίος)• ρά; 

iii. 11. Nah. iii. 8. 1β Vid. Hex. ad Nah. iii. 1. postremo (quod serius vidimus) ad Gen. xxii. ia: nny 

17 Chrysostomus tres tantum, ni fallimur, τον Σύρου lec- ^ΪΠ*. Ο', νυν ΐγνων. Ό Ivpos' ννν ίγνώρισαι. Vid. S. Chry- 

tionee memorat, videlicet ad Gen. iv. 4 (ubi ei Symmachi eost. Opp. T. X, p. 450 B. 
versionem i vtm/purt ν per incuriam tribuit); ad Psal. xlviii. 6: 



lxxviii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

De hoc Syro anonymo inde a Montefalconio maxima est virorum eruditorum dissensio. 
Interpres Syrus, qui primum in mentem nobis veniat, est auctor venerandae versionis quae 
Peschito nomine gaudet, quippe qui pariter anonymus sit, et, saltem quod ad versiones V.T. 
Syriacas attinet, ut hoc titulo κατ εξοχήν decoraretur meruerit. De Syro versionis vulgaris 
concinnatore digna sunt quae exscribantur verba Theodori Mopsuesteni in Prophetas minores : 
Τίνες δε εφασαν rhv Σύρον πάσσαλον λέγειν (videlicet ad Habac. ii. ii, ubi reapse in Peschito est 
Ι^ι.οη, πάσσαλο?)' αλλ' άνόητον εΐη άν, άφέντας τής Έβραΐδος ττ)ι> φωνην καθ' f)v ό προφήτη? έφθέγξατο, 
ήνπερ οΰν ήμΐν δια της οικείας ερμηνείας σαφή κατέστησαν άνδρες εβδομήκοντα δόκιμοι τε και ακριβώς 
της γλώττης επιστήμονες εκείνης, Σύρω προσέχειν μεταβεβληκότι τήν Εβραίων εις την Σύρων, είτα πολ- 
λάκις το πταίσμα το οικεΐον νόμον βουληθέντι θεΐναι φωνής. Idem ad Zeph. i. 6 ait : Ους έχρήν προ 
πάντων εκείνο συνιδεΐν, 8τι κατά μεν τήν Εβραίων γλώτταν εϊρηται τα τής θείας γραφής, ήρμήνευται δε 
ταύτα εις την Σύρων παρ' 8τον δήποτν ούδε γαρ εγνωσται μέχρι της τήμερον 8στις ποτέ οντάς έστιν. 18 
Ε nostri autem Syri lectionibus, quae in Hexaplis asservantur, non paucas cum versione 
Peschito optime convenire non negamus. Hujusmodi sunt Gen. iv. 4: Et respexit. Ό Σύρος- 
καϊ εύδόκησεν. Pesch. «^jjo. Gen. xxii. 12 (auctore Chrysostomo) : Ό Σύρος- νυν έγνώρισας. 
Pesch. k>?o/ U«. Gen. xxvii. 40 : Ό Σύρος• si resipueris. Pescb. ooti ^. Gen. xxxviii. 29 : 
Ό Σύρος και ό 'Εβραίος- τι διεκόπη έπι σε διακοπή; Pesch. Jfe^toJL .. λ Λ ν fcs*»*ll7 Jlao. Gen. 
xxxix. 2 : Ό Σύρος- και ήν άνηρ κατευοδού μένος (Pesch. -^r»)• Gen. xlix. 4: Exundatio (exun- 
dans) SlCUt aqitae, ne excellas. Ό Σύρος• έπλανήθης ως ύδωρ, μή παραμείνχι?. Pesch. y*l fc-j^J 
λ,ολΙ Jl .Uao. Exod. iii. 22: Et spoliabitis. Ό Σύρος, εκτινάξατε, κενώσατε, φησίν. Pesch. oJLS 
{ = εκτινάξατε Exod. xiv. 27. Jud. vii. 19 in Syro-hex.). Jerem. i. 11 : Ό Σύρος καϊ δ 'Εβραίος- 
άμνγδαλίνην. Pescli. J»o^?. Jerem. viii. 6 : Unusquisque aversus eet in cursibus suis. Ό 
Σύρος- πάντες tjj γνώμχι αυτών πορεύονται. Pesch. ^ο^-^-λ ^.ιΝ,^ν» v oo^oj. Jerem. xlvi. 17 : 
Ό Σύρος- ταράττων και καιρούς παραφέρων. Pesch. Ui>f ; •>\νο )—ο^?. Ezech. xliv. 20 : Et 
corruxm non promittant. Ό 'Εβραίος και ό Σύρος- ού θρίψουσι. Pesch. v cl»Ij )J. Ezecb. xlv. 24 : 
Hin. Ό Σύρος- ήμίναν. Pescb. U-^o«. Sed in his et aliis locis τον Σύρον, quisquis fuerit, ex 
eodem Hebraeo vertentem in eandem cum altero Syro interpretationem sive casu sive ex 
proposito incidisse nil adeo inirum, nec tantum ad identitatem duorum interpretum probaudam 
valet, quantura ad eam confutandam dissensio eorum in aliis locis, quae nunc expendeuda 
sunt. Itaque Gen. viii. 7 pro —ούκ4 άνέστρεψεν Syrus et Hebraeus ύπέστρεψεν habent, aliter ac 
Pesch. quae yAo. JJo prae se fert. Gen. xi. 3: Ο', άσφαλτος. Ό Σύρος και ό Έβραΐος• άσβεστος, 
calx viva (quick lime). Pesch. J^, calx intrita (slaked lime). Gen. xxii. 13 (quem locum in 
contrariam partem male appellat Perles) : Ό Σύρος• κρεμάμενος εν σαβέκ• τοΰτο δε το δνομα του 
φυτού είναι νομίζω. Pesch. Jfc^o^* ^, implicitum ramo. Gen. xxiv. 2 : Ό "Ελλην σεμνότερον 
ερμηνεύει (ύπο τον μηρόν μου)• ό γαρ 'Εβραίος καϊ ό Σύρος αύτο λέγει του άνδρ'ος τδ τεκνοποών Οργανον. 
At in Pesch. habetur ^ V-.L, Graece ύπο τον νώτόν μου. Gen. xxvi. 35 : Et fuerunt maeror 
spiritus. CY. και ήσαν ερίζουσαι. Ό Σύρος• ούκ εύαρεστοΰσαι. Pesch. ο*-ο^ .txue «οάο, et 
exacerbabant spiritum. Gen. xlv. 22: Ό Σύρος• πέντε ζυγάς στολών, καϊ διακόσιους [χρυσίνους. 



18 Vid. Mai Ν. ΡΡ. Bibl. Τ. VII, Ρ. Ι, Ρρ . 24 ι, 252. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA OBIGENIS. Ixxix 

Pesch. juxta Hebraeum : trecentoe argenti, και πίντ* ζυγας ιματίων (JfcJot r ^e>). Ad Psal. lix. 10 
duplex τον Εύρου versio affertur, κάδος της πλύσ(ώς μου et λεκάνη τής καταπατησεώς μου; ubi 1D 
Pescb. est lotura (JU^**) pedwm tneorum. Psal. lxiv. II: Ό Σύρος- τοις δρόσοις. Pesch. 
Ι m . m. ->, quod Graece sonat όμβροις s. νιφετοΐς. 19 Jesai. vii. 1 8 : Ό Εβραίος και 6 Εύρος- σφηκί. 
Pesch. JUojs^, apibus. Jerem. XXXl. 38: Ό Εύρος• άπο πύργου της γωνίας Άνανιήλ. Verba της 
γωνίας absunt ab Hebraeo et Pesch. Jerem. xxxviii. 14 : Ad introitum tertium. Ό Σύρος- ίσω 
τριάδων. Pesch. ^>ιΝ\^ Jfc^L ^ao o^^, intra tres introitus. Jerem. xlviii. 31: Et propter 
viros Kirheres gemet. Ό Εύρος ούτως ήρμήνευσν κεφαλαι αυτών κεκαρμέναι, και οι πώγωνες αυτών 
έξυρημύνοι- αιχμαλώτων δε τούτων το σχήμα ; ubi Syri lectio ηοιι tam versio ex Hebraeo facta esse 
videtur, quam explicatio versionis iuscitae τών Ο', ίπ' άνδρας κειράδας αύχμοΰ. Utut sit, in 
prorsus diversa abit Pesch. vertens : et adversus homines qui commorantur in domo ejus mala 
meditabuntur. Jerem. lii. 18: Τους δε ποδιστήρας 6 Εύρος νιπτήρας ποδών ήρμήνευσεν. Ιη Pesch. 
est tautum l^e^, lebetes. Thren. iii. 29 : In pulvere. Ό Σύρος- kv γή. Pescb. )ift\->. Ezech. 
xlvi. 5 : Ό Σύρος- μαναά. Pesch. )j.»wm, similam. Ezecli. xlvii. 19 : Ό "Σύρος' εως υδάτων άντι- 
λογίας. Pescb. usque ad aquas Meribath Cades. Dan. ii. 2 : Ό Σύρος συντόμως λέγει (άντι 
του, τους επαοιδούς και τους μάγους και τους φαρμακούς) τους σοφούς τής Έαβυλώνος. Pesch. νβΓΟ 
juxta Hebraeum : incantatores et hariolos et magos. Ex his exemplis, ni fallimur, certissime 
evincitur, Syrum nostrum anonymum cum versione Pescbito (quae dicitur) nihil commune 
habere. Nec magis, nostro quidem judicio, cum bac tam gravi dissensione concilianda est 
V. D. Josepbi Perles 20 sententia, videlicet του Σύρου denominatione eas lectiones quae α Peschito 
profectae viva voce circurnferebantur indicari. Equidem Syrum cum Peschito imiltis locis 
congruere facile concedimus ; ubi vero differt, ex ipsius Peschito corruptione, aut eorum qui 
auribus percipiebant errore quocumque differentiam illam nasci potuisse, nobis quidem 
prorsus incredibile est. 

Transeamus ad aliam bujus nodi solutionem, quae a Semlero 21 primum adumbrata, deinde 
a Doderleinio 22 retractata et novis probationibus confirmata, adeo Criticorum recentiorum 23 
suflragiis commendata est, ut paene irrefragabilis videri possit. Ut tamen nostram senten- 
tiam libere proferamus, nulla unquam suppositio aut primo aspectu probabilitate magis desti- 
tuta fuit, aut levioribus, ne dicamus falsioribus argumentis comprobata est. Hypothesis autem 
haec est. Sopbronius quidam nonnullas particulas Hieronymi versionis V. T. de Hebraeo 
factae Graece transtulit. 21 Responsio. Esto; sed in his non includitur Geneseos liber, ad 



19 Syri nostri lectiones ad Psalmos recensuit et a ver- Einleitung in das A. T. pp. 412-415 ed. 3 tine . ° Eich- 

sione Syrorum simplici abjudicavit Dathius in Praef. ad horn ibid. p. 4 1 3 : " Ausser allem Zweifel hat eie Doder- 

Psalt. Syr. pp. xvi — xxi, qui tamen nostra exempla eilentio lein gesetzt." M Hieron. de Viris lllustribus CXXXIV 

praeteriit. » Vid. Perles Meletemata Peschittoniana, (Opp. T. II, p. 95 1) : " Sophronius vir apprime eruditus . . . 

Vratisl. 1859, p. 51. 21 J. S. Semler Vorbereitung etc. de Virginitate quoque ad Eustochium, et vitam Hilarionis 

P. I, pp. 382-394, laudante sed reclamante Dathio in Praef. monachi, opuscula mea, in Graecum eleganti sermone trans- 

ad Psalt. Syr. pp. xx, xxi. ffl Doderlein Quis sit 6 Svpos tulit; Psalterium quoque et Prophetas, quos nos de He- 

V. T. Graecus interpres, Altdorf. 1772. Libellum, quem braeo in Latiuum vertiinus." 
nobis inspicere non contigit, fusius descripsit Eichhorn in 



lxxx PROLEGOMENA IN HEXAPLA OMGENIS. 

quem lectiones Syri nostri in primis notantur. — Hujus versionis fragmenta sub nomine τοΰ 
Σύρου a Scriptoribus ecclesiasticis Didymo, Diodoro, ceteris allegantur, quos omnes aut Hiero- 
nymi aequales fuisse, aut post eum vixisse constat. Resp. Negamus, quod ad Melitonem 
attinet, qui saeculo secundo non recentior fuit. — Syri nomen huic versioni ideo impositum eet, 
quia Hieronymus auctor ejus diu in solitudine, quae in Syriae finibus est, vixit; vel quia 
veraio Bibliorum Hieronymiana apud Syros magna existimatione fruebatur. Resp. At enim- 
vero quid est cur auctorem versionis cum plausu acceptae proprio nomine inter omnes celebri 
appellare noluerint? aut cur Syri nominis, ex loco commorationis ejus Hieronymo impositi, 
neque apud ipsum neque apud alioe scriptores mentio fiat 1 ? — Utut sit, negari non potest, 
aequalem ejus Theodorum MopsuesteDum in scripto quodam a Photio servato Hieronymum 
sub titulo Άράμ, hoc est, τοΰ Σύρου , designasse. 25 Resp. In loco Photii non alium haereseos 
antesignanum quam Hieronymum, neque aliam Bibliorum versionem quam illius Latinam 
intelligi poese, viris eruditis Allixio, Caveo, Hodio 26 (qui tamen in hoc loco nullum τοΰ Σύρου 
indicium odorati sunt) libenter concedimus. Ex his Caveus 27 opinatur ideo Hieronymum 
Aram ficto nomine appellari, quia in Syria majorem vitae partem transegit, ibique et libros, 
quoe impugoat Mopsuestenus, scripsit, et Scripturas ex Hebraeo convertit. Cui opinioni objici 
potest, primum, nomen Άράμ non Syrum sed Syriam deDotare; deinde hoc ipsum Syriae 
nomen apud recentiores Syros ita inusitatum fuisse, ut adeo de significatione ejus dubitaront j 38 
postremo ecquis putet Theodorum Syrum adversario suo tale cognomen quasi infamiae notam 
inusturum essel Potius crediderimus eum in hoc nomine etymologicas rationes respexisse, 
juxta quas Άράμ Superbus ille (^IO) sonat. Praeiverat Basilius in expositione allegorica loci 
Jesai. vii. 2, de consensu Aram et Ephraim: Ήγοΰμαι τοίνυν τον μεν επαφόμενον tjj σοφία τοΰ 
αιώνος τούτου κατά της γνώσεως τοΰ θεοΰ λόγον δηλοΰσθαι διά τον Άράμ' ερμηνεύεται γάρ ό Άράμ, 
μετέωρος . . . μετέωρος δε, και δια την οϊησιν και το άλαζονικον αύτοΰ επαρμα; 29 quae epitheta ad reli- 
quam Theodori vituperationem apprime quadrant. 

Sed prolusionie satis. Veniamus ad illud in quo summa disputationis versatur, num 
lectiones τοΰ Σύρου Hieronymi versionem Latinam Graecitate donatam referant, necne. Eich- 
hornius ad hanc conspirationem probandam octodecim exempla appellat; e quibus decem 
nullius vel levissimi momenti sunt; verbi causa, Psal. lxvii. 3 : Οι άλλοι πάντες ερμηνευται, και ό 
'Εβραίος, καϊ ό Σύρος- ασεβείς. Hieron. : impii. Psal. cxii. ι : Ά. Σ. θ. και ό Σύρος- δοΰλοι. 



* Photius in Biblioth. Cod 177 (227 ed. Hoeschelii): Παλαιστίνου βιβλιοθηκαι, ύποπλαττόμ<νον <ύρ«ν καϊ άπώσασθαι 

Διαπ,ραύκται μίν αύτψ (Theodoro) 6 πρ6, αυτού, (τον, λέοντα, μίν τη, θ*ία, καϊ παλαιά, γραφή,, ήν ο'ι ίβδομήκοντα συν ( ληλυθότ<, 

φύση κα\ ού γνώμη πταίην τού, άνθρωπου,) άγων * λόγοι, πίντ*. ίκδ,δώκασι μπάφρασιν, καϊ δή κα\ την Συμμάχου κα\ Ακύλα κα\ 

προ, δί τοΐ -r άπό τη, δύσ,ω, τούτο τό νόσημα νποσηκάτα, γράφκι των άλλων Ιδίαν δί τίνα καϊ καινην ίπαρθήναι συντάξαι' μητ* την 

τό βφλίον. ίν κα\ τη, α'ιρίσ,ω, άρχηγον λίγ,ι γ,νίσθαι, hOtm Εβραίων, ωσπ*ρ ίκύνοι, ίκ παιδό, άσκηθίντα, μητ* τον τη, θ ( ία, 

μίν άρμώμ,νον, το'ι, δ* τη, ανατολή, ίπιχωριάζοντα τόποι,, και γραφή, νοίν ίκδιδαχθίντα, Εβραίων δί τισι των χαμαιτπτων 

συντάττοντα λόγου, ύπίρ τη, καινοποιηθήση, αύτψ αίρίση*,, δια- iavrbv *'κδ<δωκότα, ίκήθ*ν θαρρήσαι Ιδίαν ϊκδοσιν άναγράφην. 

πίμπίΐν τού το πατρψ,ν ίδαφο, οίκούσιν, ύφ' hv και πολλού, 2β Hodius De Bibliorum Textibus, ρ. 630. w Vid. 

ίκιίσι προ, το oU«lov φρόνημα ίλκύσαι, ω, καϊ ίκκλησία, 5λα, τοΰ ejus Ilist. Lit. Script. Ecdes, ρ. 759. ** Vid. Gesen. 

άτοπηματο, πληρωθηναι. Άραμ 6i τύν άρχηγύν αυτών ού γί,ρ Thes. Liny. Hebr. ρ. 1 52. 2β S. Basil. Μ. Ορρ. Τ. Ι, 

ίχ•» σαφώ, ηπύν, «Γτ« όνομάζ*ι, t'iTt ίπηνομάζίΐ' τούτον δί πίμ- \κ 52 Ι D. 
wror ιύαγγίλιον προσαναπλάσαι λ*γ€ΐ, ό> τα'ι, τού Ει'σ*/3ίου τον 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA OMGENIS. lxxxi 

Hieron. : servi. Ezech. xliii. 2: Ό 'Εβραίος καϊ 6 Σύρος• ώς φωνή υδάτων πολλών. Hieron. : quari 
vox aquarum multarum. Tria falsa sunt; videlicet Jerem. viii. 6: Unusquisque aversus est 
in cursibus suis. Ό Σύρος' πάντες rfj γνώμυ αυτών πορεύονται. Hieron. : Omnes conversi sunt 
ad cursum suvm. Jerem. xxxi. 2 : Ά. Σ. θ. χάριν. Ό Σύρος και ό 'Εβραίος- οίκτιρμόν. Hieron. : 
gratiam. Jerem. lii. 1 8 : Ό Σύρος• νιπτήρας ποδών. HieroD. : lebetes. Restant bonae frugis 
quinque, quae sunt : Psal. xviii. 5 : Ά. τω ήλίω εθετο σκήνωμα kv αύτοΐς. Ό Σύρος' εν αύτοΐς εθετο 
του ηλίου το σκήνωμα. Hieron. : Soli posuit tabemaculum in eis. Hic Hieronymum Graeca 
Aquilae vertisse certissimum est; Syrum autem Latina Hieronymi non ita. Idem dictum sit de 
eecundo loco Psal. lix. IO, ubi Ά. λεβης λουτρού μου. Ό Σύρος• κάδος της πλύσεως μου. ΗίβΓΟΠ. : 
olla lavacri mei. Tertius locus est Jerem. viii. 6 : Ό Σύρος• ώς ΐππος ορμών εις πόλεμον. Hieron. : 
quasi equus impetu vadens in praelio ; ex imitatione Symmachi, ut videtur, qui vertit : ώς 
ΐππος όρμων kv πολεμώ. Quartum exemplum est Jerem. xii. 12: Ό Σύρος• επι πάσαν ατραπών. 
Hieron. : super omnes vias. Quintum Ezech. xliv. 20: Ό Σύρος• (και τας κόμας αυτών) ού θρε- 
ψουσι. Hieron. : neque comam nutrient (Hebr. promittent). His exemplis noa pro nostra 
liberalitate astruimus Gen. viii. 7. xxxi. 7. xxxvii. 2. xxxviii. 29. xxxix. 2. Exod. iv. 10. 
3 Reg. xii. 10. Jerem. xxx. 20. xlviii. 33. Ezech. xlvii. 9; quorum in uno et altero (e.g. Jerem. 
xlviii. 33: Ό Σύρος• ούκετι οι ληνοβατοΰντες κελεύσουσι λέγοντες, ία, ίά. Hieron. : Nequaquam 
calcator uvae solitum celeuma cantabit) facilius crediderimuB Hieronymum τον Σύρον, quam 
hunc illum aate oculos habuisse. 

Sed alteram partem audiamus, exempla scilicet, in quibus inter Syrum nostrum et Hiero- 
nymum dissensio manifesta deprehendatur. Talia sunt: Gen. xvii. 14: Ό Σύρος• πάς 8y ού 
περιτεμνει (τήν σάρκα τής άκροβυστίας αύτοΰ). Hieron. : cujus praeputii caro circumcisa non 
fuerit. Gen. xxii. 13: Ό Σύρος• κρεμάμενον kv σαβίκ. Hieron.: inter vepres haerentem. Gen. 
xxvii. 40: Ό -Σύρος• si resipueris. Hieron. : cum excutias. Gen. xli. 45: Ό Σύρος• είδώς τα 
κρυπτά. ΗίβΓΟΤΙ. : Salvatorem rnundi. Gen. xlv. 32: Ό Σύρος• πέντε ζυγάς στολών και διακόσιους 
χρυσίνους. Hieron.: trecentos argenteos cum quinque stolis optimis. Gen. xlix. 3: Ό Σύρος• 
επλανήθης ώς ύδωρ, μη παραμείντ)ς. Hieron. : Effusus es sicut aqua, non crescas. Jesai. vii. 18 : 
Ό Σύρος• σφηκί. Hieron. : αρχ. Jerem. i. 11: Ό Σύρος• άμυγδαλίνην. Hieron. : vigilantem. 
Jerem. xii. 5 : Ό Σύρος• πώς περάσεις τον Ίορδάνην πλημμυροΰντα; ΗίβΓΟΠ.: Quid fades in 
superbia Jordanis? (Etiam h. 1. Hieronymus versionis του Σύρου notitiam habuisse vide- 
tur; nam in Commentario enarrat: Quid actura es, si Jordanem transieris, et gurgites 
eju8 sustinueris f ) Jerem. xvii. 6: Ό Σύρος- εν φωλεοΐς. Hieron. : in siccitate. Jerem. 
xxiii. 6: Ό Σύρος• κύριε, δικαίωσον ημάς. Hieron. : Dominns justus noeter. Jerem. xlvi. 1 7 : 
Ό Σύρος• ταράττων και καιρούς παραφερων. Hieron.: tumultum adduxit tempus. Jerem. 
xlviii. 31: Ό Σύρος- κεφαλαϊ αυτών κεκαρμεναι κ. τ. ε. ΗίβΓοη.: ad viros muri fictilis. Thren. 
i. 12, 22: Ό Σύρος- έθλιψε ... θλΐψον αυτούς ώς εθλιψάς με. ΗίβΓΟΠ.: vindemiavit . . . vin- 
demia eos eicut vindemiasti me. Thren. iii. 16 : Ό Σύρος- εν πέτρα. Hieron. : ad nuinerum. 
Ezech. xlv. 24: Ό Σύρος• ήμίναν. ΗίβΓΟΠ.: hin. Dan. ii. 2: Ό Σύρος συντόμως λέγει- τους 
σοφούς τής Βαβυλώνος. Hieron. : harioli, magi et malefici. Ex his exeraplis, selectis tantum 
(nam universa afferre infinitum foret) judicent lectores, quam temere statuerint VV. DD., 



Ixxxli PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

Syrum nostrum et Hieronymum ut plurimum ad amussim inter se consentire; ubi autem 
dissentiunt, si non re ipm oetendi, certe probabiliter conjici potest, in talibus locis genuinum 
versionift Hieronymianae textum periisse. 90 

Refutatis, nisi noe omnia fallunt, aliorum opinionibus, jam ipsi de quaestione, quis sit 
ό Σύρος, quid sentiamus paucis liceat exponere. Natione Syrus fuit; nomen ejus ignoratur. 
Quaeritur utrum versionem suam nativo sermone concinnaverit, unde Patres Graeci lectiones 
sub Syri nomine allegatas pro se quisque Graecas facerent; an ipse (quod Syris patrium fuit) 
utriusque linguae doctus, novam versionem Graecam, adhibita etiam versione Syriaca sim- 
plici, instituerit. Ad posteriorem sententiam (quae et nostra est) defendendam Montefalconius 
testem citat Ezech. viii. 16, ubi Hebraeum d9w Syrus κιγκλίδα ( = κάγκΧΧον) vertit, quam 
vocem nonnisi ex versione Graeca sumi potuisse opinatur. Sed quidni ut JL^lo pro κάγκ&Χον, 
etiam ) t ^- ■ - ~ pro κιγκΧΪ? Syris in usu fuisse crediderimus ? Majoris, immo maximi momenti 
eet locus Gen. xxxix. 2, ad quam Diodorus notat: ty γαρ, φησιν, άνηρ επιτυγχάνων (Syro-hex. 
-^^?. Cf. Prov. xii. 27 in LXX et Syro-hex.) ή κατά. τον Σύρον, κατ€υο$ούμ€νο? (-^j» Psal. 
xxxvi. 7 in Syro-hex.). Quod si Diodorus lectionem τον Σύρου ex Syriaco fonte hausisset, 
Graecamque de suo fecisset, quomodo affirmare potuisset, Syrum κατ€υοδούμ€νος vertisse, non 
επιτυγχάνων, cum utraque vox Graeca uno eodemque vocabulo Syriaco exprimatur \ Etiam 
stylus Syri nostri anonymi Graecam potius quam Syriacam originem arguit; e. g. Jerem. 
xlviii. 33 : ούκίτι οι Χηνοβατοϋντίϊ ΚΕΛΕΥΣΟΥΣΙ Χίγοντζς, ia } ia ; ubi VOX KtXwtiv, celeusma 
canere, 31 ad exquisitissimam Graecitatem pertinet. 

III. Quid 8lbi velit το Σαμαρζίτικόν. 

Samaritanorum Biblia duplicem Hexaplis nostris amplificationem contulerunt: primum 
ex parte textus Hebraeo-Samaritani, quatenus Hebraeo plenior est; deinde per versionem 
quandam Samaritanam, cujus lectiones Graecae cum titulo του Σαμαρ^ιτικοΰ m. scholiis hexa- 
plaribus afferuntur. Utriusque autem generis accessiones ad solum Pentateuchum pertinere 
per ee intelligitur. 

1. Quod ad textum Hebraeo-Samaritanum attinet, qui Paulo Telensi I~sj*ju*,? »«, editio 
Samaritanorum, audit, haec habet Auctor Epistolae versioni Harethi praemissae : " Collatua 
est etiam liber Legis, qui in manibus Judaeorum reperitur, cum eo qui apud Saraaritanos 
habetur. Reperitur autem in codicibus Samaritanis redundantia quaedam et repetitio ultra 
illud quod recipiunt Judaei ; quae vel in unaquaque pagina infra textum, vel ad calcem libri 
notata, uti lecturus et percepturus es συν 0eo>." 32 Ex his repetitionibus, quae libris Exodi, 
Numerorura et Deuteronomii peculiares sunt, nonnullae prostant in Codd. 85, 130, in margine, 
eine asteriscis aut obelis; 33 plenior vero et perfectior earum notitia debetur versioni Syro- 
* % 

90 Verba sunt Eichhornii in Einleitung in das A. T. xxxiv. 7. 81 Cf. Hex. ad Exod. xxxii. 18. 3a White 

p. 413. Obiter monemus, Hieronymi versionia lectiones (Rev. Joeeph) Letter etc. p. 24. M Vid. Hex. ad Num. 

Graece redditas hic illic in echoliie reperiri, praemisso xiv. 45. xxi. 11,13. xxviii. i. xxxi. 20. 
indice, Ό ΛοτΙ^ογ. Vid. Hex. ad Gen. xlix. 9. Deut 






PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENJS. Ixxxiii 

hexaplari, iu qua juxta Harethi relationem infra textum, semel tantum (Deut. v. 31) ad calcem 
libri leguntur, cum scholio hujusmodi : " Haec in editione Samaritana tantum posita sunt," 
praemissa quoque nota Origeniana, quae non ubique eadem est. Scilicet in Exodo asterisco 
vel asteriscis notantur, cum vel sine metobelo in fine (exceptis locis Cap. xi. 7. xxvi. 38, ubi 
casu, ut videtur, abest asteriscus) ; in Numeris vero pro asterisco obelus formae peculiaris (-h) 
praeponitur, Bemel tantum (Cap. x. 10) cum metobelo in fine; in tribus autem locis (Cap. 
xiv. 40, 45. xxi. 20) obelus casu omittitur. Cum vero neque obelus neque asteriscus cum 
Origenis instituto conveniat, uterque fortasse excusari potest ; asteriscus, quia verba sic notata 
non leguntur in LXX ; obelus, quia non exstant in Hebraeo. Syrum autem interpretem has 
lectiones non e textu Hebraeo-Samaritano, sed e lectionibus Graecis id margine librorum hexa- 
plarium adhuc exstantibus sumpsisse, diserte testatur subscriptio Exodi in versione Syro- 
hexaplari, ipsa, ut fieri solet, ex Graeco libro desumpta; 34 ex qua probabiliter conjiciat aliquis, 
Origenem ipsum lectiones Hebraeo- Samaritanas in usum operis sui Graecas fecisse, eique 
auctori vindicandum esse scholium in margine Codd. 85, 130 ad Num. xiii. 1 appictum: Kal 
τούτων μνημονεύει kv τοις πρώτοι? του Αεντερονομίον, ά και αύτα, εκ τον των Σαμαρειτών Εβραϊκού μετε- 
βάλομεν καταλλήλως Tjj των Ο' ερμηνεία τί} kv τω Αεντερονομίω φερομένη. 

2. Transeamus ad lectiones quibus praeponitur titulus, Τδ Σαμαρειτικον, quaeque ejusdem 
generis sunt cum iis quae τον Έβραΐον et τον Σνρον auctores sibi vindicant. Harum summa 
totalis, si recte eas numeravimus, est quadragmta tres, praeter quatuor anonymas (Lev. iv. 15. 
vii. 35. Num. v. 18. xxi. 11) quae ad eundem interpretem probabiliter pertinent. Earum 
recensio, paullo correctior ea quam in Appendice ad Pentateuchum (T. I, pp. 329, 330) exhi- 
buimus, haec est: Gen. iv. 8. v. 25. xliv. 5. xlix. 15, 23, 24. 1. 19. Exod. viii. 21. x. 7 (bis). 
xii. 42. xiii. 13. xiv. 15, 20. xvi. 31. xxiii. 16. xxvi. 5. xxviii. 4. xxxii. 18. xxxvii. 2. Lev. 
i. 15. viii. 15. xiii. 8, 51. xv. 3. xx. 20. xxv. 5, 25. xxvi. 24, 41, 43. xxvii. 14. Num. iv. 25. 
vii. 3. xiii. 33. xviii. 7. xxix. 1, 35. xxxi. 16, 18, 26. xxxii. 12. Deut. xxxii. 8. Originem 
harum lectionura partim in praedicta appendice, partim in annotatione ad singulos locos inda- 
gavimus, facta earum cum versione Chaldaeo-Samaritana (quae dicitur) a Briano Waltono 
edita comparatione. Summa investigationis haec est. Ε qnadraginta tribus lectionibus tri- 
ginta sex cum dicta versione aut accurate consentiunt, aut sine magna difficultate conciliari 
possunt. Bestant septem tantum loca, videlicet Gen. v. 25. xlix. 15. 1. 19. Exod. xiii. 13. 
xvi. 31. Lev. xv. 3. xxv. 5, 35 in quibus lectio τον Σαμαρςιτικον a versione Chaldaeo-Samaritaiia, 
saltem qualis ad nostra tempora devenerit, plus minus recedit. 36 Hanc autem qualeincunque 



84 Vid. Ceriani Mon. Sac. et Prof. T. II, p. 153. ω Ex puto, quod quura ibi [apud Nobil.] in Genesi quater fiat 

his locis fOrtasee eximendus est Gen. xlix. 15, ubi Sama- mentio τοϋ Σαμαρατικοϋ, bis a nostrie discordant exem- 

ritana D3"iB D^N? aliter verti posse, ad ministraiidum plaria ; in Exodo undecies, ubi quinquies divei-sa sunt ; in 

paetor, observat Edmundus Castellus in Animadvertnonibus Levitico etiam uudecies, et discordaut quater ; in Numeris 

Samariticis in Pentateuchum, p. 6 (Waltoni Bibl. Polygl. T. novies, et semel tantum dissentiunt ; in Deuteronomio 

VI, Soct. V). 3β Α nostra paulum discrepat computatio n>entio nulla. Per τ6 Σημαραηκον auteui scmper intelli- 

Castelli 1. c. ρ. 1 1 : " Atque liic miuime praetereunduui gitur versio Chaldaeo-Sainaritaua, uon textus Hebraeo- 

m 2 



Ixxxiv PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

discrepantiam non sufficere ad diluendam conclusionem quae ex generali duarum versionum 
consensu inferatur, candidus lector, ni fallimur, nobiscum agnoscet. 37 



CAPUT IX. 



De Luciani editione. 

I. Quomodo Luciani editio ad Hexapla pertineat. II. Quid de Luciano et ejus editione a veteribus traditum sit. 
III. Quinam Bibliorum Graecorum codices Luciani editionem prae se ferant. IV. De Luciani editionis scopo 
et indole. V. De Lucianeae recensionis versione Syriaca. VI. De versione Joannis Josephi. 

I. Quomodo Luciani editio ad Hexapla pertineat. 

Quaestio de Luciani versionis LXXviralis editione sive recensione usque adhuc in Pro- 
legomenie ad istam versionem potius quam ad Origenis Hexapla tractari solita est. Itaque 
anteceseor noster in Praeliminaribus suis Luciani nullam omnino mentionem fecit, ne quidem 
ubi de notis ad Hexapla spectantibus (inter quas est λ, Nostri nominis abbreviatio) ex pro- 
posito disserit. Primum igitur, qualis sit inter Luciani opus et nostrum institutum affinitas 
non abs re erit declarare. 

Luciani editio ad Hexapla nostra non alio modo pertinet, quam Hebraei, Syri et Sama- 
ritani selectae lectiones; quas omnes non in opere Origenis archetypo per sex columnas 
descripto, sed in margine exemplarium versionis των Ο' hexaplaris inclusas fuisse credibile est. 
Hujusmodi sunt exemplaria quae interpreti Syro-hexaplari ad manum fuerunt, de cujus insti- 
tuto Auctor Epistolae versioni ejus Arabicae praemissae haec inter alia praefatus est : " Con- 
tulit iii8iiper inter se exemplaria ista Hebraica summa cura Lucianus, et siquid vel deficiens 
vel redundans deprehenderet, illud in locum suum restituit, particulae quam emendavit initiali 

•:• * 

Samaritanue." v Eichhornium (Einleitung in das chronii, a Montefalconio et Eichhornio male mulcata, sic 

A.T. p. 418) «Ί αμηχανία» egit alius interpres anonymus, legenda et distinguenda sunt: 6 μίν Έλλ^ό*, ποίησα 

6 'Ελληνικυς dictUB, bis, ut ait, a Polychronio memoratus, βΐρισμόν, άπ6 τον τίλους Λρηκ(ν' 6 dc 'Εβραίος άπο τοΰ πράγ- 

videlicet ad Job. xiv. 8 : 6 μ*ν 'Ελληνικός, από του τίλονς, paros, 7το»ήσ« καρπόν ; in utroque, ut et in Hex. ad Gen. 

ιΐρηΜ 6 6* Εβραίος, από τοΰ πράγματος ποιησ*ι καρπόν; xlix. 5, 6, 6 Ελληνικός est versio Graeca των Ο', etiam ό 

et ad Ezech. xlvii. 8: 6 bt Έβραίιος, *π\ δυσμάς, φησίν . . . Έλλην (Hex. ad Num. χ. 29. Jerem. xxxi. β) et η 'Ελληνική 

louuv ii το αυτό πως και 6 Ελληνικός σήμαιναν, προσθίΐς τό, (Hex. ad Gen. viii. 7) dicta. 
ήρχ*το ΐως άτι την θάλασσα». Ιη priore loco verba Poly- 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. Ixxxv 

nominiR praefati litera apposita, scilicet litera Lam." Et paulo post : " Quodcunque nota 
libroa Hebraicos denotante est eignatum, scilicet Ain, Be et Ra, illud scias in textu Hebraico 
reperiri; sin vero litera Elifin textu vel ad marginem, illud apud Aquilam lectum; si litera 
Sin, a Symmacho sumptum ; litera Θ, a Theodotione ; si E, He, e versione Quinta ; si litera 
<r Vaw y e Sexta. Quod si adscribantur literae Elif> Vaw et Ea, ipsa esse Origenis ; si demum 
litera Lam, Λ, Luciani esse." 1 Juxta hunc auctorem una cum ceteris notis, <-»-**, /, jx>. t, «. β, 
*©/, quae in margine versionis Syro-hexaplaris occurrunt, etiam iii literam ^ quibusdam 
lectionibus praemissam incidere expectaremus. Quod tamen, saltem quod ad Codicem Am- 
brosiauum et Britannicos attinet, secus est; in quibus praeter Aquilae et ceterorum lectionee 
aliae anonymae passim obviae sunt, Luciani vero nomine praenotata ne una quidem. Sed 
feliciter evenit, ut ia libro IV Regum Codex Parisiensis eigli deperditi ^ certissima indicia 
prae se ferret. Loca sunt Cap. ix. 9, 28. x. 24, 25. xi. 1. xxiii. 33, 35, ad quae Critici in 
diversas de hac novitate sententias abierunt. Bmnsius quidem opinabatur se in describendo 
codice errasse, et ^ pro ^, h. e. Έ,βρ., pinxisse. Bugatus in Monito ad Dauielem, p. 166, β 
codicis sui analogia, altero ne inspecto quidem, temere statuit literam esse Gomal ( = 0/ rpus) 
quae in scriptura Estranghelo ab altera haud ita multum abest. Sed ex testimonio Ceriani 
nostri, qui codicem denuo retractavit, litera est evidentissime Lomad, eaque initialis non 
Graeci vocabuli Αοιποϊ (quae Hassii conjectura fuit, repugnante Syri nostri usu) sed Syri 
nominis ^ojJu^dqJ^, Awiciavbs, quem per hanc literam designari solitum esse diserte testatur 
Arabs noster. 

Ε Graecis auctoribus cum Arabe consentit Theodoretus in Dissertatione MS. in Prophetas 
et Editiones? quae ad summam non multum distare videtur ab opusculo ejusdem argumenti 
in Auctario ad Tom. I Operum Theodoreti, 3 sed notulara habet minime contemnendam, quam 
in edito frustra quaesieris : Ίστέον δ\ δτι οπού το ο μ^τα, εγκαρσίου διαστολής ςύρζθτ}, των Ο' υπάρχει 
€κ8οσι$' οπού Sk τό α, 'Ακύλα• έν ω δ* τόπω το σ, 'Συμμάχου' και kv oh χωρίοις τό ν, θ^οδοτίωνος' και 
αΰ πάλιν οπού το e, πέμπτη' και et? α το άπόσημον f, €κτψ kv oh δζ το \, μέσον Ζχον το ο, Αουκιανοϋ- 
οπού δ\ το ϊ μ€τά, του ω, Ιωάννου Ίωσήπου' οι δ* ^ ^ ^ την συμψωνίαν των έκδοτων παρ^μφαίνουσι.* 
De Joanne Joaepho alio loco videbimus; quod vero ad siglum λ attinet, quod in marginibus 
librorum hexaplarium frequens est, nota ambiguae significatioiiis est, ut utrum Lucianm an 
Rdiqui interpretes (Αοιποϊ) per eam indicetur incertum sit. Exempli gratia: Hodius affirmat, 
ad oram Codicis Barberini juxta Waltoni collationem Luciani editionem per notulam λ octies 
citari, videlicet Amos iii. 12. Micb. vii. 2. Joel. ii. 3. Jon. i. 6. Zeph. i. 12. Hag. i. 10. Mal. i. 6. 
iii. 10; in quibus tamen omnibus locis Montefalconius non Luciano, quem in toto opere suo 
ne nominat quidem, sed τοις λοιποϊς lectionem bac notula insignitani vindicat. 6 Ambiguitas eo 



1 White (Rev. Joseph) Letter etc. p. 25. * Apud Jo. Codicis MS. quam optimi et antiquissimi, in quo Pro- 

Phelippaeura Praef. in Oseam. Libri titulus est: Oseas phetae omnes continentur, quem JSminentissirmis Cardi• 

primvs inter Prophelaa Commentariis illustratus, auctore nalis Rupefncaldius e Bibliotheca sua nobis utendum tt 

Joanne Phelippaeo Societatis Jesu, Lutet. Paris. 1636; excudendum dedit. 3 Theodoret. Opp. T. V, pp. 71-82. 

praefationis autem : Praefatio de Interpretaiionibue Bibli- * Jo. Phelippaei Praef. in Oseam, §. 20. 6 Etiam nos, 

orum Graecis, earumque variis correctionibus, cccasione ut in re nondum satis coniperta, in majore Hexaplorum 



Ixxxvi PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

major fit, quia in talibus locie ex compositione operis Luciaiiei necessario consequitur, ut lectio 
t^jus et reliquorum interpretum una eademque sit. 



II. Quid de Luciano et ejus editione α veteribus traditum sit. 

Exeunte saeculo III Lucianus, Ecclesiae Antiochenae presbyter, ex aliis Graecis transla- 
tionibus inter se collatis, et ex ipso textu Hebraico, versionem των Ο' recognovit et emendavit 
in tantiun ut pro nova editione habeatur illius recensio. Sic Suidas s. ν. Κουκιανος 6 μάρτυς : 
Ούτος τάς ΐ€ράς βίβλους θ(ασάμ(νος πολύ το ν66ον (ίσδζξαμένας, του ye χρόνου λυμηναμίνου πολλά των 
iv αύταΐς, και της συνεχούς άψ ίτίρων tis Ζτ(ρα μ^ταθίσ^ως, και μίντοι και τίνων ανθρώπων πονηρότατων, 
οΐ του Ελληνισμού προ(ΐστήκ(σαν, παρατρίψαι τον ίν αύται? θέλησάντων νουν, καϊ πολύ το κίβδηλον 
Ινσκιυασαμίνων, αύτος άπάσας άναλαβων Ικ τής'Εβραΐδος επαν^νεώσατο γλώττης, η* ν και αυτήν ΐς τα, 
μάλιστα ην ήκριβωκως, πόνον τη επανορθώσει πλΰστον (ίσ€ν(γκάμ€νος. Septimam ejus editionem 
appellant Theodoretus 6 et alii, nescientes nimirum, ait Hodius, 7 exstitisse Septimam quandam 
in Hexaplis Origenianis ; quae eorum ignoratio (obiter dictum sit) contra existentiam Sep- 
timae editionis bexaplaris non leve est argumentum. Iidem tradunt, Luciani opus, ipflius 
manu exaratum, post mortem ejus Nicomediae (ubi martyrium passus est postridie feeti Epi- 
phaniae A.D. 312) imperante Constantino Magno, in pariete turriculae calce circumlito 
inventam esse. Utut hoc sit, paulo post initium saeculi IV editionem Lucianeam ab Ecclesiis 
Constantinopolita et Antiocbena approbatam usuque communi receptam esse, testis locuple- 
tis8imus est Hieronymus, qui in Apologia adversus Rufinum distincte tradit : " Alexandria et 
Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem; Constantinopolis usque ad Anti- 
ochiam Luciani Martyris exemplaria probat; mediae inter has provinciae Palaestinos codices 
legunt, quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilus vulgaverunt ; totusque orbis hac 
inter se trifaria varietate compugnat." 8 Idem in Epistola ad Sunniam et Fretelam : " Sciatis 
aliam esse editionem, quam Origenes et Caesariensis Eusebius, omnesque Graeciae tractatores 
Κοινην, id est, communem appellaut, atque Vulgatam, et a plerisque nunc Λουκιανός dicitur; 
aliam LXX interpretum, quae in έξαπλοΐς codicibus reperitur, et a nobis in Latinum sermonem 
fideliter versa est, et Jerosolymae atque in Orientis ecclesiis decantatur." 9 Ε quibus testi- 
moniis indubitate colligi potest, Luciani editionem non novam ex Hebraeo versionem fuisse, 
sed venerandae Seniorum versionis recensionem, sive ίπανόρθωσιν, Hebraeo convenientiorem• 
factam; ejusque reliquias inter varias quae feruntur textus LXXviralis recensiones adhuc 
investigari poese. 



noetrorum parte Luciani nomen tacuimus t donec poet Pro- νρνγτγραμμίναα ίκδυσισιν ίντνχων, ('γκύψας Μ κα\ nk 'Έβραϊ- 

phetae a nobia editos ad 4 Reg. ix. 9 provecti, de vera mm μ*τά άκριβΰας, τά \*ίπο*τα η και vtpirrtvovra και τοϋ κατα- 

Wgnificatione notae ^. certiores facti BUmus. β Opp. λόγου rijs αλι,&ίαρ πόρρω τυγχάνοντα διορθώσαμε tv rols 

Τ. V, ρ. 8l. Edito paulo pleniue Theodoretua MS. apud οίκύοις της γραφής χωρίον, «£«'8oto τοΓγ Χριστιανοί αδίλφοίϊ. 

Phelippaeum in Praef. ρ. xiv : 'Εβδόμη τ, ίκδοσΐς «'σ™ η του τ De Bibliorum Textibus, ρ. 6 2 f. 8 Hieron. Ορρ. Τ. II, 

άγιου Λουκιανού τοί ptyaXw άσκπτον κα\ μάρτυρος, όστις ra"it ρ. 522• 9 Hieron. Ορρ. Τ. Ι, ρ. 642. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. bxxvii 



III. Quinam Bibliorum Graecorum codices Luciani editionem prae se ferant. 

In hac inquisitione instituenda a IV Regum libro, in quo manifestissima recensionis 
Lucianeae insunt vestigia, initium faciamus. 

Cap. ix. 9: *l?OJf}• Ο', και δώσω. Sic Ed. Rom., sed, teste Syro-hex., haec est Luciani 
lectio, et genuina των Ο' versio est έπιδοΰναι, quae in Codd. III, XI, 44, 52, 74, aliis, hodie 
legitur. Codices qui cum Luciano faciunt, sunt 19, 82, 93, 108, et (quantum ex silentio Par- 
sonsii colligatur) eeptem alii. Cap. ix. 28: "ΊΓ1Ν eyj2. Ο', και ίπφίβασαν αυτόν. Λ. και 
άνήν^γκαν αυτόν (^o»cuxe|o ^). Sic Comp. (proculdubio e Cod. 108, quem e Bibliotheca Vati- 
cana mutuum acceperat illusti issimus Cardinalia Ximenes 10 ), Codd. 19 (cum άνήβασαν), 93, io8. 
Cap. x. 24 : ^23. Ο', ή ψυχή αυτού (αυτών Syrohex.). Λ. αύτοΰ. Etiam haec lectio est in 
Codd. 19, 82, 93, 108, sed praeterea in aliis omnibus, excepto Cod. 55. Cap. x. 25: ^733. 
Ο', ως συν€τ4\(σ€. Λ. (ως) συνςτίλςσαν. SlC (cum ποιουντ€ς pro ποιών) Comp., Codd. 1 9, 82, 93, 
Ιθ8. Cap. xi. i: ΠΏ ΠΏ ^3. Ο', οτι άπίθανίν ό υίος (Syro-hex. άπίθανον οι υΐοϊ) αυτής. Α. ότι 
απίθανων ό υίος αυτής. Hic quoque Luciani correctio in Ed. Rom. irrepsit, repugnantibus Ald., 
Cod. III, et septemdecim aliis, qui cum Syro-hex. faciunt. Cum Luciano autem consentiunt 
Codd. 19, 82, 93, 108, cum paucis aliis. Cap. xxiii. 33 : 3ΠΪ ^33"]. Ο', και Ικατον τάλαντα. 
Λ. κα\ δίκα τάλαντα. Luciani lectio est in Comp., Codd. 19, 56, 82, 93, 108, 246. Cap. 
XXlii. 35 : 'iS^VS. Ο', κατά την σνντίμησιν αύτοΰ. Λ. κατά δύναμιν αύτοΰ (οΛ..- ψ* Ι .^). Sic 
Comp., Codd. 19, 82, 93» ϊο 8 • 

Εχ hac omnium locorum, in quibus Lucianus nominatim appellatur, recensione certissime 
concluditur arcta propinquitas, ne dicamus identitas, inter Luciani editionem et Codd. 19, 82, 
93, 108. Hi autem quatuor codices cum Complutensi et per occasionem uno et altero alio, 
necnon lectionibus quibusdam, quae in margine versionis Syro-hexaplaris, tacito Luciani 
nomine, hic illic afferuntur, 11 per libros Regum, Paralipomenion, Esdrae et Nehemiae (ut cuique 
Hexapla nostra vel raptim inspicienti patebit 12 ) tam mirura in modum in certis lectionibus 
ab editione vulgata quasi conjuratione facta desciscunt, ut eos ad specialem quandam versionis 
LXXviralis receDsionem pertinere negari non possit. Hanc autem nullam aliam esse quam 
Lucianeam, praeter probationem ex usu Syro-hexaplari literae Lomad ductam, alio firmissimo 
argumento demonstrari potest, videlicet quod Chrysostomus et Theodoretus, quos Luciani 
editionem, ab Ecclesia Antiochena usu receptam, legisse consentaneum est, in hac Bibliorum 
parte citanda, spreto textu vulgari, cum eo qui in quatuor libris nostris continetur, accurate 

λ :• 

10 Vid. Vercellone Praefat. in Cod. Vat. α Maio editum, raliori, " Alia exempl." usi sumus (ut de hac ipsa recen- 

p. v. u Vid. Hex. ad 3 Reg. i. 8. iii. 22. v. 6. 4 Reg. sione Euseb. in Dem. Evang. p. 336 D: ως τίνα των am- 

ix. 5. xv. 11. xviii. 20. 12 Vid. Hex. ad 1 Reg. ί i(bis), -γράφων ϊχα; necuon Sebol. ad 4 Reg. xii. 10: tv τισιν ,• 

3> 5> 6, 7, 9, 12, 16, 23, 28. ii. 14, 20, 22, 23, 24, 28, 30, 31, quilms exemplaribus opponuntur τα άκριβίσηρα των mm- 

35, 36 (bis), praeter alia minoris momenti exempla ex -γράφων (Schol. ad 2 Reg. xxiv. 25), et τα αρχαία αντίγραφα 

apparatu Parsonsiano petenda. In talibus varietatibus (Schol. ad 3 Reg. xv. 23)), cujus loco hodie praetulerimus, 

afferendis, quasi in re ulterius examiuanda, formula gene- " Alia editio," ut Syrus noeter in scholio ad Jesai. ix. 6. 



Ixxxviii PROLEGOMENA IN HEXAPLA OEJGENIS. 

concinere solent. Etiara in divisione librorum Regum cum Diodoro et Tbeodoreto, qui librum 
tertium a Cap. ii. 12 incipiunt, faciunt Codd. 19, 82, 93, 108, 245. 

Transeamus ad Prophetas, in quibus Luciani recensio, nisi nos omnia fallunt, ea est quae 
in undecim libris Holmesio-Parsonsianis 22, 36, 48, 51, 62, 90, 93, 144, 147, 233, 308, necnon 
apud Chrysostomum et Theodoretum, et in lectionibus anonymis in margine Codicis Am- 
brosiani Syro-hexaplaris charactere medio pictis, consona voce continetur. Hic primum 
expendenda sunt loca XII Prophetarum, in quibus sub siglo ambiguo λ in margine Codicis 
Barberini Luciani nomen latere credibile est. In Jesaia et Jeremia vix reperitur haec notatio. 
In Ezech. iii. 26 Cod. 86 pingit: Ο/ Γ", και λ (non λοιποί, ut De Reg. exscripsit), ubi λ nil nisi 
Lucianus indicare potest, concinentibus Codd. 22, 36, 48, aliis. In Ezech. v. 2 (in Auctario) 
pro οπίσω αυτών solus Cod. 86 in textu : iv μίσω αυτών; in marg. autera: Ά. Σ. λ [Λουκιανό?] 
οπίσω αυτών. In Ezech. vi. 12 pro Ο/ λοιποί in codice, ni fallimur, est λ pro Λουκιανός; certe 
lectio π(ριλ€ΐφθ€ΐς est in Codd. 22, 36, 48, aliis. Postremo in Ezech. xxxiv. 15 Cod. 86 (teste 
Stepbanopoli) pingit: Ο/ Γ', λ [Λουκιανό?] ποιμανώ, et sic Codd. 22, 36, 48, alii. Restant loca 
Ezech. i. 9, 24. x. 5. xxvl 3, in quibus siglum λ ceteros interpretes denotare suadet tum aliorum 
testium assensus, tum codicum Lucianeorum lectionis, de qua agitur, repudiatio. Ex XII 
Propbetis in Mich. i. 1 5 ad Ισραήλ, quod in Hebraeo et textu LXXvirali recepto legitur, 
Cod. 86 in marg. notat: λ. Σιών. Ceteros interpretes eic vertisse prorsus incredibile est, 
itaque in Hexaplis ad loc. de aliis exeinplaribus cogitavimus ; nimc autem cum baec ipsa 
lectio in Codd. 22, 36, 51, aliis, reperiatur, de Luciano intelligere malimus. Ne longiores 
fiamus, editioni Lucianeae tribuimus lectiones, quae hoc siglo praenotantur, Joel. i. 12. ii. 3. 
Amos iii. 12. Obad. 3. Jon. i. 6. Habac. i. 5. Zepb. i. 5. Mal. i. 6; ceteris autem interpretibus 
Hos. ii. 5. Amos v. 12. Obad. 1. Mich. vii. 2. Zeph. i. 9, 10. Zacb. i. 8. iii. 1. ix. 10. Argii- 
rnentis quibus probavimus, recensionem quam referunt Codd. 22, 36, cet. vere Lucianeam esse, 
aliud, idque gravissimum, quasi cumulum addimus. Scilicet apud Ezecbielem sexcenties 
obvia est formula Tf\JV. *pb 9 pro qua in Ed. Rom.est κύριο? tantum; in Comp., Ald., Codd. III, 
XII, 26, 42, 49, aliis, κύριο? κύριο?; in Codd. 22, 36, 48, aliis, άδωναΐ κύριο?} 3 His autem diebus 
Uteras accepimus a Ceriani nostro, in quibus locuin aureum de Luciano, e codice quodam 
Syriaco a se olim exscriptum, nobis traosmisit. Hic autem Graece versus (e qua liugua trans- 
latus esse videtur) sic fere sonat : Έντ(ΰθ(ν Λουκιανό? δ φιλόπονο? ό &γιο? και μάρτυ?, και αύτο? 
σπου$ήν ποιησάμινο? πίρι τών 1(ρών γραφών, και διορθωσάμνο? ϊνθα και ϊνθα, t) καΐ ενάλλαξα? kvia? τών 
λίζ(ων ά? Mcvto οι προ αύτοΰ 4ρμην(υται, ίδών το Ονομα 'ΑΔΩΝΑΪ ίσω κύμίνον, και το όνομα ΚΥΡΙΟΣ 
ί£ω κύμινον, άμφότίρα σννάψα? και συνθά? αύτο? ούτω? έξϊδωκεν h τχ, διαθήκτ, fjv κατίλιπεν, ωστ€ € ύ Ρ €- 
θήναι iv αύττ} πολλαχου γ^γραμμίνον ΤΑΔΕ ΛΕΓΕΙ 'ΑΔΩΝΑΙ ΚΥΡΙΟΣ. 14 

Quod ad Octateuchum attinet, quaestio de Luciani recensione paulo obscurior est; nam 



Ad* MSS. ,2,159, fol. 3 θ2Γ.: -«^U^ ,ο Ue. «~ .^ ^o Jeo, yx^», )u^c, o« "u^c : ^X \L 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. lxxxix 

et codices qui eam referunt (qui sunt, ut videtur, 19, 108, 118) non tam evidenter e ceteris 
emicant quam in libris historicis et propheticis, et loca a Chrysostomo et Theodoreto ex eo 
excitata pauciora sunt quam ut rem controversam decidere possint. Etiara de Jobo, Psalmis 
et Salomonis scriptis ad diligentiorem quam nunc instituere vacat investigationem sententiam 
nostram reservamus; praesertim cum ex iis S. Scripturae libris, qui nullam dubitationem 
admittmit, quid sibi Lucianus in editione sua concinnanda proposuerit, et quam viam inierit, 
non difficile est intelligere. 



IV. De Luciani editionis scopo et indole. 

Luciano, ut vidimus, quamvis utriusque linguae scientiam habenti, non propositum fuit 
novam versionem Graecam de Hebraeo conficere, sed versionem existentem ab Ecclesia uni- 
versa probatam recognoscere, et archetypo congruentiorem reddere. In quo incepto cum 
magnua Origenes praecessisset, recensionem ejus cum textu των Ο' hexaplari aliquatenus ad 
verbum consentire non est quod miremur. Ne tamen Lucianum Origenis merum exscriptorem 
fuisse opinemur, obstant innumera loca in quibus lectionem hexaplarem aut prorsus rejicit, 
aut ad ueurn operis sui aptiorem facit. 18 In quo exsequendo viam quae nunc exponenda est 
iniisse videtur. 

1. Omissiones versionis LXXviralis ex aliis editionibus non sine quadam variatione sartas 
tectas facit. E. g. Jesai. xl. 7, 8 : O'. Vacat. Lucianus : 8rt πνεύμα κυρίου επνευσεν εις αύτ6• 
αληθώς όμοιος χόρτω ό λαός. έξηράνθη ό χόρτος, και το άνθος εξέπεσε ; ex Symmacho et Theodotione 
cum mutationibus όμοιος χόρτω pro χόρτος et καϊ το ά. εξ. pro εξ. το d. Jerem. xliv. 1 8 : Hex- 
apla : % και σπενδειν afofj σπονδάς Ί ; ex Aquila, ut videtur. Lucianus : και σπενδοντες ainfj 
σπονδάς ; scilicet quia praecesserat διελίπομεν θυμιώντες (non θυμιάν). Alia specimina sunt Jerem. 
x. 8-10. xvii. 1-4. Ezech. x. 14. xxxiii. 25, 26. 

2. Ut Hebraeae veritatis assertionem cum debita Seniorum veneratione conciliet, Noster 
ad duplices versiones confugere solet; cujus artificii exempla sunt: 1 Reg. xii. 2: Senex et 
canusfacttissumi^^)). Ο', γεγήρακα και καθήσομαι (VOBT)), Lucianus : γεγήρακα και πεπο- 
λίωμαι (fortasse ex Aquila) και καθήσομαι (κ του νυν (ex hoc tempore vitam otiosam degam, ad 
sensum apte, sed silente Hebraeo). 2 Paral. xiv. 11 : Π3 pN7 (sive per invalidos). Ο', και εν 
ολίγοις. Lucianus : ή εν ολίγοις oh ουκ εστίν Ισχύς. Jesai. ix. 6, ubi non eollicitata SeDiorum 
humili versione, μεγάλης βουλής άγγελος' άξω γαρ είρήνην κ. τ. i., Lucianus post άγγελος infert 
lectionera e ceteris interpretibus arcessitam, θαυμαστός, σύμβουλος κ. τ. 4. Jesai xxiv. 23 : Et 
erubescet luna, et jpudore afficietur sol. Ο', και τακήσεται ή πλίνθος, και πεσεΐται το τείχος; quibus 
retentis Lucianus e Symmacho addit: και εντραπήσεται ή σελήνη, και αίσχυνθήσεται ό ήλιος. 
Jerem. ν. γ : Etjurare feci (^?ΦΝϊ). Ο', και εχόρτασα (^StoW). Lucianus : και ωρκιζον αυτούς, 



16 Ιη Hex. ad Jerem. xxix. n, 1 2 codices ad Lucianeam recensionem pertinentea male a nobis libri hexaplares 
nuncupati sunt. 

τομ. 1. n 



xc PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

καϊ εχόρτασα αυτούς. Ezech. xxxi. ίο : Et elatum est cor ejus in altitudine ejus. Ο', και εΐδον εν 
τω ύψωθήναι αυτόν. LucianilS : και επήρθη ή καρδία αύτοΰ επί τω ΰψει αυτόν, και εΐδον εν τω ύψω- 
θήναι αυτόν. Ezech. XXXIV. 4 ' CY. και τδ κακώς έχον ουκ εσωματοποιήσατε. θ. καϊ το άρρωστον 
ουκ ίάσασθε. Luciaoue : καϊ τδ άρρωστον ουκ Ίάσασθε, και τέ κακώς ίχον ουκ '(-σωματοποιήσατε. 
Ezech. xlvii. 12: Non marcescet folium ejus 0^7^). Ο', ού μή παλαιωθή επ αύτοΰ. Lucianus : 
δ ούκ άπορρυήσεται το φύλλον αύτοΰ, και ού μή παλαιωθή επ' αύτοΰ. Et SIC centies. 

3. Α Luciani stylo non abhorrent aliae interpolationes, quae non nisi ad explicationem 
aut connexionem pertinent. Sic 2 Reg. xii. 1 in Hebraeo et LXX est tantum : και εΐπεν αύτώ- 
δύο ήσαν άνδρες κ. τ. i. ; in Luciani autem recensione : και εΐπεν αύτώ' άνάγγειλον δή μοι την κρίσιν 
ταύτην. δύο ήσαν άνδρες κ. τ Α. 3 R e g• χν • 2 3 : Ο'• πλην εν τω καιρώ τοΰ γήρως αύτοΰ επόνεσε 
(Lucianus: εποίησεν Άσά το πονηρον, καϊ επόνεσε) τους πόδας αύτοΰ. Jerem. xxxiv. II : Ο', και 
άπεστράφησαν μετά ταΰτα (Lucianus addit : μετά τδ άποστεΐλαι). Jerem. xliv. 1 9 : Hebr. et Ο'. 
και 5τι ήμεΐς εθυμιώμεν κ. τ. ε. Lucianus (propter sequentia, μη άνευ τών ανδρών ημών): και αϊ 
γυναίκες εΐπον και ότι ήμεΐς κ. τ. ε. Jerem. 1. 3 1 • Hebr. et Ο', ή ήμερα σου. Lucianus : 17 ήμ^ρα 
της πτώσεως σου. Thren. π. 7: Hebr. et Ο', ως εν ήμερα εορτής. Lucianus παραφράζει: ώς 
ψαλμον Αευιτών εν Tjj ήμερα εορτής. 

4. Quod ad singulas voces attinet, in libris Judicum, Regum, Paralipomencon et Nehemiae 
pro iis quae Senioribus arriseraiit, alias synonymas Noster affectare videtur. Hujusmodi sunt: 
εγενετο pro ην, γενήθητι pro εση, παρεγενετο pro ήλθεν, διεβη pro παρήλθεν, ήγαγε et εξήγαγε pro 
ήνεγκε et εξήνεγκε, επολεμησε pro παρετάξατο (UV02) t επελάβετό τίνος pro εκράτησε τίνα, εξήρε pro 
περιεΐλε, έκρινε pro εδίκασε, εξείλατο pro ερρύσατο, κατευθύνειν pro εύοδοΰν, ενετείλατο pro συνεταξεν, 
σπώμενος et εσπασμενος pro ελκών (ρομφαίαν), αλλόφυλοι pro ΦυλιστιεΙμ, συγγένεια pro δήμος, παιδά- 
ριον pro νεανίσκος et νεανίας, ύποζύγιον pro όνος, φυλή pro σκήπτρον, παντοκράτωρ pro σαβαωθ, 
φρόνησις et φρόνιμος pro σοφία et σοφός, δύναμις pro παράταξις (Ν22), δοΰλοι pro παίδες, αρρώστια 
pro μαλακία et νόσος (ν£[), σκεύη πολεμικά pro σκεύη παρατάξεως (ΠΏΓΠΏ), άρεστον pro αγαθόν, 
ε'κούσιος et εκουσιάζεσθαι pro πρόθυμος et προθυμεΐσθαι, εθυμώθη οργή pro ώργίσθη θυμώ ("lSN ^H), 
υγιαίνει pro ει ειρήνη (ΟίΤψΓΤ), μή μοι γένοιτο ρΓΟ ΐλεώς μοι 0? "Τ^γΠ). ^ χ ^ujusmodi muta- 
tionibus paene infinitis, quae in apparatu Parsonsiano reposita sunt, selectas tantum in opus 
nostrum condidimus. 16 

5. Sed ut Lucianeae editionis indoles evidentior fiat, comparationem ejus cum textu 
LXXvirali ad pericopam paulo longiorem 2 Reg. xxii. 2-12 instituamus. Haec autem ea ipsa 
est, quam Eichhornius 17 e Cod. Coislin. III (Holmesio 82) in speciinen versionis cujusdam 
Graecae deperditae edidit. 

LXX • LUCIANUS. 
(2) Κύριε, πέτρα μου, και όχύρωμά μου, και ίξαι- ( 2 ) 'Αγαπήσω σε, κύριε, ισχύς μου. κύριος στε- 
ρούμενος με εμοί. (3) ό θεός μου φύλαξ μου εσται ρεών με εκ θλίψεώς μου, και διασώζων με. (ζ) ό 
μοι, πεποιθώς εσομαι επ αύτώ- υπερασπιστής μου, θεός μου πλάστης μου, σκεπασθήσομαι επ αύτώ' 
και κέρας σωτηρίας μου, άντιλήπτωρ μου, και κατά- §πλον μου, κέρας σωτηρίας μου, μονώτατος εμοι, 



ιβ Vid. Hex. ad 2 B*g. xiv. 2. 3 Reg. i. 41. » Einleitung in das A.T.p. 430. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xci 

φυγή [/xof] σωτηρίας μον εξ αδίκου σώσεις με. καταφυγή μου, και σωτήρ μου' εξ άσεβων σώσεις 

(ί) αίνετον επικαλεσομαι κύριον, καϊ εκ των έχθρων (s. σώσει) με. (4) αίνετον επικαλεσομαι κύριον, 

μου σωθήσομαι. (δ) οτι περιεσχον με συντριμμοϊ και άπύ των εχθρών μου σωθήσομαι. (δ) περιε- 

θανάτου, χείμαρροι ανομίας εθάμβησάν μ€. (β) ώδΐνες σχον με συντριμμοϊ υδάτων, χείμαρροι βίαιοι περιε- 

θανάτου (κύκλωσαν με, προεφθασάν με σκληρότητες πνιξάν με. (β) σχοινιά φδου εκύκλωσάν με, καϊ 

θανάτου. (7) εν τω θλίβεσθαί με επικαλεσομαι τον προεφθασάν με παγίδες θανάτου. (7) εν θλίψει 

κύριον, και προς Tbv θεόν μου βοήσομαι• και επα- μου επεκαλεσάμην τον κύριον, και προς τ6ν θεόν 

κούσεται εκ ναοϋ αύτοΰ φωνής μου, και ή κραυγή μου μου εβόησα' καϊ ήκουσεν εκ ναοΰ αγίου αύτοϋ φω- 

εν τοις ώσιν αύτοΰ. (β) και εταράχθη και εσείσθη νής μου, και ή κραυγή μου εν τοις ώσιν αύτοΰ. 

ή γή, και τα θεμέλια τοΰ ούρανοΰ συνεταράχθη- (β) και επέβλεψε, και εσείσθη και εταράχθη ή γή, 

σαν και εσπαράχθησαν, 8τι εθυμώθη κύριος αύτοΐς. καϊ τα θεμέλια τοΰ ούρανοΰ συνεταράχθη και εφώνη- 

(9) άνεβη καπνός εν ττ} όργβ αύτοΰ, και πΰρ εκ στό- σεν, οτι εθυμώθη αύτοΐς κύριος, (g) άνεβη καπνός εν 

ματος αύτοΰ κατεδεται' άνθρακες εξεκαύθησαν απ' όργτ} αύτοΰ, και πΰρ άπο προσώπου αύτοΰ κατεφαγεν 

αύτοΰ. (ίο) και εκλινεν ουρανούς, καϊ κατεβη, και γήν άνθρακες άνήφθησαν εξ αύτοΰ. (ίο) και εκλι- 

γνόφος ύποκάτω των ποδών αύτοΰ. (ll) και επεκά- νεν ουρανούς, και κατεβη, και γνόφος ύπο τους πόδας 

θισεν επι [τω] χερουβιμ, και επετάσθη, και ώφθη αύτοΰ. (ll) και επεβη επι χερουβείμ, και επετάσθη, 

επί πτερύγων άνεμου, (ι 2) και εθετο σκότος άπο- και ώφθη επι πτερύγων άνεμων, (ι 2) και εθετο σκό- 

κρυφήν αύτοΰ' κύκλω αύτοΰ ή σκηνή αύτοΰ σκότος τος άποκρυφήν αύτοΰ' κύκλω αύτοΰ ή σκηνή αύτοΰ, 

υδάτων, επάχυνεν εν νεφελαις άίρος. και εφείσατο υδάτων αύτοΰ, νεφελαι άερος. 

6. Quaeritur inde ab Huetio 18 et Hodio, 19 num Lucianus editionem suam in imitationem 
Origenis asteriscis et obelis instruxerit. Criticus Francogallus, ut talem notationem proba- 
bilem faciat, Hieronymum appellat, qui in Prologo Commentariorum in Danielem, " Sed et 
Origenes," inquit, * de Theodotionis opere in editione vulgata asteriscos posuit . . . et rursus 
quosdam versus obelis praenotavit . . . Cumque omnes Christi Ecclesiae, tam Graecorum 
quam Latinorum Syrorumque et Aegyptiorum hanc sub asteriscis et obelis editionem legant, 
ignoscant invidi labori meo, qui volui habere nostros, quod Graeci in Aquilae et Theodotionis 
ac Symmachi editionibus lectitant." 20 Rursus in Epistola CXII ad Augustinum : " Vis 
amator esse veras LXX interpretum % Non legas ea quae sub asteriscis sunt, immo rade de 
voluminibus, ut veterum te fautorem probes : quod si feceris, omnes Ecclesiarum bibliothecas 
damnare cogeris; vix enim unus aut alter invenitur liber, qui ista non habeat." 21 Sed ad 
Hieronymi mentem explicandam, praesertim in oratione declamatoria, sufficere videtur, si 
ponamus, non ipsos asteriscos, sed lectiones iis praenotatas, in fere omnibus exemplaribus tunc 
temporis inventas esse, id quod de Luciani editione dici potuisse nemo jam nescit. Nec tamen 
dissimulandum est, in libris quos Lucianeam referre recensionem affirmavimus, in primis 
Codd. 22, 36, 48 (quibus accenseri potest Cod. Ambros. signatus D. 96 Sup. et E. 3 Inf.) 
asteriscos passim appictos inveniri, 28 pro quibus hic illic obelos formae *r, cum eadem tamen 



18 Origenianorum Lib. II, Cap. Π, Sect. IV, § 10. Hex. ad Jesai. ix. 6. Jerem. xxviii. 3. xxix. 14. Ezecb. 
19 De Bibliorum Textibus, p. 628. *° Hieron. Opp. xxxiv. 14. 

T. V, p. 161. " Hieron. Opp. T. I, p. 752. w Vid. 



xcii PROLEGOMENA IN HEXAPLA OMGENIS. 

significatione, observavimufl.* Etiam Lucianeae recensionis versionem Syriacam liac notatione 
non prorsus destitutam esse mox videbimus. Ε contrario nequis huc trahat Eusebii de peri- 
copa Jerem. xvii. 1—4 testimonium : Ε/ καϊ μή παρά τοις Ο', αλλ' οΰν γε εν τω 'Κβραϊκω ταύτα 
εύρόντ€$, και h ταΐς των λοιπών ερμηνευτών έκδόσεσιν, ετι μήν μετά παραθέσεως αστερίσκων καϊ εν τοις 
άκριβεσι των παρά τοις Ο* άντιγράφοις, άναγκαίως αυτά παρεθεμεθα, 2 * meminerit, Eusebii accurata 
exemplaria ad Palaestinensem sive Origenianam, non ad Lucianeam recensionem juxta trifa- 
riam Hieronymi partitionem pertinere. Ad summam, Lucianum pericopas, saltem majoris 
momenti, de Hebraeo vel ceteris interpretibus in recensionem suam assumptaa, asteriscis vel 
alia quadam notatione distinxisse, etsi res ad liquidum perduci nequit, non inviti credi- 
deriraus. 15 



V. De Lucianeae recensionis versione Syriaca. 

In Codice Ambrosiano Syro-hexaplari ad Jesai. ix. 6 scholium in margine sic habet : " Ex 
editione alia, quae versa est Syriace cura sancti Philoxeni episcopi Mabugenss : Και καλείται 
το δνομα αύτοΰ• Μεγάλης βουλής άγγελος, admiratio ()*^ο? h. e. θαΰμα Job. xvii. 8 in Syro-hex., vel 
παραδοξασμος Sym. ad h. L), σύμβουλος, θεός ισχυρός, εξουσιαστής, άρχων ειρήνης, πατήρ του μέλλοντος 
αιώνος' άξω γαρ είρήνην επί τους άρχοντας, είρήνην και υγίειαν αύτω. μεγάλη ή εξουσία (\ « ft \ λ λ) 

αύτοΰ, καϊ τη ειρήνη αύτοΰ ούκ εστίν οριον." Graeca nostra cum recensione Lucianea, eicut in 
Codd. 22, 36, 48, cet. jacet, in omnibus consentiunt praeter haec tria, admiratio pro θαυμαστύς, 
εξουσία pro αρχή, et τη ειρήνη pro τής ειρήνης, quae ex imitatione Syri vulgaris mutata esse 
videntur. Versio, quae cognomine fautoris ejus Philoxeniana appellari potest, aliunde igno- 
rabatur, donec anno τ 868 Ceriani in Mon. Sacr. et Prof. T. V, pp. 1-40 partem Jesaiae ver- 
eionis Syriacae, ex Graeca quadam editione concinnatae, e codice Musei Britannici signato 
" Addit. MSS. 17,106" in lucem ρ otraxit. Codex continet Cap. xxviii. 3-17 (mutilum), xlii. 
17 — xlix. 18, lxvi. 1 1-23 (mutilum). Auctoris nomen periit, ultimo folio, quod subscriptionem 
habuisse probabile est, deperdito. Polycarpum autem chorepiscopum hunc fuisse, eundem 
scilicet qui in gratiam Philoxeni Novum Testamentnm et Psalmos vertisse traditur, proba- 
bilibus argumentis evincere conatus est Editor. Cum vero Philoxenus episcopus fuerit Mabugi, 
urbis ad patriarchatum Antiochenum pertinentis, eum Lucianeae, sive Antiochenae, Bibliorum 
Graecorum recensionis versionem vernacnlam faciendam procuravisse non est quod miremur. 
Comparationem inter Philoxeni (si recte ei tribuitur) versionis Syriaca et Luciani Graeca post 
Ceriani curas instituere nil attinet. In pluribus duo exemplaria amice conspirant ; ubi vero 
diseentiunt, aDimadvertendum est primum, Syrum nostrum liberius vertere, et linguae nativae 
proprietati magis studere, quam in Pauli Telensis opere tractando assuefacti sumus ; deinde 
(id quod etiam in Philoxenianae versionis ad Jesai. ix. 6 specimine observavimus) eum tum in 
singulis vocibus tum io eententiis tranaferendis non raro ad versionis Peschito aemulationem 



* Vid. Hex. ad Ezech. xxxiL 25, 27. ■* Euseb. in Demonst. Evang. p. 484, necnon in Eclog. Prophet. p. 137. 

In eadem sententia eet Ceriani in Mon. Sacr. tt Prof. T. V, p. 2. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xciii 

confugere, adeo ut editio ejus mixtae cujusdam et ex pluribus conflatae versionis speciem prae 
8Θ ferat. His tamen deductionibus factis, plurima, fatemur, restant loca, in quibus scrupulue 
ex discrepantia duarum editionum tam gravis est, ut paene insuperabilie esse videatur. 2 * 

In fragm«ntis hujus versionis quae supersunt, asteriscus quinque locis appingitur, vide- 
licet Cap. xlii. 19 : ££• τις τνφλύς ώς ό άπεσχηκώς (ubi Syrus άπεσχικως legisse videtur, vertens: 
^fjo} oo») ; Cap. xlv. 9 : oval ό κρινόμενος μετά του πλάσαντος αυτόν ; Cap. xlvii. Ι : ^ κάθισον είς 
τήν γήν, ουκ εστί θρόνος ; Cap. xlix. Ι : ^ εκ γάστρας εκάλεσε μ* ; Cap. xlix. 8 : £(• και επλασά σε ; 
in quibus omnibus metobelus non pingitur. Etiam obeli vestigium dubium cernitur ad 
Cap. xxviii. 13. 

VI. De versione Joannis Josephi. 

Theodoretus in Dissertatione MS. cujus notitia Phelippaeo debetur, 87 post Luciani edi- 
tionem mentionem facit cujusdam Joannis Josephi, his verbis : οπού δε το ϊ μετά. τοΰ ώ, Ιωάννου 
Ίωσήπου. Excepto Theodoreti testimonio, haec editio et auctor ejus prorsus ignorabantur, 
donec his diebus contigit nobis, B. Stephanopoli collationes Codd. 86, 88 in Jeremiam evolven- 
tibus, incidere in copiam lectionum hoc ipso siglo ΊΩ. praenotatarum, quas omnes, a Parsonsio 
ne memoratas quidem, in Auctarium nostrum ad Jeremiam condidimus. Praeter notam sin- 
gulis lectionibus praemLssam, Josephi nomen semel ponitur, videlicet ad locura insignem Cap. 
xxxi (Gr. xxxviii). 2 2 : Nam creavit Jova novum quid in terra : femina circumdahit virum ; 
ubi ad versionem τοΰ ΊΩ. valde notabilem : 8τι ήδη ειργάσατο κύριος παράδοξον επί της γης• παρ- 
θένος κυοφορήσει γαρ άνθρωπον, exscriptor notat : *Ως επι αληθείας ούτως εΰρον atrrb κείμενον kv tjj 
Ίωσίττπου εκδόσει. 

De auctore versionis nihil notum, nisi eum, ut vel ex hoc specijmne apparet, Christianum 
fuisse; unde fortasse aliquantulum probabilitatis accedat Hodii^conjecturae,videlicet Joannem 
Josephum eundem esse cum Josepho veteri Christiano scriptore, cujus Hypomnesticon edidit 
J. A. Fabricius, 29 nisi hunc libellum, quantum ex stylo ejus et aliis indiciis conjicere liceat, 
Theodoreto multis saeculis juniorem esse oporteat. 30 De versione ipsa, saltem quod ad Jere- 
miae vaticinia attinet, e reliquiis ejus nunc primum editis judicium satis accuratum fieri 
potest. Itaque non est, quod quibusdam Criticis placuit, 31 mera versionis LXXviralis recensio, 

♦ * 

u Exempli causa: Cap. xlvi. 1, 2 juxta recensionem αυτά. ■ Vid. 8upra p. lxxxv. M De Bibliorum 

Lucianeam eic habet: "Enwf Βηλ, σννττρ'ιβη Δαγών, tyivfro Textibus, ρ. 629. *• In Codice Psevdepigrapho V. T. 

τά γλντττά αυτών ds θηρία κα\ κτήνη' aipcrt αυτά καταδίδίμίνα Τ. II, Ρ. II. Μ Specimen opusculi sit Cap. XLVI, CUl 

ώς φορτίον κοπιώντι κα\ οΰκ ισχΰοντι, πιινωντι και (κ\(\νμ('νω titulus : Ttvts προσχηματι χρηστότητος η (υσίβ*ίας θάνατον 

&.μα, οι ον δννησονται σωθηναι από πολίμου, αυτοί &c αιχμάλωτοι καταργάσαντο ; . . . Κάιν, τον άδΐλφον φιλοφρόνως ώς (ϊς (ώρησιν 

ήχθησαν. Quae BIC habentur apud Syrum nostrum : *Enfat προτριπόμίνος, οΊίλθωμ^ν d§ το nt&iov, φάμ€νος, οΰτως άναιρών. 

Βή\, κα\ (sic Pesch.) σννΐτρίβη Ναβω (sic PescL•.), και πάντα TJbi ad vocem sequioris Graecitatis ίώρησις s. ίώρισις, obam- 

τά ομοιώματα των γλυπτών αυτών θηρίων κα\ κτηνών, & aiptTt bulatio, COnferendllS est Joaiines Malala p. 36 : Έωριζόμ*νος 

αντά καταδ(δ(μ(να ώς φορτία' και κοπιώσι, κα\ ουκ ΙσχύΌυσι, καΐ γάρ ort τό irapakiov μίρος της Τύρου πολίωτ, tibf ποψίνικόν 

ττ€ΐνώσι, κα\ ίκλίλυμίνοι (ίσ\ν άμα, 6[ ον δυνησονται φνγΓιν ουδ( κύνα κ. τ. i. S1 Joannem Josephum editionis novae cor- 

άπο ποΧίμον, κάί (sic Pesch.) αιχμάλωτοι ήχθησαν οΊ alpovrts rectorein ambigue vocat Hodiue 1. c. Miaus caute Siuith 



xciv PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

eed versio Graeca ex Hebraeo, ut videtur, de integro confecta, quaeque cum Alexandrina 
nullam omnino affinitatem habeat. Utrum vero Josephus noster universos V. T. libros, an 
Jeremiam solum ediderit, Demo facile dixerit. Sermo Graecus non inelegans est; vertendi 
stylus paulo liberior, quique interdum paraphrastam commentatoremque pothas quam inter- 
pretem sapit, ut praeter locum Cap. xxxi. 22 supra allatum ad Cap. xvii. 17. xxxix. 5. xlviii. 
27. li. 11, 17 conspici potest. Quod reliquum est, in nonnullis locis inter Nostri Graecam 
versionem et Hieronymi Latinam mirum consensum observavimus (e. g. Cap. xxxvii. 2 1 He- 
braea D^DNH pnp Hieron. singulariter vertit excepto pulmento, Noster έκτο? 6ψον; Cap. li. 59 
denominatio admoduin obscura ΠΠ^Ώ'Ίφ Hieronymo sonat jtrinceps prophetiae, Nostro npo- 
e<rro)p τής προφητ(ίας); unde haud improbabiliter conjiciat aliquis, Sophronium versionis Pro- 
phetarum Hieronymianae interpretem Graecum Joanni Josepho non plane ignotum fuisse. 



CAPUT X. 

De siglis et notis compendiabiis ad Hexapla spectantibus. 

Montefalconius in hoc capite tractando inter notas cognitas et incognitas discrimen facit ; 
quam distinctionem, nec ab ipso curiose observatam, nobis praeterire visum, etsi harum 
notarum alias extra omnem dubitationem positas esse, alias ambiguitatem δυσδιάκριτον prae se 
ferre, per se intelligitur. 

Itaque, ut a titulis nostri operis initium faciamus, vox Έξαπλά sine compendio semper 
scribitur, nisi forte Έ£απλ. (sic) pro τα ^αττλα, tois έξαπλοΐ? per omnes casus aliquando ponatur. 

Tetrapla per compendium Δ» significari, praesertim in Cod. Colb. ad librum Jobi, temere 
sibi suasit Montefalconius, cujus errorem mox sub compendio Δ» γρ. convincemus. Etiam per 
literam Δ Tetrapla aliquando denotari opinatur idem in Hex. ad Ezech. xvi. 4, a nobis ibidem 
confutatus. Majorem difficultatem habet Scholium ad Psal. xxxvii. 21: Ώριγίνης καϊ Ο', θ. 
Ε'. S'. άγαθοσύνηρ. Εύσίβως και Δ. δικαιοσύνην ; in q U0 tamen loco, ut et in praecedenti, Δ nil 
esse niei pravam scripturam eigli Λ (λουκιανοή facile crediderimus. 



(Dr. W.) Dictionary 0/ Oreek and Roman Biogrwphy, the LXX." Sed neque Theodoretus in Dissert. MS. hoc 

Vol. II, p. 598: "Theodoret (Diesert. MS. in Proph. et ait, et Theodoreti editi loca ad Flavium Josephum, non 

Edd., and Quaeet. XXIV i n Exod. and Quaest. X [et XI] ad nostrum pertinere recte perspexit Hodiue. 
»n Jo#.) mentione a Joannee Joeephue a$ having revieed 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xcv 

Nomina interpretum sive editionum per initialem cujusque literam vel literas designari, 
res nota est. Haec autem sunt : 

O'. h. e. Ο/ 4βδομήκοντα ; interdum οβ, οί Ιβδομήκοντα δύο ; Paulo Telensi ^»ν>>, Bar 
Hebraeo SJ (pro Lj^, ό'Ελλην), Latine LXX (male pictum VII in Notie Ed. Rom. 
ad Psalmos ; vide supra p. xlvi). 
Ά., ά, άκ., άκν. (ηοη AC, qui Thiemii est error 1 ), 'Ακύλα?; Syris ί, άϋ»/. 
Σ., c, cv., Σύμμαχος; Syris β, S3, PES, 
θ., S, $i. t θ(οδοτίων; Syris Ι,,οίΙ. 
Ε', 6, πέμπτη ίκδοσι?; Syris β». 
S', f, ϊκτη ίκδοσι?; Syris ο. 

[Ζ', έβδομη €κδοσΐ9, vix, et ne vix quidem, reperitur. Vide supra p. xlvi.] 
Έβρ., Ό Έβραΐος s. Το Έβραϊκόν; Syris *>, αΧ, jutaJk». 

De compositionibus duorum aut plurium siglorum, Ά. Σ., Σ. θ., Ά. Σ. Θ., etc. observandum 
est, lectiones ita praenotatas, praesertim longiores, saepenumero ad unum tantummodo inter- 
pretum pertinere, quocum ceteri sensu quidem consentiunt, ut tamen stylum orationis quisque 
sibi peculiarem sectetur. Exempli gratia : ad PsaL lxx. 24 Syro-hex. affert : Ά. Σ. oVt κατυσχύν- 
θησαν, 8τι κατωρύγησαν οί ζητονντ*? την κάκωσίν μου. Versio est Symmachi, ut ex Eusebio con- 
stat; Aquilae autem, partim ex eodem, partim ex conjectura: 8τι κατχισχύνθησαν, Sn ^τρύπησαν 

OL ζητοννΤζ? Κακίαν μον. Ad Job. Χχί. 24 SyrO-heX. affert : Ά. Σ. καί μνΐ\ψ οστά αντον ΤΓοτίσιι [\ ΛΛ ') 

Graeca, ni fallor, Aquilae sunt; certe Cod. 252 (in Auctarid) affert: Ά. ποτίσει, Σ. άρδόμ^νο?; 
Cod. 255 autem: Σ. και τω μνζλω των όστίων αντον άρδ(νόμ€νο? (Nicet. άρδόμενος), Ezech. 
XXUi. 34 : Ά. Σ. θ. και τά Οστρακα αντον κατατρώει? ω? oVrea pP^^T), rodes) και τον? μαστούς σον 
κατατι\€ΐς. Versio, ut ex stylo conjicere Kcet, Symmacbi est, cui soli eam tribuit Syro-hex. 
Etiam ad Jesai. viii. g, 10, ubi Theodoretus: Σαφίστερον δϊ ol rpu? ήρμήν^νσαν το χωρίον τοντο• 
σνναθροίσθητ€, λαοί, — μ*θ' ήμων γαρ ό 0eo?, sensum trium interpretum esse, verba autem nnius 
Symmacbi, exinde apparet, quod, teste Curterio, Aquila et Tbeodotio postrema more suo sic 
verteiint : 6Vt μί& ήμων ό ίσχνρό?. 

Οί Γ', vel οί τρ€Ϊ$ (Theodoret. passim), vel οί λοιποί rpei? (Cod. 264 ad Psal. xlix. τ), Syriace 
^, vel «^ yoj», vel Ifc^ki ν <χ»*ο» (Num. xxi. 25), sine ulla dubitatione sunt tree interpretes, AquiJa, 
Symmacbus et Theodotio. E. g. ad Jesai. i. 10 Curter. affert; Οί Γ", νόμον θ*οΰ ήμων; Syro- 
hex. autem : Ά. Σ. θ. νόμον θεοΰ υμών (male pro ήμων). Ad Jesai. xxxiv. 4 Curter. in marg. 
•)£ Οί Γ", και τακήσονται πασαι αϊ δννάμτι? των ουρανών; Syro-hex. ill marg. •%Ά. Σ. θ. και τακή- 
σονται κ.τ.4. Ad Jud. χν. 9 Cod. Χ affert: Ot Γ", kv σιαγόνι; Euseb. autem in Onomastico, 
p. 264 : Ά. Σ. kv σιαγόνι, ubi Hieronymi Latina sunt : " Aq. et Theod. interpretantur maxillam." 
Et sic centies. Absurdissime igitur Curterius in Praef. ad Jesaiam per τον? Γ 7 ηοη Aquilam, 
Symmachum et Theodotionem, sed tres nomine carentes interpretationes intelligendas esse con- 
tendit, ut vel e titulo Psalmorum xciii, xciv patet : Άν^πίγραφο? πάρα, τοΐ? Γ" και Ε' και S'; ne 
dicamus neque ad Judices neque ad Jesaiam vel minimum trium versionum anonymarum 

* _ _.;« 

1 In Dissert. pro Puritate Symmachi, p. 17. Vid. Eiehhorn. EinUitung in das Λ. Τ. T. I, p. 397. 



xcvi PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

vestigium reperiri posse. Nec magis audiendus illustrissimus B. Waltonus, qui in lectionibus 
quibusdam Codicis Marchaliaiii a Curterio mendose descriptis haerens, conjecturam periclitatur, 
forte jper ol Γ" tres editionee, Origenis vel Eusebii, Luciani, et Hesychii denotari, 2 vel e textu 
Syro-bexaplari, cui lectiones sub %$ V non raro inseruntur, abunde confutatus. 3 

Ο/ Δ'. Per hanc notam quatuor interjpretes, Ά. Σ. Ο'. Θ., significari jposse, Montefalconio 
facile concedimus, sive O' textum LXXviralem communem denotet (ut ad Jud. i. 9 Cod. 85 in 
marg. : Ουδείς των τεσσάρων, τα παρατύνοντα και τα. προς άπηλιώτην), sive hexaj)larem (ut Curter. 
ad JesaL ix. 15 : Ot Δ. avrbs κεφαλή, ubi in Ed. Rom. est αύτη ή αρχή). Sed cum ad Jesaiam, 
tum hic tum Cap. xxvi. 14, pro ΟΙ Δ Parsonsius ex eodem codice edidit Ο/ λοιποί (Ο/ Λ), 
absentibus indubitatae fidei exemplis, hanc notam qualemcunque inter hexaplares recensendam 
esse non ausimus affirmare. 

Ol Α, Ο/ λοιποί; etiam Λ, λ, λοιποί; in versione Syro-hex. U^.* (s. ^κ») y^jo» (addito 
iin«9>v> Jos. xiii. 12); Hieronymo, Ceteri interpretes ; sive omnes praeter τους O', in quo casu 
non differt ab Ο/ Γ", sive omnes praeter eos qui modo nominati sunt, ut Ά. Ο/ λοιποί. Vid. 
Hex. nostra ad Gen. viii. 4. Lev. xiv. 34. Pro Ο/ Α aliquando perperam pingitur O/ 0, ut in 
Hex. ad Num. xxxii. 12. Deut. iv. 11. Jesai. vi. 5. ix. 3. 

^» $» Syriace ^, h. e. Αουκιανός. Vide supra p. lxxxv. 

Π. significat Πά^τε?, Syro-hex. ^oo^o-o (Hos. xiii. 15), h.e. Omnes interpretes. Curterius 
de Pamphilo cogitabat; sed ubi Cod. Basil. Π. habet, teste Montefalconio, Coislin. passim 
Πάι/τ€ρ expresse refert. Differt a praecedentibus, O/ V et Oi λοιποί, in quantum versionem 
των O' non excludit. 

Δ', Δ* γρ., Δ. γρ. (Hex. ad Job. iiL 6), Α" γρ. (Job. v. 25 in Cod. 138), ΔΗ ΓΡ (Job. xii. 1 1 
in Cod. 252), cum multis aliis scripturis, h.e. Αιπλή γραφή. Tetraplorum lectionem per banc 
notam indicari, Montefalconius pro re explorata babuit, tantum de sola litera Δ cum hac 
significatione subdubitans. Sed omnem dubitationem eximit locus Job. viii. 21, ubi Montef. e 
Colb. excitavit: Δ" γρ. άγαλλιάσεως; Parsons. vero e Cod. 250: Δίπλ^ γραφή• άγαλλιάσεως. 
Quod vero ad notam Δ. attinet, ad Job. xliL 8 pro Δ. ύπ\ρ υμών, ut in Colb. pingitur, nos in 
Codd. 138, 255 reperimus Δ* ΓΡ°. ΰπ\ρ ύμων. 

ΔΥ (potius ΔΥ), δ" (Lev. χχν. 6) Δ (Joel. ϋ. ι. Amos iv. 10), Δ' (Jon. i. 3. Zach. ix. 5) valet 
δύναται, et in scboliis praeponitur propriorum nominum Hebraicorum interpretationibus; verbi 
cauea: Θαρσύς. Α' κατασκοπή χαράς. Άκκαρων. Α' έξαναρρίζωσις αυτής. Vide nos in Auctario 
ad Joel. ii. 1. 

χώ, etiam χ, sequente lectione quae redundat, est proculdubio χωρίς, sine; ut Jos. iii. 15. 
vi. 1 3 : ΙΙάντες χω τής διαθήκης. Jos. vii. 25 : πά (sic) χ τω Άχαρ. Jos. vi. 25 (pingente Masio) : 
και - πάντα 4 τον οίκον, ad quem locum Cod. X in marg. : Oi (Χ χω πάντα. Interdum lectio 
superflua siletur, ut tamen e contextu facile divinari possit; e.g. ad Jud. ii. ι: τοίς πατράσιν 



1 Bibl. Polygl T. VI, Sect. XI, p. 123. Cf. Montef. in modo interpretati essent, illi literas Ά. Σ. θ., Elif, Sin, et 

Pradiminaribue, pp. 69-73. ' Sic Auctor Epistolae The, nominum ipsorum initiales adscripsit, cujue rei in 

vereioni Harethi pracpositae (White (B*v. Joseph) Letter siguum literam Γ, ^, numeri ternarii notam adhibuit, 

etc. p. ai): " Quod u tres illi illud textui insertum eodem unaque aeteriscum apposuit." 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xcvii 

υμών -?-τοΰ δούναι ύμΐν 4, Cod. 85 in textu : τοις πατράσιν υμών; in marg. autem : του δούναι ύμΐν. 
παν χω. Jud. iv. 8: "Ό^• O'. Vacat. Cod. 85: μετ ψού, cum nota: Ο', χω. θ. ου (ούτω?). 
ι Reg. χχ. 8 : ]ty *% Ο', αδικία kv τω δούλω σου. Σ. χω; ubi Sym., ut videtur, interpretatus 
est: kv ψοΐ αδικία, sine kv τω δούλω σου. Sed innumeris locis appingitur notula Πάντες χω, ubi 
in contextu nihil est quod ullo modo ab uno interprete, nedum ab omnibus, abesse posait. 
Hac difucultate pressus, Montefalconius in omiii casu ad adverbium χορις, separatim, confugere 
coactus est, in quo tamen expediendo parum feliciter ei successit. Vocem χωρίς, opinatur, 
Scholiastae ideo apposuisse videntur, ut editiones trium interpretura separatim in columnis 
suis spectatas distinguerent a lectioiiibus eorum quae in editione των Ο' hexaplari cum aste- 
riscis insertae fuerant; quae lectiones non jam separatim, sed conjunctim cum illa LXX 
interpretum editione spectabantur. Sed secundum hanc explicationera formula Πάντες χω 
absolute posita non differt a simplici ΥΙάντες; cum casu autem, ut Πάντες χω τής διαθήκης, signi- 
ficat omnes interpretes, unumquemque in columna sua, της διαθήκης habuisse; quod manifeeto 
falsum est. Quae cum ita sint, donec quid clarius emergat, hujus notae veri usus ignorantia 
fatenda est. 

De usu compendii ου pro ούτως in Palaeographia Graeca non ambigitur. Sic in Cod. 85 : 
Παν ου; Σ. ου; Ο', θ. και οι λοιποί ου (Hex. ad Jud. ii. 9, 12. iii. 15). Huc pertinet siglum διωρθ 
ου vel διωρ ου, pro διώρθωσα ούτως, quod lectionibus vel codicibus emendatis a correctore inscribi 
solitum est. Plene scriptum reperitur in Cod. Jes. ad Ezech. xlv. 12, teste Montefalconio : 
Πεντεκαίδεκα εις τους Γ' εγεγραπτο, και διώρθωσα πέντε και είκοσι. Ιη libro Judicum frequens est 
notatio παν χω διωρθ ου, vel inverse διωρθ ου παν χω, quae quid sibi velit propter causas prae- 
dictas in summa obscuritate versatur. 

Inter notas incognitas Montefalconius collocat siglum μ° rfi, quod in libro Jobi ad versi- 
culos in textum LXXviralem ex Theodotione assumptos centies appingitur. E. g. ad Cap. 
XVU. 3—5: τις εστίν ούτος; tjj χειρί μου συνδεθήτω. ότι καρδίαν αυτών εκρυψας άπο φρονήσεως,\ δια. 
τούτο ου μή ύψωσες αυτούς. | ttj μερίδι αναγγέλλει κακίας, Cod. Colb. in marg. notat : ^ Έκ θ. oi 
δ* (στίχοι) ; deinde subjicitur : μ° rft ά, quod Montefalconio significare videtur, μόνος προς πρώτον, 
id est, primum versiculum ex Theodotione solo desumptum esse. Sed singula ordine inquira- 
mus. Itaque μ° μόνος esse non est quod dubitemus. Sic ad Jesai. xvi. 8 Cod. XII notat: Ά. 
μ° άπ' αύτης. Ad Jes. V. 1 1 : HJ^J^, Ο', οι εγειρόμενοι, CurterillS affert: θ. μόνος ομοίως, scil. 
εγειρόμενοι, cujus loco ceteros όρθρίζοντες vertisse credibile est. Deinde compendia scripturae 
rft pro προ^ς, ή\εθηκε pro προσεθηκε, ιΐιαγορευόμενον pro προσαγορευόμενον, vel e profanis ScriptoribllS 
cognita sunt, ut nullo modo audiendus sit P. L. B. Drach in Hexaplis ad loc, qui siglum rft 
non προς, sed θ€οδοτίων (!) significare affirmat; nec magis Semlerus in Epist. ad J.J. Griesbach, 
p. 59, qui annotationem μ° rft κ apud Cod. Colb. ad Job. xxxi. 35 explicat μου γρ. (rf) κυρίου. 
Nobis vero collationem Cod. 252 Bodleianam evolventibus, contigit incidere in mnumeros locos, 
in quibus in eadem nota pro rft pingitur προς Α, rarius προσκ, semel (ad Cap. xx. 25 : ^ θ. επ' 
αύτω φόβοι 4) Μ πρόσκειται εκ του 'Εβραϊκού; quae SCriptura 81 CUm alia, Μ rft εκ του' Εβραϊκού, 
quam ad Cap. xxi. 21 venditant Codd. Colb. et 255, conferatur, evidentissime apparebit, sigla 
ih, rft &, προσκ, et πρόσκειται unum idemque significare. Idem codex ad Cap. xii. 21: % Θ. 



xcviii PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

fcxfav άτψίαν y άρχοντα* 4 notat : ώ προσπίθη, quod tantundem est. Siglo rft vel προσ* 
aliquando postponitur numerus stichorum e Theodotione assumptorum ^ e. g. ad Cap. xvi. 21 
Cod. 252 notat: μ° προ? * ά- ad Cap. xxi 28-33 Oodd. Colb., 255: U th τα ιγ' ; Cod. 252 
autem: ώ προ* k i (mendose pro iy'); ad Cap. xxiv. 14-18 Cod. 252 : ώ προσϋ S. Haec ad 
usum harum notarum, quae antecessoribus nostris tantum negotii facesserunt, declarandum 
sufficiant. 4 

ψ, Ώριγίνης. Vid. Hex. ad Jesai. xiv. 1 1. xxi. 13. 6 

άν", αντίγραφο*, Anonymus. Vid. Hex. ad Num. xxxi. 16. 

CH, Σή, σημ., ση μ , h.e. σημαωσαι, Nota bene. Vid. Hex. ad Gen. xix. 24. Num. iv. 47. 

xiv. 16. Jos. v. 11. 

Postrerao rb ίσω lectionem textualem significare, το (ζω autem marginalem saepius observa- 
vimus. Vid. Hex. ad 1 Eeg. i. 23 (not. 51). xv. 11. xxv. 1, 31. 2 Reg. i. 25. 3 Reg. vi. 21. 
Psal. cxxxvi. 1 . 



CAPUT XI. 

De fatis Hexaplorum post Origenis obitum. 

Anno 232, ut vidimus, 1 Origenes, Alexandria expulsus, Caesaream Palaestinae concessit, 
ibique, exceptis ad breve tempus peregrinationibus, usque ad finem vitae ejus commoratus est. 
Hexaplorura ejus et Tetraplorum exemplaria autographa, immensae molis opus, ubinam tunc 
temporis reposita sint, ignoramus; sed post quinquaginta, annos in celebri illa bibliotheca 
Caesariensi a Pamphilo Martyre confecta 2 reperta sunt; sive Caesareae inde ab Origenis obitu 
delituissent, eive aliunde, fortasse a Tyro, ubi decesserat, arcessita fuissent. In boc repositorio 
Hexapla Origenis primogenia ab Hieronymo visitata sunt, ut ipse in Commentariis in Epist. 
.> * 

4 Montefalconium (quem vid. in Pradim. p. 69 et in de cujus scriptura supra p. xi subdubitavimus : (5l f CTIX 

Monito ad Threnos) ad incitas redegit nota supposititia θ! ΫΠ0|ΚΕΙΜΕΝ0Ι ΟΥΚ E|KElNTO ΕΝ ΤΩ| ΠΕΝΤΑΟΕΛΙΔΟ| 

ΟΙ Γ. χΖί, de qua vid. nos in Auctario ad Thren. L 8. ΟΥΔΕ φ EEHlOY|MENOC TOYTQ| EMNHCOH. 

Aliud siglum apud Curterium passim obvium, ΟΜΟΣΤΕ O', * Supra p. xlviii. 8 Hieron. Opp. T. II, p. 833 : 

cum ipee Montef. recte deecripserit, Όμοίωί n>is O', cur " Porro ipsum Hebraicum (S. Mattbaei Evangelium) habe- 

inter notae incognitas recensuerit ncscinius. 6 Occa- tur usque hodie in Caesariensi bibliotbeca, quam Pam- 

eione data, apponimue notam marginalem Codicis Mar- philus Martyr studiosissime confecit." 
chaliani ad Jesai. iii. 24, a Cozza nostro rogatu exscriptam, 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. xcix 

ad Titum narrat : " Unde et nobis curae fuit omnes veteris Legis libros, quos vir doctus Ada- 
mantius in Hexapla digesserat, de Caesariensi bibliotheca descriptos, ex ipsis authenticis 
emendare; in quibus et ipsa Hebraea propriis sunt characteribus descripta, et Graecis literis 
tramite expressa vicino; Aquila etiam et Symmachus, LXX quoque et Theodotio suum 
ordinem tenent." 3 Porro Caesariensem bibliothecam usque ad VI saeculura incolumem reman- 
sisse, constat e subscriptione Cod. Coislin. 202, qui est S. Pauli Epistolarum uncialis saeculo 
praedicto non recentior: Άντ^βλήθη δϊ ή βίβλος προς τό kv Καισαρεία αντίγραφαν της βιβλιοθήκης 
του άγίον Ήαμφίλου χ*ιρι γνγραμμίνον αύτοΰ. 4 Νοη diu post, sed quo anno et cujusmodi infor- 
tunio incertum est, insigne hoc monumentum, dignumque quod regum reditibus redimeretur, 
una cum bibliotheca in qua conservatum erat, periisse credibile est. 6 

Quod ad Hexaplorum multiplicationem attinet, aut perpauca, aut ne unum quidem 
integri operis Origeniani apographum descriptum fuisse, haud absurda est virorum doctorum 
opinio. " Sane quivis conjicere valet," ut antecessoris nostri verba mutuemur, " quanti laboris 
fuit Graecis calligraphis, Biblia Sacra primum Hebraica lingua, quam ut plurimum ignorabant, 
depingere; Hebraica deinde Graecis literis e regione perscribere; postea vero quatuor, ut 
minimum, aliquando sex vel septem interpretum editiones, uno conspectu et e regione ponere, 
ea scilicet accuratione, ut una aliam non excederet. Id sane praestare pauci ex calligraphia 
poterant. Ad haec, cum illo aevo, in libris saltem hujusmodi, nonnisi uncialis character usur- 
paretur, qui longe majus spatium occupabat, ac praeter illas Hebraici textus interpretumque 
columnas multa in marginibus Origenes apposuerit, monita scilicet, nominum propriorum 
aliorumque interpretationes, quae latos margines desiderabant ; perquam minimam sane textus 
biblici partem singulis in paginis haberi necesse fuit: quibus perpensis, vix quinquaginta 
ampiae molis voluminibus comprehendi Hexapla omuia potuisse putaverim." 6 In hoc rerum 
statu, Pamphilo et Eusebio feliciter in mentem venit, coluranam των Ο' hexaplarem, asteriscis 
obelisque distinctam, seorsim vulgare; quorum editio tanto favore recepta fuit, ut exemplaris 
communis usus, saltem intra Palaestinae fines, prorsus antiquaretur. 7 Inde evenit, ut ad tot 
ecclesiarum necessitates sublevandas, bibliotheca Caesariensis quasi in officinam librariorum 



8 Hieron. Opp. T. VII, p. 734. Vid. supra p. xliii. esse videtur. β Montef. in Pradiminaribus, p. 73. 

* Montef. in Praeliminaribus, p. 76, coll. Tischendorf. r Hieron. Opp. T. II, p. 522: " Mediae inter has pro- 

Nov. Test. p. clxxxix ed. 1859. 6 Montefalconius vinciae Palaestinos codices legunt, quos ab Origene elnbo- 

hoc accidisse arbitratur, aut cum Caesarea a Persis sub ratos Eusebius et Pamphilus vulgaverunt." Exemplar 

Chosroe II capta fuerit, aut non diu postea cum in Eueebianum, τό Ένσφίου, τό βφλίορ Ενσφίυυ τοΰ Ώαμψίλον, 

Arabum potestatem post diuturnam obsidionem delapsa, passim in scholiis memoratur; e.g. ad Job. xxxii. 13-17 

hisce aliisque omnibus ornamentis spoliata fuerit. Sed Syro-hex. notat: "In Tetraplis quidem legebatur ut in 

haec admodum incerta esse videntur. Nam primum Cae- margine ; in exemplari vero Eusebii et Pumphili, ut iu 

sarea a Chosroe anno 603 capta, non fuit Palaestinae sed textu." Praeterea vid. Hex. ad Psal. xii. 6. lxxv. 1. cxvii. 

Cappadociae; deinde Caesarea Palaestina anno 638 in 28. cxxxvi. 1. Joel. ii. 8. Obad. 20. Micli. vii. 19. Ab 

Saracenorum potestatem venit, non victa armis, sed a Eusebiano non distare videtur Origenes, Bive exemplar 

civibus suis dedita, et pretio 200,000 aureorum redempta. Origenis in Hex. ad Job. ii. 13. vi. 14. xxxix. 23. Jesai. 

Altera historia, eam post septem annorum obsidionem xxvi. 18. Semel incidimus in mentionem τον Ώαλαιστιναίου 

anno 653 ab Arabibus expugnatam fuisse, quae Hof- apud Procop. in Cat. Niceph. p. 406 : Τό Π. ούκ Ζχει vibs 

manno in Lexico Univeraali, 1677, debetur, commentitia Έμμωρ (Gen. xxxiv. 2), άλλ' Έμμωρ μόνον. 

ο 2 



c PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. 

oonverea sit, in qua exemplaria novae editionis calligraphorum sive voluntariorum sive mer- 
cede conductorum assiduo labore multiplicarentur, praesidentibus et ipsis operam dantibus 
Pamphilo et Eusebio ; quibus eam operis partem, quae ad collationem et correctionem per- 
tineret, reservatam fuisse, non conjectura, sed ipsorum qui in manibus sunt codicum attesta- 
tione ediscimus. Exempli causa: subscriptio libri III Regum in versione Syro-hexaplari sic 
sonat : " Sumptue est (a^jL/, μετελήφθη) liber iste, ex quo translatus est hic qui in manibus 
est ex Graeco in Syriacum, ex Hexaplis bibliothecae Caesareae Palaestinae, et collatus est 
cum (ic^ m*J&i t άντφλήθη προς) exemplari, cui subscriptum erat sic : Έ,ύσέβιος διωρθωσάμην ώς 
ακριβώς ήδυνάμην." Ε Graecis autem libris Scholia in Proverbia a Tischendorfio edita in fine 
habeilt: Μετελήφθησαν αφ' ων εΰρομεν ί^απλών και πάλιν αυτά χειρί (corrige αύτοχειρί)• ΤΊάμφιλος 

και Έύσίβως διωρθώσαντο." 8 Postremo in Cod. Frid. Augustano ad finem libri Esdrae secundi 
tertia manilS barbare adscripsit : Άντφλήθη προς παλαιώτατον λίαν άντίγραφον δεδωρθωμίνον χειρϊ 
του άγιου μάρτυρος ΥΙαμφιλου' 6π€ρ άντίγραφον προς τω τέλει ύποσημύωσίς τις ιδιόχειρος αύτον ύπίκατο 
ίχουσα ούτως- Μετελήμφθη και διορθώθη προς τα έξαπλά Ώριγίνους. Άντωνΐνος άντίβαλεν ΥΙάμφιλος 
διόρθωσα, 9 

Codex editionis Eusebianae omnium antiquissimus est Sarravianus Octateuchi, saeculi IV 
exeuntis vel V ineuntis, qui textum quidem asteriscis et obelis insignitum prae se fert, sed 
lectionibus marginalibus omnino destitutus est; nec ullam subscriptionem habet, nisi quod ad 
finem Numerorum pingitur nota compendiaria, quae in Αιωρ, h. e. Αιώρθωσα, probabiliter resolvi 
potest. Etiam Prophetarum Codex Chisianus vetustissimus (R. VII, 45) de numero eorum 
est, qui textum Origenianum sine apparatu marginali exhibent. Sed major pars codicum 
Graecorum hexaplarium (e quibus sunt Marchalianus et Barberinus in Prophetas, necnon, qui 
omnes aetate anteivit, ille ex quo Paulus Telensis versionem suam- Syriacam concinnavit) 
praeter textum notis Origenianis instructum silvam lectionum trium interpretum aliarumque 
anoDymarum in margine habet, ne commemoremus scholia Origenis aliorumque, quorum alia 
ad explanationem noniinum propriorum Hebraeorum, alia ad textus eaarrationem pertinent; 
cujus apparatus magnam partem a Pamphilo et Eusebio ad Hexaplorum damnum compen- 
sandum elaboratam fiiisse probabiliter conjici potest ; immo in subscriptionibus noDnullorum 
libroruin hoc diserte affirmatur. Sic scriba versionis Jesaiae Syro-hexaplaris : " Sumptus et 
lectionibus miarginalibus instructus est 10 ex exemplari Eusebii et Pamphili, quoJ. et ipsi cor- 
rexerunt ex bibliotheca Origenis." Quod vero ad scholia attinet, testis instar omnium est 



8 Tischendorf. Notit. Cod. Sin. p. 122. Cum hac sub- et Threnorum in versione Syro-hex.: Έγράφη « τών ίξα- 

Bcriptione conferenda eet alia versionis libri Proverbiorum πλάι/, *'£ Lv και παρ^τίθη ,• ubi in priore est f^aiU, in 

Syro-hexaplarie : Μη-*\ηφθησαν άφ' ων tvpoptv ίξαπ\ων 'Qpt- poBteriore autem "^^J./, quod Graecum παρ^τέθη pariter 

yivovs (^*^« *a » 1 ^ *o|» )ςΛ «L.L». ^ao ^_a_euJL/ sonat, sed cum significatione commendandi vel deponendi, 

♦ ^ua»(»). «αϊ πάλιν (♦ ooio). airoxupi {.oCi+i )ww) quae ab hoc loco aliena est. Sensus praegnane, quem 

Πάμφώ,ος και Εϋσ«'/3ιοΓ διωρθώσαντο. β Tiscbendorf. Pro- Graeco verbo vindicavimus, confirmatur a subscriptione 

Ug. ad V. T. juxta LXX, p. lxxix ed. 2*» 10 Sic libri IV Regum in eadem versione: " Sumpta est hnec 

intelligimus vocera Syriacam jumltf, proculdubio ver- quoque Βασ»λ«ώι/ ητάρτη . . . e libro Heptaplorum biblio- 

sionem Graecae παρ*τ<θ η , quae legitur in eubscriptione thccae Caesareae Palaestinae, ex quo καϊ ai «δοσί« Γ παρπί- 

Cod. Chieiani Danielia juxta LXX: Έγράφη « των TtTpa- θησαν (^v> . mil/); necnon a subscriptione Ezecbielis in 

wXiv, i$ Lv καϊ παρττίθη ; necnon in subscriptionibus Joeuae Cod. Marchal. : όθ™ Εύσφοϊ i y i> τα σχόλια παρίθηκα. 



PROLEGOMENA IN HEXAPLA ORIGENIS. ci 

exemplar Apolinarii του κοινοβιάρχου, ex quo sumptus est Codex Marchalianus Ezeclii» -lis: 
ΜίΤίλήφθη άπο των κατά τάς ίκδόσας έξαπλων, και διωρθώθη anb των 'Qptyei/ot/y αύτοΰ τετραπλών, 
άτινα και αύτοΰ \(ipt διώρθωτο και ίσχολιογράφητο, οθ(ν Ει/σ€/9ωί €γώ τα σχόλια παρέθηκα. Πάμφιλος 
και Έϊνσίβιος διωρθώσαντο. 11 

Quod reliquum est, quod selectio lectionum marginibus codicum hexaplarium Graecorum 
et Syrorum appictaruin non in omnibus una eademque sit, ex eo accidisse videtur, quod 
quisque scribarum eas quae majoris momenti sibi viderentur excerpserit; quas tamen omnes 
ad communem originem, Paraphili scilicet et Eusebii operam studiumque, referendas esse vix 
dubium esse potest. His igitur duumviris, praeter cetera eorum egregia in se merita, pro 
reliquiis Hexaplorum, quas undique corrasas in hanc nostram apothecam condidimus, Ecclesia 
gratias immortales debet. 



11 Vid. Monitum ad Ezecb. p. 765. 



PROLEGOMENORUM INDEX. 



Cap. I. De Hexaplorum variis nominibus. Pag. ix — xv. 

Cap. II. De Aquilae editione. Pag. xvi — xxvii. 

I. Aquilae historia. II. Quonam tempore Aquila versioneni suam ediderit. III. De Aquilae versionis scopo. 
IV. De Aquilae interpretii stylo. V. De duplici Aquilae versione. 

Cap. III. De Symmachi editione. Pag. xxviii — xxxvii. 
I. Syramachi historia. II. Utrum Symmachus an Theodotio versionem suam prius ediderit. III. De Symmachi 
versionis fide. IV. De Symmachi interpretis stylo. V. De duplici Symmachi editione. 

Cap. IV. De Theodotionis editione. Pag. xxxviii — xlii. 
I. Theodotionis historia. II. De Theodotionis versionis scopo et indole. III. De Theodotionis interpretia stylo. 

Oap. V. De editionibus anonymis. Pag. xlii — ^xlvi. 
I. De Quinta, Sexta et Septima. Π. De Quinta editioue. III. De Sexta editione. IV. De Septima editione. 

Cap. VI. De Hexaplorum compositione. Pag. xlvii — li. 

L De Origenis in Hexaplis adornandis ecopo. Π. Quo tempore et loco Origenes Hexapla composuerit. ΠΙ. De 
ordine versionum Graecarum in Hexaplis coactarum. 

Cap. VII. De LXX interpeetum versione, ut in Hexapus erat. Pag. li — lxxi. 
I. De editione των ο' hexaplari in viniversum. Π. De Asteriscorum, Obelorum etc. forma et valore. ΙΠ. De 
Lemnisco et Hypolemnisco. IV. De regulis, quas in textu LXXvirali reformando Origenes sibi praescripserit. 
Appendix I. De obeli pictura (c/>) versionis Syro-hexaplaris peculiari. Appendix II. Versionis Syro-hexaplaris 
Notitia generalis. 

Cap. VIII. De iNTEEPRETiBrs Hebraeo, Syro, Samaritano, quorum lectiones in Hexaplis 

allegantur. Pag. lxxi — lxxxiv. 

I. Quid Slgnificet ri> Έβραϊκόν sive δ 'E/Spoios. Π. Quis sit 6 Σύρος. III. Quid sibi velit τό Σαμαρκτικόν. 

Cap. IX. De Luciani editione. Pag. lxxxiv — xciv. 
I. Quomodo Luciani editio ad Hexapla pertineat. Π. Quid de Luciano et ejus editione a veteribus traditum eit. 
III. Quinam Bibliorum Graecorum codices Luciani editionem prae se ferant. IV. De Luciani editionis scopo et 
indole. V. De Lucianeae recensionis versione Syriaca. VI. De versione Joannis Joeephi. 

Cap. X. De siglis et notis compendiabiis ad Hexapla spectaotibus. Pag. xciv — ^xcviii. 

Cap. XI. De fatis Hexaplorum post Origenis obitum. Pag. xcviii— ci. 



GENESIS 



IN LIBRUM GENESEOS 
MONITUM. 



J.AMETSI multam dedimus operam, ut veterum interpretum lectiones in Genesim unde- 
quaque colligeremus, eximii tamen Codicis Coisliniani, qui omnibus praeit vetustate, et 
marginalium notarum praestantia, usum assequi statim non potuimus. Unde accidit ut 
Genesim, qualem aliorum ope MSS. adornaveramus, illo destituti edere coacti simus. Sub 
haec autem cum in ejus bibliothecae possessionem venisset illustrissimus Episcopus Metensis, 
Coislinianae familiae decus, nobisque omnium pro voto MSS. copiam fecisset, Heptateuchi 
totius lectiones nondum editas, quas ex illo praestantissimo codice mutuati sumus, appendicis 
more ad calcem primi Tomi locavimus. Quia porro illae bene multae sunt, et non raro sin- 
ceriores iis, quas principio posueramus, auctores sumus studioso Lectori, ut cum Heptateuchi 
interpretationes consulere voluerit, illas in appendice positas nunquam negligat. Primo autem 
Genesim edidimus, usi codicibus manuscriptis et libris, quorum catalogus sequitur. 

" Codex RR. PP. Sancti Basilii Romae [Holmesii 85] pro ultimis tantum Geneseos 
capitibus [a Cap. xlviii. 5]. 

" Codex Regius 1825, membranaceus, XI vel XII saeculi, in quo est Heptateuchus et 
liber Ruth [cum Catena Patrum. Vid. Montef. ad Cap. i. 1, 2]. 

" Codex Regius 187 1, membranaceus, egregiae notae, X saeculi [Holmesii 64. Montef. 
ad Cap. viii. 1 1 notat : " Άλλ. 6ά\\ον, ramum. Haec lectio prodit ex memorato Cod. 
Reg. i87i,qui Francisci I tempore in Bibliothecam Regiam advectus, et pulcre compactus 
est. Cum autem pro more extrema foliorum exciderent operae, ut auro linirent, nomen 
aut notam interpretis absciderunt, quod saepissime factum infra dicemus." Cf. nos ad 
Cap. vi. 16]. 

" Codex Regius 1888, bombycinus, XII saeculi. 

" Codex Regius alius, cujus numerus excidit. 



ι ΙΝ LIBRUM GENESEOS MONITUM. 

" Codex Regius 291 1, ΧΠ circiter saeculi. 

" Codex Colbertinus, quem unum in Genesim reperi in illa bibliotheca [fortasse 
Holmesii 71]. 

" Schedae clarissimi viri Francisci Combefisii ex Ordine Praedicatorum, quas mutuo 
accepi a Reverendo et doctissimo Patre Michaele Lequien. 

" Schedae et folia aliquot edita, quae misit vir clarissimus Ernestus Grabe. 

" Basilius in Hexaemeron [Opp. Tom. I, pp. 1-88 juxta edit. Bened.]. 

" Ambrosius in Hexaemeron. 

" Hieronymi Quaestiones in Genesim [Opp. Tom. III, pp. 301-380 juxta edit. Vallarsii. 
Libellum ad lectiones trium interpretum in Genesim conquirendas perutilein denuo edidit 
P. A. de Lagarde, Lipsiae, 1 868, cui in textu recognoscendo ad manus fuerunt tres codices, 
Berolineneis, Scaphusanus, et Frisingensis (nunc Monacensis)], et alia quaedam ejus opera. 

" Theodoreti Quaestiones in Genesim [Opp. Tom. I, pp. 1-1 19 juxta edit. J. L. Schukii]. 

" Anastasii [Sinaitae] Quaestiones [Sermones in Hexaemeron, e quibus duodecimus 
tantum Graece, undecim priores Latine editi sunt. Cf. ad Cap. ii. 21]. 

" Joannes Philoponus in Hexaemeron [In Cap. I Geneseos De Mundi Creatione Libri VII], 
editus a Balthasare Corderio, Viennae, 1630, in 4 to , unde pene totum primum Geneseos caput 
secundum Aquilae, Symmachi et Theodotionis interpretationes excerpsimus. 

" Procopius in Heptateuchum [Latine editus apud Gesneros fratres, anno tacito, Claudio 
Thrasybulo interprete. Geneseos Capita i — xviii e duobus codd. Vaticanis et uno Alba- 
nensi Graece edidit A. Maius in Classicoitim Auctorum Tomo VI, pp. 1-347. Praeterea in 
locis dubus (e. g. Cap. iv. 4. xv. 9) inspeximus codicem Bibliothecae Cantab., olim Roberti 
Moore, signatum Ff. IV. 2, qui tamen a textu Maiano ne latum unguem discedit. Α Capite 
autem xix ad finem libri, ubi occasio dederit, praeter Catenam Nicephori mox memo- 
randam, opem ferente Ceriani Dostro, in subsidium vocavimus Codicem Ambrosianum Q. 96 
Sup.]. 

" Aliquot etiam in locis sequentes auctores nobis subsidio fuerunt. 

" Justini Dialogus cum Tryphone. 

" Origenes illustrissimi et doctissimi Huetii, et ejusdem Philocalia a Spencero edita 
[Cantab. 1658]. 

" Cyprianus libro primo Testimoniorum ad Quirinum [ad Cap. xlix. 1 2]. 

" Eusebii Caesariensis Demonstratio Evangelica [Parisiis, 1628]. 

" Joannis Chiysostomi Homiliae [Opp. Tom. IV, pp. 1-697 juxta edit. Bened.]. 

" Augustini opera aliquoties [ad Cap. vii. 15, 20]. 

" Chalcidius in Timaeum Platonis [ad Cap. i. 2, ubi ex edit. Meurs. p. 372 citatur: 
Terra porro erat inanis et nihil]. 

" Editio Complutensis [quam cum nobis manu versare non licuerit, in collatione 
Holmesio-Parsonsiana tum Complutensis tum Venetae editionis per totum opus nostrum 
acquieecere coacti sumus, adhibito tamen in libro Geneseos Lagardii apparatu critico]. 

" Saepe vero Editionis Romanae et Drusii lectiones." — Montef. 






IN LIBRUM GENESEOS MONITUM. δ 

Codices quibus nos in lectionibus trium interpretum emendandis et augendis usi sumue, 
quemadmodum in Catalogo Holmesiano numerantur, nunc recensebimus. 

IV. Sarravianus, nunc Lugdunensis Batavorum, saeculi V, editus a Const. Tischendorfio in Monumen- 
toritm Sacr. Ined. Collectione Nova, Tom. III, pp. 1-262. De hoc codice videndi sunt Monte- 
falconius in Palaeogr. Graeca, p. 187; Grabius in Prolegom. ad OciateucAum, Cap. III, § 4; et 
instar omnium Tischendorfius 1. c. Ε libro Geneeeos supersunt tantum Cap. xxxi. 54 — xxxvi. 18, 
asteriscis, obelis (— , τ-, -*~) et metobelis (:) signata. 

VII. Ambrosianus, signatus A. 147 Inf., saeculi V. Insignis codicis quae ex prima scriptura supersunt, 
edidit et praefatus est Α. M. Ceriani in Monum. Sacr. el Prof. Tom. III, pp. i — xxiii, 1-20 ; 
quae continent Gen. xxxi. 15-37, xlii. 14-21, xlii. 28 — xlvi. 6, xlvii. 16 — xlviii. 3, xlviii. 21 — 
1. 14. Curas autem seriores nondum editas, quae inter plura nullius pretii interpretum anonymas 
lectiones offerunt, nostri operis in gratiam humanissime descripsit Vir officiosissimus. 
X. Coislinianus supradictus, saeculi VI aut VII, cujus notitiam cum specimine dedit Montefalconius 
in Biblioth. Coidin, pp. 1-32. Deficit a Gen. xxxiv. 2 ad xxxviii. 24. Praeter lectiones a Mon- 
tefalconio excerptas usi sumus schedis quibusdam Holmesio-Parsonsianis, quae foliis duodecim, 
charta et scriptura vetustiore, continent lectiones aliorum interpretum ex hoc codice descriptas ; 
quas ipsissimas schedas, ni plane fallimur, ante nos Montefalconius in appendice sua condenda 
manu terebat. Majoris momenti sunt Jo. Jac. Griesbachii Excerpta ex eodem codice in Eich- 
hornii Repertorio etc. Tom. I, pp. 83-141, et Tom. II, pp. 194-240 ; qui utinam integrum 
codicem, non specimina tantum, eadem diligentia et accuratione contulisset! Ad Genesim 
excerpsit V. D. lectiones ad Cap. i — xxvi, xlix, 1. 
57. Codex Vaticanus, signatus num. 747. Est membranaceus in folio magno, eleganter et emendate 
scriptus eirca XII saeculum. Continet Octateuchum cum Catena Patrum ; et in margine 
exstant nonnulla scholia, et paucae (in Genesi paucissimae) lectiones Aquilae et Symmachi. 
Collationes Holmesianas hujus et sequentium codd., per favorem Curatorum Bibliothecae Bod- 
leianae, domi habuimus. 
64. Codex Parisiensis Regius 1871, hodie Graecus II, a Montefalconio descriptus. Incipit a Cap. iii. 15. 
Deficit a Cap. x. 9 ad Cap. xxxiv. 10. 

108. Codex Vaticanus, signatus num. 330, bombycinus, saeculi XIV, ut videtur. Perierant Geneseos 
Capita xxix priora, quae suppleta sunt manu recentiori saeculi XV. Continet pauculas Aquilae 
et Symraachi lectiones. 

127. Codex SS. Synodi Mosquensis, num. xxxi» signatus, membranaceus, saeculi IX, ut videtur, constans 
foliis 440, quorum tamen quinquaginta (non triginta, ut Matthaeii notitiam oscitanter exscripsit 
Holmesius) octo priora chartacea sunt, saeculi XV; quousque etiam, scilioet ad Exod. v. 4, in 
marginibus notantur lectiones Aquilae, Symmachi, Theodotionis, ac ceterorum. Codicem descripsit 
C. F. Matthaei in Accurata Codd. Gr. MSS. Bibl. Mosq. SS. Synodi Notitia, pp. 45, 46. Idem 
V. D. lectiones trium interpretum ex hoc codice excerptas in Eichhornii Bepertorio etc. Tom. IV, 
pp. 257-278 recondidit; unde suas hausit Holmesius. 

130. Codex Caesareus Vindobonensis apud Lambecium num. I, apud Nesselium XXIII, membranaceue, 
saeculi XI, aut forte X. Incipit a Cap. ii. 21. Post Deut. v. 28 reliqua Pentateuchi alter 
librariue, sed primo coaevus, descripsit. In Pentateucho conspiciuntur etiam lectiones Aquilae, 
Symmachi, Theodotionis, a manu prima in margine laterali et inferiori minio exaratae, sed 
paene evanidae. Hic codex in enumeratione Holmesiana perverse designatur 131, et vice versa, 
ut e collatione utriusque codicis, a Francisco Carolo Altero in gratiam operis Holmesiani condita, 
statim primo intuitu didicimus. 



6 IN LIBRUM GENESEOS MONITUM. 

131. Codex Caeeareus Vindoboneneis, num. III apud Lambecium, LVII apud Neseelium signatus, 
membranaceus, eaeculi, Altero judice, X, Lagardio autem, XII, scriptis ad marginem echoliis, 
eed evanidis jam lectuque difficillimis. Nullas omnino habet trium interpretum lectiones. 

135. Codex Basiliensis, signatus B. VI. 18, membranaceus, saeculi, ut videtur, XIII, Genesim et partem 
Exodi ad Cap. xiii. 4 cum Catena Patrum continens. Contulit P. de Lagarde usque ad Cap. 
xxiv. 1 , cujus curis debemus lectiones trium interpretum non paucas, quibus collatio Holmesiana 
omnino destituta est. 

Arab. 1, 2 sunt duo exemplaria Arabicae Pentateuchi versionis, notis hexaplaribus (>£ et -r) insignita; 
alterum dictum Laud. A. 146, alterum Laud. A. 147. Prius deficit post Deut. xxxii. 45 ; pos- 
terius post Deut. ix. II. Nomen interpretis est Al-Hareth Ben Senan, qui versionem LXXviralera, 
non Graecam, sed Syro-hexaplarem Arabicam fecit. Vid. Holmes. in Praefatione ad Penta- 
teuckum, fol. *1 sqq. 

Arm. 1 est e codicibus recentioribus Bibliotbecae Palatinae Vindobonensis, num. 3270, saeculi XVI, 
quem in usum Holmesii diligenter contulit F. C. Alter. Codex habet signum Origenianum %. 
Subinde finis additamenti notatur duobus punctis ita (:), sed non semper; facile tamen agnosci 
potest, quousque additamentum extendatur. Hoc signum praefigitur additamentis in textu, et fere 
eemper etiam in margine idem appingitur. Obelus (-r) non nisi semel (Exod. xxix. 29) reperitur. 

SS. Patrum operibus a Montefalconio adhibitis hodie annumeranda est Catena Nicephori, 
Lipsiae, anno 1772, duobus voluminibus formae maximae edita, sub titulo: Σβφά ivbs καϊ 
πεντήκοντα υπ ο μνη ματ ιστών εις την οκτάτευχον και τα των Βασιλειών ήδη πρώτον τνποις εκδοθείσα, 
αξιώσει μεν του ευσεβέστατου καϊ γαληνότατου ήγεμόνος πάσης Ούγκροβλακίας κυρίου, κυρίου Τρηγορίου 
'Αλεξάνδρου Τκίκα, επιμέλεια, δε Νικηφόρου ιερομόναχου του Θεοτόκου. Hunc quantivis pretii 
thesaurum ante nos excussit, et ad opus Montefalconii locupletandum adhibuit Jo. Gottfr. 
Scharfenberg in libello, qui inscribitur: Anirnadversiones quibus Fragmenta Versionum 
Graecarum V. Τ. α Bern. Montefalconio collecta illustrantur, emendantur. Spec. I, Lips. 1 776. 
Spec. II, Lips. 1 78 1 . 

Versionis libri Geneseos Syro-hexaplaris quantulum quidem superest, e Codice Musei 
Britannici signato " Addit. MSS. 14,442," edidit et notis Ulustravit Α. M. Ceriani in Monvr 
mentis Sacris et Profanis Tom. II, pp. 1-112. Supersunt autem, praeter Capitula sive 
Synopsin mutilam, Cap. iv. 8 — ix. 24, xvi. 2-12, xx. 1-12, xxxi. 53 — xxxiL 11, xxxvi. 2 — 
xl. 17, xliii. 1 — xlvii. 16, 1. 17-24. Quod ad lectiones marginales attinet, viam nobis com- 
modiorem fecit Editor doctissimus, Graecis, si quando ea extrinsecus pro certo colligere 
Hceret; sin minus, Latinis de suo appositis. Nobis autem, per usum duplicis literarum 
Graecarum formae, incerta, sed probabilia, a certis distinguere satius visum est; quam rationem 
in progressu operis sui etiam Ceriani nostro probatam esse videmus. 

Gregorii Bar Hebraei Commentarii in Genesim specimen edidit F. F. Larsow, Lipsiae, 
1850, unde unam atque alteram lectionem ad Cap. i. 2 decerpsimus. 

Poetremo ex Nova Versione Graeca Pentateuchi, e Cod.Veneto a C. F. Ammon Erlangae 
anno 1 790 edita, hic illic pauca delibavimus. 



GENE SIS 



Caput I. 



* ι ντ τ •• : • - τ - •• α• ν: τ τ • ••; 

Ιη principio creavit Deus caelum et terram. 
O'. kv αρχή (Σ. Θ. kv apxf} 1 ) (ποίησαν 6 Oebs 
rhv ούρανον και τήν γήν. Έ/3ρ. βρησίθ . . ? 
Ά. kv κξφαλαίω ίκτισίν 6 θώ$ σύν τον ούρανον 
(και) σύν την γήν. 3 

2. ^ΠΙΪ ΊΠή Πη";Π Υ"Τ?νΠ- Terra autem erat : 
vastum et vacuutn. Ο', ή δϊ γή ην αόρατο? j 
και άκατασκίύαστος. Α. ή 8e γή ην κίνωμα \ 
και ούθίν* Σ. ή Se γή kykvero άργον και 



άδιάκριτον? θ. ή δϊ γή ήν Kfvbv (s. ovOkv) 



και ovoiv. 



2. ~hy ncrnu &φ* nrn Dinn ^$"hy ^m 

Ο^Π ^Β . jffj tenebrae erant s«/?er faciem 
abyssi; et spiritus Dei incubans erat *?(/?er 
faciem aquarum. O'. /cat σκότος (πάνω τή? 
άβνσσον και πνεύμα θίοΰ (πζφίρετο (πάνω 
τον ύδατος. Ά. και σκότος (πι πρόσωπον 
αβύσσου, και πν(ΰμα θ(θΰ (πιφ(ρόμ(νον (πι 
πρόσωπον υδάτων. Σ. . . καϊ πνεύμα θ(θϋ 



Cap. Ι. ■ Hieron. Quaest. in Gen. (Opp. Τ. III, ρ. 305): 
u Nam et LXX interpretes, et Sym. et Theod. in prineipio 
transtulerunt; et in Hebraeo scriptum est bresith, quod 
Aq. interpretatur, in capitulo" 2 Origen. Comment. in 
Psalmos (Opp. T. II, p. 529) : ή παρ' ήμϊν Υίν(σις iiriyt γραμ- 
μένη, πάρα. 8t Έβραίοις, από τής αρχής της βίβλου, Βρησ\θ, οπιρ 
ΐστ\ν, tv αρχή. Hieron. ibid. ρ. 306 : " Sed et hoc scien- 
dum, quod apud Hebraeos liber hic Bresith vocatur, 
banc habentes consuetudinem, ut voluminibus ex princi- 
piis eorum nomina imponant." In initio Cod. Reg. 1825 
eic ad marg. legitur: βαρησηθ. 3 Jo. Philoponus in 

Hexaem. p. 10, qui bis sine copula citat, invito Hieron. in 
Epist. LVII ad Pammach. 11:" Aut quia Hebraei non 
solum habent άρθρα, sed et πρόαρθρα, ille κακοζήλως et syl- 
labas interpretatur, et literas; dicitque σύν τον ούρανον κα\ 
σύν την γήν, quod Graeca et Latina lingua omnino non 
recipit." (Minus probabiliter Corder. in Cat. ad Psalmos, 
p. 40 : 6 bi Ακύλας' ίν κίφ. ίπο'ιησ(ν ό θ. σύν τω ούρανω και 
την γην.) S. Basil. Μ. Ορρ. Τ. Ι, ρ. 7 Β : mtp erepoi των 
ίρμην(ντων, σαφίστίρον τόι> νουν (κδιδόντ€ς, άρήκασιν iv κ(φα- 
λαίω (ποίησεν ό θ., τουτέστιν, αθρόως κα\ iv όλίγω. Basilium 
compilavit S. Anibros. in Hexaem. 1, 16: " Denique alii 



dixerunt eV κφαλαίω, quasi in capite, quo significatur in 
brevi et in exiguo momento summa operationis impleta." 
Sed revera buic interpreti fere superstitio erat pro J">TtO 
κ*φάλαιον ponere, nulla omnino seneus loci ratione habita. 
Cf. Hex. ad Gen. xlix. 3. 1 Reg. xv. 21. Jerem. xlix. 35. 
Dan. xi. 42. * Philop. ibid. p. 52, concinente Cod. 127. 
Bar Hebraeue affert: 0*20 JJo 3/ )lo f>.9>m ./. " In 
Cod. Beg. 1825 haec leguntur ex Greg. Nyss., quae inter 
edita ejusdem opera [T. I, p. 7] habentur: Φαν<ρώτ€ρον & 

διά της Συμμάχου και θ(θδοτίωνος και Ακύλα γραφής ή τοιαύτη 
διάνοια σαφηνιζ(ται~ τον μίν (ϊπόντος, ή δ* γή fjv άργον και 
άδιάκριτον' του δί ίτίρου, κίνωμα κα\ ούθίν' τοϋ bi άλλου, ονθίν 
κα) ούθίν? — Montef. Minus recte Procop. in Gen. p. 19 : 6 
γαρ Άκ. άντι τοϋ αόρατος thtt Ktvfj. Cf. Hex. ad Deut. xxxii. 
10. Jesai. xxxiv. ii. Jerem. iv. 23. 6 Philop. ibid. 

" In schedis Combefisianis lectio Symmachi sic babet, άργον 
κα\ abiaiptrov; sed praestat lectio Pbiloponi [Cod. 135], et 
aliorum."— Montef. Ριό άδιάκριτον stat Bar Hebraeus, ver- 
tens: \~ - , ^ m Ho iL*-^_». β Philop. ibid., Nobil. 

Lectionem, ούθίν κα\ ούθίν, testantur Cod. Reg. supra alle- 
gatus, Cod. 135, et Bar Hebr., qui affert: JJo «oo D .1. 



GENESIS. 



[Λ 



(πιφ(ρόμ(νον (πι πρόσωπον υδάτων. θ. και 
σκότος (πι πρόσωπον αβύσσου, καϊ πν(ΰμα θ(ού 
ΐπιφ(ρόμ(νον (πι προσώπου του ύδατος. Ο 
Σύρος- το (π«ρίρ(Τ0, φησιν, (ξηγούνται αντί 
τον συν(θα\π( και (ζωογόνα την των υδάτων 
φύσιν, κατά την (ίκόνα της (πωαζούσης Ορνιθος, 
και ζωτικήν τίνα δνναμιν (νκίσης τοις ύποθαλ- 
πομένοις* 

3. "nN"Vm -ΥίΝ ΤΡ. Fiat lux: etfacta est lux. 

Ο', θ. γ*νηθήτω φως• και (γ(ν(το φως. Α. 
γ(νίσθω φως- και (γ(ν(Τ0 φως. Σ. (στω φως• 
και (γ(ν(το φως. 9 

4. "ΥΊΝΓΓΓΝ. Ο', το φως. Ά. σύν το φως. 10 
•^ΤΠΓΤ pM ΎΙΝΠ pa DvfrN ^OQ. Et dis- 

crevit Deus inter lucem et tenebras. Ο', και 
δκχώρισ(ν (Σ. δΐ(στ(ΐλ(ν η ) ό θ(ος άναμίσον 
του φωτός, και άναμ(σον του σκότους. Α.. και 
δκχώρισίν ό θ(6ς μ(ταξν του φωτός, καϊ μ(ταξν 
του σκότους. 12 

Et appellavit Deus lucem Diem; tenebras autem 
appellavit Noctem. Ο', και (κάλ(σ(ν ό θ(ος 



το φως ήμέραν και το σκότος (κάλ(σ( νύκτα. 
Ά. και (κάλ(σ(ν ό θ(ος τω φωτι, ήμ(ρα' και 
το σκότος (κάλ(σ( νύκτα. Σ. και (κάλ(σ(ν ό 
θ(ος τω φωτι ήμίραν και την σκοτίαν (κάλ(σ( 
νύκτα. θ. και (κάλ(σ(ν δ θ(ος τω φωτι ήμ(- 
ραν και το σκότος (κά\(σ( νύκτα} 3 

6. *τν•\ α?§π iflna ΓΡΙ V\ ΕτΦ* Ί ^ ! η 

D^A OTO Τ% Τ ΠΒ . Et dixit Deus: Fiat 

•ιτ τ • - Ι •• : - 

expansum solidum in medio aquarum, et dis- 
cernat aquas ab aquis. Ο', και (ΐπεν ό θ(ός• 
γίνήθήτω στ(ρ(ωμα (ν μέσω του ύδατος, και 
(στω διαχωρίζον άναμ(σον ύδατος και ύδατος• 
— και (γ(ν(το ούτως < 14 Ά. και (ΐπ(ν ό θ(ός• 
γ(νηθήτω στ(ρίωμα (ν μίσω των υδάτων, και 
(στω διαχωρίζον μ(ταξύ υδάτων (ίς ύδατα. 
Σ. και (ΐπ(ν ό θ(ός• γ(νηθήτω στ(ρ(ωμα (ν 
μίσω υδάτων, και (στω διαχωρίζον (ν μέσω 
ύδατος και (ίς ύδωρ. θ. και (ΐπ(ν ό θ(ός• 
γ(νηθήτω στ(ρίωμα (ν μίσω του ύδατος, και 
(σται διαχωρίζον άναμίσον ύδατος (ίς ύδατα. 15 

7. JJ"VH. Ο'. Vacat. ^ και (γίνίτο ούτως* 1 * 

8. irati ΓΡΙ 1 ? ΒΤ^ί? *!!&• &• καΧ **&**** 



r Philop. ibid. 8 S. Basil. Μ. ibid. ρ. 1 8 C: Πώς οΖν 

*'πιφίρ*το τούτο (πάνω τοΰ ύδατος ; Έρώ σοι ουκ (μαντού λόγον, 
άλλα Σύρου ανδρός σοφίας κοσμικής τοσούτον άφ(στηκότος, όσον 
ίγγύς tjv της των αληθινών ίπιστημης. *E\eyt τοίνυν την των 
Σύρων φωνην ΐμφατικωτίραν Τ« civat, και δια την προς την 
Έβραιδα γ(ΐτνίασιν, μάλλον πως τη twola Των γραφών προσ- 
*γγίζ*ιν. Είναι ουν την διάνοιαν τοΰ ρητού τοιαύτην. Τό eVe- 

φ*ρ*το κ. τ. ι. Hieron. ibid. ρ. 306 : " Pro eo quod in 
noetris codicibue scriptum est, fcrebatwr, in Hebraeo habet 
merefbth, quod nos appellare poseumus, incvbabat, sive 
con/ovebat, in similitudiuem volucris ova calore animant is." 
• Philop. ibid. p. 65. 10 Montef. affert : Ά. και <n>vub*v 

ό θ*ος σνν τό φώς, notans : Μ Hic et paseim in eequentibus 
Aquila, καϊ o-vvubtv ό 6tot. Ubi Procopiue : ' Aquila in 
eua translatione adjecit verbo vidit praepositionem σνν, 
quae in compositione cum significat, ac si diceret contuitus 
e*t, corupexU.' " In Qraecie Procopii p. 27 nihil tale habe- 
tur, sed tautuin : Καϊ ctocr ό θώς ro φώς ότι καλόν. Τό καλόν 
ιπ\ της κτίσ*ως ούκ αισθητή θία ληπτίον' θ{6ς γαρ ονχ ούτως 
ipij.' γνωσ*ι & oiKtiq καθ' ijv (καστον ίώρα, ου προς θίαν πάντως 
καλόν, προς 6i την xptiav την ίαντού, κα\ την προς τα. λοιπά σνμ- 
>1αν ανάλογον, όΊ' ην και 'Ακύλας τό συν φιλύ προστιθίναι. 



Ubi innuitur, ni fallor, usus Aquilae notissimus particulam 
ΠΝ in praepositionem σύν vertendi ; neque enim credibile 
est tam scrupulosuni interpretum pro simplici ΠΚ'Ι, vidii, 
compositum (rvvtibtv, intellexit, posuisse. Praeterea ad 
v. 31 diserte testatur Philopouus, Aquilam vertisse: καϊ 
*ιδ«» ό θώς σύμπαν όσα ίποίησ(. u Philop. ibid. ρ. 73• 

12 Idem ibicL 1S " Sic tres interpretes, Aq., Sym., et 

Theod., nimio scrupulo Hebraico idiomati baerentes . . . 
Aq. habet ημίρα; alii ημίραν. Sic autem infra v. 8 tres 
interpretes, και ΐκάλ(σ(ν ό θ. τω στ^ρΐώματι ούρανόν ; ubi Aq. 
ουρανός vertit." — Montef. Lectiones, quarum auctorem 
non nominat Montef., suspicione non vacant, praesertim 
quoad posteriorem singularum clausulam, quae cum priore 
vix consistere potest. Certe Aquilam vertisse, και τό σκότος 
«κ. νύκτα, non autem, και τάϊ σκότ(ΐ «., νύξ, nemo sanus cre- 
diderit. Fortaese Montef. in arcbetypo euo invenit: Ά. 
Σ. θ. τω φωτι. Σ. την σκοτίαν ; cetera ex ingenio promens. 
14 Sic eub -r Arab. 1. " Philop. ibid. p. 98. Idem 
p. 141: όΊό Άκ. Kai Συα. πληθυντικώς (Ιπον' γΐνηθήτω στ. tv 
μίσω τών υδάτων. 1β Cod. 1 27 in textu; in marg. autem: 

"Ενθα κΛται αστερίσκος, κΰται μίν ίν τφ Έβραϊκω, ου φίρίται di 

πάρα τοις θ'. Sic sine aster. Codd. Χ, 14, 31, alii. 



-Cap. Ι. 16.] 



GENESIS. 



6 θεός το στερέωμα ούρανόν (Έβρ. σουμήν 17 ). 
Ά. και εκάλεσεν ό θεός τω στερεώματι, ουρα- 
νοί. Σ. θ. και εκάλεσεν ό θεός τω στερεώματι 
ονρανόν. 1 * 

8. Ο'. -καϊ "δεν ό θα* 8τι καλόν < 19 

9. ^ffl• Congregentur. Ο', σνναχθήτω. Ά. Σ. 

συστήτω. 20 

"ΤΠΝ D"iptt~7N. Inlocumunum. Ο', fk συνα- 
γωγών μίαν. Οι Γ", εις τόπον ενα. 21 

Ο', -τ καί συνήχθη τδ ύδωρ το ύποκάτω του ου- 
ρανού εις τας συναγωγα,ς αυτών, και ώφθη 

ή ξηρά 4 » 

ίο. ο?ώπ rnjpp^ yw ηφηϋ 1 ? crrfctj »35*1 

D^ Ν"^. Ε/ appellavit Deus aridam Ter- 
ram ; congregationem autem aquarum appellavit 
Mare. Ο', και εκάλεσεν ό θεός την ξηραν 
γην' και τα, συστήματα των υδάτων εκάλεσε 
θάλασσας. Ά. και εκάλεσεν ό θεός rfj ξηρά, 
γή' και τοις συστήμασι των υδάτων (εκάλεσε), 
θάλασσαι. Σ. θ. και εκάλεσεν ό θεός τήν 
ξηραν γήν τα, δε συστήματα των υδάτων 
εκάλεσε θάλασσας. 23 

11. Νΰ?"ΤΓΙ. Germinet. Ο'. Ά. βλαστησάτω. Σ. 
εξαγαγετω. θ. εξενεγκάτω 2 * 



11. nfe?V ΝξΠ. Gramen tenerum, herbam. (Ύ.Θ. 

βοτάνην χόρτου. Ά. βλάστημα χόρτου. 26 

3HJ 5ΓΊ^?• Proferentem semen. Ο', σπεΐρον 
(Ά. Σ. σπερματίζοντα 2 *) σπέρμα. 

ΪΓΏ'ρ "HS ΓΓψ^. Fructificantem secundum spe- 
ciem ejus. Ο', ποιούν καρπον ££• «/y τδ y«Voy 
αυτών 4, 27 

12. «ljt^ JHJ gnpj, Ο'. σπίΓρον cnrep/za κατά 

γένος και καθ' ομοιότητα. Ά. Σ. σπερματι- 
ζοντα . . , 28 Aliter : Ά. σπερματίζον εις το 
γένος αυτών. 29 

14. oi*•! pa S^n^ irotfn jv,tq γπνώ sij 

"/1*0 Γ9^• Ο'• Ύ^νη^ητωσαν (Ά, γ«ι/€- 
σ^ωσαι/ 30 ) φωστήρες εν τω στερεώματι του ου- 
ρανού — εις φαΰσιν επι της γής 4, του διαχώ- 
ριζαν άναμεσον (Ά. μεταξύ 30 ) της ημέρας, και 
άναμεσον (Ά. μεταξύ 30 ) της νυκτός. 

15. iiViHOy• Ο', εις φαϋσιν. Ά. εις φωστήρας 31 

15, 17. "^V?• Ο'• ωστ€ φαίνειν. Ά. τω 0cu- 

1>€ίί>. 32 

16. "Juyi caVfi r-iSupoS Viarr ifeoyrrnH 

τηα/α* trc dominium diei, et lumen minus in 
dominium noctis. Ο', τον φωστήρα τον μεγαν 



17 Procop. in Gen. ρ. 46 : δθ(ν και λίγ^σθαι σουμήν Εβραίων 
φωνή, ΰ&ωρ δηλουν irtirqyos. 18 Philop. ibid. 19 Sic 

sub ^r Arab. 1. Origen. in Epist. ad Africanum (Opp. 
T. I, p. 15): κα\ iv rfj Ttveatt δί το, ei8o> 6 0f6s ort κα\6ν, ίπ\ 
τψ γινίσθαι στ(ρ('ωμα, παρ Έβραίοις ουχ ίΰρίσκεται. Hieron. 
in Comment. in Aggaeum (Opp. T. VI, p. 737) : " Denique 
in Genesi cum in primo die dictum sit, et in tertio, et iii 
quarto, et in quinto, et in sexto, post coneummationem 
operum singulorum, et vidit Deus quia bonum est, in 
secundo juxta Hebraicum, et Aquilam, et Symmachum, et 
Theodotionem non habetur." *° Nobil, Cod. 127. 

Philop. ibid. p. 144: ol 8t άλλοι rptis άντι τον tlntiv, άς 
σνναγωγην μίαν, *»s τόπον ίνα, φασί. Μ SlC 8ub obelo 

Cod. 127; in marg. autem: "Ενθα κΰται 6β(λ6ς, oi κΰται iv 

τψ Έβραϊκω, πάρα μόνοις δ« φίρ(ται το'ις θ'. S. Basil. Μ. 
Ορρ. Τ. Ι, ρ. 37 C : Ώρόσκίΐται δέ ίν πολλοίς των αντιγράφων, 
κα\ σννηχθη — ή ξηρά' &π(ρ ovrt Tives των λοιπών (κδίδώκασιν 
ίρμηνίων, οΰτ€ η χρησί! των Εβραίων ίχονσα φαίνίται .... Τα 
τοίνυν ακριβή των αντιγράφων ώβίλισται' ό di όβ(λό{ άθττήσίω! 
ΤΟΜ. Ι. 



σνμβολον. Μ Philop. ibid. ρ. 162. ϊ4 Sic Montef., 

ηοη memorato auctore. ** Idem. ϊβ Cod. 127. 

Collatis Hex. ad v. 29, crediderim Aquilam vertisse : (χΚάην) 
σπιρματίζουσαν σπίρμα ; Symmachum autem : (χόρτον) o~mp- 
ματίζοντα σπίρμα. Montef. sine auctore affert: *A. σπίψό- 
μ*νον σπίρμα, quae lectio nihili esse videtur. r Sic 

Cod. 127, et sine aster. Cod. 17. Ad σπ*Ίρον σπίρμα Nobil. 
affert : Ά. σπίρματίζον tts τό γίνος αυτών, quod ad ν. 12 recte 
applicat Montef., qui tamen in v. 11 pro Hebraeis, n&9 
)2~\]Π\ 'ΠΕ'Ν btt '"lB, Aquilae perperam tribuit: ποιούν 
καρπ6ν σπίρματίζον tls τό γίνος αυτών. Cod. 127« 

29 Nobil. ut supra. Mox post ποιούν καρπον Cod. 127 in 
textum infert: 3K«V τό γίνος αυτών, reclamante Hebraeo. 

30 Sic Montef., tacito auctore; fortasse ex sola collatione 
Hexaplorum ad w. 3, 4. In textu LXXvirali obelus (~r) 
eet in Arab. 1. Deinde ad «r φαϋσιν Cod. 127 in marg, 
pingit : d$ φωτισμον, ex interpretatione, ut videtur. M Sic 
Montef., non memorato auctore. M Idem. 



10 



GENESIS. 



[Cap. I. 18- 



είς αρχάς τής ημέρας, και τον φωστήρα τίν 
έλάσσω εις αρχάς της νυκτός. Ά. συν rbv 
φωστήρα rbv μέγαν εις έξουσίαν της ημέρας, 
και συν τον φωστήρα (rbv) μικρΰν εις έξουσίαν 
τής νυκτός, θ. rbv φωστήρα rbv μέγαν εις 
έξουσίαν τής ημέρας, καϊ τον φωστήρα rbv 
μικρόν εις έζουσίαν τής νυκτός. 33 Σ. τον 
φωστήρα τύν μείζω εις το ήγεΐσθαι τής ημέ- 
ρας, τον δε φωστήρα rbv έλάσσω εις ήγεμο- 
νίαν τής νυκτός. 3 * 
18. * *ΰφ >• Ο', καϊ άρχειν (Ά. έξουσιάζειν 35 ). 

20 n*n cfea ypiti csn ^dw dv^m ίών*•) 

' Α»- ν ν Ι νν •-- :: ') •••"• ν 

Et dixit Deus : Scateant aquae bestiis aqua- 
tilibus, animis vivis; alites autem volent super 
terram, super faciem expansi caelorum. O'. 
και εΐπεν ο θεός' έζαγαγέτω τα, ΰδατα ερπετά 
ψυχών ζωσών, και πετεινά πετάμενα έπι τής 
γης κατά τ δ στερέωμα του ουρανού. Ά. έξερ- 
ψάτω τά ΰδατα έρπετον ψυχής ζώσης, και 
πετεινον ίπτάμενον έπι τής γής, έπϊ πρόσωπον 
του στεριώματος του ουρανού. Σ. (και) εΐπεν 
ό θεός' έξερψάτω τά ΰδατα έρπετον, ψυχήν 
ζωσαν, και πετεινον πετόμενον έπϊ τής γής, 
κατά πρόσωπον στερεώματος ουρανού, θ. και 
εΐπεν ό θεός• έζερψάτωσαν τά ΰδατα ερπετά, 
ψύχας ζώσας, και πετεινον πετόμενον έπϊ τής 
γής, κατά πρόσωπον στερεώματος ουρανού. 36 

21. ϋ^ΊΟΤ} DpWrhM. Ο', τά κήτη τά μεγάλα. 
Οι άλλοι' τους δράκοντας τους μεγάλους. 37 



26. OTena «tAsa cttn ntow wrihx TOta. 

Ο', και εΐπεν ό θεός' ποιήσωμεν άνθρωπον κατ' 
εικόνα ήμετέραν, και καθ' όμοίωσιν. Ά. και 
εΐπεν ό θεός' ποιήσωμεν άνθρωπον εν ε'ικόνι 
ημών, [καί] καθ' όμοίωσιν ημών. Σ. και εΐπεν 
ό θεός' ποιήσωμεν άνθρωπον, ως εικόνα ημών, 
καθ' όμοίωσιν ημών. θ. και εΐπεν ό θεός' 
ποιήσωμεν άνθρωπον εν ε'ικόνι ημών, ώς εν 
ομοιώσει ημών. 39 

ΠΟΓΟΜ CTOtfn tfW^ »1 ΓΓΟ «Π 

Ι ν τ τ — •• τ ν ν τ τ : Ι ν τ τ τ : 

Et dominentur piscibus maris, et alitibus caeli, 
et bestiis, et universae terrae, et omnibus rep- 
tilibus quae reptant super terra. Ο', και άρχέ- 
τωσαν τών ιχθύων τής θαλάσσης, και τών 
πετεινών του ουρανού, και τών κτηνών, καϊ 
πάσης τής γής, και πάντων τών ερπετών τών 
ερπόντων έπι τής γής. Ά. καϊ έπικρατεί- 
τωσαν εν ίχθύϊ τής θαλάσσης, καϊ εν πετεινώ 
του ουρανού, καϊ εν κτήνεσι, καϊ εν πάστ) τή 
γή, καϊ (εν παντϊ) ζώω κινουμένω έπι τής 
γής 39 

27. aSsa *nobs2. η-τΝΠ-™ ε^γΑν ιτα*ι 

ν ν : : - : τ τ τ ν ν: τ ; •— 

τ τ τ τ•••: τ τ Α ττ ν; 

Ο', καϊ έποίησεν δ θεός τον άνθρωπον, κατ 
εικόνα θεοΰ έποίησεν αυτόν άρσεν και θήλυ 
έποίησεν αυτούς. Ά. καϊ εκτισεν ό θεός συν 
τον άνθρωπον έν ε'ικόνι αύτοϋ, έν ε'ικόνι θεοΰ 
εκτισεν αυτούς . . , 40 Σ. καϊ εκτισεν δ θεός 
rbv άνθρωπον έν ε'ικόνι διαφόρω, δρθιον δ θεός 



33 Philop. ibid. ρ. 1 75• ** Wem ibid. : Tovrotr και 6 

Σύμμαχος σνμφων*ϊ τόν φωστήρα — της νυκτός. Τό γαρ, ηγΰ- 
σβαι, σαφηνίζων (Ις τό, ηγίμονίαν, μχτίλαβίν (leg. μίτίβαλίν), 
ontp ταυτόν ίστι τη (ζονσία, και τψ αρχήν. ** Origen. 

Ορρ. Τ. II, ρ. 22 : και 6 Ακύλας γαρ τό άναΚογον ίτηρησΐ, 
ποιησας αντί μίν τον, *lt αρχάς, ίΐς ΐζονσίαν' άντϊ dc τον, αρχαν, 

ίξουσιάζ*ιν. ** Philop. ibid. ρ. 1 98 (cum πττηνον ter pro 

nrrttvov). Idem ρ. 1 99 : Σνμφωνοΰσι 6i tjj ίπαναληψίΐ (sc. 
Τ. 21, και πάσαν γ'νχην ζώων ίρπ*των) θ*οδ. κα\ Σύμ. Ό μίν 
γαρ . . . ipirtra ψνχας ζώσας, κατ tv6(lav άμφάπρα, u>a rj Sxrrrtp 
ίπίξηγησις τον, ipittra, τό, ψνχας ζώσας• Σύμ. 6i, ipirrrov ψυχην 
ζώσαν• τοντ«'στι», όπιρ ΐστ\ ψνχη ζώσα. ^ Severianns 

apud S. Chryeoet. Ορρ. Τ. VI, ρ. 467 D: οι γαρ άλλοι ίρμη- 



vtvrai λίγουσιν ίποίησΐν 6 Θί6ς τους δρ. τονς μ. ^ Philop. 

ibid. ρ. 209. Idem ρ. 217 Symmacho tribuit κα\ καθ' όμ. 

ημών ; Theodotioni autcm pro ώς iv 6μοιώσ(ΐ, iv όμοιώμασιν. 

59 Sic Montef., tacito auctore. Equidem nullus dubito, 
antecessorem meum totam hanc lectionem ad normam 
v. 28 excogitasee, oblitum in Hebraeo ibi legi, non '&$'}, 
sed Π»Π, In nostro loco nescio an Aquila verterit: και iv 
παντϊ κινονμίνω (cf. Hex. ad Psal. cxlviii. ίο) κινονμίνω fVi * 
γης. 40 Philop. ibid. p. 244. In textu LXXvirali pro 

κατ' (Ικόνα θίοϋ in Arab. 1, 2 legitur, ad imaginem euam; 
unde conjecerit aliquis, in LXX antiquitus juxta He- 
braeutl^ exstitisse, κατ (Ικόνα αύτοϋ, κατ (Ικόνα θ(θΰ. Certe 
editionie hexaplaris ratio tantum non postulare videtur: 



-Cap. Ι. 29.] 



GENESIS. 



π 



εκτισεν αυτόν &ρσεν καϊ θήλυ εκτισεν αυ- 
τούς.* 1 θ. και εκτισεν δ θεός τον άνθρωποι/ 
εν εικόνι αυτού, εν εικόνι θεού εκτισεν αυτούς' 
άρσεν και θήλυ εποίησεν αυτούς. 42 

28. *ns ΒΤ^υ nrb ΊΏ#η BftfrM ηηκ xtf^ 
nrrn rry\ njpp-j pjNernM whpi χχγ 

- νντ τ- τ ; • - τ - ': τ - 

γΊΝΓΤ. Et b&iedixit eis Deus, et dixit eis 
Deus : Fecundi estote, et multiplicamini, et re- 
plete terram, et subigite eam; et dominamini 
piscibus maris, et alitibus caeli, et omnibus 
animalibus quae reptant super terra. Ο', και 
εύλόγησεν αυτούς δ θεός, λίγων αύξάνεσθε 
καΐ πληθύνεσθε, και πληρώσατε τήν γήν, και 
κατακυριεύσατε, αυτής' και άρχετε των ιχθύων 
τής θαλάσσης, και των πετεινών του ουρανού, 
και πάντων των κτηνών, και πάσης τής γής, 
καϊ πάντων των ερπετών τών ερπόντων επι τής 
γής. Ά. και εύλόγησεν αυτούς δ θεός, και 
εΐπεν αύτοΐς ό θεός• αύξάνεσθε και πληθύ- 
νεσθε, και πληρώσατε τήν γήν, και υποτάξατε 
αυτήν και επικρατείτε εν ίχθύϊ τής θαλάσσης, 
και εν πετεινώ του ουρανού, και εν παντι ζώω 
κινουμενω επι γής. Σ. καϊ εύλόγησεν αυτούς 
ό θεός, εΐπε δε αύτοΐς ό θεός• αύξάνεσθε και 
πληθύνεσθε, και πληρώσατε τήν γήν, και υπο- 
τάξατε αυτήν και γειροϋσθε τους ιχθύας τής 



θαλάσσης, και τα. πετεινα του ούρανοΰ, καϊ τα. 
ζώα τα έρποντα επί τής γής, θ. και εύλό- 
γησεν (αυτούς ό θεο^ς, και εΐπεν αύτοΐς) ό θεός• 
αύξάνεσθε καϊ πληθύνεσθε, και πληρώσατε τήν 
γήν, και υποτάξατε αυτήν και παιδεύετε εν 
τοις ίχθύσι τής θαλάσσης, καϊ εν τοις πετεινοΐς 
του ούρανοΰ, και εν παντι ζώω ερποντι επι τής 

29. Itetf-^-nN D3 1 ? WI3 Π2ΓΤ Dvfcn ΊΏΝ'η 

mw * :•'• τ ν ν τ • - τ •• • ν : ν 

ύ ν : 1 ν τ τ τ •• : - ν -: -ν - •• 

V ; • γ Τ -ΛΤ - •• 1 •• • : ν -: ι •■ τ 

ΓΠ0Ν7. Et dixit Deu8: Ecce! dedi vobis 
omnes herbas proferentes semen, quae sunt 
mper faciem totius terrae, et omnes arbores 
in quibus est fructus arboris proferens semen : 
vobis erunt in cibum. Ο', και εΐπεν δ θεός• 
ιδού δεδωκα ύμΐν πάντα γόρτον σπόριμον σπεΐ- 
ρον σπέρμα, ο εστίν επάνω πάσης τής γής• 
καϊ πάν ξύλον, t έχει εν εαυτώ καρπον σπέρμα- 
τος σπορίμου• ύμΐν εσται εις βρώσιν. Ά. και 
εΐπεν δ θεός• ιδού δεδωκα ύμΐν σύμπασαν χλόην 
σπερμαίνουσαν σπέρμα επι πρόσωπον πάσης 
τής γής . . , 44 Σ. καϊ εΐπεν δ θεός- δεδωκα 
ύμΐν πάντα χόρτον τον σπερματίζοντα σπέρμα 
τον επι προσώπου πάσης τής γής• και πάν 
ξύλον εν φ εστί καρπός ξύλου σπερματίζοντος 
σπέρμα, ύμΐν είναι εις βρώσιν. 45 θ. και εΐπεν 



3Κ h (Ικόνι αυτοϋ 4, κατ (Ικόνα θΐοΰ. Et sic reapse sine aster. 
Cod. 135, Arm. ι, 2, Arm. ed. 41 Idem ibid. Cod. 127 
affert : 2. iv tlicopi διαφόρω Ζρθριον (sic). Philop. ibid. p. 245 : 
6 δί 2ύμ., iv (Ικόνι διαφόρω, φησίν' ήτοι τψ ίξαιρίτω και κρ('ιτ- 
τονι πάρα τα λοιπά, η τω παρά τα λοιπά πάντα δκνηνοχότι κα\ 
ίξηλλαγμίνω, οπ*ρ ίπ(£η•γούμ(νος ίπηγαγ^ν' 8ρθιον ό θ(θί ίκτισΐν 
αυτόν . . . τά yap λοιπά πάντα κάτω vtiti rt και κίκλιται «πι yrjv. 
Versio plane singularis, et ne versionis quidem nomine 
digna. Sed hunc interpretem, nimio perspicuitatis studio, 
vel etiam dogmaticis rationibus obsecutum, hic illic in 
paraphrastae partes delapsum esse, videbimus in Hex. ad 
Gen. xviii. 25. Exod. xv. 11. Job. xxi. 13. Psal. lvi. 5. 
Jerem. xli. 5. Cf. D. Abr. Geiger in libello cui titulus: 
Symmachus der Uebersetzer der Bibel (Judische Zeitschrift 
fiir Wissenschaft und Leben, i<* Jabrgang, pp. 40, 41). 
42 Philop. ibid. pp. 244, 245. * Idem ibid. pp. 258, 

259 (cum ecriptura πντηνόή. Idem p. 264 ad Tbeodo- 



tionis versionem παχδνύίτί, qui Syrorum usus est, ait: 
(ΰλογον bi ηγούμαι την ίταί σνΧλαβήν δια τοΰ 7 •γράφ(σθαι, ti και 
άσννηθα "ΕΧΚησιν' οΰ παρά την παιδύαν, αλλά τάς πίδαι' αντ\ 
του, νπο πίδας αυτούς ayert και δασμούς. Absurde ! Cf. ΗβΧ. 
ad Psal. cix. 2. Ezech. xxxiv. 4. ** Philop. ibid. p. 265, 
qui Aquilae continuat : ω iv αυτω ψυχή κ. τ. i. (ν. 3°)• 
Reliquam partem ν. 29 sic de suo, ut videtur, supplet 
Montef. : καϊ συν πάν ξΰλον, iv φ καρποί ξύλου ίσπαρμίνον 
σπέρμα, ύμΐν tlvai (potius ίσται) tls βρώσιν. Idem in NotX8 
ρ. 15: "Άκ. ίσπαρμίνον σπίρμα. [Εχ DrUSlO.] Ιη editl8 
Theodoreti Quaest. LI in Gen. σπ(ρμαΙνον σπίρμα . . . Utra 
autem vera lectio sit, incertum." Immo ίσπαρμίνον non 
est nisi falsa emendatio Pici pro vitiosa Cod. August. 
scriptura σπαρμίνον, quae, Philopono auctore, in σπίρμαϊνον 
vertenda erat. Porro Aquilae lectio, σπ^ρμαχνον σπίρμα non 
est pro σπίρματος σπορίμου, sed pro σπίιρον σπίρμα. Vid. 
Theodoreti Opp. T. I, p. 65. » Philop. ibid. Cod. 127 
c a 



II 



G Ε Ν Ε S I S. 



[Cap. Ι. 30- 



30. 



6 $e6r ιδού δίδωκα νμΐν τον πάντα χόρτον 
σπίρμαίνοντα σπέρμα rbv ίπϊ προσώπου πάσης 
της γής• και τδ πάν ξνλον, δ «χ« kv αντω 
καρπον ζνλον, σπερμάτων (fort. σπερμαΐνον) 
σπέρμα' νμΐν ίσται εις βρώσιν. 46 

τ » τ— νν •.•-:> ν τ τ 

ΓΠΟΐΛ ^toV Ρ"}\ Et omnibus animalibus 
terrae, et omnibus alitibus caeli, et omni quod 
reptat super terra, in quo est anima viva, (dedi) 
omnem virorem herbae in cibum. Ο', και πάσι 
τοις θηρίου (Ά. Σ. ζώοις 47 ) της γής, και πασι 
τοις πετεινοΐς τον ονρανοϋ, και παντι έρπετώ 
ϊρποντι ίπι της γής, δ Ιχβι kv έαντώ ψνχήν 
ζωής, και πάντα χόρτον χλωρον €ΐς βρώσιν. 
Ά. . . ω kv αντω ψνχη ζώσα, σύν παντι λαχάνω 
χλόης ας βρώσιν. 48 Σ. πασι τ€ τοις ζώοις 
της γης, [καί] πασι Τ€ τοις πετεινοις τον ου- 
ρανού, και παντι κινονμένω έπϊ της γης, kv ω 
Ιστι ψνχή ζώσα, πάν χλωρον χόρτον €ΐς βρώ- 
σιν. 40 θ. και πάσι τοις Θηρίοις της γης, και 
πάσι τοις πετανοΐς τον ονρανοϋ, και παντι 
έρπετώ (ρποντι ϊπι της γης, τω ίχοντι kv αντω 
ψνχην ζωής, τον πάντα χλωρον χόρτον (ίς 
βρώσιν. 60 



8i.3torigrr} rrcnr ίεν- 1 :?-™ wfy| nrg 

"ΤΝΌ. Ο', καϊ εϊδεν δ θεός τα πάντα οσα 
εποίησε, και ιδού καλά λίαν. Ά. καϊ εΐδεν 
6 0609 σύμπαν δσα (fort. δ) εποίησε, και ιδού 
αγαθόν σφόδρα. Σ. και ΐΐδεν ό θεός πάντα 
8σα έποίησε, και ην καλά σφόδρα. 51 

Cap. Ι. ιι. κατά γένος τ και καθ' ομοιότητα < 53 
2θ. -τ και έγένετο ούτως «<. 53 

Cap. Π. 

1. Π^ψΠ. Ο', ό ουρανός. Ά. Σ. οι ουρανοί. 1 

2. ψ"0^Π Dte. Ο', kv Tfj ήμερα τ$ cktjj (ΟΙ 

λοιποί' Tjj ίβδόμρ 2 ). 
Pbttfr). Et cessavit. Ο', και κατίπανσε (Ά. 
διίλιπίν 3 ). 

4. nVTOfi Π7Ν. Hae sunt origenes. Ο', αύτη 
ή βίβλος γενέσεως. Ά. Σ. αΐται αι γενέ- 
σεις 4 

6. ^B-^a-nM Γτ^ψΓη 7*&Π? ^?! ^SJ 

ΠΏ"1^ΓΤ. Sed vapor ascendebat de terra, et 
irrigabat universam faciem humi. Ο', πηγή 
δε άνέβαινεν εκ της γης, και επότιζε πάν το 
πρόσωπον της γης. Ά. και επιβλνσμος άνέβη 



affcrt : Σ. σπ*ρματίζοντα. ** Philop. ibid. Pro σπερμάτων, 

quod manifeste vitiosuni est, Montef. tacite correxit σπερ- 
μαίνοντος, spreta leniori medicina, σπ*ρμάίνον, vel etiam 



σπερματουν. 



Cod. 



127. 



48 Philop. ibid. p. 265. 



Idctn p. 267 '• t6 di, κα\ πάν χλωρον χόρτου us βρώσιν, τοις 
τρισιν ίϊρημίνον, Άκ. σαφίστερον ηρμηνευσεν, ίΐπών' και {συν) 
παντι λαχάνω χλόης tlt βρώσιν. Montef. vero ρΓΟ σνν παντΧ 
λαχάνω χλόης oscitanter dedit συν πάν λάχανον (om. χλό»;ϊ). 
49 Philop. ibid. ρ. 265. (Quae autem in fine lectionis 
Symmacho adstruit Montef., τόν πάντα χόρτον σπόριμον (adde 
ex Phllopono σπίρμα), ο ίστιν ίπάνω πάσης της γης, ad enar- 
rationem vereionis LXXviralie pertinent. Error est Cor- 
dtrii, qui Philoponum edidit.) Procop. in Gen. p. 118: 
π*ριττ6ς ουν ό, καϊ, iv τφ, και πάντα χόρτον χλωρον (Ις βρώσιν' 
ούτω yap *κύι&ωκίναι και Συμμαχον, χωρίς του, και. Μ Phi- 

lop. ibid. (Montef. perperam exscripsit κα\ pro τφ (Ζχοντι), 
omieeo in fine χόρτον.) " Idem ibid. p. 271. M Sic 

eub ^r vel -> Arab. 1,2. In Hebraeo etiam κατά γίνος 



abest. M Sic sub + Montef., tacito auctore. Eadem 

verba in v. u obelo jugulant Arab. 1, 2, reclamante He- 
braeo. 

Cap. II. ■ Codd. X, 127, 135. 2 Iidem. Hieron.: 

" Pro die sexto in Hebraeo habet diem septimum. Artabi- 
mus igitur Judaeos, qui de otio sabbati gloriantur, quod 
jam tunc in principio sabbatum dissolutum sit, dum Deus 
operatur in sabbato, complens opera sua in eo, et benedicens 
ipsi diei, quia in illo universa compleverit." 3 Codd. X 

(cum dteXcHrei'), 127, 135. 4 Codd. 127, 135. Cod. X 

affert : Ά. άυται ai γ. Sic (cum Ά. Σ.) Catenae MSS. et 
scbedae Combefis. apud Montef., qui ex iisdem scholium 
affert: Το, βίβλος, «V τψ τόπω τούτω καθόλου ου κύται παρ > 
Έβραίοις, αλλ' iVi πλάι^ (corrige ex Niceph. αλλ' ϊστι πλάνη) 
Εβραίου γραφίως, πλανηθίντος cV rfj πλάνη 4κΰνου, Ιν ω κύται 
πάρα μίν ΆκΟλα* τοΰτο βφλΐον γεννημάτων Αδάμ' πάρα 8i τοϊς 
Ο * αυτή η βίβλος γ(νίσ(ως ανθρώπων" ωηθη yap κα\ iv τούτω 
τψ τόπω βιβλίον παραλ(λΰφθαι, καϊ οϋτως αύτο προσίθηκΐ. 



-Cap. II. 11.] 



GENESIS. 



II 



e/t τή? γή?, και Ιπότισΐ παν rb πρόσωπον τή? 
χθονό?. 6 

7. "Ρ 1DP ΟΙΝίτηΝ Qvfrb* ΓήΓΡ Ί2Γ"η 

•1• ττ τττ ν ••.•: τ: ν•- 

w cajn nctfa TfMf ns^ ™™π 

ΡΡΠ ttJM*? 0™!!. Ε/ formavit Jova Deus 
hominem ex pulvere humi, et inflavit in nares 
ejus spiriium vitae; et factus est homo anima 
vivens. Ο', και ίπλασζν •% κύριο? 4 β δ θεο? 
rbv άνθρωπον γοΰν (alia exempl. add. λαβών 7 ) 
άπύ τη? γή?, και ίν€φύσησ€ν €i? rb πρόσωπον 
(Ο/ λοιποί• €ΐ? τού? μνκτήρα? 9 ) αύτον πνοήν 
ζωή?' και ϊγένΐτο δ άνθρωπο? €ΐ? ψνχήν ζωσαν. 
*Α. και ίπλασς κύριο? δ θ(ο? σύν τον άνθρω- 
πον χουν άπύ τή? χθονο?, καΐ €ν€φύσησ*ν kv 
μνκτηρσιν αντον αναπνοών ζωή?' και kykvtTO 
δ Ανθρωπο? ei? ψνχήν ζωσαν. Σ. θ. καϊ 



ίπλασε κύριο? δ θ(0? rbv 'Αδάμ χουν άπϊ> τή? 
\γή?~\ άδαμά, και Ζπν(νσ€ν ct? τον? μνκτήρα? 
αύτοΰ άναπνοήν ζωή?' καϊ kyivtTQ Αδάμ [άν- 
θρωπο?] (ί? ψνχήν ζωσαν. 

8. Dlj?p Π2ίΓ£ d T^$ *Φ\ W3« Et plan- 
tavit Jova Deus hortum in Eden ab oriente. 
Ο', και εφύτςυσ^ν £5£ κύριο? 4 10 δ θ(6? παρά- 
δίΐσον ίν Έδϊμ (Έβρ. γάν βεδψ") κατά 
άνατολά?. Ά. και (φντ€υσ€ κύριο? δ 0eb? 
κήπον iv Έδϊμ άπο άρχήθΐν. 12 Σ. . . παρά- 
δϊΐσον άνθηρόν . , 13 

^1ί^Ρ• Ά. ourb άρχτ}θ€ν. Σ. Ικ πρώτη?, θ. 
kv πρώτοι?. 1 * 

10. Hjrn. Ο'. Vacat. Alia exempl. και γίν€ται. η 

11. pttPB. Ο'. Φισών (s. Φΐΐσών). Ό Έβραΐο?• 

Φΐισών. 19 



6 Theodoret. Quaest. XXII in Gen., unde sumpserunt 
Nobil., Niceph. Cf. Hex. ad Job. xxx. 12. Prov. i. 26. 
Jerem. xlvi. 21. (Scriptura ίπιβλυγμος est in Nobil.; ««- 
φ\νγμ6ς autem in Cod. Aug. Theodoreti.) Euseb. Emisenus 
in Cat. Nicepb. p. 60 : Εβραίος δί τις φησιν, οτι ου Xryet, 
πηγή δί ανίβαινίν ίκ της -γης, άλλα τι (ΐδός φησιν άχλύος η 
αϊθίρος συνΐστώτος παχύτατου, ου την άνάδοσιν άπο της γης 
γίνίσθαι ϊφη, και κάλυπταν το πρόσωπον. β Sic Cod. 1 27, 

et sine aster. Codd. 14, 25, 31, alii. 7 Sic Comp., Ald., 
Codd. 15, 16, 18, alii, Philop. 8 Cod. 127. Nobil. 

affert: Ά. Σ. μυκτηρα. 9 Pbilop. ibid. p. 250. Ad 

duplicem lectionem γης άδαμά cf. ad Cap. iii. 18. 10 Sic 

eine aster. Comp., Codd. III, 16, 19, 20, alii, Arab. 1, 2. 
Grabe Epist. ad Mill. p. 68 : " Asteriscum iterum praefixi 
auctoritate Anastasii 1. c, τά ίξαπλά στιχθίντα allegantis." 
Graeca Anastasii in Cod. Cantab. sic jaccnt: καθά us τά 
ακριβή και άνόθΐυτα καϊ αρχαία των αντιγράφων ίρ(υνησαντ(ς μιτά 
πολλής της άκριβύας (υρήκαμιν, ΐϊς τά ΰπο Κλήμ€ντος, και Έϊρη- 
ναίου, και Φίλωνος τοΰ φιλοσόφου, και του τά ίζαπλως (fort. 
(ζαπλά) συστησαμίνου στιχθίντα. Ubi VOCem στιχθίντα, sen.su 
generaliori pro distincta, descripta, non pro asterisco notata 
positam, a Grabio male cum τά ίξαπλά compositam eese 
quivis videt. n Sic Montef., tacito auctore. n " Ver- 
sionem Aquilae babemus ex Basilio [?] et ex schedis 
CombefiB." — Montef. Pro άπο άρχης ex Hieronymo re- 
Scripsiinus άπο άρχηθ(ν. Scilicet Aquila pro Q^i?. regu- 
lariter ponit άρχηθΐν (vid. Hex. ad Deut. xxxiii. 1 5. 4 Reg. 
xix. 25. Psal. xliii. 2. lxvii. 34. lxxvii. 2. cxviii. 152); 
pro D^i50 igitur άπο άρχηθΐν ponendum erat. (Exempla 



cumulavimus propter Lagardium, qui in Genes. p. 24 
temere affirmat, in nostro loco Aquilam non &}$?, sed 
HlDlpD legisse.) 13 Hieron. : " Porro edek deliciae in- 
terpretantur, pro quo Sym. transtulit, paradisum floren- 
tem." u Idem : " Necnon quod sequitur contra orientem, 
in Hebraeo mecedem [Lagarde e Codd. Berol. Scaph. 
hihizra edidit. Fortasse plenius legendum: mecedem, 
non mimizra] scribitur, quod Aq. posuit άπο άρχης [' Anti- 
quior Reginae liber [et Frising.] ΑΠΟ ΑΡΧΗΘ€Ν; alter 
corrupte ΑΠΟ APXNHHN ; denique Palat. ΑΠΟ ΑΡΧΝ€€Ν.' 
— Vallar8.] et nos ab exordio possumus dicere ; Sym. vero, 
«κ πρώτης, et Theod. ev πρώτοις, quod et ipsum non orienteni, 
sed principitvm significat. Ex quo manifestissime com- 
probatur, quod priusquam caelum et terram Deus faceret, 
paradisum ante condiderat, sicut et legitur in Hebraeo: 
Plantaverat autem Dominus Deus paradisum in Eden α 
principio." Praeterea Montef. Syri interpretis lectionem 
e Cod. Reg. 1888 [et Cat. Niceph. p. 66] exscripsit: Ό 

μίν ουν Σύρος ούτως (χ(ΐ γ(γραμμίνον' κα\ ίφύτίυσίν ό θ. παρά- 
διισον iv Έδίμ' ίξ αρχής δί φησι (<ρασι Niceph.) μη κΰσθαι 
ίν (ίγκ("ισθαι idem) τώ~ Έβραϊκω. u SlC Codd. 2 ζ, 130, 

teste Lagarde, Cat. Niceph., et Cod. 127 in marg. Lec- 
tionem non memorat Holnies. ιβ Acacius in Catenis 

Reg. MSS. [et Cat. Niceph. p. 72] : Τά των τεσσάρων ποταμών 
ονόματα κατά μίν Εβραίους οΰτω καλύται' ό μίν πρώτος Φασών, 
ό δ« δ(ίιτ(ρος Γαιών ά τρίτος, Φοράδ" 6 τίταρτος Έδδΐκίλ' παρά 
δί "Ελλ7σ«, Γάγγης, Νίίλοί, Ευφράτης, Τίγρης. Hieron. : " Νο- 
men uni Phison. Hunc esse Indiae fluvium Gangen 
putant." Aliter Severianus in Cat. Niceph. p. 70: Φ«σών, 



u 



GENESIS. 



[Cap. II. 12• 



12. nVrnn. Bdellium. O'. 6 άνθραξ. Ο/ λοι- 
ποί' βδέλλιον. 17 

ΟΠΦΠ Jltjn. £/ gemma onyx (β. sardonyx). 
Ο*, και 6 λίθος ό πράσινος (ΟΙ λοιποί- 6νυξ κ ). 

14.TOHJ WTp. Ab oriente Assyriae. Ο'.κατί- 
ναντι (Ά. «£ άι/ατολ^Γ 19 ) Άσσυρίων. 

15. )Τ3Γ]31. Ο'. «V τω παραδΐίσω της τρνφής. 
Σ. €ΐ> τφ παραδύσω της ακτής. 90 

n.rf\O tiUQ τ! 1 »** dv? Ό «Μ Vdnh Ν 1 ? 

χ ' • •.• • ' : τ-: : • λ* • 

ΓΥΟΊ. Non comedes de ea; nam in guo die 
comederis de ea, moriendo morieris. Ο', ου 



φάγ€σθ€ απ' αύτοΰ• jj δ' άν ήμερα φαγητά απ' 
αύτοΰ, θανάτω άποθανύσθί. Ά. . . οτι kv ή μέρα 
βρωσ^ώς σου . . . 21 Σ. ου μή φαγή απ' αύτοΰ' 
# δ' άν (s. β γαρ άν) ήμερα φαγή άπο του 
ξύλου, θνητός (ση. 22 

18. Ήϊ?• Solum. Ο', μόνον. Σ. μοναχόν. 23 
YTOS Ί££ WTtojjH. Faciam ei adjutorem 

sicut e regione ejus (sibi similem). Ο', ποιή- 
σωμζν αύτω βοηθον κατ αυτόν (Ά. ως κατί- 
ναντι αύτοΰ. Σ. άντικρύς αύτοΰ 24 ). 

19, 20. TVT\ (bis). Ο', τα θηρία . . . τοις θηρίοις. 

Ά. Σ. (τα) ζώα . . . (τοις) ζώοις. 26 



b» νύν \ίγη>σι Αανούβι». 1Τ Cod. Χ, teste Griesb. Cod. 

135 m marg. : Ά. βΟλλιον, και αντί πρασίνου ονυξ. Cf. Hex. 
ad Nuni. xi. 7. " Cod. 127. Cf. Hex. ad Exod. 

1 xxv. 7. xxxix. 6. Job. xxviii. 16. Hieron. : "Pro car- 
bunculo et lajnde prasino, βδί λλ»ο>/ et 5νυχα alii transtule- 
runt." Montef. affert: 'Α. σαρδόνυξ. Σ. θ. ονυξ, ex alio 
Hieronymi loco, de quo ad Exod. xxxix. 6 videbimus. 
" Cod. X. Cod. 127: Συ. (ξ ανατολής. ■ Hieron. : 

" Pro voluptate in Hebraeo habet eden : ipsi igitur nunc 
LXX eden interpretati sunt voluptatem. Sym. vero, qui 

florentem paulo ante paradisum transtulerat, hic posuit iv 
τψ π. της Ζλσης, quod et ipsum amoenitatem et delicias 
sonat." Pro voce Graecis scriptoribus ignota αλσης Val- 
larsius e quatuor MSS. (quibus accedunt Lagardii tres) 
ακτής recepit, cum significatione amoeni eecessus, maxime 
ad maris littus eeu propter fluvios, pro quo, praeter Graeca 
exempla (ut ait) innumera, β Latinis appellat Cic. in Ver- 
rem VII, 25: In acta cum muliercidis jacebat ebrius; et 
Virgil. Aen. V, 613: At procul in sola secretae Troades 
acta Amittsum Anchieen βώαηί. Drusius pro αλσης infe- 
liciter tentat άλοσύνης e glossa Hesychii: Άλοσυνα• ηδονή; 
ubi ΑΛΟΣΥΝΑ est falsa scriptura pro ΑΔΟΣΥΝΑ. Mitto 
conjecturam Jo. AJberti ad locum Hesychii, AACHC nil 
eese nisi AACHC pro AAOCYNHC, aut, ei mavis, HACHC 
pro HAOCYNHC; nam hujusmodi compendia in libris manu 
scriptie non reperiuntur. Denique Holmesius : " In re 
dubia, videndum an veri speciem habeat της ακμής. Ori- 
gen. in Lexico ap. Hieron. Opp. T. III, p. 626 : Έ&'μ• 
τρυφη ή ακμή. Est τρνφή forte των 0', et ακμή Symmacbi. 
Porro Gen. xviii. 12: Ά. τρυφ*ρία. Σ. ακμή." Equidem, re 
perpensa, ad Vallarsii sentontiam accedo, non tamen ut 
cum Scbarfenljergio in Animadv. p. 2 concedam, vocem 
ακτή a bonis scriptoribos de amoeno eecessu ueurpari. 8ci- 
licet ad sermonem vulgarem pertinet hic vocabuli usus, in 
quo loca eonvivii» et epulationibue commoda άκταΐ audie- 



bant. Hoc nos docuit Scbol. Venet. ad II. B, 395 : *E<m 
5e ακτή ό παραθαλάσσιος και πίτρώδης τώτοϊ . . . Οι8« δ« και 
«λλο τι ή συνήθεια (stylus fa/mUiarie) κάΚοΰμ(νον άκτήν, άπ6 
του συμβαίνοντος, οιμαι, τοϊς πΧοΊζομίνοις Χαβοΰσα. Έκΰνοί τ* 
γαρ (ίς τους τοιούτους των τόπων άποβάντίς ίστιωνται, αυτή τβ 
τους eV* f νωχίαις άφωρισμίνους τόπους άκτάς κάΚΰ, καν τνχωσι 
μή παραθαλάσσιοι Ζντΐς. Eodem pertinent Glossae : Amoe- 
nia (sic), ai άκταί; necnon locutiones, άκτάζΐΐν, genio indvl- 
gere (Plutarchi Opp. T. II, p. 668 : τί δ' 6Ί πολλοί βούλονται 
προς θίών, όταν ήδίως γΐνίσθαι παρακάλοϋντΐς αλλήλοις, λίγωσι' 
σήμερον άκτάσωμ(ν), ct άκταίνΐΐν ( = άκολασταίναν, Slliila auc- 
tore), propter opportunitates quas praebebant ad helluan- 
dnm et libidinandum tales secessus. Cum hoc convenit 
usus Latinae vocis acta in malam partem, non quidem 
Virgilianus, sed Ciceronianus, cujus optimum exemplum 
est Orat. pro Cael. 1 5 : Accusatores quidem libidines, 
amore8, adulteria, Bajas, actas, convivia, comissationes . . . 
jactant. Cf. ad Cap. xiv. 3. 21 Codd. X, 127, 135 (cum 
iav pro f'v). ffl " Versio Symmachi Graeca in omnibus 

Catenis Regiis habetur." — Montef. Theodoret. Quaest. 
XXXVIII in Gen. : Σ. § δ* αν ήμίρα φ. άπο του ξ. θνητός βσρ. 
Cod. 127 affert: Σ. $ γάρ &ν ήμερα. Hieron. : " Morte 
morieris. Melius interpretatua est Sym. dicens, mortalis 
erie." Minus probabiliter Codd. X, 127, 135: Oi λοιποί' 
θνητός ίση ; immo in priore etatim subjungitur : θ. θανάτω 
άποθανΰσθί. 2S Cod. 127. Eandem lectionem τόΊς λοι- 
ποΐς vindicat Cod. X, Aquilae autem Cod. 135. u Codd. 
X, 127, 135. S. Anastas. in Hexaem. Lib. IX : 'Ομοίως και 
Ακ. 6 ύυσσφής 'Έλληνόφρων, καθάψασθαι τοϋ θ(θΰ βουλόμΐνος, 
αντί τοϋ ί(7Γ«Ιι<• ποιήσωμίν τω άνθρώπω βοηθον κατ αυτόν, ποιή- 
σωμιν αντω β. κατίναντι αυτού, thtf, τουτίστιν, άντίδικον κα\ 

πολίμιον. Ubi particula ως male abest. κ Cod. 127. 

Cod. 135 affert: Ά. τοΊς £ώο«. Montef. e Cod. X ex- 

SCripsit : Σ. ζωα. Ά. Σ. ζώοις. 



-Cap. III. 2(ι).] 



GENESIS. 



Ifl 



20. ^r^?• Ο', δμοιος αύτω. Σ. αντικρύ? αύτοΰ.™ 

21. ΠΌΤ^Ί. Soporem gravem. ΟΆκστασιν. Ά. 

καταφοράν. Σ. κάρον. 27 "Erepor ύπνον.* 9 
Ίίΐρ'Π. Et clausit. Ο', και άνίπλήρωσί (Ά. 
άπέκ\€ΐσ€. Σ. σννέκλίΐσ^ 29 ). 
23. 'OSyO D2V D^SH ΠΝΪ. Haec fanrfem ali- 
quando est o* i?e ossibus meis. Ο'. τοΟτο rOj/ 
όστον»/ €/c τω»/ όστεωι/ /uou. Σ. θ. τούτο άπαξ 
οστοΰν ΐκ των όστίων μου. 30 

IZaec vocabitur vira 31 quia ex viro sumpta 
est haec. Ο', αΰτη κληθήσεται γυνή (Έ/3ρ. 
ίσσα 32 ) οπ «κ τοΟ ανδρός αυτής ίλήφθη (alia 



exempl. add. αί/τ^ 33 ). Σ. αύτη κληθήσπαι 
άνδρι?, 8τι απο άνδρύϊ ελήφθη αύτη. 3 ' θ. 
αΰτη κληθήσίται λήψΐ?, Οτι «κ τον άνδρδς (ληφθη 
{αΰτη). 3 * 

Cap. II. 4• 55C• κύ /wor ^ <* θ€0?. 3β 5• 2*< ^pior * 
6 θ&. 37 

Cap. III. 
2 (Hebr. ι). ΪΤΤ&Π ΠΤΙ b^O DVW ΪΤΠ «ΤΤ2ΓΓ) 
DVT7N Mjnj Πψν "ΙψΜ. Serpens autem 
erat callidior omnibus bestiis agri, quas fece- 
rat Jova Deus. O'. 6 B\ Οφις ην φρονιμώ- 
τατος (Ά. θ. πανούργος. Σ. πανουργότ^ρος 1 ) 



26 Cod. 127, qui Aquilae lectionem tribuit. v Codd. 

X, 127, 135 (cum καταφορά). Cf. Hex. ad Gen. xv. 12. 

1 Reg. xxvi. 12. Prov. xix. 15. Hieron. : " Pro ecstasi, id 

est, mentis excessu, in Hebraeo habetur thardema, quod 

Aq. καταφοράν, Sym. κάρον, id est, gravem et pro/undum 

soporem, interpretati eunt." M " Hanc lectionem Viri 

doctissimi Jo. Ernesti Grabe [quem cf. in Ejnst. ad MiU. 

p. 79] beneficio habemus. Ipse vero mutuatus est ex 

Anastasio Lib. IX in Hexaem., cujus duo MSS. codices 

habentur; alter in Bibliotheca [Joannis Moore] Episc. 

Norvic. [nunc in Bibliotheca Academiae Cantab., signatus 

Ff. IV. 2], alter in [Novo] Collegio Oxoniensi. Alius 

autem habetur in Bibliotheca Colbertina. Locus sic jacet : 

\\ντ\ της (κστάσίως 6 μίν των (ρμηνίντων καταφοράν (ΐπ(ν, άλλοε 

κάρον, tTtpos νπνον." w Codd. 1 2 7, 1 35• ^od. Χ: "Α. 

(πίκλ(ΐσ(ν. Σ. σννίκ\ασ(ν. *° Nobil. (cum οστών pro 

δστίων), Cod. 135• Procop. in Gen. ρ. 158: Συμ. δ( και 

θ(θδ. άντι τον, νυν, τό, άπαξ, ηρμηνευσα». 81 Fcstus 8. V. 

Querqueivlanits : " Feminas quas nunc dicimus, antiqui 

appellabant virae, unde adhuc permanent virgines et vira- 

gines." w Origeu. Opp. T. I, p. 25 : Φασϊ δ« οί Εβραίοι 

('σσά μίν καλΰσθαι την γυναίκα' δηλοϋσθαι δ( άπό της \t£(a>t τό, 

(λαβον, ως δήλον (κ τοϋ, χώς ϊσουωθ (σσά, δπ(ρ (ρμην(ύ(ται, 

ποτηριον σωτηρίου λήψομαι' ις δ< τό»» άνδρα, ως φανίρδν (κ του, 

ίσρη άις, οπ*ρ «στ», μακάριος άνηρ. Μ Sic Comp., Codd. 

III, Χ, 14, 15, 1 6, alii. Μ Nobil. affert: Σ. αυτή κληθη- 

σίται άνορίς. Cod. 1 27 in marg. : Σ. αυτή κΚηθησίται [ί'σσα] 

άνδρις, οτι από άνδρας (ληφθη αΰτη [ί'στί γυνή]. Vid. not. Seq. 

Cod. 135 ex Apoliuario : κα\ως Tts κα\ eVi της Έλλάδοί (γλώτ- 

tjjs) όνοματοποιησας τταρωννμόν τι πΐποίηκ*ν' αΰτη κλ. άνδρις, δτι 

(κ τοϋ άνδρας ίληφθη αυτή. Hieron. : " Νοη videtur in 
Graeco et in Latino sonare, cur mulier appelletur, quia 
ex viro sumpta sit; sed etymologia iu Hebraeo sermone 



servatur. Vir quippe vocatur is, et mulier issa. Recte 
igitur ab is appellata est niulier issa. Unde et Sym. 
pulcre etymologiam etiam in Graeco voluit custodire, 
dicene: Haec vocabitur όνδρ\ς, δτι άπό άνδρδς (ληφθη; quod 
nos Latine possumus dicere : Haec vocabitur virago, quia 
ex viro mmpta est." M Hieron. : u Porro Theodotio 

aliam etymologiam suspicatus est, dicens : Ilaec vocabitwr 
assumptio, quia ex viro sumpta est. Potest quippe issa 
eecundum varietatem accentu8 et assumptio intelligi." 
Cod. X in marg. : Έσσα, Έβράίστϊ, λήψις, ή άνδρίς. Cod. 
1 2 7 in marg. : Έβρ. θί. (σσα, θλιψις ανδρός. Συ. αντ»7 κλι;- 
θησίται (σσα ανδρις, οτι απο ανδρός (ληφθη αντη (στι γυνή. 
" Haec forsan ίη marg. codicis sic se habuerunt : 
Εβρ. θί. 

(σσα. θλ^ις ανδρός. Συ. αυτί; κληθησίται 

(σσα ανδρις, οτι απο ανδρός (ληφθη αυτή. 

€θτι γυνή. 
Verba ad sinistram erant more Sinico (quod saepe fit in 
marginibus codicum) deorsum legenda; eed ea librarius 
transverso sub ordine legit, atque ita cum vicinis, quae 
erant separatim legenda, commiscuit. Lego igitur : Έβρ. 
(σσά. (σσά (στι γυνή. θ. λήψις. Σ. άνδρίς. Σ. αΰτη κλ. 
άνδρ\ς, δτι από άνδρδς (ληφθη αΰτη." — Holmes. Μ Sic 8ub 

aster. Cod. 127 in marg., Arab. ι. Κύριος om. Codd. X, 
14, 15, 16, alii. w Sic Codd. X, 127, Arab. I, et sine 

aster. Comp., Codd. 19, 25, alii. 

Cap. III. 1 Cod. 127. Hieron. : " Pro sapienie in He- 
braeo habetur arom, quod Aq. et Theod. πανοϋργορ inter- 
pretati sunt; hoc est, neqtiam et versipellem. Magis itaque 
ex hoc verbo calliditas et versutia, quam sapientia denion- 
stratur." S. Anastas. (MS.) in Hexaem. Lib. X : 6 δ« Ιύμ. 
και 6 'Ακ. άντϊ τοϋ, φρονιμωτίρος, πανουργότίρος (ίρηκασι. 



ι»; 



GENESIS. 



[Cap. III. 2 (i)- 



πάντων των θηρίων (Ά. ζώων 2 ) των επι της 
γής, ων εποίησε κύριος 6 θεός. Ά. και 6 6φις 
ην πανούργος άπο παντός ζώου της χώρας, ου 
εποίησε κύριος 6 θεός? 

2 (ι).]?π γ$ Ssn Λάκη tih &φ% T&jF^ Ί*• 

Siccine dlrit Deus : Non comedetis de omni 
arbore horti ? Ο*, τι bri (Σ. προς τί*) εΐπεν 
6 θεός- ου μή φάγητε άπο παντός ξύλου του 
παραδείσου (θ. κήπου 6 ); Ά. μη Βτι εΐπεν ό 
θεός' μή φάγητε άπο παντ6ς ξύλου του κή- 
που? 
6 (5). ^£B?!• Tunc aperientur. Ο', διανοιχθή- 
σονται. Σ. σννετισθήσονται. 7 

9 (8). DVn TVrh. In aura diei (vespera). O'. 
το δειλινόν. Ά. εν τω άνεμω της ήμερας. 
Σ. δια πνεύματος ημέρας, θ. εν τω πνεύματι 
προς κατάψνξιν της ή μέρας. 6 

13 (ι 2). ^T^V ™02 "^?^• Quam dedisii mihi 

sociam. Ο', ήν εδωκας μετ εμοϋ. Σ. ήν 
σννωκισάς μοι? 

14 (13). "^ΦΠ. Seduxit me. Ο', ήπάτησε με. 

Ά. επηγάγετό με. 10 



15 (14)• ^1Ό» Ο', των θηρίων. Ά. Σ. των ζώων} 1 

7Τ2Π3Γ75*. Super ventrem tuum. Ο', επι τω 
στήθει σου καϊ rfj κοιλία,. 12 

"©?. Ο', γήν. Ά. χουν. 13 

16 (ι 5). ϊΙΒ^• Conteret te. Ο', τηρήσει. Ά. 

προστρίψει. Σ. θλίψει. 1 * 

17 (ι 6). Ήί^ΓΠ. Et graviditatem tuam. Ο', και 

τον στεναγμόν σου. Ά. τάς συλλήψεις σου. 
Σ. θ. τας κυήσεις σου. 16 
'qTlpttJfi. Appetentia (s. conversio) tua. Ο'. 17 
αποστροφή (Ά. συνάφεια. Σ. ορμή 16 ) σον. 

18 (ΐ7). Sry p %S ΠΟΤΗη ΓΤνΠΝ. Maledicta est 

Amwws /μι cawifl. Ο', επικατάρατος ή γή εν 
τοις εργοις σου. Α. (πικατάρατος ή χθων ένεκεν 
σου 17 Σ. επικατάρατος ή γή εν ττ} εργασία 
σου. 18 θ. επικατάρατος ή [γη\ άδαμά εν τχ\ 
παραβάσει σον. 19 
fQSEtfll. In labore gravi. Ο'.ένλύπαις. Σ. «/ 
κακοπαθεία. θ. /xera μόχθου. 20 
20 (19). tJITO TJN Donec revertaris. Ο', εως τον 
άποστρεψαι (Ά. επιστρεψαι 21 ) σε. 



* Codd. Χ, 1 27. s Theodoret. Quaest. XXXI in Gen., 
et Cod. Reg. 1888. * Codd. X, 135. 6 Cod. X. 

β Cod. 135. 7 S. Anastas. (MS.) in Hexaem. Lib. XI : 

ό Συμ. cir τό οΊανοιχΰήσονται, συν*τισθησονται τίθίΐκίν. Idem 
ad V. 8 : σνν*τ'ισθησαν ΰμηκιν (δ Σιμ.), τοντίστιν, ίσοφίσθησαν, 
και tU ίπίγνωσιν ηλθον της oiKtlas γνμνότητος τα της ψνχης 

αυτών όμματα. Minus probabiliter has lectiones Theodo- 
tioni, non Symmacho, vindicant Codd. X, 1 27. 8 Hie- 

ron. : " In plerieque codd. Latinorum, pro eo quod hic 
I>osuimu8, ad vesperam, post meridiem habet ; quia το 
Λ«ιλι*ον Graecum germonem ad verbum transferre non pos- 
eumus; pro quo in Hebraeo ecriptum est, larue aiom, 
quod Aq. interpretatus est, tv [iv deest in tribus codd. 
apud Lagarde] τψ άνίμιρ της ημ., id eet, in vento diei; Sym. 
vero, ί*α m. ημ., id eet, per epiritum diei. Porro Tbeod. 

manifestius, «V τω m>. προς κατάψνξιν της ημ., ut incridiaiio 

calore tranaacto, refrigerium aurae spirantis ostenderet." 
• Codd. X, 1 2 7, uterque cum scriptura συνγκησας. Cod. 1 35 
affert: Ά. § σνκρκησάς μ*. 10 Codd. 127, 135. Montef., 
qui poet Drusium edidit: 'Αλλοι• ijnryayrro μΜ, legendum 
«uspicatur amryaytTO μ*. Immo optime Graeoum eet «Va- 
yayitr&ai, aUiccre (c£ Hemeterh. ad Plut. p. 59), sed for- 



tasse Symraacbum magis quam Aquilam sapit. u Cod. 
X, teste Griesb. Cod. 127: Ά. των ζώων. 12 Hieron. : 

" Super pectus tuum et ventrem tuum. Ventrem LXX 
addiderunt; ceterum in Hebraeo pectus tantum habet." 

13 Codd. X, 127. Hieron. : " Pro terra aphar scriptum 
est, quod nos /avillarn et pulverem possumus dicere." 

14 Codd. 127, 135. "Coislin. pro voce τήρησα in marg: 
habet τρίψκ, eraso interpretis nomine." — Montef. Hie- 
ron. : " Ipse servabit caput tuum, et tu servabis ejua cal• 
caneum. Melius babet in Hebraeo: Ipee conteret caput 
tuum, et tu contere8 e.jus calcaneum." u Cod. X. In 
Cod. 127 prior lectio anonyma est. 1β Cod. 127. 
Cod. X : Ά. Σ. σννάφίΐα, όρμη. Hieron. : " Pro convereione 
Aq. societaiem [quod Grabio ίταιρία, Martianaeo συμμαχία 
eonabat], Sym. appetitum vel impetum transtulerunt." 
Cf. ad Cap. iv. 7. 1T Hieron. : * Et Aquila non die- 
cordat, dicene: Maledicta humue propter te." Cod. 127 
affert: Ά. hmt* σον. " Codd. X, 135. 1β Cod. X. 

SlC, CUm η ά&αμ (eic) ρΓΟ ι? γη άδαμά Cod. 135. Cf. ad 

Cap. i. 7. Hieron.: " Et Theodotion: MaUdicta adama 
in transgreseione tua. m Codd. X (cum κακοπάθα (sic)), 
127 (cuill κακοπαθύαις), 135. * Cod. X. 



-Cap. IV. 4.] 



G Ε Ν Ε S I S. 



17 



20 (19). ΜΒφ• Ο'. aneXrtarj. Ά. «τπστρό/^. 22 

21 (ao). ΓΠΠ. Ενα. Ο'. Ζωή. Ά. Αΰα. Σ. 

Τ,ωογόνος. 23 

23 (22). ata njn^ wsg τπη| njj οινπ ρ 

*ζ Π^ψ^ηδ HW1 SHJ, Ecce! homofactus 
est sicut unus nostrum, ad sciendum bonum et 
malum. Nunc autem ne extendat manum suam. 
Ο', ιδού 'Αδάμ yeyovev ως €ΐς e£ ήμων, τον 
γινώσκίΐν καλόν και πονηρόν και ννν μήποπ 
ίκτύνη την χ(ΐρα αύτον. Σ. ΐδ(, 6 Αδάμ 
ycyovfv όμον αφ' Ιαντον γινώσκίΐν καλόν και 
πονηρόν ννν ονν μηδαμως €ΚΤ€ΐνας την \eipa 
αύτον. 24 

25 (2 4 ). DrrOT"™• Ο', τα χ^ρονβίμ. Ά. και 



ό Εβραίος• χ^ροονί. 26 
Cap. III. 23• και untv >% κύριος 4 ό θίός. 2 * 

Cap. IV. 

1. ΓήΠ^-ηΝ tZTW " l ff l 3g. Kacta sum virum, ju- 

vante Jova. Ο', ίκτησάμην άνθρωπον δια. τον 
θξον. Ό Εβραίος και ό 'Σύρος• ίκτησάμην 
άνθρωπον kv θ(ω. 1 Σ. ίκτησάμην άνθρωπον σνν 
κνρίω. "Ε>τ(ρος• ίκτησάμην άνθρωπον κύριον. 2 

2. HJ7J ^Ρ^Ί- Ο', και προσίθηκί Τίκάν. Σ. 

(και) πάλιν (T€K€v. s 
4. νψ^. Ei respexit. Ο', και ϊπίΐδςν. Ά. και 
*π(κλίθη. Σ. και Ιτζρφθη. θ. και ΐν*πύ- 
ρισίν. Ό Σύρος• και (ύδόκησίν.* 



Μ Cod. 127. Β Cod. Χ. Minus probabiliter Cod. 1 2 7 
ad πάντων των ζ. in marg. pingit : Άκ. ζωογόνος. 24 Μοη- 

tef. β Cod. Χ edidit : Σ. ΐδα Άδαμ yiyovtv όμον αφ' (ημών) iv 

τψ γινώσκ€ΐν καλόν ή π. " Mihi quidem in hunc fere modum 
legendae videntur literae diibiae ac detritae : ytyovtv όμον 
άφ' ίαντον γινώσκαν κ. και π.; ut alibi ^EO vertitur απ 
αύτον." — Griesbach. " Σ. Ibt ο 'Αδάμ, cetera ut Griesb. 
Ita, inspecto codice, et ipsi legimus." — Holmes. Etiam 
Cod. 127 ad τον γινώσκ(ΐν in marg. affert : Σ. άφ* iavrov. 
Accedit Photius in Ampbilochiis apud Mai. S. V. N. C, 
T. IX, p. 25, qui loctis integer exscribendus : Ka\ fcvrtpov, 
ίνα τόίς της imepoplas κολποις (fort. κόποις) *νταλαιπωρονμ(νος, 
απ αυτών των Έργων και της των παθών π(ψας μύθοι της Τ( 
οικύας τό μίτρον δννάμΐως, κα\ ως πολν αντω λυσιτίλί'στίρον ην, 
της ημών προνοίας (ξάπτΐΐν τα της διανοίας και της πολιτύας 
κινήματα• όσον τ( καθίστηκ(ν (νδ(ης τον γινώσκ€ΐν άφ* ίαντον Τ€ 
το (fort. τό τί) καλόν κα\ τό πονηρόν. Ύαντης δ« της διανοίας 
οιμαι και Σνμμαχον (γγνς ytyovora την πΐριοχην τοϊι ρητον tKO*t- 
δωκίναι' ίδον Αδάμ -yiyovfv ως ΐΐς ί£ ημών τον γινώσκ(ΐν άφ' 
ίαντον καλόν κα\ πονηρόν. Μ Cod. 1 2 7. 2β SlC Cod. Χ 

in marg., et sine aster. Codd. III, 14, 16, alii, Arab. 
1, 2. 

Cap. IV. * Codex quidam Monspeliensis, teste Combe- 
fisio, cum scbolio : ως άνατιθίντος (sic) τόν πρωτότοκον θ(ω. 
Sic (cum τώ θΐώ) Cod. 135• 2 8• Anaetas. in Hexaem. 

Lib. XII : "O0tv οι άλλοι των ίρμην(ντών οί π(ρι Σνμμαχον 
θανμασίως ΐκδ(δωκασι την τοιαντην φωνήν. Αντί yap τον tintlv 
(κτ, αν. διά τοΟ κνρίον, 6 μίν (ΐπ(ν (κτ. αν. σνν κνρίω, τοντίστιν, 
άνθρωπον ηνωμίνον τω κνρίω, θίόν οντά όμοΐι τί αυτόν κα\ άνθρω- 
πον. Ό δ« ϊπρος πάλιν των ίρμην(ντών, ίκτ. αν. κνριον, rypa^fv, 
tva €ΐπ»7Γ Άνθρωπον θ(όν, καθα κα\ Θωμάς eiJTf προς αντόν' ό κνριός 
ΤΟΜ. 1. 



μου, και ό θΐός μου. s Codd. Χ, 1 27. Sic βίηβ ΠΟΠ1. 

Cod. 130. * Nobil. affert: " Theod. ίικπνρισίν, Aq. 

άπικηληθη, vel άπΐκληθη. Sym. ίτίρφθη. Ed. Syra, ίυδ<ί- 
κησ(ν." Sic post Drusium Montef. in Hexaplis ad loc., 
notans : " Ακ. καϊ άπΐκληθη, vel melius άπικηλήθη, delinitus 
est. Interpres Procopii Latine : solationem accepit." Pro- 
copii Graeca a Maio edita in Claee. Auct. T. VI, p. 218 sic 
SOnant : 'Αλλ' ό μίν προσφίρ(ΐ τά προΰχοντα, ό ϋ λίαν ήμίλη- 
μίνα' roiyapovv ό θιός ονρανόθΐν πνρ καθκ\ς, τά τον *Αβ*λ μόνον 
άνηλωσίν. Οντω γονν και θίοδ. ίξίδωκίν (ϊπων, ίν(πνρισ(ν' ό 
δ« Άκ., άπΐκληθη (sic)" Συμ. δ«, ϊτίρφθη' ό δ* Σνρος, ίνδόκησί. 
Και 6 μίν λίγ(ΐ της αποδοχής τόν τρόπον, ότι δια πνρός, ώς «πι 
Μωνσίως κα\ Ήλιον' ό δ<, δτι της (π\ τον Άδαμ όργης παρακλη- 
θ(\ς 6 θ(ός (δίζατο• ό δ(, ότι (τίρφθη ώς Μ C wl ^» Τ Φ δώμω* 
φαίνεται yap ό θ(ός και cv αιτώ* τω~ κτίζίΐν το'ις κινονμίνοις ηδό- 
μ(νος, και τά ?μψνχα τινών (leg. τιμών), ά δη κα\ μόνα €νλόγησ*' 
τό δί, €νδόκησ(ν, «μφαιν» ώς προνκριν( τοΐι "Άβ(λ τά δώρα. Ό 
δί Εβραίος, φασι, και ό Σύρος αμφω δώρα κάλΰ. Τ;ιικ1(Ίΐι 
veram Aquilae manum ipse Montef. e Coisliniano (quocum 
consentit Cod. 127) feliciter eruit: Ά. έπΐκλίθη. Σ. ντίρφθη. 
θ. (πνρισίν. (Cf. nos in Auctario ad Jesai. xli. 10, ubi pro 
Hebraeo yriKTT^K Aquila interpretatus est μη ϊπικλίνον.) 
Ad Theodotionem autem potior videtur lectio (ν*πνρισ**, 
partim ex Hieronymo, qui ait : " Unde scire poterat Cain, 
quod fratrie munera suscepisset Deus, et sua repudiaseet ? 
nisi illa interpretatio vera est, quam Tbeod. posuit: Et 
inflammavit Domimis super Abel et mper sacrificium eju*; 
mper Cain vero et super sacrificium ejus non inflammavit ;" 
partim ex Chrysostomo, qui tamen lectionem Syro inter- 
preti oscitanter tribuit. Locus est Opp. T. XII, p. 203 D : 
AtytTat πνρ κατίλθον άναλαβί'ιν τάς θυσίας' άντι γαρ τοϋ, ότι 
D 



II 



GENESIS. 



[Cap. IV. 5- 



5. nSND **7. Ο', ου προσεσχε. θ. ούκ ενεπν- 
ρισεν. 6 
V35 Α•* TkiJ pj?S "ίΓΤη. Et exarsit (ira) 
Catno va/<fc, et cecidit (demissa est)facies ejus. 
(Χ. και ελνπήθη Κάϊν (alia exempl. ελύπησε 
τον Κάϊν*) \ίαν, και σννεπεσε τω προσώπω 
αύτον. Ά. και όργίλον τφ Κάϊν σφόδρα, και 
έπεσε το πρόσωπον αύτον. 7 Σ. και ώργίσθη . . , 8 

♦; Α mn rttb wh& Ηήιτ td**i. θ', καΐ 

"• "τ τ τ τ τ l-JkT • τ : ν - 

€?τγ€ κύριος ό θεο? τω Κάϊν ίνατί περίλυπος 
εγενον; Ά. και είπε κύριος προ? Κάϊν ει? 
τι [το] όργίλον σοι ; 9 Σ. . . ει? τι ώργίσθη?; 10 

7. πγιθ 1 ? 3Wj nS dw r\Mto a^pvroN κΑπ 

τ : • τ - : »τ ν •• : Ά" τ - 

Nonne si recte attuleris, (bene est) 1 et si non 
recte, antefores peccatum recubat. Adte autem 
erit appetitus (s. conversio) ejus, et tu domina- 
beris ei. O'. oiJ/c εάν όρθώ? προσενεγκη?, όρθώ? 
δε μη διελη?, ήμαρτε?; ήσνχασον προ? σε ή 

♦ - 

*Α/3«λ (η€βλ(\^(, και ctri τάρ θυσίας αΰτοΰ, 6 Σύρος, κα\ iverrv- 
ριστν, tlitfv. 6 Hieron., ut supra. Cosmas Indico- 

pleusta apud Montef. Coll. Nov. PP. Τ. Ι, ρ. 1 36 (indicante 
Schleusner. in Optisc. Crit. p. 82) : μία τών (κδόσ*ων λ«- 
γουσα' in\ δ« Κάϊν κάϊ ϊπ\ τας θυσίας (sic) αΰτοΰ ουκ ivtin- 
ptffc». • Sic Comp., Ald., Codd. III, X, 15, 16, alii. 

T Theodoret. Cod. 127 affert: Ά. κα\ opytKov τφ. 8 Cod. 
127. • Theodoret Cod. 127: *A. «r τί όργίλον συ (sic) ,• 
10 Cod. 127. » Idem. lf Idem. Cod. 135 : Σ. άλλ* 
ία* — {γκάΰψ-αι. Montef. ex scbedis Combefis. edidit: Σ. 
άλλ* iav — αμαρτία ϊγκηται (sic). Posteriora e Cod. 127 sic 

exscripsit Matthaei : κα\ προς σ« η ορμή αυτή. Συ. αλλ' ((-ου- 

σώσης αυτής, quae leviter corrupta eese videntur. Hieron.: 
" Multo alius in Hebraeo quam in LXX translatoribus 
sensus eat . . . Nonne si bene egeris, dimittetur tibi; et ei 
non bene egeri», ante/ores peccatum tuum stdebit, et ad te 
tocietas [cf. ad Cap. iii. 17] ejus; eed tu magis dominare 
Φιλ . . . Quod autem in LXX interpretibus fecit errorem, 
illud est, quia peccatum, id eat, attath, in Hebraeo generis 
masculini eet, in Graeco feminini ; et qui interpretati sunt, 
masculino illud, ut erat in Hebraeo, genere transtulerunt." 
" Codd. 127 (cum scripturis nouU et &pfo), 135 (cum καν 
pro και ά*, et om. και προς σί ή ά. αντοΰ). Montef. ex iisdem 
schedie eruit : θ. oi* αν άγ. ποιης, &*κτόν ; κα\ αν μη ay. ποιης, 
«VI θί•ρας άμ. Γγκάθηται' προς σι ορμή αΰτοΰ, και άρ£«? αΰτοΰ. 

Hieron. : α Nonne ή benefeceris, dimittetur tibi omne de- 



άποστροφη αύτον, και συ άρξίΐ? αύτον. Ά. 
(ούκ) kav άγαθύνΐ)?, άρίσίΐ? . . . η Σ. αλλ' kav 
άγαθύντ}?, αφήσω' kav δ\ μη άγαθύνη?, πάρα, 
θύραν αμαρτία ϊγκάθηται- και προ? σ€ ή ορμή 
αύτη?, άλλ' ϊξονσιάσα? αύτη?. 12 θ. ούκ άν 
άγαθώ? ποιη?, δ^κτόν; και άν μη άγαθώ?, επί 
θύρα. αμαρτία k -γκάθηταΐ' και προ? σ€ ή απο- 
στροφή αύτον, και σν άρξ^ι? αύτον. 13 

8. υ»πν ^ηη-^Μ γρ_ tjj#5. θ', καΐ efa Κάϊν 

προ? "Αβ^λ τον άδίλφον αύτον• — δύλθωμεν 
€ΐ? το πεδίον 4. n Schol. Παρ' ούδενϊ των 
λοιπών κςΐται τα ρήματα τον Κάϊν τα. προ? 
"Αβ(λ, αλλ' ούδί παρ' Εβραίοι?, άλλ' kv άπο- 
κρνφω φασίν παρά, δε τοΐ? Ο' κείται• (\ei δε 
αυτά και το ϋαμαρειτικόν. 15 Schol. ex Ori- 
gene : 'Έιν τω Έ/3ραϊκω το λεχθϊν νπο τον 
Κάϊν προ? τον "Αβελ ού γέγραπται, και οι 
περί Άκύλαν έδειξαν οτι εν τψ άποκρνφω 
φασιν οι 'Έιβραΐοι κεΐσθαι τοντο ενταύθα κατά 
τήν τών Ο' εκδοχήν. 16 

-• :• 

lictum tuum 1 sive, ut Theod. ait, acceptabile erit; id est, 
munus tuum suscipiam, ut suscepi fratris tui." u Arab. 
1, 2 pingunt: -^- (sive >-r) κα\ um κ.τ.ί., absente meto- 
belo. 1δ Montef. ex schedis Combefisii, qui ait : " Ex 
Kegiia Codd. et Cod. Mazarini. Sixtina [Nobil.] habet 
Cyrilli nomine [omissa clausula, αλλ' eV άποκρΰφω φ.], cum 
Cyrillus non habeat." Hieron. : " Et dixit Cain ad Abel 
fratrem mum. Subauditur, ea quae locutus est Dominus. 
Superfluum ergo est, quod in Samaritanorum et nostro 
volumine [LXX] reperitur : Transeamus in campum." 
16 MSS. Combefis. Vid. Origen. Opp. T. II, p. 30. Ex 
hoc echolio male intellecto Montef. in Hexaplis posuit : 
*A. Ο'. Βιίλθαμιν «r τό irtbiov. Scilicet verba, κα\ ο» irtpX 
Άκΰλαν tbti^av, perperani vertit: Aquila tamen exhibet; 
cum potius sonent : id quod etiam docet Aquilae versio. 
Verum vidit Scharfenb. in Animadv. pp. 4, 5, qui insuper 
pro ίκοΊίχψ probabiliter conjicit ίλδοσιν. Quod vero affirmat 
doctissimus Animadversor, reliqua verba hujus scbolii, οτι 
iv τώ άποκρΰφω κ.τ.ί., vix integra esee posse, quia οτι non 
aptum videtwr eeriei orationis, errorem ejus notavit Vil- 
loison. in Praef. ad Nov. Vers. Gr. etc. p. xix, ad usum 
Bcholiaetarum a solenni voce 6V1 ordiendi provocans, scilicet 
ut subaudiatur σημιίωσαι vel σημίίωτίον. Quod reliquum 
eet, Aquilam clauaulam superfluam non legisse luculenter 
demonstrat aliud ecbolium in marg. Cod. 127: Ταύτα « 
τοΰ απόκρυφου doKti ΰπο τών Ο' ΐίλήφθαι• ίχιιν (sic) bf αυτά και 



-Cai\ IV. 23.] 



GENESIS. 



19 



12. ΠΓΙ P|DiTN7. Ο'. κα\ ού προσθήσα . . δούναι. 

Σ. ή 8k ούκίτι (δώσςι). 17 
"^t ^t' Vagus et profugus. Ο', στίνων και 
τ μίμων. Σ. ανάστατος και ακατάστατος. 18 
Τδ 'Κβραϊκον και οι λοιποί• σαλιυυμ*νος και 
ακατάστατων. 19 

13. *ϊψ.• Delictum meum. Ο', ή αιτία μου. Ά. 

άνόμημά μου. 20 

14. VW naha ]Π. ^ CC(? / expulisti me. Ο'. «' 

€κβάλλ€ΐ9 μ€. Ά. ttod έξέβαλίς /ic. 21 

15. Ι? 1 ?. Propterea. Ο'. Σ. θ. ούχ o#ra>y. Ά. 

δια τοντο. 

°Β\ ο ?0??Φ• Septuplum punietur. Ο'.Ιπτα 



(κ8ικονμ(να παραλύσει. Ά. Ιπταπλασίως U- 
δικηθήσίται. 33 Σ. ίβδόμως ΐκδίκησιν δωσα** 
θ. it* ίβδομάδος ίκδικήσίΐ. 

15. n*iSn. Ο 7 . ΜΜ^ Ά.πλ^αι. Σ. 7Γατ<££αί. Μ 

16. Tii. Ο'. Να?ό\ Σ. ανάστατος, θ. σαλ€ϋό- 

/*€»/oy. 27 

18. tv•?. ο'. ΓαΑΟ. Ά. Ίράδ» 

*?Ν*ΙΠΟ. 0'.Μα\ελ€ήλ. Aliaexempl.MaojA. 2 » 

ΤΝΰΑΓΙΏ. Ο'. Μαθουσάλα. Alia exempl. Μα- 
θουσαήλ. 30 

23. '$*{« i 7 // adolescentem. Ο', και ν^ανίσκον. 
Ά. (καί) παιδίον. 31 



τό Ίαμαρατικόν' iv γάρ τψ Έβραικώ ού γίγραπται, ούδί ev τοΊς 



•ntpi τον Άκύλαν. 1J Cod. 127- 



Idem. 



Pro- 



COp. in Gen. p. 224 : τό δ*, στίνων κα\ τρ. taj} «ri ti)s γτ)ί, το 
Έβράΐκον *χ*ι, ώϊ καΐ οί λοίποι ήρμήνίνσαν, σαλ. και άκατ., 
τουτίστι, μη μίνων (ν Μ τόπω, αλλ' αλώμπΌί. Montef. e 
Catenis Regiis [et Nobil.] edidit : Ό Έβρ. κα\ 6 Σύρος' σαλ. 
κα\ ακατάστατων, et sic ex Procopio Cat. Niceph. p. 112. 
20 Cod. 127, et praem. articulo Cod. 130. 2l Codd. 127 

(cura ίξΐβαλΧα), 130, 1 35 (sine nom.). 22 Hieron. in Epist. 
XXXVI ad Damasum : " Vaiomer lo adonai lochen 
chol obeg cain soBATHAiM joccamo. Aq. : Et dixit ei 
Dominus: Propterea [cf. ad Cap. xxx. 15] omnis qui occi- 
derit Cain, septempliater ulcisceretur. Sym. : Et dixit 
ei Dominue : Non sic, sed omnis qui occiderit Cain, lieb- 
domadas [sic in MSS., non hebdomas, ut in editis] sive 
8eptimu8, vindicabitur. LXX et Theod. : Et dixit ei 
Dominus: Non sic, sed omnia qui occiderit Cain, septem 
vindictas exsolvet." M Procop. in Gen. p. 229: TWr Μ 

ιδικώτΐμον, οτι δ« τον Κάϊν ίπταπλασίονα δούναι την τιμωρίαν' 
κα\ Ακύλας γάρ ούτω! έξ(δωκ(ν' ίπταπλασίως (κδικηθησεται. 

Concinit Syro-hex. ♦ <^Uo |aau— ~- ./• Cf. Psal. 
xi. 7 in LXX et Syro-hex. Hieron. ad loc. : " Pro septem 
vindiclis Aq. septempliciter interpretatus est; Sym. septi- 
mum; Theod. per hebdoniadem." 24 Procop. in con- 

tlliuatione : Σύμμαχος δί' ίβδόμως (κδίκησιν δώσα' arrep nvis 
ίξίλαβον, iv ήττα ytvtait δίκην δώσα. Syro-hex. affert : ,*α>. 
♦ ^^~» Jl^^sL LUaa*; ubi Syrum interpretem ίβδό- 
μως ante oculoe habuisse vix dubium esse potest; etsi ex 
vereione Hieronymi (qui tameu Symmachi lectionem am- 
bigue ti-adidit) et explicatione a Procopio memorata, paene 
crediderim Symmachum non inusitatuni ίβδόμως, sed ίβδο- 
μος β. ίβδομαΐος poeuisse. Cf. ad v. 24. ω Syro-hex. JL 
.^=>Uj Jj^a^a-*, j^a, arcte appicto scholio : " Ille queiu 
genuit generatio KpttOM (1 , \ . 1 > )»> ο»,:^.|? ο») «δ/- 



κησιν δώσίΐ," quod ad Symmachi lectionem potius pertinere 
videtur. Hieron. : " Theod. per hebdomadem." Cf. ad 



24. 



Codd. 127, 130, 135. n Syro-hex. .« 



♦ [i \.«)ltoo? .1 ♦ )mPO). Ad στίνων κα\ τρίμων (ν. 1 3) 
Cod. 1 30 να marg. pingit : άνάστατον σάλον. σα\(νόμινος. 
Cod. 1 27 ad ωκησ(ν (ν. 1 6) : Σ. ανάστατος, σάλου η σαλ*υόμ(νος. 
Denique ad Ναίδ Cod. 135 in marg. : σάλος. " Graecas 
interpretum lectiones [Σ. άνάο-τατορ. θ. σάλ?υόμ*νος] sutupsi 
ex Appendice Holmesii, in quo tamen quoad textum et 
nomina interpretum satis confuse exhibentur; ego vero 
auctoritate Syri dispescui. Versio quidem Syriaca Syni- 
machi esset ad literam rebellis, sed redditum puto servi- 
liter ανάστατος, surupta significatione ex vi radicie, licet non 
recte." — Ceriani. Ad Vnrh Hos. ix. 1 7 Syro-hex. affert : 

♦ )«_»«aa X .(, quod nos indubitanter ανάστατοι Graecum 
fecimus. Forma autem »yo/ regulariter ponitur pro avt- 
στάτωσβ; e. g. Dan. vii. 23 in Syro-hex., et Act. Apost. 
xvii. 6. xxi. 38 in Philox. Cf. Hex. ad Tbren. i. 8. Hie- 
ron. : " Quod LXX Naid transtulerunt, in Hebraeo nod 
dicitur, et interpretatur σάλ^νόμ^νος, id est, instabUis et 

fltLctuans, ac sedis incertae. Non est igitur terra Naid, 
ut vulgue nostrorum putat; sed expletur sententia Dei, 
quod huc atque illuc vagus et profugus oberravit." 
28 Codd. 127, 130 (cum αραδ). ■ Sic Comp., Codd. III, 
14, 19, alii. Cod. 127 in textu: MiijX,- in marg. autem: 

Μαουϊαηλ. M SlC Codd. 16 (cum -ηλα), j 1,121 ( ut l6 )> 

alii. Cod. 127 in marg. affert: Ήριγίν. Πάρα τοις Ο' Μα- 
θουσάλα (Κ(ΐτο, ontp διωρθωσαμίν γραφικην (νρόντίς πλάνην 
{ρυσαν add. Cod. 13°)• Ό γάρ Μαθουσάλα υιός c'ot« τον 
Ένωχ, ίκ της συνΐστώσης (adhuc superetitis ?) γν(άς των άπΰ 
Αδάμ - ό δ« Μαθουσαηλ, απόγονος ων του Κάϊν, (ξώρισται άπο 
των λοιπών τών όντων άπο ΐκύνου της προΜίμίνης γ*ικάς. 

31 Cod. 127, qui ad άνδρα lectionem perperam refert. CSt 
Hex. ad Jesai. ix. 6. 
D 2 



20 



GENESIS. 



[Cap. IV. 24 



24. nyatm D-yntp ^oh pgnag» o^nyne? •»?. 

Λαι» septuplum punietnr Cainus, et Lamech 
septuagies et septies. Ο', οτι έπτάκι? έκδεδί- 
κηται εκ Κάϊν εκ δε Αάμεχ i β δομή κ οντά κι? 
επτά. Ά. οτι επταπλασίω? έκδικηθήσεται 
Κάϊν και Αάμεχ εβδομηκοντάκι? επτά?' 2 Σ. 
δτι ίβδομαΐος έκδίκησιν δώσει . . , 33 θ. (οτι) 
δι' εβδομάδος εζεδίκησε . . , 34 

25. ϊπτ nvftw ^-ntf ••? η» ίΏψ-ηΝ *nprn 

1ΠΝ. 2?/ appellavii nomen ejus Seth: nam 
(aiebat) constituit mihi Deus prolem aliam. 
Ο', καΐ έπωνόμασε το 6νομα αύτοΰ Σήθ } — λέ- 
γουσα «4* εξανεστησε γάρ μοι ό θεός σπέρμα 

έτερον. Α. και ί'κάλίσί το όνομα αυτού Σήθ, \\(~ 
γουσαϊ] ότι ϊθηκί μοι ό θ(6ς σπέρμα (Ttpov. 

26. «Τ$Τ °Ψ^ NHJ27 '™•"1 Η?, ^wwc caeptum 

est invocare nomen Jovae. O'. oSroy ήλπισεν 
επικαλεΐσθαι το όνομα κυρίου του θεοΰ (Ό 
'Εβραίος- ΠΙΠΙ 36 ). Ά. τότε ήρχθη του 
καλεΐν εν ονόματι (κυρίου). Σ. τότε αρχή 
έγένετο . . , 37 Ό Εβραίος• οΰτος ήλπι- 



σεν επικαλεΐσθαι τω ονόματι κυρίου του 

θεοΰ* 8 



Cap. V. 

1. O"Vt} rftb^F) 1DD PIJ. Hic est liber genera- 

tionum (genealogia) Adami. Ο', αύτη r) βίβλο? 
γενέσεως ανθρώπων. Ά. τοϋτο βιβλίον γεννη- 
μάτων Αδάμ} 
ΓΠΌ"Π. Ο', κατ εικόνα. Ά. εν όμοιώματι. 
Σ. ey ομοιώσει. 2 

2. DQt2?"JlW. Ο', το oVo /ζα αύτοΰ (alia exempl. 

αύτώι/ 3 ). 

3. Π2φ ΠΝΏΊ D n U?7tp. Triginta et centum annos. 

Ο', τριάκοντα και διακόσια (ΟΙ λοιποί• ίκατον 
και τριάκοντα ) ετη. 

4. Π3ψ ΠΝΌ Π2Ώφ. Ο'. €ΤΤ7 επτακόσια (Οι 

λοιποί• οκτακόσια 5 ). 

5. Π:ψ σφ^φΊ Π:ψ ΓήΝΟ 3>β$Λ. Ο*, τριάκοντα 



w Cod. 130 (cum eiglis ό κα\ ζ). Sic (cum ό δί Λ. «0δ. 
«ιττά) Cod. 127. Μ Cod. 127, teste Matthaeio. Holmes. 
e Cod. 127 (per errorem pro 130) affert: Σ. ότι (βδομαϊος 

ίκδίκησιν δωσ<ι Κάιν• Αάμ*χ ο κα\ (βδομαίως (sic). Syro-hex. 

«^b^j l^Ok-isL S -f^ - -> - ,jx> ; quo auctore etiam in 
priori clausula ίβδομαίως corrigit Ceriani, vereor ne contra 
linguara. Praeterea Procop. in Gen. p. 140 Symmachi 
lectionis, ei non ipsissima verba, certe sensum afferens, 

haec babet : ω σνμφωνΰ θίοδοτίων ΐρμηικύσας, δι' ίβδομιίδος 
*ζ*δίκησ*ν' ή ίβδομαιος ων 6 Λά/ι*χ τω Κάϊν άπίδωκΐ την {κδΐ- 
κησιν, κατά Σύμμαχον. Scilicet VOX ίβδομαίος, etsi quoad 

usum vulgarem cum ΐβδομος permutetur, vi formae est is 
qui septimo die aliquid faciat, quam notionem in nostro 
loco ad eeptiinam generationem transtulerunt interpretes. 
" Procop., ut supra. Minus probabiliter Cod. 130: Θ. 

άτι «βδομάδα? €ΚθΊκηθησίται Κάϊν Αάμ(χ ίβοΌμήκοντα (sic). 
κ Hieron. : " Denique Aq. : Et vocavit, inquit, nomen ejus 
Sethj dicens : Quia posuit mihi Deus eemen alterum." In 
textu obelus est in Syro-bex. * Syro-hex. in marg. 

... ft -Λ _-*■*- n Cod. 130, absente siglo Σ, quod e 

S\ ι o-bex. posuimus. Hic autem affert : fc— ifc**7 ^*•*ο» •?• 

♦ )ολ Ulo^k ^-»-0• .^b «Ulo )j fl<>\. Montef. ex 

omnibus CatenU Regiis et scbedis Combefis. edidit: *A. 

τον» ήρχθη τοΟ κα\*1σθαι cV όν. <c, et sic ex Theodoreto Nobil. 



(Locus Theodoreti est Opp. T. I, p. 60, ubi in textu : του 
καλΰσθαι τω όν.; in marg. autem : τοϋ καλΰν tv ονόματι.) 
38 Euseb. Emisenus apud Montef., et Cat. Niceph. p. 119: 

Έν τω Έβριϊκω ουχ ουτωε X«-yft, αλλ', οίτοϊ ή*λπισ(ν (πικαλΰσθαι 
τω όν. (Codd. 64, Ι3° : *'" ° ν •) κ ' του ^•> τουτέστιν, υιό: θ(θΰ 
XfytaOai, και θ(ός. Οι yap άπο τοϋ Σήθ δίκαιοι yfynvaaiV δθ(ν 
η γραφή iavrjj ακολουθούσα, μ(τά ταΰτά φησι' και (ώον οι υ'ιο\ 
τοΰ θ(οΰ κ.τ.ί., τουτίστιν, ο'ι δίκαιοι. Ού γάρ ην (πιμιξία των 
υιών Σήθ πρόί τους άπο τοΰ Κάϊν. 

Cap. V. χ Cf. Hex. ad Cap. ii. 4. 2 Codd. 130 (cum 
όμϋιώ. bis), 135 (cum 2. ομοίως). 3 Sic Codd. III (in 

rasura), X, 15, 38, alii, Hieron., Syro-bex. 4 Syro- 

bex. •:• ^—IS-XLo ))cio U>i-*.i . >^,oi. £useb. Emis. apud 
Montef., et Cod. 135 in marg. : "Οτι (Ιστίον δ« οτι Cod. 135) 

6 Έβρα'ιος και ό Σύρος και ό (ό om. idem) Σύμμαχος παρά ρ 
ίτη att ytvtaXoyu' και υποδείγματος IrtMT, «π* αΰτοΰ τοΰ Αδάμ 
γίγραπται σλ' ytwav (σλ' ίτών ytvvq idem) τόι/ Σήθ' ό Εβραίος 
ρ\'' προστίθησι δ« αντα (ίς ύπόΧοιπον ζωής τοΰ Αδάμ. Hieron. : 

" Sciendum quod usque ad diluvium, ubi in nostris codd. 
ducentorum et quod excurrit annorum genuisse quis dici- 
tur, in Hebraeo babeat centum annoe, et reliquos qui 
sequuntur." 6 Cod. 127: Οί λοιποί- ώ. Hieron. : 

" Quia in ducentis erraverat, consequenter bic posuit sep- 
tingentoe, cuui in Hebraeo bic habeatur octingentos." 



-Cap. V. 26.] 



GENESIS. 



και Ιννακόσια (τη. Ά. Ιννακόσια Ζτο? καϊ 
τριάκοντα eroy. e 

6. Π2ψ Γ\Ηψ TO0 βίΟΠ, Ο'.πίντ* καϊ διακόσια 
€τη. Οί λοιποί- 4κατον και π4ντ(. 7 

7. rro πϊνώ n:btn α-οψ νηψ. θ'. eVra cr^ 

και επτακόσια (Ο ι λοιποί- ωζ 9 ). 

9. Π2ψ Π^ψη. Ο'. €7^ 4κατον Ινν^νήκοντα (Οί 

λοιποί• ^ β ). 

10. Π29 ΓΡΙΚΏ Π:ΏψΊ. Ο', καϊ επτακόσια (Οί 

λοιποί- ώ 10 ). 

13. ΓΟψ ΠΐΝΏ JXDttft. Ο', και επτακόσια (Οί 

λοιποί- ώ 11 ) Ζτη. 

14. jy<5> "«Ο^ξ Vn^. Ο', καϊ kykvovro πασαι αϊ 

ήμίραι Καϊνάν. Aliud exempl. iyivovro olv 

•πάντα οί χρόνοι Καϊνάν. 

15. Π# D-^tpi ETOtf ϋΌΠ. Ο'. π4ντ€ και d£f 

/coj/ra και 4κατον (Οί λοιποί- £e 13 ) ϊτη. 

16. π:φ γπνώ mto π:ψ onAif. Ο'. ^ 

τριάκοντα καϊ επτακόσια (Οί λοιποί- ωλ 14 ). 
19. ΠΊΝΩ ϊ~Τ^ψ. Ο', όκτακάπα. (Ο/ λοίποι'•) 

20. π;φ nfo*Q φηΊ Π2ψ D^tm D?rm?. Ο'. 



ίύο /cai 4ξήκοντα και ίννακόσια (Οί λοιποί- 
^μζ ιβ ) "η. 
22. DVT^rrnN ^flDn ^nn^. £/ ambulabat 
(vitam degebat) Enoch cum Deo. Ο', (ύηρίστησί 
Sk Ένωχ τω θ(ω. Ά. και π€ρκπάτ(ΐ Ένωχ 
σύν τω θεω. Σ. (και) άν(στρ4ψ(το . . , 17 

24. π^νγγγιν "τοπ ^nn^. α. καϊ ϊύηρί- 

στησζν Ένωχ τω θ*ω. Ά. και π(ρκπάτ(ΐ 
Ένωχ συν τω θεω. Σ. και άν€στρ4ψίτο 
Ένώχ . . , 18 

25. πχό πνώί Π3ψ D^;btm ynrc. θ', frr* «*>/ 

<αί 4£ήκοντα καϊ εκατόν. Οί λοιποί- 4πτά 
καϊ όγδοήκοντα ίτη καϊ έκατον ίτη} 9 Τό 
Έβραϊκον καϊ το Έαμαρ(ΐτικόν (καϊ ΐζησί 
Μαθονσάλα) ίτη ρπζ (καϊ (γέννησε τον Αά- 
/"Χ)• 20 

26. njtf ηΐΝΌ yntri rntf cnjtaBft crrm?. θ'. 

δύο καϊ οκτακόσια Ζτη. Alia exempl. δύο καϊ 
όγδοήκοντα £& ίτη 4 καϊ επτακόσια ίτη. 21 Οί 
Γ" ομοίως (δύο καϊ όγδοήκοντα κ. τ. 4.). Οί 
Ο', δύο καϊ οκτακόσια Ζτη. 22 Τό Έβραϊκον 
καϊ το Έ,αμαρζιτικόν' (καϊ (ζήσε Μαθονσάλα 
μετά το γεννήσαι αύτον τον Αάμεχ) δύο καϊ 
όγδοήκοντα καϊ επτακόσια ίτη. 23 



Epiphanius De Mens. et Pond. ρ. 1 5 9 C. Idem p. 1 5 9 Β : 

Κίΐται (ν αρχί} της Τ(νίσ(ως' ovafti άδαμ σάλωΐ\μ σαμηωθσανά, 
ο ίρμην(υ€ται, ω και Άκ. ηκολονθησι, και ίζησ(ν Αδάμ τριάκοντα 
eros και ίννακόσια ϊτος. Ubi haec, ovatd άδάμ σαλωΔμ (rectius 
σαλωο-ίΐ /i), e ν. 3 male huc translata sunt. Deinde pro 
σαλωϊιμ σαμηωθσανα in versione Epiphanii Syriaca (Mus. 
Brit. MSS. Addit. 17,148) emaculatius legitur: σαλωάμ 
σανά ονθΐσαμηωθ σανά (.Μ^ο LcLA^i^olo \ ' ορ r> - \ " Ν. m > 
Ιη textu LXXvirali Syro-hex. legit: (ννακόσιαΐτη κα\ τριά- 
κοντα ΐτη, invitis libris Graecis. 7 Syro-hex. >*>.,ot 
•> A -o ..0 J)oo jo^A.v Cod. 135: Οί λοίποί* pt (non, ut 
Cod. 127, pY<). ' 8 Codd. 127, 135. » Cod. 135. 
Miuue probabiliter Cod. 127: Οί Xomot'• ^7. 10 Cod. 127. 
11 Idem. In v. 12 reliquos interpretes ίβΒομήκοντα pro 
ίβδομήκοντα και ίκατυν posuisee quivis videt. 12 Syro- 
hex. in textu: .^ 1 „.x>» wo»ql_iJs) v oo>\3 s us>^-aoi 000», 
reclaniantibu8 libris Graecis; in marg. autem: oooto 
♦ ^ i » o > ©»fcoo<L. ^oo^Xa. 13 Cod. 127. 14 Idem. 
16 Idem, sine titulo. 1β Idem. 17 Syro-hex. ./• 
•> Joot ^Sakoe .^o •> )o^ jp_x ^o, 1 .. )oot ^oooo. 
Cod. 38 in textu: ntpunaTti 8i (Ένωχ) σύν τω θ(ώ. Cf. ad 



ν. 24. 18 Codd. 127, 135. Mattbaei e Cod. 127 ex- 

SCripsit : Σ. κα\ άν(στρίφ(το Ένωχ καταβα'ινων ; ubi VOX κατα- 

βαίνων est glossa etymologica nominis *\ap*b, cum lectione 
Symmachi male confusa. Syro-hex. in marg. eadem habet 
quae ad v. 22, nisi quod ^Sot&oo sine puncto diacritico 
jacet. (Ad Sym. cf. Hex. ad Psal. xxv. 3. xxxviii. 7. 
-Μ i<-li. ii. 7.) 19 Syro-hex. ^jj^oio ^a*. \s>*».y ^^.ot 
♦ Ljl*. Ji^oo \ . 1 H. Arab. in marg. : " Interpretati sunt 
reliqui: centum et septem et octoginta annos." Sic in 
textu (sine priore rn;) Codd. I, X, 15, 16, alii. *° Mon- 
tef. e scbedis Combefisii. 2I Sic Syro-hex., et (sine 

•)K ϊτη 4) Ald., Codd. I (voce όγδοήκοντα, teste Grabio, recen- 
tissima manu, sed sine dubio super antiquas literae scripta), 
X, 1 4, 1 5, alii. w Syro-hex. in marg. w Montef. e 

scbedis CombefisiL Hieron. : " Famosa quaeetio et dis- 
putatione omnium ecclesiarum ventilata, quod juxta dili- 
gentem supputationem, quatuordecim annos post diluvium 
Mathusala vixisse referatur. . . . Restat ergo, ut quomodo 
in plerisque, ita et in hoc sit error in nuraero. Siquidem 
et in Hebraeie et Samaritanorum libris ita scriptum reperi : 
Et vixit M. centuni octoginta septem annis, et genuit L. 



22 



GENESIS, 



[Cap. V. 29- 



29. TttSSTCfi. Et de labore gravi. Ο', και άπο 

Των Χνπών (Σ. κακοπαθ€Ϊας Μ ). 

Cap. V. 7• &• Η 4 ^ 7 ™"* * α * Ιιπ ακ6σία « τ, 7• 
8. •)£ ίτη 4 δώδεκα και εννακόσια ίτη. ίο. πεντε- 
καίδεκα ίτη και Ιπτακόσια •)£• ίτη 4. ΕΙ. £<• Ιπ| ^ 
πί^τί καί εννακόσια ίτη. 13. τεσσαράκοντα ίτη 
και επτακόσια >% ίτη 4. 15. TreVre >£• ετη ^ και 
ίζήκοντα και Ικατον ίτη. 1 6. ίτη τριάκοντα και 
επτακόσια £ζ ίτη 4. \η. ίτη (fort. τ ίτη 4) πέντε 
και εννενήκοντα £(• ίτη 4 και οκτακόσια % ίτη 4. 
1 8. δύο και εξήκοντα ίτη και εκατόν •% ίτη 4. 
2θ. δύο και εζήκοντα ίτη και εννακόσια >£• ίτη 4. 
23• πέντε και εζήκοντα ίτη και τριακόσια ^ ίτη 4. 
25- ί*τ& f αί Ιζήκοντα ^ ίτη 4 και εκατόν ίτη. 
ΐη. εννέα και ίξήκοντα >£• ίτη 4 και εννακόσια ίτη. 
28. οκτώ και όγδοήκοντα ££• ίτη 4 και εκατόν ίτη. 

30. πέντε και έζήκοντα ίτη (fort. ££• ίτη 4) καϊ πεν- 
τακόσια ίτη. 3 1 • τρία *°" πεντήκοντα ίτη καϊ 
επτακόσια ^ ίτη 4?* 



Cap. VI. 

ι (Hebr. ν. 32)• t^ V^l• Ο', και εγεννησε (alia 
exempl. add. Νώε 1 ). 

3 (vi. 2). ai*?n η^η-ΠΝ D^wn-^n wrrn, 

Et viderunt filii Dei (Sethitae) filias hominum 
(Cainitidas). Ο', ίδόντε? δε (οι) νιοι (alia ex- 
empl. οι άγγελοι 2 ) τον θεον τα? θνγατερα? των 
ανθρώπων. Ά. ίδόντε? δε οι νιοι των θεών 
τα? θνγατερα? των ανθρώπων. 3 Σ. και ίδόντε? 
ol νιοι των δνναστενόντων τα? θνγατερα? των 
ανθρώπων. 4, θ. και ίδόντε? νιοι τον θεον . . . 6 

4 (3)• D i^ Ώ Ί81 Τ^ Ί P"1?W. Non imperabit 

(β. humiliabitur) spiritus meus in homine in 
perpetuum. Ο', ov μη καταμείνη το πνενμά 
μον εν τοΐ? άνθρωποι? — τούτοι? 4* ει? τον 
αιώνα. Σ. ον κρίνει το πνενμά μον τον? άν- 
θρώπον? αίωνίω?. 7 

5 (4). U'Mli Grassatores (gigantes). Ο', θ. οι 

δε γίγαντε?. Ά. οι επιπίπτοντε?. Σ. οι 
βίαιοι. 8 



Et vixit Μ., postquam genuit L., septingentos octoginta 
duos annoe, et genuit fitioe et βΐίαβ. Et fuerunt onines 
dies M. anni nongenti eexaginta novem, et mortuus est. 
Bt vixit L. cenium octoginta duobus annis, et genuit Noe. 
Α die ergo nativitatis Mathusalae usque ad diem ortus 
Noe sunt anni trecenti sexagiuta novem: liis adde Bex- 
centos annos Noe, quia in sexcentesimo vitae ejus anno 
factum est diluvium : atque ita fit, ut nongentesirao eexa- 
gesimo nono vitae suac Mathusala mortuus sit, eo auno 
quo coepit eeee diluvium." Ceterum in v. 28 solus Arab. 2, 
ut videtur, juxta Hebraeam veritatem duo pro octo habet, 
invito Syro-hex. M Syro-hex. ♦ )*3»α^> .«». Cf. Hex. 
ad Gen. iii. 18. Psal. xv. 4. » Syro-hex. 

Cap. VI. « Sic Corap., Codd. III, X, 14, 15, 16, alii, ct 
Syro-hex. ' Sic Codd. III, 37, 72, 75. Syro-hex. ia 

marg. ♦UJL*>- S.Cyril. in Cat. Niceph. p. 129: οί&αμ*ν 

Λ» ότι τω* αντιγράφων τινά πίριίχα σαφώς' Ibovrts i( οι ayyt- 
λ<Μ τον θ*ον τάί θνγατίρας των ανθρώπων, Procop. ΐη Gen. 
J). 249 : γράφίται και Syythoi θίοΰ' και φασί τιν€ς ras αποστα- 
τικας αντον \<γ*ιν ουνάμ€ΐς. 3 Montef. β SchedlS Conibe- 

fisii et Catenis MSS. Sic Cod. 130, et S. Cyril. ibid. 
Cod. 127 affert: Ά. οι υίο» των Λών. Syro-hex. \- « ^ ./. 
♦ )oi!Vt. * Montef. ex iisdem (cum υΐοϊ pro ol vlo\, et 
var. lect ονναστων). S. Cyril. ibid. : 2ύμ. b* ai άντι τον, 
νιοι των βίων, tKO*b\»Ktv t οί νιοι των οχινασπνόντων. Protop. 



in Gen. ρ. 251: 6 δί Συμ., οί νίοι των δυναστ€υόντων, (ξίδωων' 
άντ\ του, των αγίων των νπ6 θίον προς τους άνθ(στηκότας Οννα- 
μονμίνων. Etiam Cod. 1 2 7 : 2. ol vlo\ των 8υναστ(νόντων. 
Denique Syrus noster : ♦ h^»N»? U^> •»»• Hieron. : 
" Verbum Hebraicum eloim communis est numeri ; et 
D&U8 quippe et dii similiter appellantur: propter quod 
Aq. plurali numero filios deorum ausus est dicere, deoe 
intelligens sanctoe sive angelos. Deus enim etetit in eyna- 
goga deorum; in medio autem deos discernit (Peal. lxxxi. 1 ). 
Unde et Sym. istiusmodi sensum sequens, ait: Videntes 
filii potentium filiae hominum, et reliqua." 5 Montef. 

Syro-hex. affert: θ. και (Ι&όντΐς) vlo\ τον θ*οΐ> (Jc&v? M»o). 
Obelue est in Syro-hex. 7 Nobil. et Catenae MSS. 

apud Montef. Sic Codd. X (cum μη κρίνη), 130, 135 (cum 

fts αιωνίονς pro αιωνίως). 8 Codd. X, 127, 130 (cum οί 

(π. ήσαν eVt της γης), 135• SjTO-hex. ♦ ^ * λη> ? .QJO» .(. 
•:• 1 ί « ^, η -> ^-.^λ»» .ω» .»». Hieron. : " In Hebraeo 
ita habet : Cadentes erant in terra in diebue illis, id est, 
annaphilim . . . Pro codentibw sive gigantibue, violentos 
interpretatus est Sym." Idem in Comment. ad Jesai. 
lxvi. 7 : " Geneeeos quoque narrat liber, quod postquam 
coeperunt homines multi fieri, qui numcrus semper in 
vitio eat, et filiae eis natae suut, acceperunt eas, non 
angeli, sed filii Dei, de quibus orti sunt gigantee, sive ut 
in Hebraeo scriptum est, imnarrovrtt, id est, irruenies." 



-Cap. VI. 17 (16).] 



GENESIS. 



Μ 



5(4). σηΙΰΠ, 7/<>roe*. CK. ο/ γίγαντες. Ά. (ο/) 
δυνατοί. Σ. (ol) βίαιοι. 9 

6 (5). SH Ρ1• Omnino malus. Ο', επιμελώς επι 
τα. πονηρά. Ό £ί 'Κβραιος άντι τον, επι- 
μελώς, φνσικον τον άνθρωπον επι τα πονηρά 
εκ νεότητος αντον. 10 

Ο^ΓΓ/ί. Τοίο die. Ο', πάσας τάς ήμερα?. 
ΌΈβραΐος- καθ' ήμεραν. 11 

7 (6). \ρκη οινπ-™ rtonns rnm bhfi 

\ / 1 ν at τ τττ ν ττ• τ: ν τ — 

^ff^i ^f&JZ• Et penituit Jovam quod 
fecisset hominem in terra, et doluit in corde 
SUO. Ο', και ενεθνμήθη (Ά. μετεμελήθη. Σ. 
άπεστρεψεν 12 ) 6 θεός, δτι (ποίησε τον άνθρω- 
πον επι της γης, και διενοήθη >g kv τ^καρδία 
αντον <4} ζ Ά. και μετεμελήθη κύριος, δτι 
εποίησε τον άνθρωπον επι της γης, και διε- 
πονήθη προς καρδίαν αντον. 1 * 

8 (7). ^?Π: *f, Ο'. 8 φι ^νεθνμήθην (alia exempl. 

εθνμώθην 16 ). Ά. δτι μετεμελήθην. 16 



10 (9). y?™?n Β^ΗΙΤΤΙΝ. Ο', τω θεώ ενηρε- 
στησε. Ά. aw τω 0*ω περιεπάτει. Σ. τ£ 
0eo> επηκολούθησεν. 17 

14 (13). V£. Ftnw. Ο'. καφόΓ. Ά. τέλος. Σ. 

15 (η). *ΐρ!ΠΒ}. Arbores piceas. Ο'. €< ξύλων 

τετραγώνων ("Αλλος• άσηπτων 19 ). "Αλλος- εκ 
ξύλων κέδρινων? 

ntoitt) Df»Jp, Nidulos facies. Ο', νοσσιάς 
ποιήσεις. Σ. καλίά? ποι^σί*?.* 1 

CnWj• -#' oblines. Ο', και άσφαλτώσεις. 
Ά. (και) άλοίφ^σΈίί. 2 * 

Ί03η. P, ce . Ο', ττ/ άσφάλτω. Ά. αλοιφή.™ 

16 (15). ΠηηΠ . . . ΠΓ)Μ . Eam . . . arcae. (Υ. τήν 

κιβωτόν . . . της κιβωτόν. Σ. (το) ίλαστήριον . . . 
(τον) ίλαστηρίου. 2 * 

17 (ι 6). ΓΟΓ)7 TTEVn ΊΠ&. Z W roen (fenestras) 

facies arcae. Ο', επισννάγων ποιήσεις τήν 



9 Cod. 135• Syro-hex. ■ ^ ^f .«β »U>h• Ν . Γ» ./• 
» U -»fr. fl . a . Minus emendate Cod. 127: Ά. δυσίατοι. Σ. 
βίαιοι. Cod. 130 autcm ad yiyawts in priore loco post lec- 
tionem Aquilae continuat : "Αλλο»• δυσίατοι, βίαιοι. £tiam 
Nobil. ad priorem locum mendose affert : Ά. oi (πιπίπτοντίς, 
oi βίαιοι. Σ. ο'ι δυσίατοι βίαιοι. Pro δυσίατοι Scharfenb. in 
Animadv. ρ. 5 δυνατοί emendabat, sed minus probabiliter 
Symmacbo vindicabat. Cf. Hex. ad Gen. x. 8. Amos ii. 16. 
10 Procop. in Gen. p. 253. Cf. ad Cap. viii. 21. ° Idem 
p. 252 : €τιμ(λώς eVt τα. πονηρά καθ' ημίραν. τό, πάσας τάς 
ημίρας, τό Έβραϊκον ουκ (χ(ΐ. u Nobil., Codd. 127, 1 36• 

Cod. 130 : Ά. και μ*τ(μ(λήθη κύριος. Σ. και άπίστρίψίν. SyrO- 

hex. affert: •> «oiUo .(. Procop. ibid. : κα\ τό ίνΐθυμηθη 
δ* τό Έβραϊκον (\ti δκνοηθη ή προσίσχιν, ΐνταΰθα μόνον" άλλα- 
χοϋ θ€, €Ϊ που ΐχίΐ, μίτ(μ(λήθη δηλο'ι, η παρ*κληθη. IS Sic 

Codd. 127, 130 (in marg.), et sine aster. Cod. 78, Arab. 1, 2. 
Syro-hex. pingit : •Χ• και δκνοήθη iv ijj κ. αυτοί, eine cuneolo. 
M Sic Catenae MSS. Regiae ( = Cat. Nicepb. p. 134) ex 
Diodoro Tharsensi, quae omnes 6 6W pro κύριος venditant. 
Correximus e Cod. 130. " Sic Codd. I, III, 33, 55, 

alii, Arab. 1, 2, Syro-hex. (U ^n ..lj). 1β Codd. X, 135. 
Syro-bex. ♦ ^olll? ./. " Sic in Ed. Rom. et codd. 
nostrb."— Montef. Immo Nobil. notat : " L[iber] V[etus- 
tus]: oVt μ(Τ(μ*\ήθην" et sic in t.xtu Ald., Codd. 31, 68, 
alii. » Codd. Pveg. 1871, teste Moutef. (=Cod. 64 



Holmeeii, qui ex eo mutile exscripsit : Ά. συ» τψ 6ta\ .... 
τω θ*$ ΐ'πη . . .), 130. Paulo aliti-r Cod. Χ: *A. Σ. σν» τω 
0€ω π€ρΐ€πάτ(ΐ. Nobil. afiFert: Scbol. συν τψ θ. iript«raV<». 
τω $tf ίπηκολούθησίν. 18 Nobil., Codd. 64, 13O• Cod. Χ 

affert: Ά. t«Xos. Syro-hex. ♦ )—o .u» ♦ j *\ \c\.*. ./. 
Cod. 135 in marg. afiert: Ό 'Εβραίος καϊ 6 Σύρος, πίρας ή 
τίλος η πλήρωμα. 1β Cod. Χ in marg. άσίντων, Β. άσίπτων, 

teete Holmesio. (Griesbacb. ex eodem exscripsit : 'Α. άσίν- 
των, s. άσίπτων.) Duplicem lectionem, eV ξ . rrrp. άσηπτων, 
habent Codd. 20, 56, alii. *° Sic Cod. 56 in marg. cum 
Onkelos et Graeco-Venet. Procop. in Gen. p. 256 : ποίησον 
δ( σίαντω, φησ\, κιβωτόν « ξύλων άσηπτων rj κ(δρίνων' 6 Εβραίος 
τό, Τΐτραγωνων, φησ\ν Μ πλακών πνξίνων. Unde Montef. 
eruit : *Αλλο* • Μ πλακών πνξίνων. Denique Hieron. : " Pro 
quadratis ligois, bituminata legimue in Hebraeo." n No- 
bil. Procop. in Gen. p. 257 : νοίίσθω δ* καθ' ίκάστην όροφην 
όπόλαμβανόμ*να χωρία νπίρ του χωρίζ*σθαι τα άνομοιβγίνη ζϋα, 
antp καλ£~ι νοσσιάς, 6 Μ Σύμ. καλιάς. Μ Nobil., Cod(L 64, 

127, 130• "Ιη Cod. Regio 1871 optimae notae legitur 
άλοιφώσης . . . quae lectio non spernenda." — Afontef. Sic 
Cod. 64, teste Holmea. B Nobil., Codd. X, 64, 127, 

13©. Syro-hex. ♦).. «v>-> ./• * Montef. ad "IB33 

(v. 15) affert : Σ. ίλαστηρίω, cum notula : " Lectiouem Sym- 
macbi exscripaimus ex eodem Cod. Regio 187 1 [=Holme8. 
64]. Habuerat autem ille, ίλάσ<ΐί Ίλαστηρίω . . sed primam 



u 



GENESIS. 



[Cap. VI. 17 (16)- 



κιβωτόν. Ά. μεσημβρινά (ποιήσεις) rfi κι- 
βωτφ. Σ. διάφανες ποιήσεις . . Μ 
17 (ι6). nnQI. Et ostium. Ο', τ^ δε βιίρα»'. 
Ά. dWy/xa. Σ. θ. θύραν» 

ntol»n D^Stm D*]E DTinn. Infima, se- 

τ * • ~ * Π / 

cwnrfa <?/ /er/ta (cubicula) facies eam. V . 

κατάγαια διώροφα καϊ τριώροφα ποιήσεις αυ- 
τήν. Σ. κατά δίστεγα και τρίστεγα ποιήσεις 
αυτήν} 7 

19 (ΐ8). ΤΡ^ 1 **. Ο'. τήν διαθήκην (Ά. Σ. 

σννθήκην 29 ) μου. 

20 (19)• T'C r ^?^• Ε* ab omni ™ vente • 0• και 

άπο πάντων των κτηνών, και άπο πάντων των 
ερπετών, και άπο πάντων τών θηρίων. Alia 
exempl. και άπο πάντων τών θηρίων, -τ και 
άπύ πάντων τών κτηνών ^, 29 Ά. Σ. (και άπο 
πάντων τών) ζώων. 30 

Cap. VI. 18. και δσα εάν — |Η επι της γ?}?. 31 



Cap. VII. 

4. WJpV TON OV•'?" 1 ''?"*" 11 ?• Omnem substan- 
tiam quam feci. Ο', παν τδ ανάστημα δ 
εποίησα. Alia exempl. πασαν την εξανά- 
στασιν ήν εποίησα. 1 

8. Ο'• +και άπ6 τών πετεινών τών καθαρών, και 
άπύ τών πετεινών τών μή καθαρών (4). 2 Alia 
exempl. (— ) και άπο τών πετεινών (4). 3 
F|fyrr]Efi . Ο'. Vacat. £(• και άπο τών πετει- 
νών 4.* 

11. "tojrnynttn. Ο', εβδόμη και είκάδι. Οι 

λοιποί- ζ και ΐ. δ 
Π1Ί DVMI. Oceani magni. (Υ. της αβύσσου 

££. της πολλής 4* 
Ϊ^Π$$1. Et cataractae (Anglice, flood-gates). 

Ο', και οι καταρράκται (potior scriptura κατα- 

ράκται). Ά. Σ. (και) αϊ θυρίδες. 7 

12. Οψ*Π. Ο'.δύετός.'Ά.ίμβρος. Έ.χειμών* 



vocem omisit scriba Regii codicis." Ad 777 άσφάλτω Holmes. 
e Cod. 1 30 exscripsit : Σ. ΐλαστηρίου (integra lectio est : *A. 
ά\ο*φησ(ΐς αλοιφή. Σ. ΪΚαστηρίου), notans : " Hoc referen- 
dum, ut videtur, ad της κιβωτού, infra; et ex adverso lineae, 
in qua sunt istae voces, Cod. 64 habet Σ. ιλαστηρ . . . [non, 
ut Montef., ίλαστηρίω]." De Cod. 127 idem testatur Mat- 
thaeius : " άσφάλτω] Άκ. αλοιφή. Montef. ad h. 1. ex Sym- 
macho laudat ΐλαστηρίω. In nostro cod. autem legitur 
paulo inferius, casu, ut videtur, quarto, ex adverso vocab. 

κιβωτό», 2ύ. ίλαστηριο»." Postremo SyTO-hex. ad την κιβω- 
τό» (ν. 1 6) lectionem refert: Σ. ίλαστηριον (\*jdql~ kw*»). 
Hie non obetantibus, si quis, suadente Hebraeo, Monte- 
falconio calculum adjecerit, a nobis quidem non culpabitur. 

** Nobil. afiert: *A. μεσημβμ ινόν. Σ. διάφανες ποίησες. Cod. 
Χ: Σ. διάφανες. Ά. μεσημβρινό» tji κιβωτω. Cod. 130: Ά. 
μεσημβρινό» ποιών κιβωτω. Σ. διάφανες. Cod. 1 35 : ^. διά- 
φανη (eic). *Α. μεσημβρινό». Tandem Syro-hex. : Ά. μεσημ- 
βρινόν (\»ιγ\ .i). Σ. διάφανες ();_ο»->). Hieron. : " Pro βΟ 
quod eet, coUigene /acies arcam, m Hebraeo habet, meri- 
dianum facies arcae, quod manifestius interpretatus est 
Sym., dicens διάφανες, hoc eet, dilucidum facies arcae, 
\o\enafenestram intelligi." * Procop. in Gen. p. 259 : 

Mcra δε τοκ κατακλυσμό» παρετηρησαμεν στι ούκετι ώς εν τοίί 
ανωτέρω θνραν άνεωξεν 6 Νώ», άλλα θυρίδα (Cap. viii. 5), «"» 
άποστείλη tof κόρακα. Βίαιον δε Ttf την παρατηρησιν νπελάμ- 
βανεν, u μη και αϊ λοιιται «*δόσ*« favrtpov μίν θυρίδα περιΰχον 



άνοιγομίνην υπό τοΰ Νώί, πρότερο» δί θύρα» η Άνοιγμα (λεγον 
προστεταχεναι τον θεόν τω HSet ποιησαι εκ πλαγίων της κιβωτοϋ. 
θύραν μεν γαρ 6 θεοδ. και Σι/μ., άνοιγμα δε 6 Ακ. εποιησε. 
27 Idem ibid. ρ. 257 '• τούτο δε κα\ ό 2νμ. σαφώς εξίθετο 
ειπών' κατά τα δ. και τρ. ποιήσεις αντην, (Eadem habet Cod. 
135 in Commentario, sed om. τά.) Codd. X, 64, 127, 130 
(sine nora.), 135 : Σ. δίστεγα κα\ τρίστεγα. 28 Syro-bex. 

* \sn, . «S. .^flo t (, Cod. X affert: Ά. σννθηκην μου μετά. 

σου. w Sic Syro-bex., et sine obelo Cod. 55, Arab. 1. 

Praeterea clausula, κα\ από π. τ. ίρπετών, desideratur in 
Comp., Codd. 15, 18, aliis. " Nobil., Codd. X, 130: 

Ά. Σ. ζώων. Cod. 135 : Σ. ζώων. Syro-bex. ex vestigiis in 
loco male babito: ♦ JLaJL*.? .40. 81 Syro-hex., ubi 

pro ^fcs^f-^ .{» fortasse pingendum Vfcw »( — ?. 

Cap. VII. x Sic Comp., Codd. 14, 15, 16, alii. Codd. 
127, 130 in textu: πασαν την εξ. ην ε'π. ; m marg. autem : 
παν τό άνάστεμα δ ε'π. Montef. edidit: *Αλλοί - πασαν την 
άνάστασιν ψ επ., quae lectio est in Codd. I, 55, 71. 
2 Cod. X, absente metobelo. s Sic sine obelo Syro-hex., 
et super raeuram Cod. III. * Sic Syro-hex., Arab. 1, 

et sine aster. Comp., Codd. I, III, 71. 6 Cod. 130. 

Syro-hex. ♦ JL» jtduk? ^Xo». β Sic Syro-bex., Cod. 

127, et sine aster. Arub. 1. 7 Nobil. Codd. 127, 

130: ΟΙ λοιπό) και Σ. αϊ θυρίδες. Syro-hex. ♦ )θΛΟ .*£θ. 

8 Codd. 64 (cum mutila scriptura), 127, 135. 



-Cap. VIII. L] 



GENESIS. 



14. ΓΤ3Π. Ο'. Vacat. % αυτοί*. 9 

^3?ΓΓ73\ Ο', και πάν Spvcov π(Τ€ΐν6ν (alia 
exempl. πτ^ρωτόν 10 ). Alia exempl. και πάν 
πίΤ€ΐνόν. η 

Ρ)]3'73 "TiQS 73. Omnes aves omnium ala- 

rum. Ο'. Vacat. Alia exempl. πάν Spvtov 

% πάν πτίρωτδν «4. 13 
15.ϊη-Ί^Ν. O'. h$k<rri. t.biUru" 
20. ^?5• Invaluerunt. Ο', ύψώθη. Ά. ivtSv- 

ναμώθη. Σ. ίπΐκράτησεν. 1 * 
Ε^ΠΓΤ. Ο', πάντα τα. Ορη τα. υψηλά. Alia 

exempl. — πάντα «ί τα ορ»7. 1δ 
22. VBM3. In naribus suis. Ο'. Vacat. Alia 

exempl. kv ρώθωσιν αύτοϋ} 9 

"ϊΐΡΝ 73Ό. _Ε# o?nwi quod erat. Ο', καί πάι/ 
ο (alia exempl. πά? δ? 17 ) ην. 
24. *■*?£$. Ο', και ύψώθη. Ά. {και) έδυναμώ- 
θησαν. Σ. (και) έπβκράτησεν. 19 

Cap. VII. 3• -τ των καθαρών 4. —και άπο των 



(sic) π€Τ(ΐνων — 0ι;λί/ (^). 1β 4• τ «V•* ^ (πάγω. 90 
14. κατά ylyor ^ αυτών 4. κατά γένος >>£ αύ- 
τώί/ «4. κατά γένος •%- αύτοΰ 4. κατά γένος £& αυ- 
τού 4. n iy. — καϊ Τΐσσαράκοντα νύκτας 4.** 

Cap. VIII. 

1. "^?3£ϋ• Et transire fecit. Ο', και έπήγαγιν. 

Ά. Σ. και παρήγαγαν} 
0«|ΕΓ| iiSttJj. £f desederunt aquae. Ο', καί 
έκόπασ* τδ ίίωρ. Ά. (καί) εστάλησαν (τά 
ύδατα). Σ. (*at) ίλώφησαν {τά ύδατα). 2 θ. 
και (κόπασα . . 

2. VtDD^. Ε/ clausi sunt. Ο'. καΣ έπίκαλύφθη- 

σαν (alia exempl. άπ€καλύφθησαν 4 ). Ά. και 
Ινεφράγησαν. Σ. <αί έκλίίσθησαν. 6 

3. afch "Τ>7Π ΥΊΚΓΤ 7^Ώ. De superficie terrae, 

magis magisque recedentes. Ο', πορςυόμ^νον 
άπο της γης (alia exempl. add. έν(δίδου β ). 

4. οϊ• n^nrqneia. σ. 4£tyg ™i tfaefc. o/ 

λθ17ΓΟΓ ίτττακαι&ίκάτΐ] . . 



9 Syro-hex., et sine aster. Cod. 135. 10 Sic Codd. 15, 
37, alii, et Reg. 1871 in marg. ll Sic Ald., Codd. I, 

III, X, 16, 18, 31, alii, et Syro-hex. 12 Sic Syro-hex., 

et sine aster. Codd. 18 (cum nertuAv pro πτ^ρωτον), 25, 38, 
alii. Emendatius pingendum erat: %παν Spvtov πάν nrt- 
ρωτόνΊ; sed cum Syro consentit Arab. 1. 13 S. Au- 

gustin. in Locut. 20, a Flaminio Nobilio citatus : " Non 
refertur in quo, nisi genus subaudias, id est, in quo genere. 
Nam si in carne subaudiremus, in qua fuerat dicendum, 
quod solus interpres Sym. dixit." M Nobil. Ιδ Sic 

Syro-hex., et sine obelo Cod. 58. Praeterea τά ίψηλα otn. 
Comp., Codd. VI, 15, 16, alii, et Arab. 3. w Sic Cod. 

J 35• Syro-bex. ci» \ .♦ )•,• - - » -* Cod. 64 in marg. : 
•X tvp<o . . , ut videtur, exciso reliquo. 17 Sic Comp., Ald., 
Codd. III, VI, X, 1 4, 1 5, 1 6, alii, et Syro-hex. 18 Codd. 
127, 130. Cf. Hex. ad Job. xxxvi. 9. Psal. lxiv. 4. Au- 
gustin. Quaest. in Gen. Lib. I, Qu. II : " Exaltata est aqua 
euper terram CL diee. Aquila, obtinuit; Symraachus, 
praevaluerunt, id est, aquae; n ubi nomina interpretum 
inter se permutata esse videntur. Idem probabiliter acci- 
dit Syro nostro, qui affert: Ά. κα\ ίπΐκράτησαν (o»d*Jo). 

Σ. κα\ ίδνναμώθησαν (ci\ . .»1(θ). 1β SyTO-hex. Ιη ροβ- 

teriore lectione deest metobelus ; obelus autem non prae- 
mittitur duabus lineis quae continent των wtrtivwv — θη\ΰ. 
20 Idem, et cum ^r Arab. 1. Sl Idem. In quarto 

tom. I. 



loco αυτού est in Ed. Rom., eed abest a Comp., Ald., 
Codd. I, III, X, aliis. 22 Idem. 

Cap. VIII. x Syro-hex. ♦ i-A-i.!o .»» .}. Cod. 64 
affert: Ά. Σ. Ttaprry. . . Codd. 127, 130: *A. naprryayrv. 
3 Nobil., Codd. 64 (mutilus), 130 (cum ίλώφωσαν). Cod. 
127 affert: Ά. ('στάλισαν. Σ. (fort. θ.) ίκ6πασ(. Schleus- 
ner. in Nov. Thes. s. v. : " Vocab. στίλλίσ^αι, de aquis 
usurpatum, notat discedere, deserere terram, defluere. Mon- 
tef. ('στάλησαν male transtulit, coercitae sunt." Immo recte 
babet coercitae suiti, neque aliter cepit Syrus noster, ver- 
tens: ♦ oja-oii|o .^. 3 Syro-hex., qui in textu pro 

(κόπασ(, ϊκοψί (λ λ m9>) interpretatus est (cf. noe in Hex. 
ad Thren. iii. 45), in marg. affert: ♦ awo .1. Cf. Hex. 
ad Job. iii. 17. 4 Sic AkL, Codd. III, 32, 75, alii, 

invitis Hieron. et Syro-hex. 6 Codd. X, 64 (mutilus), 

127 habent: Ά. ίκφράγησαν. Syro-hex. ♦ o^a|S~flD(o .(. 
Minus emendate Nobil., Cod. 130: *A. άτίφράγησαν. Sym- 
machi lectionem non memorato auctore posuit Montef. 
Hieron. : " Pro revelatis fontibus, clausos et obturato» 
omnes interpretes transtulerunt." β Sic Ald., Codd. I, 

III (cum (vtdibov το ΰδωρ), X, i6, 18, alii, et (cum ατό της 
γ. πορ.) Cod. 85, Syro-bex. T Syro-hex. j-Di-»? ^^ot 

♦ yai.Uo. Cod. 64 (mutilus) : Οί λ. . ." Cf. ad Cap. 



Μ 



GENESIS. 



[Cap. VIII. 4- 



4. ΒΊΊΝ. Armeniae. Ο', τα 'Αραράτ. ΟΙ λοι- 

ποί• 'Αρμενίας. 9 

5. "ΛΟΓΓ) "TpTH Vn. Erant magis magisque de- 

crescente». Ο', ήλαττονοΰτο. Alia exempl. 
πορευόμενον ήλαττονοντο. 9 

6. Ϊ>?Π. Fenestram. Ο', τήν θυρίδα. Alia exempl. 

r^v 0ιίραι/. 10 Ο/ λοιποί' την Θυρίδα. 11 

7. 1"$*ΓΓΤ1Ν. Ο', ror κόρακα, -τ του ιδεΐν ει /ce/co- 

7ra/C€j/ το ί/όωρ «4. 13 
2*1*17) Ν*ΙΣΓ ΝΕ|Η. Ε/ «riif exeundo et redeundo. 
Ο', και εζελθών, — οόκ «* άνεστρεψεν (alia ex- 
empl. ούχ ύπεστρεψεν 13 ). Ό Σύρο? και ό 
1 Εβραίος• ύπεστρεψεν. 14 

8. ΠΌΙ^Π t» ^JTO. Ο', άπδ ττ;? yijy. Alia ex- 

empl. άπο προσώπου της γης. 15 

11. PyTO ΙιΗ ιι /ij. Folium olivae recens. O'. 

0ιίλλθί/ (Σ. 0αλλδί/ 1β ) ελαίας κάρφος. 
13. Πρ3Ό"ΠΝ. Operimentum. Ο', τήν στεγην. 

Ά. Σ. τδ κάλυμμα. 17 
17. Y"W1 ^nttTj. ^ abunde fetum edite in terra. 

O'. Vacat. £5(• καί έρπετε erri HJs y^s^. 18 



19. toQ^rrvS. O'. καί rravra τά κτήνη. "Αλ- 

λος- και πάντα τά ερπετά. 19 

20. Π7#. Eolocausta. C. df ολοκάρπωσιν. Alia 

exempl. ολοκάρπωσιν ; alia, όλοκαρττώσεΐί. 20 
Σ. αναφοράς. 21 

21. "β 1 ?"^ 1 ? Π^Τ"! "^Ν"}. Ο', και €?π€ Kiiptoy ό" 

^eoy διανοηθείς. Ά. (και) enre «r^ptor πρδ? 
καρδίαν αύτοΰ. Σ. (καί) ίίτ* /ctJpios- πρδ? 
εαυτόν, θ. (καί) core κύριος προς τήν καρ- 
δίαν αύτοΰ. 22 

f«m (cogitatio) cordis hominis malum est α 
pueritia ejus. Ο', οτι έγκειται ή διάνοια του 
ανθρώπου επιμελώς επι τά πονηρά εκ νεότητος 
αύτοΰ. Ό 'Έβραΐος- το πλάσμα της καρδίας 
ανθρώπου . . , 23 

22. ΥΙ^Ο ^ΦΊ '3 "^• Inposterum quamdiu terra 

durat. Ο', (alia exempl. ετι. πάσας 241 ) πάσας 

τάς ημέρας Της γης. Σ. δ*ά πόρτων των χρόνων 



της γης. 

ΓΠ^ΤΠ Q'V V 1. Ο', ήμεραν και νύκτα, 
και ήμερα και νύ£ 2β 



Ά. Σ. 



8 Cod. Reg. 1871. Cf. Hex. ad 4 Reg. xix. 37. 9 Sic 
Ald., Codd. I, III, X, 14, 16, alii, Arab. 1, 2. Syro-hex. 
^ila »-d 00« ^-^»7. 10 Sic Codd. 15, 18, alii, et 

Hieron., qui ait : " Pro ostio, /enestra scripta est in He- 
braeo." u Procop. in Gen. p. 259. Cf. ad Cap. vi. 17. 

18 Sic Syro-hex., Cod. X (obelis lineis quinque ab άπίστίΐλ* 
ad <wr€(rr«tXc (v. 8) praemissis), et sine obelo Comp. (sine 
τον), Ald., Codd. I, III, 14, 15 (sine τον), i8, alii, Arab. 1, 3. 
13 Sic Ald., Codd. I, III, X, 14, 16, alii. Obelua est in 
Syro-hex. " Didymus in Cateuis MSS. et schedis 

Combefis. : Ό Σύρος ούχ ομοίως τη Ελληνική' Xryei γαρ νπί- 
στρΐψβ' κάί ό Εβραίος. Procop. in Gen. ρ. 268 : τοιγαροΰν 
και 6 κόραξ ύπίστρ(ψ*ν, ως €χ« το ΈβραΊκόν. u Sic Comp., 

Codd. Ι, Χ, 15, 1 6, 1 8, alii, et Syro-hex. 1β Cod. 130. 

»Sic, sed ad κόρφος, Codd. X, 135 (sine nom.). Cf. Hex. 
ad Prov. xi. 28. " Cod. X. Syro-hex. .u» ./• 

♦ JN. . ft «ifc. \ . Nobil. affert : *A. τό κάλυμμα. 18 Syro- 

hex. in textu: * l±ij *%j*. o^to-X. Arm. 1 pingit: 
et reptenl super lerram. 5fc crescite ei multiplicamini super 
terram. Oraeca noetra dat Cod. 130 in marg. (cum tpntTt). 

19 Sic in textu Syro-hex. Post κτήνη Cod. 135 infert: κα\ 
ir. τα κινονμΛνα ipnrra ini της γης. *° Prior lectio est in 



Comp. (cum όλοκαντωσιν), Codd. III, VI, 14, 15, 19 (ut 
Comp.), aliis; posterior in Codd. X, 16, 18, aliis, et Syro- 
hex. 21 Nobil., Codd. X (curn άναφοραν), 64 (ubi ultima 
litera abscissa est), 130. Cod. 127 in marg. τας αναφοράς, 
exscribente Matthaeio. Μ Sic Cat. Niceph. p. 154, prae- 
misso eingulis lectionibus "Αλλορ. Symmachi et Theodo- 
tionis versiones testatur Nobil. ^ Euseb. Emis. in 

Catenis Regiis et schedis Combefis. ( = Procop. in Gen. 

p. 253): Ό δ« ΈβραΊος αντί τον ΐπιμίλώς, φνσικον τον ανθρώ- 
πον ΐπι τα π. (κ ν. αυτόν. Noilrat δ« παρ' αντοίς κα\ όντως' το 
πλάσμα της κ. άνθρωπου «rt τα π. eVc ν. αύτοΰ. Ubi ρΓΟ παρ' 
αύτοΊς nescio an legendum παρ' άλλοις. Ιη textu LXXvirali 
(πψ(λως reprobant Ald., Cod. 83, Syro-hex., et Arab. 3. 
24 Sic Syro-hex., et, incerta distinctione, Codd. 15, 55, 64, 
alii. 25 Syro-hex. ♦ )l^»|? ka-i») ^οο> \o *-^s .*o. 

" Margo forte, nam fere sunt exesa, πάντα τον χρόνον της γης 
Cod. 64." — Holme8. Iste codex est Reg. 187 1, ex quo 

Montef. edidit : *AXXoy• πάντα τον χρόνον της γης. 2β Cod. Χ 

(sine και priore). Sic in textu Codd. 16, 18, 25, alii, et 
Cod. 127 in marg. Cod. 64 affert: Ά. ημίρα κα\ νύξ. 
Holmes. e Cotld. 127, 130 exscripsit: Ά. κάί ημίρα κα\ νύζ; 
sed in priore cod. abesse nomen auctoris diserte affirmat 



-Cap. IX. 23.] 



GENESIS. 



87 



Cap. VIII. ι. — και πάντων των πετεινών, και 
πάντων των ερπετών 4 f οσα ην. 27 17. 8σα — εστί 4. 
21 (bis). — ό θεός 4. — σάρκα «ί. 28 



Cap. IX. 

2. Η*?? ^-ϋ" 1 ^ ^• Ο', επι πασι τοις θηρίοις 
της γής (alia exempl. add. — και επι πασι τοις 
κτήν€σι της γήΐ4 ι ). Σ. κατά πάντων των 
θηρίων (της γης). 2 

4. ιΏ*1 wD33L Cum anitna ejus, id est, sanguine 

ejus. O'. εν αΐματι ψυχής. Ά. kv ψυχή 
αύτοϋ αΐμα αύτοϋ? Σ. ου συν ψυχή αίμα 
αύτοϋ} 

5. ΦΤ"!*? (in priore loco). Repetam. Cf. Vacat. 

Alia exempl. εκζητήσω. 5 
πζΓΓνδί Ο', πάντων των θηρίων (Ά. Σ. ζώων 6 ). 
ΒΤ•Ν TO. Ο'. Vacat. % εκ χειρός ανδρός < 7 
ΤΠΗ. Ο', άδελφοϋ >£ αύτοϋ 4* 



6. ^?^ to^ 0^Μ3. Per hominem snnynis eju* 

effundetur. Ο', αντί του αΐματος αύτοϋ εκχυ- 
θήσεται. 9 Aliter : CK. ^ 4ρ άνθρώπω 4 άντι 
του αΐματος αύτοϋ εκχυθήσεται. 10 

7. ΡΠ^ΤΪΪ. Et multiplicaminor in ea. Ο', και 

κατακυριεύσατε αυτής. Alia exempl. και πλη- 
θύνεσθε επ' αυτής. 11 
10. D3flN. (Χ. οσα εστί μεθ' ύμων. Alia exempl. 
>% ^σα /ί€0' ύμων 4.™ 
γΊΝΓΤ ]ΤΠ ^bS. Ο'. Vacat. *% πασι τοϊς 
ζώοις τής γής 4.™ 

14. rSST^ Β? W?• Cmw obduxero nubes 
super terram. Ο', εν τω συννεφεΐν με νεφελας 
επι την γήν. "Αλλος- εν τω συνάγειν με 
νεφελας υπεράνω τής γής. 1 * 

22. ftpg ΓΙΝ. Nuditatem. Ο', τήν γύμνωσιν. 

Ά. Σ. τήν άσχημοσύνην. 15 

23. Γ^ΧΦ ΓΊΝ (in priore loco). Of. τήν γύμνωσιν. 

Ά. Σ. θ. τήν άσχημοσύνην.™ 



Matthaei. 27 Cod. Χ, teste Holmesio : -τ- και πάντων τών 
π. -τ- και -πάντων των ίρππων — οσα η* ν (sic, sine metobelo). 
Verba των ερπόντων desunt in Ald., Codd. III, X, 14, 15, 16, 
aliis, et Syro-hex. M Syro-hex. 

Cap. IX. x Sic Syro-hex., et sine obelo Codd. I, X, 14, 
16, alii. 2 Eeg. 187 1 (=CocL 64, qui mutile habet: 

Σ. κατά πάντων . . .). Mox post υπό xfipas υμών (sic) Syro- 
hex. in marg. add. πάντα (^ot.\o), concinente Cod. 20. 
s Nobil., Cod. 130. Syro-hex. •:• c*^-.? J^? ch«<?i 1 ■» ./. 
Cod. X affert : Ά. iv ψ. αΰτοΰ αΐματι αυτοΰ. 4 Nobil., Codd. 

χ 3°» r 35 (cum ^χΰ αντοΰ pro ψυχτ}). Syro-hex. «x^» .u». 
♦ 0Λ-? (epatium capax vocis Jjo» ,> U&j. Gat. Nicepb. 

p. 155' Σύμμαχος φησι' τό αίμα των αλόγων ζώων η ψυχή 

αυτού ίστιν. Cf. Hex. ad Levit. xvii. 14. δ Sic Codd. 
I, III, 15, 25, alii, et Syro-bex. β Codd. X, 130. Syro- 
hex. ♦ JloJL* .u3s .(. 7 Syro-hex. %et ex manu viri 

Arab. 1, et sine aster. Arab. 2. 8 Sic Syro-hex., et sine 
aster. Comp., Codd. X (in marg.), 15, 16, alii. 9 Sic 

Ed. Rom., a qua ne hilum quidem discedunt libri scripti. 
Correctorem aperte sapit scriptura Complutensis : άντ\ τοΰ 

αίματος ανθρώπου τό αύτον (κχυθησ(ται; nec mimis S. Chry- 
SOSt. Opp. T. IV, p. 262 D: άντ\ τοΰ αίματος αΰτοΰ τό αυτοΰ 

(κχυθησ(ται. Alias SS. Patrum et versionum lectiones, vel 
potius recensiones, retulit Ceriani ad loc. Hebraeum pre- 

iiicns, ut Solet, GraeCO-Ven. : iv τω άνθρώπω τό αίμα αΰτοΰ 

χ(θησ(ται. 10 Syro-hex. οώ-* U>? »ft\» VUjiAs -χ• 



.«-λ,Ι^ο. Εχ interpunctione ad J00?, αΐματος, collata etiam 
veraione Arabica, e Syro-hexaplari confecta, Ceriani proba- 
biliter colligit, post )joj (sic, cum interpunctione minima) 
excidisse alterum iaoj,quod cum pronomine oC^*? compone- 
retur, ut Graeca sonarent : άντ\ toC αΐματος ΑΙΜΑ αύτοϋ ίκχ. 
Quod vero ad versionem Harethi attinet, Holmes. ex 
Arab. 1, et sine aster. Arab. 2, Latine vertit: 3K pro 
homine sanguis illius loco sanguinis (effundetur); pro 
quibus Pat. Junius in Bibl. Pol. Waltoni T. VI, ex utroque 
exemplari Arab. cum asterisco in altero, Graece dedit: 
(ό ίκχίων αίμα ανθρώπου) κάϊ (ζ ανθρώπου αΐμα αΰτοΰ αντί τον 
αίματος (κχυθησπαι, quae ab Holmesianis ηοη discrepant 
nisi in versione supplementi Origeniani V luutso •Χ•. Pro 
boc autem nos in contextu Arabico reperimus ^jL-JVLj-X•, 
h. e. ?R tv άνθρώπω, copula in apodosi regulariter redun- 
dante. u Sic Ald. (cum Μ της γης), Codd. Ι, III (ut 

Ald.), X, 31 (ut Ald.), alii, et Syro-hex. " Syro-hex. 

V ^ a a Μ ^ | « -N^ S. Asteriscus est in Cod. X et Arm. 1. 
Praeterea etrri deest in Ald., Codd. I, III, VI, 14, 15, aliis; 
integra autem clausula in Cod. 71, et Bodleiano a Tischen- 
dorfio edito. 13 Sic Syro-hex., Arm. 1 (cum -Χκαι πάσι), 
et sine aater. (cum κα\ πάσι ζ.) Cod. 135. Cod. 130 ante 
από πάντων infert : πάσι τοις ζ. της γης. Η Cod. Χ sim• 

nom., teste Montef. 1δ Nobil., Codd. X (cum Ά. pro 

Ά. Σ.), 127, 130, 135. Syro-hex. ♦ )w>-jD»r> ■ \ .j» J. 
16 Syro-hex. 



28 



GENESIS. 



[Cap. IX. 23- 



23. *MTJ nh arrnN j-itw rPfthfcj) BnPjpt• Et 

facies eorum erat retrorsum, et nuditatem patris 
eorum non viderunt. Ο', και το πρόσωπον 
αυτών οπισθοφανώς (alia exempl. όπισθοφα- 
νες ν ), και την γύμνωσιν του πατρόν αυτών ουκ 
εΐδον. ΟΙ Γ". κα\ τα εμπρόσθια δ« αυτών άπίστρα- ι 
πται, και τήν άσχημοσύνην τον πατρός αυτών ουκ 
*?δον. 19 

24. Yi^. Et expergefactus est. Ο', εζενηψε δε. 

"Αλλο?• και εξυπνίσθη} 9 

25. Ο ν 7^2? "^??• Servus servorum. Ο', παις οικε- 

της. Ά. δοϋλος δούλων. 20 

27. \?ΠΜ21. Intentoriis. 0\ εν τοις οΐκοις. "Αλ- 
λος• εν τοις σκηνώμασι. 21 
Cap. IX. ι. — και κατακυριεύσατε αυτής 4. 22 22. 

— εξελθών ^, 23 24• άπδ roO ο«όι/ >*(• αι)τοΟ ^, 24 

CAP. Χ. 
4. DVO. Ο'. KiiriOi (s. Κίτιοι). Σ. XcVrai/. 1 
8. *Ί&. Potens. Ο', γίγας. Ά. Σ. /Siatoy. 2 
10. Sna. Ο'. Βα/3ι/λώ»/. *ΟΈ/3ραΓοί• Βαββλ. 3 



14. D^? *•»; TON. Ο', 8θεν εξήλθε (alia ex- 
empl. add. εκείθεν*). 

21. ^Jl* I"*? T^• J^flin JflpAe/ naiw roq/ori. 

Ο', άδελφω Ίαφεθ του μείζονος (Ά. τω μεγάλω. 

Σ. τοΟ πρεσβυτέρου, s. πρεσβύτου 5 ). 
25. Α§• Ο'. ΦαλΙγ (alia exempl. Φαλ«κ β ). 

Cap. XI. 

2. O^DDl. Owm migrarent. Ο', ej/ τω κινήσαι 

(Ά. 5ραί. Σ. άπάραι 1 ) αυτούς. 

3. ^ΏΠΓΤ. Bitumen. Ο', άσφαλτος. Ό Εβραίος 

και δ Εύρος' άσβεστος. 2 

6. 'ΙΏΓ "^tp^ 75. Quicquid consilium ceperint. 

Ο', πάντα δσα άν επιθώνται. Ά. (πάν) δ 
εννοηθήσονται. Σ. (πά*/) δ εάν λογίσωνται? 

7. Π713. Confundamus. Ο'.συγχεωμεν. Ά.άνα- 

μίξωμεν. 4 ' 
9. *?ηΐ. Ο', συγχυσις. Ά. Βαβέλ. 5 
ν72. Ο', συνεχεε. Ά. συνέμιξε* 



17 Sic Codd. Ι (ante corr.), III, Χ, 15, 19, »1». 18 Syro- 
hex. \ . rp i ci ft \ ο .^, a .,9>o> .ec*X-» ^-.? |αό*_οο .^. 
.oU Jl .omo^i;. 19 " Sic legit Theodoret. [Quaest. 

LV in Gen.=Orig. Opp. T. II, p. 33]: ίξνπνίσθη [άπό τον 
ΰπνον αυτού]. Videtur autem Symmachi esse, qui semper 
vocem Γί?ί? ϊξυπνίζίΐν vertere solet. Sic Psal. xliii. 24. 
Ixxii. 20." — Montef. m Nobil., Codd. 64, 130 (sine 

nom.). Lectionem ad v. 26, to? 12]) $33 W, ο', και 
ϊσται Xavaiiv παις [οΐκίτης] αντον, male retraxit Montef. Cf. 

Scharfenb. in Animadv. p. 8. 21 Sic Ald., Codd. VI 

(cum σκηνώσίσΐΐν), 15, 2θ, 25 (cum oUoit in marg.), alii, 
Hieron., et Patres in Cat. Nicepb. pp. 165-168. n Syro- 
hex. Omnia a κα\ πληρώσατ( ad κατακυρκν^τΐ (sic) obelo 
notantur in Cod. X. ** Idem, qui male pingit: _o 

«fl ft ,1 — pro * ,n a 1 *-a — . M Idem. Sic sine aster. 

Codd. I, 82, 135, Arab. 1, 2. 

Cap. X. * Codd. X, 130 (cum Κότα*). * Cod. 127: 

'Α*. ακνλας (eic). Συ. βίαιος; ubi pro άκνλας nescio aii 
legendum Ισχυρός. Cf. Hex. ad Jerem. xlvi. 9. Ad Sym. 
cf. ad Cap. vi. 5. Nobil. ad γίγας κυνηγός (ν. 9 in poste- 
riore loco) affert: Schol. βίαιος, et eic in marg. Cod. 130. 
* Cod. 73. Cod. 135 in marg. : Ό Έβρ. βασιλίία πρώτον 
^ϊρώβ ώνομάσθη *υβν\ώνος. * Sic Comp., Codd. III, 



Χ, 14, ΐ5> ι6 > a ^i• Parum probabiliter Symmachi lec- 
tionem esse suspicatur Montef. 6 Cod. X, teste 

Holmesio. Montef. ex eodem affert tantum : Σ. τον πρ(σ- 
βύτου. β Sic Comp., Ald., Codd. III, X, 14, 16, alii. 

Montef. e Cod. Reg. 1825 exscripsit: Φαλ« μερισμός ίρμη- 

vtvfTai. "Αλλοϊ φησίν' οδόντων (κτιναγμος. Sed recte Vldit 

Scharfenb. in Animadv. p. 10, alteram interpretationem 
non ad Φαλ«κ, sed ad Σ(ννααρ (Cap. xi. 2, ubi Cod. 135 
adscripsit: οδόντων Ικτιναγμος) pertinere, quasi a ]ψ, dens, 
et ">Jtt, excuesit. 

Cap. XI. 1 Codd. X, 127, 130. 2 Schol. apud Nobil.: 
Ό Σύρος και 6 Εβραίος ασβαττόν φασιν' και την ασφαλτόν Ttv« 
των διδασκάλων ασβ(στον ΐφασαν tivai, άγνοονντις ώς (ϊκος τάς 
(ν τη Άσσυρία πηγάς. Diodorus in Cat. Nicepll. ρ. 175: 
Ό Έβραϊος κα\ ό Σύρος (\ti m και ασβ(στος ην αντοΐς 6 πηλός' 
κα\ μαλα *ίκότως' άσφαλτος γαρ (ϊς οϊκοδυμην άχρηστος, ασβίστος 

δί (πιτη^ιοτάτη. 3 Cod. Χ. Minus emendate Cod. 1 30 : 

ΰθ(ν νοηθησονται. Σ. 6 «αν λογησονται (eic). Etiam Nobil. 

affert: Schol. SOtv ΐννοηθησονται. * Codd. X (cum άνα- 

μ*ίξ.), ΐ3θ. 6 Iidem. β Codd. X, 127. Co<L 

130 in marg. sine nom.: άνίμι&ν. Montef. e Cod. X ex- 
scripeit: *A. άνίμιξ(; eed scripturam σννίμ*ιζ( (sic) testatur 
Griesb. 



Γλι•. XII. 18.] 



GENESIS. 



29 



12, 13. τφΠΜ W :rft>ttrnN ^τη. Ο', καΐ 

εγεννησε — τον Καϊνάν. και εζησεν Άρφαζα,δ 
μετά τ6 γεννήσαι αύτον τον Καϊνάν, ετη τετρα- 
κόσια, και εγεννησεν υιούς και θυγατέρας, και 
απίθανε, και έζησε Καϊνάν ίκατον κάΙ τριά- 
κοντα ετη, και εγεννησε 4 7 τον Έαλά. και 
έζησε Καϊνάν (Άρφαξάδ). 

28. ΒΓ«|Ιρ9 nVQ. In Ur Chaldaeorum. Ο', kv 
TJj χωρά των Χαλδαίων. 9 (Οι λοιποί•) εν Ουρ 
των Χαλδαίων. 9 
Cap. XI. ιι. ^r και απέθανε < 10 13, 15, 17» J 9» 

21, 23, 25. -τ και απέθανε «4. 11 

Cap. XII. 

5. $23 Π2ΊΝ *feQ. °'• Vacat. Alia exempl. 

και ηλθον εις γην Χαναάν. 1 

6. ΠΎΙΏ ]Υ?Ν TJf. Ifrgue α</ guercum More. Ο'. 

«η τήν 6p0r την νψηλήν. Σ. («ω?) r^y δρυός 
Μαμβρή. 2 



8. pJ!jy53• £/ transtnlit (tentorium). Ο', και άπι- 

στη (Ά. μετηρεν. Σ. άπήρεν 3 ). 

Ε^?. Ab occidente. Ο', κατά θάλασσαν. Ά. 
από θαλάσσης. Σ. άττό δυσμών.* 

ΓΤίΓΓ Dttn ΝΊ,Τη. #' invocavit nomen Jovae. 
Ο', /cat ίπεκαλίσατο 67Γί τω ονόματι κυρίου. 
Ό Σιίρο?• €κάλ€σ€ τό Ονομα κυρίου.* 

9. Γ032ΓΤ. Meridiem versue. Ο', cv τ# (ρημ<ρ• 

Ά. νότονδε. Σ. €ί? ι/ότοι\ β 

10. ^?~?• Gravis erat. Ο', ενίσχυσεν. Ά. εβα- 

ρύνθη. 7 

12. ^"ΓΡ. Vivam servabunt. Ο', περιποιήσονται. 
Ά. ζωωσουσιν. 9 

| ΐ7. d^J2 njns-ni* rnrp ya^. £/ /^«««7 

Jova Pharaonem plagis. Ο', καί ήτασεν ό 
θεός (alia exempl. /cvptos 9 ) τον Φαραώ «τα- 
σ/ζοί?. Ά. (και) ήπτετο . . . άφαΐς. 10 

18. Π^ΤΤΏ. Ο', τίτοΰτο. Ά. εις τι τούτο. 11 



7 Procop. in Gen. ρ. 299 '• Κα! ίγίννησ( τον Καϊνάν. % Έν 
τφ Εβραϊκά) (χα, Άρφαξάδ τον Σάλα γα>νά' κα\ το μίσον ρητον 

ώβίλισται. (Obelus, si ve hypolemniscus, est in Arab. 1, 
teste Grabio in Dissertatione etc. p. 26, qui tamen in 
textu LXXvirali v. 13 pingit: -^-κάί απίθανα, και ίζησ^ν 

Καϊνάν ίκατόν τριάκοντα (τη, και (γίννησί τον Σαλά. και (ζησί 
Κ. μ(τά το γανήσαι αυτόν τόν Σ, (τη τριακόσια τριάκοντα, κα\ 
€γίννηο~€ υ'ιονς και θυγατίρας, και άπίθανί *ί.) Verba ωβίλισμίνα 

desunt in Cod. 82, Arm. 1, qui in fine pro Καϊνάν legunt 
Άρφαξάδ. 8 Hieron. : " Pro eo quod legimus, in re- 

gione Cftaldaeorurn, in Hebraeo habetur, in ua chesdim, 
id est, in igne Clialdaeorum . . . quod videlicet ignem nolens 
adorare, igne consumptus sit. Loquitur autem postea 
Dominus ad Abrabam (Cap. xv. 7): Ego eum qui eduxi te 
de igne Clialdaeorum" Cf. Gesen. in Tfies. Ling. Hebr. 
p. 55. 9 Euseb. in Onomastico, p. 304 : Ονρ των Χάλ- 

δα'ιων, Ένθα απίθανων Άρράν ό άδ(λφος Αβραάμ, ον κα\ ό τάφος 
(Ις (τι νυν δύκννται, ως Ίστορΰ Ίάσηππος (Alltiq. Ι, 6, 5> ubi 
«ν πόλ« Oipij λϊγομίνη των Χ.). 1ϋ Arab. Ι, 2. u Cod. 

Χ, ubi ad νν. 13, 1 5 lemnisco, ad reliquos obelo haec verba 
notari testatur Griesb. 

CAP. XII. l Sic Ald. (cum €Ϊση\θον 4» την γ.), Codd. Ι 
(cuni ηλθίν), III, Χ, 15, 1 6, alii, et (quantum ex Arab. 1 
conjicere licet) Syro-hex., qui mox v. 6, testibue Arab.i, 2, 
rerbe «'? το μήκο: αύτης cum Conip., Codd. I, 15, 19, aliis, 



et Hebraeo reprobat. 2 Codd. X, 130 (cum Μαμβρί). 

Nobil. quasi scholium aflFert: t^ dp, Μαμβρή; et sic in 
marg. sine nom. Cod. 127. 3 Codd. X, 127 (cum μ(τη- 

y«/). Nobil. affert: Ά. μΐτηρ<ν. Cf. Hex. ad Prov. xxv. 1. 
4 Codd. X, 127, 130. Nobil. affert: Schol. από δνσμών. 
από θαλάσσης. 6 Procop. in Gen. ρ. 313 : Τόν Σύρο» λίγ€ΐν 

φασιν, (κάλ(σΐ τό ον. κ., τουτέστιν, «πίκάλίσί τφ ονόματι κυρίου 
την γην, οτι λοιπόν θ*οΰ ην κληρονομιά. β Nobil., Codd. Χ, 

1 27. Mendose Cod. 130: Σ. voVovik <ls νότο». Cf. ηοβ 
ad Cap. xliii. 24. Hieron. : " Et in praesenti et in pluri- 
mi8 aliis locis, pro deserto, ad austrum scriptum eet in 
Hebraeo." (Paulo ante ad airrjptv Cod. 130 in marg. 
pingit: *A. airrjptv fKUOev; sed rectius Cod. 127 in marg. 
sine nom. : tK*W(v.) 7 Codd. X, 127, 130. Nobil. affert : 
*A. *βάρυν(ν. Cf. ad Cap. xviii. 20. 8 Codd. X, 130. 

Cf. Hex. ad Ezech. xiii. 19. 9 Sic Comp., Codd. 14, 16, 
18, alii, et, testantibus Arab. 1, 2, Syro-hex. 10 Cod. X 
affert : Ά. ηπτιτο άφαΐί (βασάνισα, nullo spatio poet rprrtro 
relicto. Cod. 127: κα\ ήπτίτο άφαϊς ; Cod. 130: ψττΓΓο άή>αΐς, 
uterque sine nom. Cf. Hex. ad Exod. xi. 1. Psal. xc. 10. 
Quod ad (βασάνισα; attinet, non est Symmachi vereio, ut 
Uolmesio videbatur, sed mera glossa vocis fraatv. Heeych.: 
"Ητασίν (βασάνισα. Cf. Scharfenb. in Animadv. p. 10. 
u Cod. 127. 



30 



GENESIS, 



[Cap. XIII. 1- 



Cap. xm. 

1. Π^Ι|Π. CY. tk την ίρημον. Σ. ety τον vhrrov} 

2. "ΤΝΌ "03. Gravis (dives) erat valde. Ο', ην 

πλούσιος σφόδρα. O'E/3paibr βαρύς σφόδρα. 2 

3. 232Q νψψτ!?' Secundum stationes suas ab au- 

gtro. CX. SOev ηλθΐν €ΐς την ίρημον (Σ. tis 
τον vbrov 3 ). 

5. D^b^N"). Et tentoria. Ο', και σκηνα'ι. Alia 

exempl. και κτήνη.* 

6. "ΗΠ? Γΐηψ 1 ? 'hT W7\. Et non poiuerunt habi- 

tare una. Ο', και ουκ kyjapti αυτούς ή γη 
κατοικίϊν άμα. Alia exempl. και ουκ ήδύ- 
ναντο (s. ίδύναντο) κάτοικων άμα. 5 
12. IttT (in priore loco). Ο', κατωκησεν. Alia 
exempl. παρωκησεν* Ά. Ικάθισίν. Σ. ίμ^ι- 



18. 2ψ!ϋ• Ο'. κατωκησ€. Alia exempl. τταρω- 



κησ€.' 



Cap. XIII. 17• *°" Α το πλάτοί ££ αύτη? < 9 
-τ- καί τω σπίρματί σου e/y τδι/ αιώνα 4}° 



Cap. XIV. 

1. "^*?. Ο'. Έλλασ<£/>. Σ. ΪΙόντου. 1 

nb^. Ο'. Έλα>. Σ. Σκυθών. 2 

&fi&• Gojim. Ο', ίθνων. Σ. ΪΙαμφυλίας. 5 

3. ^^Π• Consociati convenerunt. Ο', συνεφώνη- 
σαν. Ά. συνέβαλον. Σ. συνηλθον. 4 

^"TteTT p03T7N. In valle Siddim. Ο', «ri 
την φάραγγα την άλυκήν (Ά. των πρινίώνων. 
θ. τώ> ακτών 5 ). 



Cap. XIII. ' Cod. Χ. Minus probabiliter Cod. 127 : Άκ. 
ttt τον νότον. Cf. ad Cap. xii. 9. * Hieron. : " Quomodo 
potuerit exiens de Aegypto fuisse dives valde? Quod 
solvitur illa Hebraica veritate, in qua scribitur: Abram 
gravis vehementer, boc est, βαρύ: σφόδρα; Aegypti enim 
pondere gravabatur. Et licet videantur esse divitiae peco- 
ris, auri, et argenti, tamen si Aegyptiae sunt, viro sancto 
graves sunt" Rectius interpree Graeco-Ven. locutionem 
Hebraeam ex Graeco idiomate claram fecit, vertens : 6 δ* 

'Αβράμης ϊβρισ€ν άγαν «V κτήση κ.τ.ί. 3 Cod. X. Hieron.: 

" Denique, non ut in LXX legimus : Abiit uncle venerat 
in desertum usque Bethel; eed sicut in Hebraeo scriptum 
est : Abiit itinere euo per auetrum usque Bethel" 4 Sic 
Comp., Ald., Codd. III, X (in marg.), 20, 31, alii, et 
8. Chrysost. Opp. T. IV, p. 333 D. " Dubiura an veteris 
cujusdara interpretis sit haec postrema lectio. In utraque 
autem interpretatione omittitur ]ti"i, ovis aut pecw" — 
Montef. Immo \t& vertitur πρόβατα, ut cuivis locum in- 
spicienti patebit; et κτήνη non est veterie inteq)retis, sed 
vitiosa versionis LXX lectio. Cf. Scharfenb. in Animadv. 
p. ii. * Sic Comp., Codd. III, X, 14, 16, alii, et 

S.Chryeost. l.c. β Sic Codd. X, 37, 74, alii. J Cod. X. 
8 " Hanc lectionem veteris, ut videtur, cujuedam inter- 
pretie, ad marg. habent scbedae Combefisianae." — Montef. 
Eet mera varietas, quam in textu exhibent Codd. 14, 16, 
18, alii. Praeterea Montef. ad παρά την δρΰν την Μαμβρή 
affert: "Αλλ. άπ6 ipaatw, quae non est nisi interpretatio 
qualiscunque vocis Hebraeae. Sic Anon. in Cat. Nicepb. 
p. 194: Ί,όδομα• τύφλωσα η στίρησις [στίφωσ« Cod. 1 35]• 



Μαμβρή ίρμηνίύΐται, άπο όράσίω:' κ. τ. e. β Απη. Ι : lati- 

tudinem ^HiUius. Sic sine aster. Codd. I, 14, 15, 16, alii. 
10 " Haec verba obelo notantur, utpote quae in Hebraico 
non exstent, ut monet quaedam Catena MS." — Montef. 
Desunt in Codd. I, X, 14, 15, 16, aliis, Arab. 1, 2. 

Cap. XIV. f Codd. X, 1 27, 1 30. Procop. in Gen. pp. 321, 

322 : Σύμμαχος Bi ΐξίδωκί το μίν Έλλασάδ (sic, invitis libris 
Graecis), Πόντου* τό δί Έλα/χ, Σκυθών' τό 8« των ίθνων, Παμ- 
φυλίας. Minue bene Nobil. ad ΈΧλασάρ notat : Ά. Πόντου. 
Σ. Ί,κνθων. Cf. ad ν. 9• 2 Codd. Χ, 127, ΐ3°> Procop. 

3 Procop. Cf. ad ν. 9. Haud absurde conjicit Drusius, 
Symmachum in mente habuisse nomen φυλή, tribus, gens; 
ut Pamphylia sit regio a variis gentibus habitata, juxta 
Judaeorum opinionem a Jarcbio memoratam : " 0^3, locus 
ita dictus, quod eo convenissent plurimae nationes, quae 
regem constituerunt super se, nomine Tidal." * Nobil., 
Cod. 127 (cum σννίβαΧΚον). Cod. X, teste Griesb. : Σ. 
συνίβαλον. Σ. συνηλθον, quorum prius notatur ad V. σνικ- 
φώνησαν ; posterius vero ad ν. άλυκην. Cod. 1 30 in marg. : 
συνίβαλον συνηλθον. Interpres Graeco-Ven. verbum finxit 
ξυνίμορίασαν, a συμμορία, decuria tnunera obeuntium. 
6 Hieron. ad v. 8 : " Sciendum autem, pro eo quod post 
paululum sequitur: Et direxerunt contra eos aciem ad 
bellum in valle salinarum, in Hebraeo baberi, in vaUe 
seddim ; quod Aq. interpretatur των π(ριπ(δίνων, Theod. τών 
αλσών [quasi legerit Ο'ΊΒ'Π p ro Ο^ΝΓ! (Gesen.) vel Β^Π 
(Scbarfenb.)], anwena nenwra significantes." Vox bar- 
bara πιριπίδίνων, circumcirca campestrium, Vallarsio sus- 
pecta erat, cui e scriptura duorum librorum πρινηώνων 



-Cap. XIV. 23.] 



GENESIS. 



31 



5. D^DITIN. Rephaitas. Ο', τους γίγαντα? (Ά. 

'Ραφα^ίμ*). 
□Γη DTWTrnW. Et Susaeos in Ham. (Ύ. 
και ίθνη ισχυρά, άμα αύτοΐς. Σ. (και τους) 
Ήοιζομμύν . . ? 

6. 7^Ν ~\V. Usque ad quercum. Ο', ϊως της Ttpe- 

βίνθου (Οί λοιποί' δρυός 8 ). 

8. D^iterr poya. <y. h T fj κοιλάδι ttj άλνκα (Ά. 

των ττρινίώνων. θ. τώι/ ακτών 9 ). 

9. D^V. Ο'. Έλά>. Σ. Ίίκυθών. 10 
Ώ^. Ο'. Μνών. Σ. Παμφυλίας. 11 
IdW. Ο'. Έλλασάρ. Σ. Πόντου. 12 

13. ΙΟ^/ΕΙΠ. Fw^a elapsi. Ο'. τά> άνασωθίντων 
(Σ. &a0€i;yofTa>»/ 13 ) Tty. 
, Τ3^Π• Transfluviali. Ο', τω πίράττ). Ά. 



τω πζραΐτγι. Σ. τω Έβραίω. Η Alitcr: Ά. 

τω Έβραίω. 1 * 
13. "ΠΏΝΠ. Ο'. Άμορραίου. Alia exempl. ό Ά/χο- 

ρίς.™ Ά. τοΟ Άμωρί. Σ. τοΟ Άμορραίου. 17 
17. Π^ΠΌ. Λ caedendo. Ο', από t^j *cotr^y. 

Ά. άπδ τοί/ πλήξαι. Σ. μετά το πατάξαι. 16 
21. ΰ?Ε)2Π. Anima8. (Ύ. τους άνδρας. Ά. r)p 

^/τνχ^• 2. τα? γι;χά?. 1β 
Φ^ΊΓΓΙ. Et ope». ΌΓ. την δ\ ΐππον. Ά. την 

δί τηριουσίαν. Σ. την δ\ ΰπαρξιν. 20 
23. ΕΤΙΏ. Εχ βίο. Ο', άπο σπαρτίου (Ά. ράμ- 
ματος. Σ. νήματος 21 ). 

*ΚΤν^Φ• Corrigiam calcei. Ο', σφυρωτήρος 
(potior scriptura σφαιρωτήρος 22 ). Σ. //χάι/- 



tos . . / 



reponendum videbatur πρινιδίων, vel πρίνων, ilicum, quibus 
fere consita sunt arboribus nemora. Sed mirum non per- 
spexisse V. D., sub πρινηώνων vix, et ne vix quidem latere 
vocem bene Graecam πρινΐώνων, a πραχών, locue ilicibus 
coneitus, ejusdem formae ac ροδίων, μυρσινΐών, παπυρ(ών, etc. 
Aquilae autem ita vertenti menti obversatam esse vocem 
Syriacam |j «» ι no vel JlX**4o, ilex, quam tetigimus ad 
Jesai. xliv. 14, vix dubium esse potest. In eandem emen- 
dationem ante nos inciderat Lagarde, qui pro των irrpmt- 
δίνων e libris suis excitavit tiONa. a7TPlNeaiNON, 7(BN- 
αΛπρίΝβαΐΝΟΝ, et τωΝ7Γ/θΐΝβα>ΗωΝ. Quod vero ad 
Theodotionera attinet, etsi αλσών per se non male habet, 
cum tamen in iisdem tum Vallarsii, tum, ei recte colligi- 
mu8, Lagardii libris ακτών scriptum sit, cui vocabnlo 
avwmitatis notionem inesse in Hex. ad Cap. ii. 15 pro- 
bavimus, hoc, praeeuute eotlem Lagardio, Hieronymo hic 
quoque vindicavimus. β Nobil., Codd. 127,130 (uterque 
cum 'Ραφα(ίν). 7 Ad Όμμαίους F. C. Alter e Cod. 130 

exscripsit : Σ. Ζοιζομμάν, notans : " Et ita Sym. videtur 
favere lectioni [Ald. (cum Σομαίους), Codd. X, 72 (ut Ald.), 

74, aliorum] τους Σομμαίους." Cod. 127 affert : Ά. ραφαύν. 

Σ. ζοιζομμίΐ (sic). Sed lectio ΖοιζομμΑν proculdubio per- 
tinet ad D\ttT ) <|uam gentem eandein esse cum ea quae, ab 
Animonitis D^STOT appellata, inter Rephaitas recensetur 
Deut. ii. 20, cum hodiernie interpretibus Syra. credidisse 
videtur. Hieron.: " Zuzim autem et Emim terribiles et 
horrendi interpvetantur; pro quo LXX, sensum magis 
(liiain verbum ex verbo transferentes, gentes fortistdmas 
poeaerant. Porro baem, pro quo dixerunt άμα αύτοΊς, hoc 
est, cum eis, putaverunt scribi per he, ducti elementi 



similitudine, cum per heth [in paucis tantum exem- 
plaribus] scriptum sit . . . id est, in Hom." β Cod. X. 

Cod. 127:2. δρυός. 9 Hieron. Vid. ad v. 3. 10 Codd. 
X (qui ad *θνών refert), 127. Cod. 130 ad ΑΪΚάμ (sic) 
affert: Ά. Σ. Σκυθών. Cf. ad v. 1. " Codd. 127 (qui ad 

2,€waap refert), 130 (sine nom.). Cf. ad v. 1. Ad ίθνων 
Nobil. affert : 2. σκυθων. Scbol. Παμφυλίας . 12 Codd. 

127 (sine nom.), 130. Nobil. ad Itwaap affert: Schol. 
ΤΙόντου. 13 Nobil., Cod. 1 30. Ad παρα•γ(νόμ(νος Cod. 127 

affert: Σ. διαφυγών. u Nobil., Codd. 127, 130. (Nomen 
πιραιτης, ab Aquila, ut videtur, ad formam Hebraeam 
effictum, gentilitium est a πίραν, et sonat tramfluvialis, 
vel transeuphratemis, non, ut vulgo vertunt, transitor, 
quasi a π<ράω.) 15 Origen. in Catenis MSS. apud 

Montef. : Ώίράτης καΧίϊται ό ' Αβραάμ, ίπ^ιδή άπ6 της Χαλδαίων 
χώρας διαπ(ράσας την Μίσοποταμίαν, η\θ(ν *1ς τα μίρη των 
Χαναναίων' ίρμηνίΰΐται δί τοίί πίρί Άιτνλαν, Έβρα'ιος. SlC 

Codd. Ι (cum ό Άμορρις), III, Χ, (cum ό 'ApoptU), 14, 15. 
16, alii (inter quos 127, 130). " Codd. 127 (cum 

Άμωρραίου), 130. M Codd. 127, 130 (cuill inru pro από). 

19 Nobil., Codd. 127, 130. » Codd. 127, 130. a No- 
bil., Codd. 127, 130 (cum ράματος), 135 (idetn). a Sic 

Comp. (cum σφ*ρ.), Codcl. I (ut Comp.), III, X (ut Comp.), 

14, 15, 16, alii. Suidas: σφαιρωτηρ• σανδαλίου ζινίχιον, ulov 
το Χωρίον τον υποδήματος. ω Cod. 1 27. Cat. Niceph. 

ρ. 200 : Έΰμ. σφαιρωτηρα τον ιμάντα τοϋ υποδήματος φησι. 
Cod. 130 aflfert: Ά. ιμάντας. Σ. και ουκ* ρούσων (ηοη, Ut 

Holmes. exscripsit, σνιαρουσων). Posterior lectio ad notani 
seq. pertinet. 



II 



GENESIS. 



[Cap. XIV. 23- 



23. ΊΌΝΠ N7\ O'. iva μη (ΐπτ/ς. Σ. και 
Cap. XIV. 5. Tfi πόλ€ΐ >£ αυτών < 25 



Cap. XV. 

1. Τ? β 1 ?• Sum c/j(per« ftii. Ο', υπερασπίζω 

σου. Σ. ύπίρμάχομαι καθάπερ οπλον. 1 

2. T"ty Ήν^Π. Discedam sine prole. Ο', απο- 

λύομαι άτ^κνος. Ά. απέρχομαι άγονος. Σ. 
πορεύομαι . . . 2 
"•ΓΡΙ ΡψΏ")1 ί 1. Et filius possessionis (possessor, 
heres) rfowt« meae. Ο', ό £ε ι//όϊ Μασεκ της 
οικογςνοϋς μου. Ά. (και) ό υ ίο? του ποτί- 
ζοντος οικίαν μου. Σ. ό δ\ συγγενή? του οϊκου 
μου. θ. και ό υίος του επί της οικίας μου. 3 
ptoQ^. Εχ Damasco. Ο'. Δαμασκός. Ό 
Εβραίος• Δαμασκηνός} 

4. "^tv• Ο'• λέγουσα. Alia exempl. λέγων. 5 
Ά. τω λε'γείν. Ο'. Σ» θ. λέγων. 6 

9. 7Jfa). 2?/ pullum columbinum. Ο', /cai περί- 



στεράν. Ά. (και) περίστερίδα. θ. (καΣ) ι/εοσ- 
σον π€ριστίράς. 7 

11. O^J?•} '?% flto/wr cadavera. Ο', επί τά 

σώματα ^r επί τά διχοτομήματα αυτών •<. 8 
Alia exerapl. επί τά σώματα τα, διχοτομη- 
θέντα.» 
DHN ηφ\ Ε/ /anrfo α%ίί (Graeco-Ven. 
έφύσησί) eas. Ο', κα* σι/ί/εκά*0ίσει/ αύτοΓί. 
*Α. (καί) άπεσόβησϊν (αυτούς). 10 

12. ΙΙϋ'ΤίΛ. Sopor gravis. Ο', ίκστασις. Ά. 

κόρος. Σ. κάρος. 11 
15. HlitO HTto2 "Π^• Sepelieris in canitie 

bona. Ο', τραφΐϊς kv γηρα καλώ. Ά. . εν 

πολιά άγαθχ\. 12 
19. ^frjgn f*fj• JR Cadmonaeos. Ο', και τους 

Κ^δμωναίους (Σ. άί/ατολί /coiJs 13 ). 

Cap. XVI. 

2. ^W• Cohibuit me. Ο', συνέκλίΐσί (Ά. επε- 
σχεν. Σ. σννεσχεν 1 ) με. 



Μ Cod. 127. Μ Sic Arm. ι, et sine aster. Cod. 15. 

In Hebraeo est BWp, 

Cap. XV. 1 Cat. Niceph. p. 201. 2 Cod. X. Codd. 
127, 130: Ά. άγονος. 3 Nobil., qui post Aquilae et 

Theodotionis lectiones affert : Schol. 6 δ« σνγ. τον οίκον μου, 
et sic in marg. sine nom. Cod. 130. Codd. X, 127 vero: 
Σ. ό d* σνγ. τον οίκον μου. Hieron. : " Ubi nos habemus, 
etfilius Afaeec vemaculae meae, in Hebraeo scriptum est, 
uijex mesech BETHi, quod Aq. transtulit, ό vlos (vios sine 
artic. Lagarde) τον ποτίζοντας οικίαν (οίκον MS. apud Val- 
lars. ; οίκον Lagarde, ut τον ποτίζοντος nominis vices gerat, 
quod durius videtur) μου, id eat,filius potum dantis domui 
meae; Theod. vero, κα\ ό ν'ώς τοΰ eVi της οικίας μου, id est, 
etfilim ejus qui super domum meam est." 4 Diodorus 

in Cat. Niceph. p. 20I : τό, Δαμασκός, η Εβραία Δαμασκηνός 

\cy<i. 6 Sic Comp., Codd. Ι, III, Χ, 15, Ι9> *!"■ 

β Cod. 130 (qui λίγων babet in textu, negante Holmesio) 
in marg. : *A. τφ λίγίΐν. ΟΙ di Ο', Σ., και ό κα\ θ. (sic) ως 
γίγραπται, λίγων. 7 Procop. in Gen. ρ. 33° : * Εν τ< ? 

ΈβραΊκω &€ καθόλου ntpiOTtpa ουκ ϊσται" «στι μίν γαρ τό Έβραϊ- 
κόν του irtpurrtpa ϊωνά' τό ί« iv tji Έβραΐδι βίβλψ γ(γραμμίνον 
νϋν «'στι τν>βαλ (sic), oiTfp σημαίνει ομολογουμένως νίοσσόν' αλλ* 
«τ«ι και iit άλλου νΐοσσοΰ όρνιου ουραται Χίγίσθαι, Άκ. ως ΐίκος 
π(ριστ(ρί&ια (fort. πΐριστΐρίοα.) (κδίδωκ^ν, d κα\ μη φιλαληθως' 



θ6οδ. δε νΐοσσον elnoav irepiartpas, τό μ*ν άμφίβολον igakat, 
τό δί μη κ('ψ(νον b τω Έβραϊκω τίθΐΐκΐν. Montef. e Latinis 
Procopii ρ. 127 edidit: Ά. Ο', π^ριστΐράν. θ. ί*οσσόι> τν(ρι- 
χττ€ρων. 8 Obelus est in Arab. ι, 2. Posterius Μ 

reprobant Codd. I, III, X, 15, 19, alii. 9 Nobil. Sic 

Codd. 20, 75 (cum διχοτομημένα), et S. Chrysost. Opp. T. IV, 
p. 375 B. 10 Nobil., Codd. X, 127, 130, 135 (sine nom.)• 
11 Codd. 127, 130, 135 (cum κόρσος pro κόρος). Holmes. 
e Cod. 73 exscripsit: Ά. κάρος. Σ. κάρος. Denique Cat. 
Niceph. p. 208 : Ά. κάρσος. Ε lectionibus quae Aquilae 
tribuuntur, eam posuimus, quae et Graeca est, et optime 
testata, licet non omnino in ea acquiescamus. Desidera- 
tur κατάφορα (cf. Hex. ad Gen. ii. 21. Jesai. xxix. 10), quod 
Montef. sine idoneo teste edidit. Nam Hieron., quem 
appellat, tantummodo ait : " Pro ecstasi in Hebraeo thar- 
dkma, id est, κατάφορα, legitur, quam supra vertimus in 
8oporem." 12 Codd. X, 73, 127, 130. Nobil. : "Schol. 

('ν πολιά άγαθτ). Omnes LL.VV. τραφΐίς; nusquam ταφ(ίς 
[ut Comp., et cbar. min. Grabe]." 13 Cod. 127. Graeco- 

Ven. : και τον ανατολικό». 

Cap. XVI. * Codd. 127, 130, 135. Cod. Χ: Ά-Ατίσχ» 
(non, ut Montef., ίπΰχή. Syro-hex. : .u» ♦ >.i\a .}. 



-Cap.XVII.27.] 



G Ε Ν Ε S I S. 



2. «"^Ν "'TlN. Fortasse aedificabor (sobole auge- 
bor). Ο', ινα τ^κνοποιήσωμαι (alia exempl. 
τεκνοποίησης 2 ). Ά. ef πως οίκοδομηθήσομαι. 
Σ. «Γ 7τω? r€/f ι/ω#ώ. 3 

6. Π2^Γ1\ Et afflixit eam. Ο', και έκάκωσεν (Ά. 

έκακούχησεν '*) αυτήν. 

ΠΊηηΐ. £/ aufugiL Ο', και άπίδρα [Ά.] 
/χίτά φυγής ύπανεχώρησεν. 6 

7. ΤΐΦ. Ο'. Σοι/ρ. Schol. τοίχο? ^ (ύθυσμός.* 

11. W^. /, mee j. [Ά. «'σάκο} 0<°& Σ. θ. 

ερήμου άνθρωπος.] 7 

12. α*]« K"JJ. 0/i«<7er (ferus) hominum. Ο'. 

άγροικος άνθρωπος. Ά. άγριος ... Σ. Ιρ»;- 
μο? (β. έρημου) άνθρωπος, θ. κςχωρισμένος 



Cap. XVI. 4• ή κυρία >χ< αι /rf/y < 9 8. τ airfj 6 
άγγελος κυρίου 4}° 



Cap. XVII. 

1. D^pn. Meger. Ο'.άμψπτος. Ά.τίλειος.' 

2. "TVnn. Ο', την διαθήκην μου. "Αλλοι' την 

συνθήκην μου. 2 
-ΙΝΏ ΤΝςη. Ο', σφόδρα % σφόδρα*.* 

8. Τ? W??}• Ο', και όωσω (Τοί. Σ. /cat όΥόω /a 
σοί. 4 

14. ΤΠΕΡ"Ν7 "ϊψΝ. Qui non circumcims fuerit. 
Ο'. Sy οι/ π€ριτμηθήσ(ται. Ό Σΐ/ρο? οί/τω? 
£χ«• πώ? δ? ού περιτίμνει ίξολοθρευθήσεται• 
και ό Εβραίος' πάς ό μή περιτίμνων? 

•"V71??l• Et exscindetur. Ο", ϊζολοθρευθή- 
σίται. Άλλος' άφανισθήσεται. 6 

23. D ^7"1V "^^Γ™. Carnetn praeputii eorwn. 
Ο', τάς άκροβυστίας αυτών. Alia exempl. την 
σάρκα της άκροβυστίας αυτών? 

27. "ί^Ν Τ7Ώ2. Circumcisi sunt cum eo. Ο'. Vacat. 
Alia exerapl. περιίτεμεν αυτούς. 9 



2 Nobil. : " πκνοποιήσωμαι. Ita LL. W. et S. Hieron. 
AA. LL. [Codd. III (cum -σ«ι), X, 38, alii] τεκνοποίησες, 
quod secutus est S. Ambros., S. Joannes Chrysost., et 
Philo." Montef. e Catenis MSS. et schedis Combefis. edi- 
dit : *AXXos • τ(κροποιήστ}ς μοι, quae lectio in nullo cod. 
reperitur. 3 Cod. X. Paulo aliter Cod. 135: Ά. fi 

πως οϊκοδ. θ. f? πως ηκνοθω (sic). Hieron. : " Diligen- 
ter nota, quod procreatio filiorum in Hebraeo aedificatio 
scripta est. Legitur enim ibi : Ingredere ad ancillami 
meam, ri quo modo aedifieer ex ea." (Ad δίκα ΐτη (ν. 3) 
Syro-hex. in marg. habet: είκοσι, repugnante Hebraeo.) 

* Codd. 127, 130. 6 Cod. X. Scholium esse videtur, 
certe nullo modo Aquilara auctorem habet. β Nobil., 
Cod. 135 in inarg. (cum τύχος). Philo Jud. De Profugis 
(Opp. T. I, p. 576), indicante Scbarfenb. in Animadv. p. 15 : 
Tel^ot δ( η ίίθνσμος ίρμηνίύίται Σούρ. Montef. male edidit : 

* Αλλοι* τείχος η εύθ. Paulo ante ad Άγγελος κνρίου Cod. Χ, 
teete Griesb., in marg. affert : άστιος (αστείος 1) αυτός, quod 
quid significet, nisi forte bonum esse angelum, non in- 
telligo. 7 Cod. 135. Anon. in Cat. Niceph. p. 218: 

ό Σύμ. και θεοο. τον Ισμαήλ ήρμήνευσαν, έρημος (sic) άνθρωπος. 
Ισμαήλ' (ϊσακοή θεού ; et SIC, nisi (Ις άκοήν male ρΓΟ είσακοή, 

Catenae MSS. apud Montef. Prior lectio non est nisi 
interpretatio etymologica nominis Ismael, testante etiam 
Hieron., qui ait : " Ismael interpretatur, Exauditio Dei;" 
certe Aquila non θεού, sed Ισχυρού posuisset. Posterior ad 
τομ. 1. 



Hebraea CIN N"}S pertinere videtur. 8 Codd. 127 (cum 
Ά. Σ. pro Ά.), 130, 135, et Cat. Nicepb. ibid.: Ά. Αγριος. 
Σ. κΐχωρισμίνος ανθρώπων, duo autem posteriores hanc lec- 
tionem superiori arcte nectunt. Cod. X vero, exscribente 

Griesb. : Ά. άγριος. Σ. ίρημος (nisi forte (ρήμου) άνθρωπος. 

Ad discordiara testium dirimendam opportune adest Syrue 
noster, qui lectionem κχ. ανθρώπων non Symmacho, sed 
Tbeodotioni vindicat. Sic enim ille: A«*9f X <• ];i>* ./. 
♦ | ■ « - ' » ^ao. ° Syro-hex., et (cum •& post αύτης) 

Arm. ed. Sic sine aster. Codd. 14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2. 
10 Syro-hex., qui asteriscum pro obelo perperara pingit. 

Cap. XVII. J Cod. 130. Montef. e " MSS." edidit: 
*AXXof TiXftor. 2 " Sic MSS. quidam." — Montef. Hie- 
ron. : " Notandum quod ubicumque in Graeco testamen- 
tum legimus, ibi in Hebraeo sermoue sit foedus, sive 
pactum, id est berith." 3 Sic Cod. 127, et sine aster. 

Codd. 15, 16, 18, alii. * Nobil. 6 Diodorus in Cat. 

Niceph. p. 226. Eadem ex Euseb. Emis. affert Cod. 135 
in Commentario, addens : και (Ικότως' ού γαρ το νήπιο» ί*Ι 
π*ρ\ τούτου κο\άζ(σθαι, αλλ' αυτούς (τους) γονΰς. SlC 

sine nom. Codd. Χ, 130. Duplex lectio, ίξολ. κα\ άφανισθή- 
σίται, est in Comp., Codd. 19, 108. 7 Sic Codd. 15, 55, 
59, alii. 8 Sic Ald. (praem. κα\), Co<ld. III, X, 14 (ut 

Ald.), 15, 16 (ut Ald.), alii, Arm. 1. Ex Arab. 1, 2 pro *£ 
(β. ol ί'ξ) άλλογ(νών ΐθνών Holmes. excitavit : circumcisi 
aunt cum eo qui convenerunt ex gentibus, et peregrini in 



Μ 



GENESIS. 



[Cap. XVIII. 1- 



Cap. XVII. 17. επι πρόσωπον >%αύτοΰ4. 9 1$. 
τους αργυρωνήτου? ^ αύτοΰ ^. 10 



Cap. XVIII. 

1. tOOO. Ο'. Tjj Μαμβρ$. Alia exempl. rjj 

ύψηλ$. Χ 
4. Ο^ΟΤΟ^Ο. Paulum aguae. Ο', ΰδωρ. Alia 

exempl. μικρόν ΰδωρ. 2 

6 *mh rfcb nop d^nd \Λ» "«ίπώ. α/ο or- 

cesse tria sata farinae purissimae, et depse. 
Ο', σπεΰσον, και φύρασον τρία μέτρα (Ά. Σ. 
σάτα 3 ) σεμιδάλεως. Alia exempl. σπεΰσον 
τρία μέτρα αλεύρου σεμιδάλεως, φύρασον.* 

8. Aj^ γ£Π — NVTJ. Ο', και fyayor αότδί 
5« — τδ δενδρον. Alia exempl. at /τδί 5έ — τδ 
δενδρον και εφαγον. 5 

12. rQ"}j?2L. (Χ. €»/ έαυτβ. Ά. (ey) εγκάτω αυ- 
τής.* 
Πρν ^r W n ^rfcl *V|K. Postquam senio 
confecta sum, erit mihi voluptas ? Ο', o#7ra> 
/zev /ioi γεγονεν εως τοί) ι>ίι>. Ά. μετά. το 
κατατριβήναί με, εγενετό μοι τρυφερία. 7 Σ. 
μετά το παλαιωθήναί με εγενετό μοι ακμή. 8 



18. DW). Etfortem. Ο', και πολύ. Ά. {και) 
όστεϊνον. Σ. (και) ισχυρόν* 

20. ΓΠΜ. Gravw /αοία esf. Ο', μεγάλαι. Ά. 

εβαρύνθη. Σ. βεβάρηται. 10 

21. Π?3 ΊΪΣ£7. Fecerunt consummationem (penitus). 

Ο'. (n/j/reXoiJfTai. Σ. επετελεσαν το έργον. 11 

22. WQ. Ο'. ^AoV. Άλλο?• επορεύθησαν. 12 

25. 3 y • »/?*J• -4δ«/ β /β. Ο', μηδαμως συ (ποιή- 
σεις). Σ. ουχί σόν. 13 

ttfttto Pltejp fcA y W l f ?| Bgbtf. iVonne 
jMGfer /o/itts terrae faciet justum ? Ο'. Kpt'- 
ι/ωι/ πάσαν την γήν, ου ποιήσεις κρίσιν ; Σ. 
ό πάντα άνθρωπον απάντων δικαιοπραγεΐν, άκρι- 
των μή ποιήσ^ς τούτο. 1 * 

26. opro c^on Dipn ttparoM. Ο', εάν 

ωσιν εν *Σοδόμοις πεντήκοντα δίκαιοι. Alia 
exerapl. εάν εΰρω εν Έ,οδόμοις πεντήκοντα 
δικαίους. 15 

28. Π&ΌΠ. Ο', εις τεσσαρακονταπεντε. Alia ex- 
empl. πεντε. η 

30. *p*h V\ NJ-^N. N*> obsecro, exardeat 
(ira) Domino. O'. /x^ ή, κύριε. Ά. μή oV) 
όργίλον τω κυρίω. 17 



assimilatione. Fortasse in Syro-hex. legebatur : . q_j'o» 



•wL^y 



*-i 



e°?• 



Sic 



Arm. 1. Pronomen deest in Codd. III, X, 57, 59, aliis. 
10 Sic Arm. 1, et eine aster. Codd. 14, 15, 16, alii. 

Cap. XVIII. l Sic Syro-hex., quantum conjicere licet 
ex Arab. 1, 2, qui exceleae vertunt. Cf. ad Cap. xii. 6. 

* Sic Codd. 15, 72, 82 (cum ν. μικρόν), Arab. 1, 2, Arm. 1. 
3 Nobil., Cod. 1 30. Cod. X, teste Montef. : 01 Ο', σάτα. 

* Sic Codd. 15, 72 (om. μ*τρα), 82, 135. Hieron. : Festina 
tree mensuras farinae eimilae, commwce. 6 Sic Codd. 
15, 72, 82, Arab. 1, 2. • Codd. X, 127, 130. Minus 
probabiliter Nobil. : *A. rytkaat κατ αυτής. Cf. Hex. ad 
Exod. iii. 20. PsaL liv. 5. lxiii. 7. 7 Nobil., Codd. X, 
127 (cum καταβήναΐ), 130, Cat. Niceph. p. 236 (cum κατα- 
κμνβήρα*). 8 Nobil., Codd. 127, 130 (cum παλαιοθ.), Cat. 
Niceph. ibid. Hieron. : u Sym. hunc locum ita trans- 
tulit : Postquam vetustate conaenui, /acta eet mifii adole- 
•cwKta." • Nobil., Codd. X, 1 27, 1 30. 10 Codd. 127, 
130 (cum 2. βίβάρνταί). Ad Sym. cf. Hex. ad Jeeai. i. 4. 



Minus probabiliter Nobil. : Ά. Σ. ίβαρννθησαν; Cod. X: 
Ά. (βαρννθησαν; Cod. 135: Ά. (βαρύνθησαν. Σ. βφάρηνται. 
11 Nobil. (cum intTtktaev), Codd. X, 127, 130 (sine nom.), 
i35(idem). 12 Sic in marg. Codd. 127, 130. 13 No- 
bil., Cod. 130 (cum ονχισόν). Locutionem Hebraeam aliter 
vertit Sym. in Hex. ad 1 Reg. xx. 2. Job. xxxiv. 10. 
14 Cod. X. " Quae sane lectio deflectere videtur ab He- 
braico. Verum Sym. non infrequenter παραφραστικως in- 
terpretatur." — Monte/. Cf. ad Cap. i. 27. " Sic Ald., 
Codd. I, III, X, 15, 31, alii, invitis Arab. 1, 2 (h.e. Syro- 
bex.). " Hanc versionem, tacito interpretis nomine, affe- 
nint quidam MSS. [in textu, non in marg.]. Suspicor esse 
Symmacbi [vel trium interpretum]." — Montef. " Sic 

Codd. I, III, X, 1 5 (cura altera lectione in marg. rec. m.), 
56, alii, Arab. 1,2. " Nobil. (cum " Scbol." pro Ά.), 

Codd. X (om. &ή), 127, 130 (sine nom. cum μή δι όργ.). 
Cf. ad Cap. iv. 6. (Ad μή τι (ν. 30) Cod. X in marg. 

notat: \*ίπ*ι τό, οργην ί'ίτάγω κατ* ίμαντόν; et ad τ6ν κνριον 

(ν. 3ΐ), fortasee per errorem pro μή τι (ν. 32) : λ«'πί» τό, 



-Cap. XIX. 28.] 



GENESIS. 



35 



30. 0"•ΐΑψ Otp Ny2«-DW. Ο'. tvtKtv των τριά- 

κοντα. Alia exempl. kav (ύρίθώσιν (β. *νρω) 
ί /cef τριάκοντα} 9 

31. Dntoyn ΎΟΪΟ. Ιη gratiam viginti. ΟΆαν 

ίΰρω (Κ€Ϊ είκοσι. Alia exempl. eW/cc»' τω»' 
«κοσί. 19 



Cap. XIX. 

8. '«El. /w umbra. Ο', ύπδ τί)»> σκίπην (alia ex- 

empl. στίγτ;»' 1 ). 

9. 'ΠΌΝ'Η (in posteriore loco). O'. Vacat. Alia 

exempl. και (ΐπαν. 2 

10. W?95J• Et traxerunt intro. Ο'.*ίσ*σπάσαντο. 

"Αλλοί* έπιασαν. 3 

16. ΠΟΠηη^. Et cunctatus est. <Ύ. και Ιτα- 
ράχθησαν. Ά. (και) εμίλλησζν* Σ. 6 8\ 
ίστραγγϊύζτο (s. ίστραγγ(ύσατο) . 6 

Ύ$? ν^ΠΏ VHJgl Vtgfo. Ε/ eduxerunt 



eum, et comtiiuerunt eum extra urbem. C. 
Vacat. Alia exempl. (££•) καί (ζηγάγοσαν 
αύτον, και ίβηκαν αύτον άπίζω της πόλεως* 
% Σ. και εξήγαγε κύριος αύτον, και εθηκεν 
αύτον t£o> της πόλεως. 7 

19. nVnnS. Ο', τον ζήν. * λλλος- τον ζωωσαι.* 

21. Τ3ξ ^™!?? η .3!7. Ecce ! gratificabor tibi. 
(Υ. ιδού εθανμασά σον τδ πρόσωπον. Ά. ιδού 
ηρα πρόσωπον σον. Σ. ορα u εδνσωπήθην 
το πρόσωπον σοι/. 10 

23. PTJIp. Ο'.ί /y Σί?γώρ. Ό ΣιίροΓ Ζααρί'. 11 

24. ΠΐίΤ ΠΙ^Ο. Ο', παρά κι/ρωι/. Schol. σ?7 Μ . 

κατά 'IouiaiW. 12 

25. Ί33Π. Tractum circumjacentem. CY. την περί- 

χωρον. Alia exempl. τήν περίοικον. 13 

28. "Ί33Π T"JM. Ο', της περιχώρον. Alia ex- 
empl. της γής της περιχώρον. 1 * 
'ierp (bis). Fumus. Ο'. 0λό£ . . άτμ'ις. Ό 
Εβραίος- άναθνμίασις.™ 



tmrptniit μοι λάΚησαι. Arab. ι, 2 utrobique supplent: 
succensebie mihi.) 18 Sic Codd. III, X, 15, alii, Arab. 

1,2; et (cura ίΰρω) Codd. 55, 56, alii. 19 Sic Codd. I, 

X, 14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2. 

Cap. XIX. • Sic Ald., Codd. I, III, X (cum σκίπην in 
marg.), 14, 15, alii. * Sic Codd. 15, 106 (cum tfoov), 

x 3°> ϊ35> Arab. 1, 2. 3 Sic Justin. M. in Dial. p. 255, 

qui mox πρυσίκλίΐσαν pro απί'κλίΐσαν legit. 4 Nobil., 

Codd. X, 127. δ Nobil. affert: Schol. ίστρατήσατο. 

Cod. X : Σ. δ ie iarpartifTO. Cod. 1 2 7 : Σ. ό fic (στρατίύσατο. 
De confusione verborum στρατή(σθαι et στραγγ*ύ(σθαι, qua 
nulla inveteratior, legendi sunt Kuster. ad Suid. s. v. *H 
δίί χίλώι/»7ί κ. τ. «. ; Valckenaer. ad Ammon. ρ. 132 ; Wesse- 
ling. ProbabU. p. 290. Ceterum babet quo se tueatur 
ecriptura στραγ^σθαι cum simplici y, quae a στρατ(ί(σθαι 
minutissimo apice discernitur. Cf. Hex. ad Prov. xxiv. 10. 
6 Sic Codd. 15, 135, et, teste Holmesio, Arab. 1, 2, quos 
tamen ϊξήγαγον et (ξω in apographo suo legere potuisse 

quivis videt. Cod. 82 : κα\ (ξηγαγον αύτον και ΐθηκαν (ξω 
τ. π. Ami. Ι , vertente Altero : και (ξηγαγον, και Ιστησαν 

(ξω τ. π., cum •χ in marg. 7 Sic Cod. X, si Griesbachium 
recte capio. Montef. ex eodem affert: Σ. κάι «£17707* κ.τ.ί.•, 
Holmes. autem : •)Κ• κα\ (ξήγαγί κ. τ. I Sic siue aster. Codd. 
73, 127 (cum ΐξω (ξω τ. π.). 8 Sic sine nom. Cod. 130 

in marg. Nobil. quasi scholium afilrt. 9 Cod. 135, 



Cat. Niceph. p. 250. Nobil. affert: *A. ηρα τό πρ. σ. 

10 Nobil., Cod. 135: δράσα «δ. τό (τό om. Cod. 135) *Ρ• σ • 
Hieron. : Μ Ιη Hebraeo babet : Ecce ! mscepifaciem tuam, 
id est, acquiesco precibus tuis; quod Sym. secandum sen- 
SUm interpretans ait : δράσα ΐδυσωπηθηρ τό πρόσωπον σον." 
Pro όράσ(ΐ, pro quo Vallars. e vetustiore Reginae cod. infe- 
liciter tentat δρα ηντ( (sive tvrt), vide quemadinodum (/), 
Drueii conjecturam δρα σοι calculo suo approbavit Scharfenb. 
in Animadv. p. 18. Sed in tribus codd. a Lagardio col- 
latis, ductus literarum scripturam δρα «i manifeste desig- 
nant. Ad reliquam lectionem cf. Hex. ad Mal. i. 8. ii. 9. 

11 Diodorus in Catenis Reg. MSS. : την Σηγωρ . . . άλλαχοΰ 
η γραφή Ζώγορα [cf. Hex. ad Jerem. xlviii. 34] καλή' δ b* 
"Σ,υρος Zaapl [Ζαρη Cod. 25 in Coniment. apud Lagarde] και 
Βαλα, τουτί'στί, καταπιοΰσα. 1S Cod. X in marg. " Hoc 
est, innui liic personarum pluralitatem, idque notandum 
esse [σημαώσαι] contra Jwdaeos? — Grksb. 13 Sic Ald., 
Codd. I, III (sine artic), X, 20, 31, alii, et Justin. M. 
ibid. pp. 152, 154. Mox V. 29 π(ριχώρου pro π*ριοίκον 
babent Codd. X, 14, 16, alii. " Sic Codd. III, X 
(praem. πάσηή, τζ, 31, alii, Arm. 1. Plenior lectio, πάσηι 
τ. y. (Κίίνη! της π., est in Codd. 14, 16, aliis. u Hieron.: 
" Pro quo legimus in Hebraeo : Ecce I ascendebat citor, 
quasi άναπνΐΰμασις fornacis ; quod nos vaporem, ve\/umum, 
sive favMam possumus dicere." Ubi pro non QiMOO 

F 2 



36 



GENESIS. 



[Caf. XIX. 31- 



3i. Y^jrrSj ΤΠ?• $ icut e8t m08 totiu8 terrae - 

(Y. ως καθήκ(ΐ πάσχ) rfj yfj. Ά. καθ' όδον 
πάσης της y»??. ie 
33, 35. nnptrn. Cum cubaret illa. Cf. εν τω 
κοιμηθήναι αυτόν (alia exempl. αυτήν 17 ). 

Cap. XX. 
2. Hffi "όπν tatiM TTforhH &VCJM "^l- 

Dixit autem Abrahamus de Sara uxore sua : 
Soror mea est illa. O'. είπε δε Αβραάμ περί 
Έάρρας τη? γυναικός αύτοΰ, οτι αδελφή μου 
εστίν. Ά. και εΐπεν 'Αβραάμ προς Σ,άρραν 
γυναίκα αύτοΰ' αδελφή μου εστίν. 1 

4. ίΤ^ΠΓΜ "^ΓΤ. Gentem etiam justam. Ο', έθνος 

— αγνοούν 4 και δίκαιον. 2 

5. ^227"DJ1II. In integritate cordis mei. Ο', kv 

Καθαρά, καρδία. Α. iv άγαθότητι (s. άγαθοσΰνη) . . 
Σ. εν άπλότητι . . 3 

10. ™π -QTi-rw rrtoy •»3 ιτ»ηί πώ. Q u id 

vidisti, ut faceres hoc facinus f Ο', τί ενιδων 



εποίησας %το ρήμα 4 τούτο; 4 Ά. τί είδες 
οτι εποίησας συν το ρήμα τοϋτο ; Σ. τί ιδων 
εποίησας το πράγμα τοϋτο; θ. τί έώρακας 
οτι εποίησας τον λόγον τούτον; 5 

11. Ρ^• Certe. Ο', άρα. Alia exempl. μήποτε* 

13. KV? Τ1Ν ^-ΠΟΗ. Ο', εΐπον ίμε, 8τι αδελ- 
φός μου εστίν. Σ. ερεΐς περί εμοΰ, οτι αδελφός 
μου εστίν. 7 

16. *1D3 t)ht*. mile (siclos) argenti. Ο', χίλια 
δίδραγμα. Ά. χιλιάδα αργυρίου. 9 

Cap. XX. 2. τ εφοβήθη γάρ — δι αυτήν 4. 9 3• 
/cat εΐπεν •% αύτω Ί. 10 



Cap. XXI. 

2. ΓΝΖ? I7WI. Ο', ετεκε. Alia exempl. erc/ce 

Σάρρα. 1 
4. u!l. Ο". Vacat. Alia exerapl. uAr αυτοί/. 2 

8. /iQ ΠΓΐφΏ. Convivium magnum. Ο', δοχήν 
μεγάλην. * Αλλοι• πότον μεγαν? 



αραπντύμασις, quod secure propagavit Montef., Lagarde e 
Hbris correxit αναθυμίαση; sed ante eum Vallars. Hesych. : 
'Αναθυμίασα!- ατμοί, καπνοί. 1β Procop. in Cat. Niceph. 

p. 255. » Sic A1<L, Codd. I, III, X, 14, alii, Arab. 

I, 2. 

CAP. XX. ' Cod. X affert: *A. προς Ίάρραν γ. αύτοΰ. 
Procop. ρ. 141: " Congruit illi quod supra dedimus, sci- 
licet expositioni Aquilae: Et dixit Abraliam ad Saram 
uxorem suam: Soror mea etc." Graeca autem Procopii 
habentur in marg. Cod. X ad v. 13 : τοϋτο συμβάλλίται προς 

το «πάνω λ(χθίν tv τη Άκύλου ίρμηνύα' κα\ (Ιπ(ν Αβραάμ κ,τ.ί. 

1 Procop. in Cat. Niceph. ρ. 259 : ουκ άγνοητίον δ«, δτι ωβί- 

λισται τό αγνοούν, ως παρ' Έβραίοις μή κΰμ(νον. Eadem (cum 

ωβίλιστο) ex Origene affert Montef. Syro-hex. male pin- 

git : !θ. -τ- αγνοούν κα\ * δ. Scripturam (θ. δίκαιον κα\ αγνοούν 

eine obelo ex Arab. ι, 2 excitat Holmes. 8 Syro-hex. 

♦ )l ofr .« ft-> .^0 ψ Jloa^» ./. In libris Graecis summa 
eet lectionum confusio. Scilicet Cod. X affert : Ά. iv άθωω- 
τητι (sic). Σ. iv άπλότητι. Cod. 127 : Ά. Σ. iv άπλότητι και 
«ν άθωότητι. Cod. 73 B ^ ne nom. : iv άπλότητι και άθωότητι. 
Cat Niceph. ρ. 26ο: Άκ. τό, h καθ. καρδία, iv άπλότητι. 
Denique Cod. 135, teete Lagardio: άκυ. συνάπλοτητ. συ. 
συναγαθο (sic). Syuimachi vereio satis certa eet, coll. Hex. 



ad Job. ii. 9. xxvii. 5. Psal. vii. 9. In alterius interpretis 
lectione ponenda Syrum nostrum auctorem habuimus, cui 
)1" a j sonat άγαθότης (Sap. Salom. vii. 26. xii. 22) vel 
άγαθοσίνη (Eccles. v. io. vi. 3), e quibue posterior vox 
Aquilam magis sapit, prior vero e scriptura Cod. 135 ali- 
quantulum subsidii habet. Reliquam lectionem tv άθωό- 
τητι non ad 0Π, sed ad } s i?3 pertinere, probabiliter conjicit 
Scharfenb. in Animadv. p. 20. * Sic Syro-bex., et sine 

aster. Codd. 15, 72, 82, 135. Cod. 130 in marg. : Ο', τί 

(νώων fV. ρήμα τούτο ; 6 Nobil. (qui ad V. 9, τί τούτο 

ιποίησας, male refert), Cod. 130 (cum πράγμα τούτο sine 
artic), quorum uterque ad Aquilam συ pro συν habet. 
Correxit Scharfenb. in Aniniadv. p. 21. β Sic Ald., 

Codd. 15, 20, alii, et Syro-bex. r Cod. 130. Lectio 

π(ρ\ ίμού est in Codd. 14, 16, aliis. 8 Cod. X. 9 Syro- 
hex. Haec desunt in Codd. 15 (ante corr.), 82, aliis, et 
Arm. 1. 10 Idem. Sic sine aster. Ald., Codd. III, 31, 
55, alii. Praeterea ad v. 7 Syro-hex. pingit : —ότι 4 
(f ^^^-ao «*■ ) προφήτης ίστίν; et ad V. 1 1 : θίοσίβΐΐα % θ(ού 4, 
invito Hebraeo. 

Cap. XXI. 1 Sic Ald., Codd. III, X, 15, 31, alii. 
2 Sic Codd. I, X, 14 (cum τον υ'ιον), 1 6 (ut 14), alii, Arab. 
1, 2. 8 Cod. X in marg. Cf. Hex. ad Cap. xxix. 22. 



-Cap. XXII. 13.] 



GENESIS. 



37 



9. ΡΓ^?. Irridentem. Ο', παίζοντα (-J-) μπα 
Ισαάκ τον νιου αντής (^). 4 

14. ΤΤΤΓΤ*(\, Ο', το παιδίον. Alia exempl. καϊ 
τό παιδίον. 6 

yntf Ίκη WDJ, Ο', [κατά] φ ίρημον 

κατά τό φρίαρ τον δρκον (Σ. Βηρσαβ^ί 9 ). 

18. "Q Τ!Γ η ^ ^Ρ^ΤΠ•^? • Et firmiter adjunge 
manum tuam ei. Ο', και κράτησον Tfj χειρί 
σον αυτό. Alia exempl. και κράτησον της 
χειρός αντον. 7 

31. }Πψ "^ΞΙ. Ο', φρίαρ όρκισμον. Σ. Βηρσα- 

0€€. 8 

32. Π^ψ??. Ο', των Φνλιστπίμ. "Αλλος- αλλο- 

φύλων. 9 

33. 'ψΜ. Tamariscum (s. arboretum). Ο', άρον- 

ραν. Ά. δίνδρωνα. Σ. φντ€ΐαν. 10 

Cap. XXII. 22. -f-Acai Όχοζάθ 6 ννμφαγωγος 
αντον Ί. η g 2 • -τ Όχο^ά^ ό ννμφαγωγος αντον «4. 12 



Cap. XXII. 

1. HD3. Trobavit. CY. Ιπύρασ* (potior scriptura 

ίπΐίραζί 1 ). Σ. ίδόξασίν. 2 

2. τΠΤΡ"•*" 1 ^. Unicum tuwn. Ο', τό^ άγαπητόν. 

Ά. το^ μονογενή (β. μοναχόν) . . Σ. τύρ μόνον 
σον? 
ΠζΠΒΗ, Moriae. (Υ. την νψηλήν. Ά. τήν 
καταφανή. Σ. τ^ί οπτασίας* 
7. ^9^1• Ο 7 • Vacat. Alia exempl. ««ray. 5 

12. vqrj πην ^. ο; r*> γάρ f yi w. ό 

Εβραίος• οτι έγω οΓόα. β 
Τί^Π^ΠΝ. Ο', τον άγαπητόν (Σ. μονογ*νονς 7 ). 

13 (alia exempl. 1ΠΝ) ΊΠΝ ^ΤΤ^• ^ ecce/ 
aries α teroO. Ο', /ccu /ίου /fptoy «Γ?. Σ. και 

ΐφάνη κριός μ(τα τοΰτο. 

ΐζ7Κ3• Deientus. Ο'. κατ*χόμ€νος. Σ. κρα- 
τονμ€νος. 9 Ό Σύρος και ό 'Κβραΐος- κρςμά- 
μςνος. 10 



Jesai. χχν. 6. 4 Hieron. : " Ludentem. Quod sequitur, 
cwni ΙβααοβΙίο 8uo, non habetur in Hebraeo." 6 Sic 

Ald., Codtl. I, III, 14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2, Hieron., qui 
enarrat : " Posuit ergo Abraham panes et utrem super 
humerum Agar; et hoc facto, dedit puerum matri, boc 
est, in manus ejus tradidit." β Codd. X, 130 (sine 

nom.). In textu κατά prius ora. Ald., Codd. I, III, 14, 15, 
16, alii. r Sic Comp., Codd. 19, 20, 78, 108. Hieron. : 
" Et tene mcmum ejue. Ex quo manifestum est, eum qui 
tenetur, non oneri roatri fuisse, sed comitem." 8 Codd. 
X, 130 (sine nom.). 9 Cod. 135 in marg. sine nom. 

10 Cod. X. Nobil. affert : Aq. et Sym. δίνδρων φυτύαν. 
Cod. 127: Ά. Μνδρωμα (sic). Σ. φυτίαν. Cod. 130: Ά. 
htvapapja (sic Alterus). Σ. φντύαν. Cf. Hex. ad 1 Reg. 
xxii. 6. xxxi. 13. Vocem Hebraeam Hieron. nemus inter- 
pretatus est; Graeco-Ven. άλσος. u Cod. X. Hieron.: 
" Excepto Abimelech et Phicol, tertium nomen, quod hic 
legitur, in Hebraeo volumine non habetur." 12 Cod. X 

obelis notat omnia ab οτι ««(ν. 31) ad «cal(sic) 'Οχ. 6 ν. 
αύτοΰ. 

Cap. XXII. " Sic Comp., Codd. I, III, 14, 15, 16, alii. 
* Nobil., Codd. X, 127. Scilicet interpres noster vulgarem 
significationem τον HD3 , tentavit, Deo indignam esse ratue, 
ad verbum similis soni Ntt'3, extulit, decucurrit. Cf. Psal. 
iv. 7 in Hebraeo et Hexaplis. Frustra igitur L. Bos in 
Prolegom. ad LXX, Cap. III pro «δό£ασί legendum censet 



iboKipaat. Cf. Scharfenb. in Animadv. p. 21. * Nobil., 
Codd. X, 1 30, qui omnes μονογ( νη habent. Cod. 1 35 : *A. 
τ6ν μοναχόν. Σ. τον μόνον σου. Cf. Hex. ad Psal. XXI. 2 I . 
xxiv. 16. Prov. iv. 3. * Hieron.: " Ubi nunc dicitur, 

vade in terram exceham, in Hebraeo habet moria, quod 
Aq. transtulit την καταφανή, hoc est, lucidam; Sym. Trjt 
οπτασία?, hoc est, visionis. Aiunt ergo Hebraei hunc 
montem esse, in quo postea templum conditum est in area 
Ornae Jebusaei, sicut et in Paralipomenis [2 Paral. iii. 1] 
scriptum est . . . qui idcirco illwminans interpretatur et 
lucens, quia ibi est dabir, hoc est, oraculum Dei, et lex, 
et Spiritus sanctus, qui docet homines veritatem, et in- 
spirat prophetas." 6 Sic Comp., Codd. III, X, 19, 128, 
Arab. 1, 2. β Procop. in Cat. Niceph. p. 282. Aliter 

Cod. 135 in marg. : Ό Εβραίος- νυν (δαξας, praeeunte Dio- 

doro ibid. : * Αλλοι bt φασι τό, νυν ΐγνων, tV ijj Έβραιδι (ΐταμ- 
φοτ(ρίζ(ΐν και τοΰτο γάρ σήμαιναν αμα, και οτι νυν ίγνώρισας, 
ώτί τον, πάσιν ίδαξας, καϊ ΐποίησας φαντρόν. τ Cod. Χ. 

8 Hieron. : "Symmachus: Et apparuit aries post hoc re- 
tentus in rete cornibus suis." Ad ίφάνη cf. Hex. ad Qen. 
xxxiii. 1. Exod. iv. 6. Amos vii. 7. β Cod. X affert: 

Σ. Kparovptvov, quod ex Hieron. correximue. 10 Melito 

apud Nobil. et Cat. Niceph. p. 283: το, κατ*χόμ(νος τών 

πράτων, 6 Σνρος και ό Εβραίος, κμίμάμινος, φησιν, ως σαφί- 
στ(ρον τνποΰν (Niceph. τυποΰ*τα) τον σταυρόν. IdeiU scholium 
ex Euseb. Emis. eruit Combefis. apud Montef. 



18 



GENESIS. 



[Cap.XXII. 13- 



13. VyW^. "^D2. In locoperplexo (dumeto) corni- 
bus suis. (Υ. Θ. εν φυτω σαβεκ των κεράτων. 
Ά. εν συχνεωνι εν κερασιν αύτοϋ. Σ. εν δικτύω 
τοις κίρασιν αύτοϋ} 1 Ό Σύρος• εν σαβεκ . ." 



Cap. XXIII. 

I. rnfe? ^PT *ff, O'. Vacat. Alia exempl. ετη 

ζωής Έάρρας. 1 
6. "tflN V$Oti. Ο', άκουσον δε τ)μων. Ά. άκου- 
σον ήμων, κύριε.* 

9. D3piJlZl. Ο', εν ύμΐν. Ά. εν μέσω ύμων} 

10, 18. ΪΥψη^. Ο', εις την πόλιν. Alia ex- 

empl. εις τήν πύλην τής πόλεως αύτοϋ} 

II. ^* 7 ^"^^• Minime, domine mi. Ο', παρ' εμοι 

(alia exempl. εμοϋ 5 ) γενοϋ, κύρΐ€. Schol. το 
άριστον μοι ποίησον} Ά. ούχι, κύριε μου} 

13. nn«~DN *J[N. Tantummodo Η tu (vis). Ο'. 



επειδή προς εμοϋ ει. Schol. επειδή το άρεστόν 

μοι ζητείς, φησι, και το κεγαρισμενον εύρεΐν 

σπουδάζεις. 8 
15. Λ?ψ• Ο', διδράχμων. "Αλλος' στατήρων} 
17. EJJV 2£/ re/w* factus est. Ο'. κα2 corr/. 

Ά. (και) εκυρώθη. 10 

Cap. XXIII. 2. -τ- ή «στίΐ/ 1« τω κοιλώματι 4.* 

Cap. XXIV. 

2. ^5ΤΡ Τί5• & Μ ^ femore meo. Ο', ύπδ (alia 
exempl. «ri 1 ) τον μηρόν μου. Ό Εβραίος' 
ύπο την όσφύν μου. 2 

4. *W j Λί/ΤΜΙ. ift ad patriam meam. Ο', ου 

εγεννήθην (s. εγενόμην) . . και εις τήν φυλήν 
μου. [Ά.] και εις τον οϊκόν μου. 3 

5. 3™) ^ίΤ^• iVwm reducendo reducam. Ο'. 

αποστρέψω. Alia exempl. μτ) άποστρεφων 
αποστρέψω} 



11 Cod. Χ. Hieron. : " Rursum Aq. συχν(ώι»α interpre- 
tatus est, quem nos veprem poseumus dicere, vel spinetum, 
et, ut verbi vim interpretemur, condema et inter se im- 
plexa virgulta. Unde et Sym., in eandem ductus opinio- 
nem, Et apparuit, ait, aries post hac retentus in rete 
[ n ?7T] cvrwbus iuk Verum quibusdam, in hoc dum- 
taxat loco, melius videntur interpretati esse LXX et 
Theod., qui ipsum nomen sabech posuerunt, dicentes : in 
virgulto eabech cornibus suis. Etenim συχνΐων, sive rete, 
quod Aq. posuit et Sym., per sin literam scribi; hic vero 
samech literam positam: ex quo manifestum esse non 
interpretationcm etlrpium condensarum, et in modum retis 
inter se virgulta contexta verbum sabech, sed nomen 
sonare virgulti, quod ita Hebraice dicitur. Ego vero dili- 
genter inquirens σνχνίωνα per samech literam scribi crebro 
reperi." Ante Martianaeum edebatur iv συχνψ vel σνχν*ω, 
repugnantibus libris. Cod. 135 ad σαβίκ in marg. adscri- 
bit : σνχνίω (sic) tlrrtv τό σαβίκ. n Diodorus in Cat. 
Nicepb. p. 282: το, tv φντψ, ουκ ϊχη ό Σύρος, μόνον 8i τό 
σαβίκ" τούτο δί τό όνομα τον φυτοϋ €ΐναι νομίζω. Vocem He- 
braeam, respectu ad etymon habito, Graeco-Ven. non male 
vertit iv ξννηρίφύ ; sed optime omnium interpres Anglus, 
in α thicket. 

Cap. XXIII. 1 Sic Codd. I, 59. ■ Cod. 130. 

' Cod. X. * Sic Codd.15, 72, 82, 135, Arm. 1. * Sic 
Codd. i6, 18, 25, alii. Montef. ad ^rsp ( v . 13) affert: o'. 



παρ' ίμον. *AXXos' παρ tpoi ; quae nota ad hunc locum per- 
tinere videtur. β Cod. X in marg. Alterus e Slavon. 

Ostrog. Graece exscripait : πρόσίΚθΐ eV&ifie, κύρΐΐ ,• ex Arm. 1 
autem : προς tpe στρίφΐ, κύριε. 7 Cod. X. 8 Anon. 

in Cat. Nicepb. p. 288. 9 Sic in textu Arm. 1. Pro- 

COp. ill Cat. Niceph. p. 289 : στατήρ i<mv, ως φησιν 'Qptyt- 
νης, τό ήμισυ της ουγγίας, ?χ(ΐ fie δραχμας δύο. Cf. Hex. ad 
Exod. xxxviii. 24. Jerem. xxxii. 9. Ezech. iv. 10. 10 Cod. 
X. Cf. LXX ad v. 20. " " Haec obelo notantur, aut 

lemnisco [in Cod. X]." — Griesb. Hieron. : " Hoc quod hic 
positum est, quae est in valle, in autbenticis codd. non 
habetur." 

Cap. XXIV. * Sic Codd. 16, 56, alii, Hieron. 2 S. 

ChrySOSt. Opp. T. IV, p. 482 Ε : T^ μίν 'Ελλάδι γλώττη ούτω 
γίγραπται, ίπο τον μηρόν μου' fv δι τη Έβραιδι φασ\ν, ύπο την 
όσφύν. Ιη Cod. VI duplex est lectio: τον μηρόν μου την 
όσφύν μου. Cod. 1 35 ex Euseb. Emis. affert: Ό "Ελλην 
σ(μνότ€ρον ίρμηνΐύΐΐ' 6 γαρ Εβραίος και ό Σύρος αυτό \tytt τοΰ 
άνδρος τό τίκνοποιόν όργανον. Similia habet Diodorus iu Cat. 
Niceph. p. 289, praemisso τινίς φασιν. 3 Cod. 130. 

Non est Aquilae versio, sed alia lectio, quam pro super- 
fluis, κα\ (Ις τ. φ. μου (cf. vv. 38, 4 ) venditant Codd. 106, 
107, 128, Arm. 1. * Sic Codd. 14, 15 (cum και pro μή), 

i6, alii (inter quos Cod. 135, teste Lagardio), Ann. 1 
(sine μη). 



-Cap. XXIV. 67.] 



GENESIS. 



1 1 • Tfgl • Et genua flectere fecit. Ο', και εκοί- 
μισε. Ά. και εγονάτισε* 

13. D£ &φ?• Eaurire aquam. Ο', άντλήσαι 

(alia exempl. ύδρεύσασθαι 6 ) ύδωρ. 

14. ζ»Π?Π. Bestinasti. Ο', ήτοίμασας. Ά. ήλεγ- 

ξας. Σ. άπεδειξας. 7 
17. ^PNTOn. Βα mihi sorbendum. Ο', πότισόν 

μ*. Ά. βρόχθισόν με. 9 
22. 3^3. Dimidius siclus. Ο', δραχμήν. Alia 

exempl. δίδραχμον. 9 
27. "WJ τη!? "flty. Qmoc? arf me atfine/, m iti- 

nere duxit me. O'. εμε τ* eucuoWe. Alia ex- 

empl. και εμε ei/ ό<5ω ήγαγε. 10 

31. ΓΛΤ ΤΓ1Ί2. Benedicte α Jova. O'. euXoy»;- 

τδ? κυρίου (alia exempl. /ci/pioy 11 ). Ά. ευλο- 
γημένος κύριος. Σ. ευλογημένος κ. , 12 Τδ 
Έβραί'κόν €χ€Γ ηύλογη μένος ύπο κυρίου, , 13 

32. ΠΓΏ•η. £* 5 o/ui/. Ο'. καΣ άπεσαξε (. . άπ€- 

στρωσί»' 14 ). 

43. ΠΟΤΗΡΙ, Virgo illa. Ο', ή παρθένος. Ά. ή 
απόκρυφο?. 16 



45. Π3Γη. Ο'. etfftfr. Alia exempl. και Ιδού. 19 

47. ΡΤ3Ν~7!Ρ. Super nasum ejus. Ο', (καί περιε- 
θηκα) αυτή. Ά. erri μυκτήρας αυτής. 17 

50. nto -ΊΝ 3Π T^M ^33 ^ Λ. iVon />o*- 
iumiw rficere /ioi malum aut bonum. Ο', ου 
δυνησόμεθά σοι άντειπεΐν κακόν ή καλόν (alia 
exempl. KaKhv καλω ΧΒ ). Ό "Σύρος- ου δυνη- 
σόμεθά ειπείν το, ή καλόν ή κακόν. 19 

59. Πηρ3Ώ"η«•1. Et nutricem ejus. (Ύ. και τα 
υπάρχοντα αυτής. Ά. και τήν τίτθην αυτής. 
Σ. και τήν Tpo<pbv αυτής. 20 Aliter: Ά. την 
τιθηνόν. 21 

61. nVhjtfl. Et ancillae ejus. Ο', και αϊ άβραι 
(Ά. παιδίσκαι. Σ. κοράσια 22 ) αυτής. 

63. ΓΠψΙ rfitoS. Meditari in agro. Ο', άδολε- 
σχήσαι εις το πεδίον. Ά. όμιλήσαι εν χώρα. 
Σ. λαλήσαι εν τω άγρω. 23 

67. ί£Ν ΠΊϋ Π^ΓΤ^ΓΤ pTO") ΠΝ^\ Et intro- 
duxit eam Isaac in tentorium Sarae matri* 
suae. Ο', εισήλθε δε Ισαάκ εις τον οίκον 



5 Codd. Χ, 1 30. Nobil. quasi scholium affert. Cf. ad 
Cap. xli. 43. β Sic Codd. X (in marg.), 59 (cum vbptv- 

(σθαι), 1 35 (cum άντλήσαι in marg.). 7 Cod. X. Cod. 1 35 
affert : Σ. άπ«δί ιξας ; Nobil. : Schol. άπίδ(ΐξας. 8 Codd. 

X, 130 (non, ut Holmes., βρίχθισον). 9 Sic Codd. 14, 

16 (uterque cum yfi)> l8 > a l"• Hieron. : " Didrachmum 
pondus ejus. Bace, quod in hoc loco pro didrachmo 
ecribitur, semiuncia est ; secel vero, qui Latino sermone 
riclus corrupte appellatur, unciae pondus habet." Cf. 
Hex. ad Exod. xxxviii. 26. Montef. affert: "Αλλοί* διδρα- 
χμψ (sic); quae lectio deterior est in quatuor libris. 
10 Sic Codd. 32, 106, 107. Ante ™ώδω« inferunt iv όδώ 
Codd. 15, 30, alii. » Sic Ald., Codd. I, III, X, 14, 15, 
16, alii. 18 Cod. X ad *υλογητος κύριος (sic) in marg. 

notat : τό, €υλογητ6ς ti κύριε, οΰ προς τόν iraiba του Αβραάμ 
tmtV ό yoxiv Άκ. φησ\ν, ευλογημένος κύριος' Σνμ. δί, (ύλογη- 

μίνος κ. . (folio absciseo). 13 Procop. in Cat. Niceph. 

ρ. 299. u Cod. X, ubi interpretis nomen abscissum est. 
Hieron. Hebraeum vertit, destravit. 1δ Hieron. in Com- 
ment. ad Jesai. vii. 14 (Opp. T. IV, p. 108): " Porro alma 
apud eos verbum ambiguum est; dicitur enim et adole- 
scmtvla, et abscondita, id est, απόκρυφος ... Et iu Genesi 
legimus, ubi Kebecca dicitur alma, Aquilam nou adole- 



scentulam, nec pwllam, sed absconditam transtulisee." 
16 Sic Cod. I. Duplex lectio, κα\ l&oi τίθυς, est in Comp., 
Codd. 19, 20, 108. ir Cod. X. In textu LXXvirali 

post ίνώτια inferunt Μ μνκτηρας αυτής Codd. 1 5, 82, 1 35. 

18 Sic Ald., Codd. I, III, X, 14, 15, 16, alii. " ■ Syri 

versionem, ut hic refertur, habent omnes Catenae Regiae 
et schedae Combefis. Unus codex omittit τό." — Montef. 
In Cat. Niceph. p. 302 abest τό rf. M Nobil., et Cat. 

Niceph. p. 303. Cod. 127: Ά. τιτθην. Σ. τροφόν. Cod. 
1 3θ : Ά. τίτθην, τροφόν. Hieron. : " Et substantiam ejus . . . 
In Hebraeo habet . . . et nutricem ejus . . . Decena quippe 
erat, ut ad nuptiae absque parentibus virgo proficiscene 
nutricie solatio foveretur." a Cod. X aflTert: Ά. την 

τιθηνόν. Σ. τροφόν. w Nobil., Codd. X, 127. Sic sine 

nominibus Cod. 130. M Nobil., et Cat. Niceph. p. 304 

(cum προσλαλησαι pro λαλήσαι). Cod. 130 in marg. sine 
nom. : λαλήσαι iv τώ άγρω. Ad άδολίσχήσαι Cod. X in 
marg. annotat : τοις οϊκΐίοις λογισμο'ις όμιλήσαι iv Tjj της ίρη- 
μίας ήσνχία. Hieron. : " Quod autem ait, Et egreseus est, 
ut exerceretur in campo, quod Graece dicitur άδολ^σχήσαι, 
in Hebraeo legitur : Et egresaus est Isaoc, ut loquereiur in 
agro, inclinante jam vespera." 



1Μ 



GENESIS. 



[Cap. XXIV. 67- 



>% Σάρρας 4 2 * της μητρός αντοΰ. Ά. (και) 
(ίσήγαγίν αυτήν (Ισαάκ) ttt την σκηνών Σάρ- 
ρας της μητρός αντοΰ. 26 
67. ΕΠ|*\ Et consolationem admisit. Ο', και 
παρ(κλήθη. Σ. (και) παρηγορήθη. 2 * 

Cap. XXIV. 14. -f «W αν πανσωνται πίνονσαι 4. 27 
i§. ^-ci/ T fj διάνοια, (οπα. αύτοϋ) Ί. 2 * [ΐ6. -r κατα- 
βάσα δ\ Μ την πηγήν <] 29 44• +**! ** ™ύτω 
γνώσομαι — 'Αβραάμ «4. 30 6ο. 'Ρίβ^κκαν -τ ττ)ν 
άδίλφην αιπων 4. ζι 

Cap. XXV. 

3. 177*™")• Ο', και τον Δεδάν (s. Δαιδάν). Alia 

exempl. και τον θαιμαν, και τον Δεδάν. 1 
D"Y)$N. Ο'. Άσσονρκίμ. Alia exempl. eye- 

voj/to 'Payoi /ήλ icat Ναβδεήλ και Άσσον- 

ριύμ 2 
6. ΟΓΓΟΝΤ "*ΦΝ. Ο', (τώ»> παλλακώ»/) αντοΰ. 

Alia exempl. &rat τοΟ Αβραάμ? 
8. ΓΤ2*Ι13 ΠΤΐΖΠ. J» canitie bona. O'. €i/ γηρα 

(s. γΐ7Ρ«) καλώ. Ά. Σ. kv πολιά ά•γαθ9\} 

VEV ;Ν. Ο', προ? τον λαον αντοΰ. Σ. προς 
τονς πατέρας . , 5 



12. tt^Wttn ΧΒΊ. Ο'. ν Αγαρ >£ ι? Αίγνπτία < β 

20. CD"J^ Π?*?• -E^ regione campestri Syriae 
(Mesopotamia). Ο'. U της Μεσοποταμίας 
^ Σνρίας < 7 

22. &?ψ? ^^ΠΟ^• -#* contundebant se invicem 

filii. Ο', Ισκίρτων δ\ τα παιδία. Ά. (και) 
σννεθλάσθησαν νίοί. Σ. (και) δππάλαιον . . 8 

23. Υ^ν• ibrii* eri/. (Υ. fcr«pl£«. Σ. ύπβρι- 

σχι/σΈί. 9 

25. *Wfe?. (Pallium) villosum. Ο', δασύς. Σ. re- 
τρίχωρ*ι/ο?. 10 

27. Ώζ*. Integer. Ο'.άπλαστος. Ά.θ.άπλοΰς. 
Σ. άμωμος. 11 

29. ^ν. Languescens. Ο', έκλείπων. θ. πά- 

ρων. 12 

30. 0""ΤΜΠ"]Ο. De rworo. Ο', από τοί) 4ψίματος 

(Σ. Έίώρ: 13 ). 

31. ΓΠ30. Fenrfe. Ο'. άττό<$οι>. Ά. πώλησον. 1 * 

33. ttnb^TtN . Ο', τα πρωτοτόκια % αντοΰ < 1δ 

34. !T}barrnM ItoV OT. ift sprevit Esavus 

primogenituram. Ο', καί ϊφανλισεν ' ΗσαΟ τά 
πρωτοτόκια. Ά. (και) ΐξονδένωσεν *Ήσαΰ την 
πρωτοτοκίαν.™ 



u Sic Cod. 127 in marg. sub aster., et in textu sine 
aster. Codd. 15, 55 (cum Σάρρα), alii, Arm. 1. M Nobil., 
et Procop. in Cat. Niceph. p. 305. M Codd. X (cum 

8ckolio: ίθ*ραπ(ΰθη, της λύπης «rros iytvero), 127• Cod. 130 
in marg. sine nom. : παρηγόρησα* (sic). v Cod. X. 

u Procop. in Cat. Niceph. p. 296 : τά 8i, eV 777 διάνοια, ώβίλι- 

στ<Μ, ως μη Ktiptvov tv τω Εβραϊκά' όμως κα\ διά των ίξής (ν. 45) 
τοίτο παρίσταται. ** Haec in Cod. Χ lemnisco notantur, 

invito Hebraeo. Μ Cod. X obelis notat omnia a τω 

{αυτού θ*ράποντι ad Αβραάμ. 31 Idem. Sic sine obelo 

Comp., Codd. I, III, 14, 15, 1 6, alii. 

Cap. XXV. x Sic Ald. (cum θαμαν), Codd. I, III, X, I4 , 
16, alii, Arab. 1, 2. 2 Sic Ald., Codd. I (cum 'Ρασουήλ), 

III, X, 14, i6 (cum Ναυβ^λ), i8, alii, Arab. 1, 2. s Sic 
Codd. 15, 135, Arm. 1 (cum τω Άβρ.). * Nobil., Cod. 

130. Cf. ad Cap. xv. 15. δ Cod. 130. Sic in textu 

Codd. I, 75, necnon Bodleianus a Tischendorfio editus. 
Mendoee Nobil. : Schol. προς τους πίράτας, quod Montefal- 



conium male habuit. β Sic cum aster. Arm. 1. Deest 

17 Αίγνπτία in Ald., Codd. I, III, X, 31, 56, aliis. 7 Idem. 
Vox abest a Codd. I, III, X, 30, 35, aliis. 8 Cod. X. 

Nobil., Codd. 1 27, 130 : Σ. δίίπάλαιοι». Hieron. : u Et move- 
bantur filii ejius in ea. Pro motione LXX interpretes 
posuerunt ίσκίρτων, id est, ludebant, sive calcitrabant ; quod 
Aq. transtulit, con/ringebantur filii in utero ejus; Sym. 
vero SteVXfov, id est, in eimilitudinem navis in euperficie 
ferebantur." Ubi pro &cV\fov unus codex apud Vallars. 
δΐΐπάλΐον legit, repugnantibus tum ceteris libris, tum ipso 
Hieronymi contextu. 9 Codd. X, 127, 130 (in marg. 

sine nom.). 10 Codd. X, 127, 130. u Nobil. (cum Ά. 
pro Ά. θ.), iidem. 12 Cod. X. Ad «λ«πω (ν. 30) 

Cod. 130 in marg. habet: πάνω. 13 MSS. Regii et 

schedae Combefis. apud Montef. : ό Σνμ. άντ\ roC ιζήμα- 
τος (sic) Έδωμ T(0tiK(v, & ίρμην(ΰ(ται πυρρός. Nobil. aifert : 

Σ. άδάμ. u Cod. X. l6 Sic Arm. 1, et sine aster. 

Comp., Codd. 15, 19, alii. " Cod. X. 



-Cap. XXVI. 33.] 



GENESIS, 



Cap. XXVI. 

5. ^Γ^νΉ]• Ο', και τα νόμιμα μου. Οι λοιποί- 
και νόμους μου. 1 

8. ΡΠ2Ό. Ludebat. Ο', παίζοντα. Schol. συνου- 
σιάζονται 

10. ΟψΝ. Culpam. Ο', άγνοιαν. Ά. Σ. πλημ- 
μέλημα. 3 

12. ΠΉ.¥ψ ΠΝΌ. Centum mensuras. Ο'. Ικατο- 

στνυουσαν κριθήν. Ά. έκατον ίίκασμούς* 

13. ΤΤΠ ΤΠΓΤ Τ?^. Et procedebat procedendo, 

et crescebat. Ο', και προβαίνων μείζων eyc- 
νίτο. Alia exempl. και έπορϊύϊτο προβαίνων, 
και μείζων «yei/ero. 5 

20. Wnjl. Et altercati sunt. Ο', και ψαχί- 
σαντο, Ά. (και) εδικάσαντο. 9 
<\ny Ipipynn •»| pt?y. Esek, quia litigave- 
runt cum eo. CK. αδικία' ήδίκησαν γάρ αυ- 



τόν. Α. συκοφαντία' (συκοφάντησαν γαρ 
αυτόν. 7 

21. rntpto. Sitnah. Ο', ίχθρία. Ά. [ή] άντι- 
Κίΐμίνη. Σ. ΐναντίωσις? 

26. ^njriQ ntn«\ Et Ahuzzath amicus ejus. 
Ο', και Όχοζαθ δ νυμφαγωγύς (Σ. συνέται- 
ρος 9 ) αύτοΰ. 

28. Π τ ,Ν. Jusjurandum. Ο', αρά. Alia exempl. 
δρκος. 10 

30. ΠηψΌ. Ο'.δοχήν. "Αλλος- πότον. "Αλλος- 

Ιστίασιν} 1 

31. ΟινϋΠ. Ο'. μ(τά σωτηρίας. Οι λοιποί' μ*τ' 

(ίρήνης. 12 

32. ^Ν|Ό Λ ηΊ^'Π. Et dixerunt ei : Tnveni- 

mus. Ο', και ίΐπαν ούχ ίΰρομζν (Ο/ λοιποί- 
(ΰρομεν 13 ). 

33. Π^ΐφ. Ο', op/cop. Ά. Σ. πλησμονή." 



Cap. XXVI. " Procop. in Cat. Niceph. ρ. 319. 2 Sic 
in textu Cod. 32. Procop. in Cat. Niceph. p. 320: 
Εβραίοι Be φασιν, ΐύσχημόνως (Ιρησθαι τό παίζ(ΐν αντί τον συνον- 
σιάζ(ΐρ. 3 Nobil., Codd. 127, 13°• Sic in textu Cod. 38. 
Cod. X in marg. sine nom. : πλημμίλ^ιαν, secundum colla- 
tionem antiquam in schedis Bodleianis. * Hieron. : 

" Licet in aliena terra seminaverit Isaac, tamen non puto 
quod tanta ei fertilitas hordei fuerit. Unde melius puto 
illud eese, quod habetur in Hebraeo, et Aq. quoque trans- 
tulit : Et invenit in anno illo centuplum aestimatum, id 
est, ΐκατον (Ικασμονς [sic Cod. Frising. apud Lagarde, faventi- 
bus duobue Vallarsianis, qui GKATOIKACNWYC et GKATON- 
είΔΑΟΜΟΤβ pingunt, pro eo quod edebatur, «κ. «κασ /ieW]. 
Licet enim eisdem literis et aestimatio scribatur et hor- 
deum, tamen aestimationes saarim leguntur, hordea vero 
sorim." Interpres Graeco-Ven. : eWov (ϊκασμόν (fort. «- 
κασμων). Cf. Hex. ad Prov. xxiii. 7. 6 Sic Codd. 72, 

82 (cum κάί πρ. pro πρ.), 135. Hieron. : et an\hvlabat 
vadem, et magnificatus. β Codd. X, 127. Sic sine 

nom. Nobil., Cod. 130. 7 Cod. 127 (om. αυτόν). Sic 

sine nom. (add. αυτό*) Nobil., Cod. 130. Minus proba- 
biliter Cod. X : Ά. συκοφαντία. Σ. (συκοφάντησαν. 8 Hie- 

ron. : " Pro inimicitiis, quod Aq. et Sym. την άντικαμίνην 
et ίναντίωσιν transtulerunt, id est, adversum atque con- 
trarium, in Hebraeo babet satana; ex quo intelligimus 
Satanara contrarium interpretari." Ad Aquilam (quem 
άντικ(ΐμίνη sine articulo ecripsisse suspicor) cf. Hex. ad 
τομ. 1. 



Psal. cviii. 6. Zacb. iii. 2. Ad rem cf. Joseph. Ant. I, 

l8, 2: Των dt προτίρων το μίν "Έσκον Ka\e"irai' μάχης αν τις 
αυτό φήσικ- το oe fTtpov ~2ιτ(ννά' (χθραν άποσημαίνη τό όνομα. 

9 Cod. Χ (cum συνίτ(ρος). Hieron. : " Pro Ochozath pro- 
nubo in Hebraeo babet coUegium [potius poesessio] amico- 
rum ejus; ut non tam hominem significet, quam amicorum 
turbam, quae cum rege venerat, in quibus fuit et Phicol, 
princeps exercitus ejus." Consentit Onkelos, qui enarrat : 
^torntp nyp), et coetue amicorum ejus. Utrumque noraen 
pro appellativo babuit Graeco-Ven., cujus versio sonat: 
κατοχή τ( του φίλου oi, και στόμα παντός άρχοντος της κίίνου 
στρατιάς. 10 Sic Codd. 32, 108 (in marg.), 130 (idera). 

11 Cod. X in marg. : πότον, ιστίασιν. Cf. ad Cap. xxi. 8. 
Sed fortasse merum scbolium est. 12 Cod. X. Lectio 

«ι» *1ρήνη est in Codd. 20, 130 (in marg.). Cf. ad Cap. 
xxviii. 21. 13 Cod. X. Vid. not. seq. 14 Hieron. : 

Ρ Nescio quomodo in LXX interpretibus habeatur . . . 
Et dixerunt ei: Non invenimus aquam; et vocavit nomen 
ejus Juramentum. Quae enim etymologia est, propterea 
vocari juratnentum, quod aquam non invenissentl Ε con- 
trario in Hebraeo, cui interpretationi Aq. quoque consentit 
et Syra., hoc significat, quod invenerint aquam, et prop- 
terea appellatus sit puteus ipse Saturitas, et vocata civitas 
Bersabee, hoc est, puteus eaturitads. Licet enitn supra 
[Cap. xxi. 31] ex verbo juramenti, sive ex septenario ovium 
numero, quod sabee dicitur, asseruerimus Bersabee appel- 
latam, tamen nunc ex eo quod aqua inventa est, Isaac ad 
α 



12 



G Ε Ν Ε S I S. 



[Cap. XXVI. 33- 



33. ■flfl?• Ο', rfj πόλίΐ Uiivji. Ό Σύρο? ουκ 
«χ«, rfj πόλίί. 15 
3Π? ΊΝ3. Ο', 0pcap όρκοι» (Ά. Σ. πλησμο- 
νής 19 ). 
35. ΓΠΊ Γ»ΊΏ. Maeror spiritus. Ο', ίρίζουσαι. 
Ό Σύρο?• ουκ (ύαρ^στοΰσαι. Ό Εβραίο?• 
παροργίζουσαι. 17 
Cap. XXVI. 15. του ττατρόί αυτοί; >*< 'Αβραάμ < 18 

Cap. XXVn. 

l.JprtJWJJ 2fr rfcii/e* /acit sunt. Ο', καί ήμ- 
βλύνθησαν (alia exempl. ήμβλυώπησαν 1 ). Ά. 
ήμαυρώθησαν (s. ήσθένησαν). 2 

β. ΓΤ3Π. Ο'. ?&. Ά. θ. tfotf. 8 

12. VWOPr 3 • Tanquam subsannans. Ο'. d>s κατα- 
φρονούν (Ά. καταμωκώμ*νο?. Σ. καταπαί- 
ζων% 

15. "ΗΕΓΓΙΝ. Festei. Ο'. ττ)ι/ στολτ^. Ά. τα 
ιμάτια. 5 



16. DW"7 "Ή^* Haedomm caprarum. Ο'. τώι> 
γρίφων. Alia exempl. τώ»/ έρίφων των αιγών 9 

f^rF 'ΪΙ• ® *«/>«* levitatem. Ο', καί ότι 
τά γυμνά (Ά. Σ. λεία 7 ). 

20. Ν2Ώ? ζΡ.•τΡ. Tam cifo invenisti. Ο', δ ταχύ 
eupey. Alia exeinpl. δτι πάχυνα?. 9 

27. TJ^• ^ri. Ο', άγροΰ πλήρου?. Ά. χώ- 
ρα?. 9 Ό 'Σύρο?• άρούρα?. 10 

33. TVW• £* trepidavit. Ο', ^'στη &'. Ά. 

Σ. (καί) ^«πλάγ^. 11 

34. f^jrp. Ο'. Vacat. Alia exempl. τω πατρ2 

αύτοΟ. 12 

35. ^P.tt?. Cum dolo. Ο', μπα δόλου. Ά. kv 

Ιπιθίσ€ΐ. Σ. όΥ evedpa?. 13 

37.' ^3 ntojffcj ΠΌ fctiBM iTjfo. £* ^jaro guid 
faciam,fili mi f Ο', σοι fle τ* ποί^σω, τίκνον; 
Σ. (καί) σοί πρδί ταΟτα τί ποιήσω, υιί μου; 14 

40. ty NplEfr 1*y$ ΐψΝ3 STm. j&< attto», 
wai Zifere vagaberis, abrumpes jugum ejus. O'. 



nomen civitatis, quae ita vocabatur, alludens, declinavit 
j)aululum literam, et pro stridulo Hebraeorum sin, a quo 
sabec incipitur, Graecum sigma, id est, Hebraeum samech 
posuit." 1δ Procop. in Cat. Niceph. p. 328: Ό Σύρος 

ουκ *χ*ι, ττ) πόλίΐ" αλλ' oibi iv tji κατασχίσα. (ύρίσκΐται πόλις 
υϊτω κάλουμίνη' τόπου τοίννν ην όνομα. 1β Hieron., Ut 

supra. Ad φρίαρ όρκου Cod. Χ in marg. pingit: Ά. παν- 
σμονη (eic). u Αηοη. in Cat. Niceph. ρ. 330 : Ό Σύρος 

ουκ *χ*ι, ΐρίζουσαι, αλλ', ουκ tvaptoroioai' αντί του, ίίρώι και 
φιλονικία πάντα ποιοΰσαι' ό γαρ Σύρος και ό Εβραίος, παροργί- 

ζουσαι, ΐφη. " Haec paulum perplexa sunt; videtur enim 
duas Syro interpretationes tribuere ; at Procopius [ρ. 1 59] 
clarius habet : " Syrus habet : Displacebant Eebeccae. He- 
braeus vero : Non cessabant irritare et ad iram provocare 
Rebeccam." — Montef. (Graeca Procopii frustra indagavi- 
mus in Cod. Ambros., qui abrumpit a p. 147, 14 edit. 
Geenerianae ad p. 164, 19, deficiente, ut videtur, archetypo 
ejus.) Ad ί'ρίζονσαι Cod. X in marg. glossam affert : μαχό- 

μ*ναι, φιλονακοΐσαι, άνθιστάμιναι. 18 SlC Απίΐ. Ι, et 3Ϊηβ 

aster. Codd. 15, 82, 106, 135. 

Cap. XXVIL l Sic Codd. I (cum ηβλ.), Bodl. (cum 
Ψ&-), 56, 59. I2 9• Cf. Hex. ad 3 Reg. xiv. 1, 4. 

Cod. X affert: Ά. άλμυρωθησα», ησθίνησαν. PrO άΚμνρώ- 

θησαν Montef. recte corrigit ημαυρώθησα», coll. Hex. ad 



1 Reg. iii. 13. Jesai. xlii. 3. Altera lectio aut alius inter- 
pretis est, aut Aquilae secundis curis debetur. Cf. Hex. 
ad Ezech. xxi. 7. Mox ad φαρίτραν (ν. 3) idem in marg. 
glossam babet : βΑοθηκην. Cf. Hex. ad Psal. x. 2. 3 Cod. 
130. Sic in textu Codd. 14, 18, alii. 4 Nobil. " In 

MSS. omnibus [ut in Cod. 25, et Cat. Niceph. p. 331] 
SlC legitur: ό Συ/χ. τ6 καταφρονών άντ\ τοΰ καταπα'ιζων' ό δι 
Άκ. καταμωκωμωος." — Montef. GraeCO-Ven. : i>s άπατΐών. 

6 Cod. Χ. 6 Sic Codd. 15, 58, 1 35- Ad γρίφων Cod. Χ 

in marg. affert : αϊγών. 7 Cod. X. 8 Sic Codd. 59, 

75. Est fortasse alius interpretis, ut tamen subjungatur 
τοΰ tipuv. 9 Cod. X. 10 " Ita omnes MSS. ex Dio- 

doro : ό Σύρος αντί του αγρού, άρούρας €χ«• το oc π\ι']ρους, 
π(π\ηρωμίνου βλαστημάτων (νωθ€στάτων." — Montef. Ubi pro 
πλήρους π(π\ηρωμ4νου Cat. Niceph. ρ. 336 babet πλήρης (sic 
Codd. Ι, 71, 72, alii) πΐπληρωμίνας (noil etiam βοσκημάτων 

pro βλαστημάτων, qui eiTor est Holmesii), et Theodoreto, 
non Diodoro, tribuit. u Codd. X, 127. Sic in marg. 

sine nom. Cod. 57. 12 Sic Codd. I, 14, 15, 16, alii, 

Arab. 1, 2. 13 Nobil. (cum eWfipar sine praepos.), Codd. 
X, 127, 130 (ut Nobil.), qui omnes nomiiia interpretum 
transponunt. Verum vidit Thieme in Dissert. de Puritate 
Symmachi, p. 25. Cf. Hex. ad Geu. xxix. 25. 1 Reg. 
xxviii. 12. Jerem. v. 27. M Cod. X. 



-Cap. XXVIII. 21.] 



GENESIS. 



u 



εσται δε ήνίκα εάν καθέλης, και έκλυσης τον 
ζνγον αντον. (Ά.) και εσται καθά καταβι- 
βάσυ? ... Σ. εσται δε 8ταν καμφθης, εκλύ- 
σεις rbv ζνγον αντον. 16 Ό Εύρος . . . si resi- 
pueris . . . 1β 

42. ?Γ? Ο™?*?. Consolatur se de te. Ο', απει- 
λεί σοι. "Αλλος• διανοείται κατά σον. 17 

46. ^Sj?. Taedet me. Ο', προσώχ&κα (s. προσώ- 
χθισα). Ά. εσίκγανα. Σ. ενεκάκησα. 18 
ΥΊΝΓΤ Γήϊρ Π^Μ3 ηΠ-η^ηΏ. Oefiliabus 
Heth, sicut istae de filiabus terrae. Ο', άπο 
των θνγατερων της γης ταύτης. Alia exempl. 
άπο των θνγατερων Xer, τοιαύτας άπο των 
θνγατερων της γης ταύτης. 19 

Cap. XXVII. 14• Tfi μν τ Ρ* ££ αντον «4. 20 3 1 • και 
προσήνεγκε τω πατρι %> αντον «ί. 21 4 1 • ^ τ # ^ ία ~ 
ΐΌί'α ^ αντοΟ < 22 



Cap. XXVIII. 

6. Π 17). Ο', και απέστειλαν. Alia exempl. καί 
ι 



άπώχετο. 



8. MTJSI• (Υ. ιδων δε και. Alia exempl. και εΐδεν? 
"Αλλος• και γνούς? 

11. 33tt>*n. Etdiscubuit. Ο'.και εκοιμήθη. Άλ- 

λος' και άφύπνωσεν* 

12. ΠΏΉφΠ φ>20 ΐΕΚΤ). ^ summitas ejus per- 

tingebat ad caelum. O'. tjy ή κεφαλή άφι- 
κνεΐτο εις τύν ονρανόν. "Αλλος• (ής) ή αρχή 
ήπτετο τον ονρανον. 6 

13.1??. Stetit. Ο', επεστή ρικτο. Άλλος- εστή- 
λωται. 9 

*ΤΡ$ ΓΤΪΓΡ. Ο', ό θεός. Alia exempl. κύ- 
ριος 6 θεός. 7 
16.];?«. Profecto. Ο'.δτι. Ά. άρα. Έ.δντως* 
19. *ΤΝ-ΓΥ•η. Ο', οίκος θεον. Ά. Βαιθήλ.» 

Ί^ΓΓϋφ ΤΟ DTIN*]. Verumtamen Luz erat 
nomen civitatis. Ο', και Ονλαμλονζ (alia ex- 
empl. Ονλαμμαούς. 10 Ά. Σ. Αονζ 11 ) ην Ονομα 
τη 7τόλ€ί. Έ/3ρ. οναλάμ λονζ σεμ άείρΡ Ά. 
(και) πρότερον Αονζ 6νομα τη πόλειΡ 

21. DV?lZn. Ο', μετά σωτηρίας. Ά. Σ. εν ει- 
ρήνη. 1 * 



16 Nobil., Cod. 130 in marg. (uterque sine nom.): «σται 
& iav καμφθί/ς. και (σται καθά καταβφάσης {-aas Cod. Ι3 )• 
Posterior lectio Aquilam sapit, coll. Hex. ad Psal. lv. 8 ; 
priorem, sed pleniorem, cum όταν pro iav, Symmacho vin- 
dicat Cod. Χ. 1β Procop. in Gen. p. 161: " Verum 

Syrus erit pro resipiscas accipit, dicens : Si resipueris, et 
vitae tuae bellicosum institutum omiseris, Deique timorem 
imbiberis, cognosces eum." Syrus vulgaris vertit: Et ei 
penitentiam egeris (ooll), removebilur jugum ejw α colh 
tuo. 17 Schol. apud Nobil. Sic sine nom. Cod. 1 30 in 
marg. w Nobil., Codd. 127, 130 (sine Σ.). Cf. Hex. 

ad Num. xxi. 5. Jesai. vii. 16. 19 Sic Codd. 15, 72, 

82, Arab. 1, 2, et, praemisso WiktmBm (nisi forte 3fci>8t), 
Arm. 1. In textu LXXvirali Lbe praemitt. Codd. 106, 
107. *° Arm. i. Sic sine aster. Codd. 14, 15, 18, alii. 

81 Idem. Pronomen abest a Cod. 55 eolo. 22 Idem. 

Pronomen abest a Codd. 14, 16, 18, aliis. 

Cap. XXVIII. 1 Sic Ald., Codd. I, III, 14, 15, 16, alii, 
Arab. 1, 2. * Sic Comp., Codd. I, III (uterque cum 

ώ*ν), 14,15,16, alii. 3 Sic Cod. 1 30 in marg. * Cod. 
59 ex duplici versione : καϊ άφηπνωσ* (sic) και ίκοιμήθη. Cf. 
Hex. ad Jud. v. 27. 6 Cod. 130 in marg. sine nom. : 



η αρχή inrip το του ουρανού. Pro imip τ6 indubitanter cor- 
reximus ήπτπο. β Philo Jud. Opp. T. I, p. 620 (qui 

tamen (τπστηρικτο agnoscit p. 644). Lectio Aquilam sapit. 
7 Sic Codd. 15, 56 (in marg.), 58, alii, Arab. 1, 2, et Philo 
Jud. ibid. pp. 644, 646. 8 Codd. X, 127, 130. 9 No- 
bil., Cod. 130. 10 Sic Ald. (cum -μαίονή, Codd. I, III 

(cum -μαύί), 2θ (cum -μαούζ), 31, alil u Cod. X 

affert : *A. Σ. Λουζά. Cod. 1 30 : Σ. Αούξ (sic). " Sic 

Montef. Cat. Niceph. p. 352 : Έβραϊος- ουλαμλούζ σ«- 

μαηρ (sic). 13 Nobil., Montef., et (cum ην όν.) Cat. 

Niceph. ibid. Duo posteriores ex Anon. citant: Ιστίο* 
ότι οναλάμ (οΰλαμ Cat.) πρότίρον tinou οϊ π(ρ\ Άκυλαν, και ουχ 
ωί μίμος του ονόματος. Λουζά di την πάλιν ρητώς prra ταϋτα 

(μ(τά τ. ρητώς Cat.) καλίί. Hieron. : " Ridicule quidam 
verbum Hebraicum ulam nomen esse urbis putant, cum 
ulam interpretur prius . . . Antiquae omnee ecripturae 
verbo ulam sive elem plenae sunt, quod nibil aliud aignat 
nisi ante, aut prius, vel vestibulum, eive superliminare, vel 
poetes." Ad Aquilam pro πράηρον Scharfenb. in Animadv. 
p. 28 infeliciter tentat πρόθυρον. u Cod. X, et in marg. 

eine nom. Cod. 130. 



Μ 



GENESIS. 



[Cah. XXIX. 17- 



Cap. XXVIII. 2. Μεσοποταμίαν >% Συρίας < 15 
5. "Μεσοποταμίαν >% Συρίας < 1β 9• προς ταΐς γυ- 
ναιξιν αύτοΰ % αύτφ 4 γυναίκα. 17 



Cap. XXIX. 

17. Π^3^. Debiles. Ο', ασθενείς. Ά. Σ. απα- 
λοί'. 1 

22. ΠηψΌ. Ο', yrf/xo»'. Ά. Σ. πότον. 2 

25. ^JITOTI. Fefellisti tne. Ο', παρελογίσω με. 
Ά. επεθου μοι. Σ. ενήδρευσάς με. 3 

34. \?Μ "tpN Πτρ\ Adhaerebit mihi vir meus. 
CY. προς εμοΰ εσται ό άνήρ μου. Ά. προσκεί- 
arrai (άνήρ μου) προς με.* 

Cap. XXIX. ι. τους πόδας % αύτοΰ < δ 9 • ("β 
τα πρόβατα του πατρός αυτής 4* 1 2. και άπήγ- 
γειλεν >%Ίακωβ4 tj) 'Ραχήλ. 7 



Cap. XXX. 

8. VpriD? DTl^N 'Τνβ3. Luctationes Dei (vehe- 
mentissimas) luctata sum. Ο', συναντελάβετό 
μου ό θεός, και συνανεστράφην. Ά. owa»/€- 
στρεψεν με ό θεός συν αναστροφή ν. 1 

11. (Ρ "U Νη) TO. Felidter! Ο', εν τνχ Ώ . 
Alia exempl. εύτυχηκα. 2 Ά. ηλθεν εύζωνία. 
Σ. ηλθεν Τάδ. 3 

13. "Kj?N. Ο'. Άσήρ. Alia exempl. add. ο εστί 
πλούτος* 

15. 1?7• Ο'• ™Χ οϋτως. Ά. δια τοΰτο* 
18. "Ο©!??. Ο'. Ίσσάχαρ, δ εστί μισθός. 6 

20. ^yySf]• Cohabitabit mecum. Ο', αίρετιεΐ με. 
Ά. συνοικήσει μοι. 7 

24. V ΓΤΊΓΡ ηρ\ Ο', προσθέτω ό θεός μοι. Alia 
exempl. προσέθετα μοι ό θεός. 8 Ά. Σ. Ο'. 
προσθέτω ό θεός (μοι). 9 



14 Arm. ι. Sic sine aster. Codd. III, 15, 56, alii, 
Arab. 1, 2. " Idem. Sic sine aster. Codd. 15, 55, alii, 
Arab. 1, 2. Augustin. Locut. Lib. I: " Exit in Mesopo- 
tamiam Syriae, quasi Mesopotamia dicatur nisi Syriae. 
Quamvis hoc LXX habere non perhibentur Syriae, sed 
cum asterisco scriptum est." 1T Arm. 1 (qui pingit: 

%. 8u%8 sibi uxorem). Sic sine aster. Codd. 58, 72, alii. 

Cap. XXIX. » Cod. X. a Nobil., Cod. 130. Cf. ad 
Cap. xxi. 8. 8 Cod. X. Cod. 1 30 affert : Σ. «^δ/κνσάρ 
μ*; Nobil. vero : Schol. ίνηδρησάς pt. Cf. ad Cap. xxvii. 35. 
4 Cod. 1 30 affert : *A. πρόσκίΐτ* (sic) προς /*/. Hieron. : 
u Ubi nos legimus, ajmd me erit vir meus, Aq. interpre- 
tatus est, applicabitur mihi vir meus, quod Hebraice dici- 
tur illave, et a doctoribus Hebraeorum aliter transfertur, 
ut dicant, proseqnetur me vir meue." Montef. ex Hieron. 

soloece dedit: Ά. συνάγεται (Graeco-Ven. συναφθησ(ται) μοι 

ό άνηρ μον. 6 Arm. ι. Sic sine aster. Codd. 15, 72, 82, 
*35• β Clausulae, αύτη γαρ (βοσκΐ κ. τ. L, praemittuntur 

quatuor puncta (♦) in textu cum 5fc in marg. in Arm. 1, 
per errorem, ut videtur, pro obelo. r Sic Arm. 1, et 

sine aster. Codd. 14, 15, 16, alii, Arab. I, 2. 

Cap. XXX. l Hieron. : " Aq. ait : συνανίστρ^ίν μ* 6 
6t6s σνναναστροφην, pro quo in Hebraeo scriptum est, neph- 
thule eloim nephthalethi. Unde a conversione, sive 
a comparatione, qu\a utrumque sonat . . . Nephthalim nomen 
filio imposuit." Ubi pro σνναναστροφην ante Lagardium 
edebatur και σνναν*στράφην, repugnantibus libris, etiam, 
quoad copulam, Vallarsianis. Hebraea, ut hodie legun- 
tur, transtulit Graeco-Ven. : αντίστροφα* 6tou αντίστραμμαι. 



2 Sic Comp., Codd. 14, 15, 16, alii. Theodoret. : Τό τοίνυν, 

(ύτύχηκα, ου του Ιακώβ eVrt ρήμα, άλλα της Atlas, γυναικός, ώς 
(φην, €Ρ δνσσεβύα τραφΐίσης, και κατά βραχύ τά ΘΛα παιΒευο- 
μίνης. Ούτω και ό ταύτης πατήρ (φη το, οϊωνισάμην (ν. 27). 
8 Cod. Χ aftert: Ά. η\θ(ν (ύζωια. Σ. ηλθίν Γάδ πίΐρατηριον. 
Pro ίύζωία, (ύζωνΊα correximus e Cod. 130, qui in marg. 
sine nominibus interpretum habet : ηλθΐν (ύζωνία. ηλθ*ν 
yap (sic). Ad Aquilam cf. Hex. ad Gen. xlix. 19. Hieron.: 
u Ubi nos posuimus, in/ortuna, et Graece dicitur, «V τύχτ], 
quae potest eventue dici, in Hebraeo babet bagad, quod 
Aq. interpretatur, venit accinetio; nos autem dicere pos- 
sumus, in procinctu. Ba enim potest praepositionem 
eonare in, et venit." Montef. de suo, ut videtur, edidit : 
Ά. ηλθιν η ζώσις. * Sic Codd. 56, 58, 106 (sine δ «στ»), 

io7 (idem), etiam Bodl. a Tiscbendorfio editus (idem). 
Hieron. : " Aser, divitiae. Male additae sunt divitiae, id 
est, ίτλοϋτοί, cum etymologia nominis Aser Scripturae 
auctoritate pandatur, dicentis : Beata sum ego, et beati- 
ficant me mulieres." 6 Cod. X. 6 Verba, δ «στι μ., 

desunt in Codd. 15, 82, 135. Hieron. : " Etymologiam 
hujus nominis LXX interpretes ediderunt, est merces. 
Non utique, ut plerique, addito pronomine, male legunt, 
aestimandum est ita scriptum esse, quod est merces; sed 
totum nomen interpretatur, est merces. Is quippe dicitur 
est, et sachak, merces." T Cod. X. Hieron.: " Ubi 

nos posuimus, habitabit mecum, et LXX interpretati eunt, 
diliget me, in Hebraeo habet jezbuleni." 8 Sic Comp., 
Codd. 19, 20, alii. β Cod. 130, qui in textu babet: 

προσθίτω μοι ό 6t6s. 



-Cai». XXXI. 7.] 



GENESIS. 



Μ 



28. Π2|?5• Praecise designa. Ο'.διάσπιλον. Ά. 
(πονόμασον. Σ. δρισον. 10 

32. CWr rnty h%\ \$hlS\ ipD nto-Sj. Omne 
pecus punctis notatum et maculosum, et omne 
pecus/uscum. Ο', πάν πρόβατον (££•) ποικίλον 
και περκνον (s. πίρκον), και πάν βόσκημα (^) 11 
φαιόν. 

35. Ε^ί^•?• Virgulatos. Ο', τού? ραντού?. Σ. 

(τους) λ^υκόποδα?. 12 

36. ΏψΊΊ- Etposuit. Ο', και άπίστησεν. Άλ- 

λο?' (και) διώρισεν. 13 

37. μ7). 2£/ amygdali. C. και καρυΐνην. Σ. 

(καί) άμυγδαλίνην. 1 * 

rfOprzn-by ΊψΝ. Q MO rf erat *wper w>0rw. 
Ο', (in loco confuso) έπι ταΐ? ράβδοι?. "Αλ- 
λο?• τό «πι τώι/ σκνταλώι>. 1δ 

38. HJBSS |k%atn roifp Γήηφ 1 ? {wsnjtan ntfM 

ΓΠΠψ7 |Ν2Ξ1. C/ii veniebant pecudes ad bi- 
bendum, e regione pecudum, ut incalescerent 
cum venirent ad bibendum. Ο', ινα ω? άν 
ΐλθωσι τα. πρόβατα πιέίν, ενώπιον των ράβδων 
ίλθόντων αύτων ei? τδ πΐίΐν, έγκισσήσωσι τα 
πρόβατα ei? τα? ράβδου?, Σ. &πω? kp -χρμίνων 



των βοσκημάτων πκΐν, αντικρύ? ωσιν των βο- 
σκημάτων, καϊ ίγκισσήσ]] *λθόντα πκΐν.™ 

41. ζρνί ϋφ) Ttnftqn jpton orp-^s? rrm 

JTi?ipQn"]lM . Et quotiescunque incalescebant 
oves robustiores, ponebat Jacobus virgas. O'. 
tytvtTO δ\ kv τω καιρώ ω Ινεκίσσων τα. πρό- 
βατα iv γαστρι λαμβάνοντα, ίθηκίν Ίακωβ 
τα? βάβδου?. Σ. . πάντοτί όταν έν(κίσσων τα 
βοσκήματα (τά) πρωϊμα (Ά. καταδϊδίμίνοι? 11 ), 
ίτίθίΐ Ίακωβ τά? ράβδου?. 18 

42. Οψ Ύ Λ ΙΠβΠ φ&Πρ, Cum vero debiles 

(fetus) genuerint oves, non ponebat. Ο', ηνίκα 
δ* άν (Τ€Κ€ τά πρόβατα, ουκ έτίθίΐ. Ά. και 
kv δςυτ^ρογόνοι? . . , 19 Σ. 6ποτ€ δ( ην Οψιμα 
τά βοσκήματα, ουκ ίτίθπ. 20 

tyWfjn. Debiles. Ο', τά μ\ν άσημα. Ά. 
τά δευτίρόγονα. Σ. (τά) Οψιμα. 21 



Cap. XXXI. 

7. ^S ^Jiri. Decepit me. Ο', παρΐκρούσατό με. 
Ά. Σ. παρ^λογίσατό pe. 1 



10 Nobil. Cod. X affert : Σ. ορισον. ll Sic in textu 

sine aster. Codd. 15 (cum πίρκον), 58, 72 (ut 15), 82 (idem), 
135. Ex U8u vocis βόσκημα versio videtur esse Aquilae 
aut Symmacbi, coll. Hex. ad Gen. xxx. 38, 41, 42. Exod. 
xiii. 13. Lev. xxvii. 26. Psal. cxviii. 170. Ad φαών Nobil. 
affert: Schol. ποικίλον, πίρκον; et sic in marg. sine nom. 
Cod. 130. Cod. X glossam habet: Ο', φαών, ου πάνυ μίλαν. 
12 Nobil., Cod. 130. " Unus ex codd. nostris habet λαίο- 
ποδας sine interpretis noiuine . . . Suspicor mendum esee." 
— MorUef. l3 Sic Cod. X in marg. sine nom. M Cod. 
X. Nobil. : Scbol. άμνγδαλίνην. Ad στυρακίνην Cod. 56 in 
marg. mutile affert: λίπτοκαρ . ., quod ad καρνίνην potius 
referendum videtur. Graeco - Ven. : \t πτοκαρύας re. 1S In 
textu LXXvirali post πίρισνρων τό χλωρών inferunt τό eVt 
των σκυταλών Codd. 1 5, 58 (sine τό), 59> & m> Arab. Ι, 2. 
Cod. Χ ad baec, *φαίν(το eVi ταΐς ράβοοις, in marg. habet : 
τότ€ eVi των σκυταλών (eic). Cf. Hex. ad Zacb. xi. 7. 
18 Cod. X. u Cod. X juxta collationem Bodl. vetustam : 

Ά. άντ\ τοΰ πρόϊμα (eic), καταδ*δίμίνυις (nou, ut Montef. ex 

eodera cod. dedit, συνδίδ(μίνοι:) ; Cod. 1 30 vero : Σ. άντ\ τοΰ 



πρωϊμα καταδ^δψίνοις. 18 Cod. Χ. Minus emendate 

Cod. 1 30 in marg. sine nom. : πάντοτί όταν ΐκίσσων τά πρό- 
βατα, ίτίθ(ΐ Ί. τάς ρ. 19 Cod. 130 in marg., incertum quo 
referatur. Sed cf. Hex. ad Psal. Ixiv. 14. ■ Codd. X, 

130. Montef. e Cod. X oscitanter exscripsit ούκ ΐθηκίν. 
Ά NobiL aflfert : 'Α. όψιμα. Σ. itirrtpoyova. Cod. Χ : Ά. 
όψιμα. Σ. τα δ. Denique Cod. 130: Ά. 8ψιμα. δ€ντίρό- 
γονα (eic). Sed Syfnpa ad Sjinmachum, alterum vero ad 
Aquilam pertinere, vix dubium esse potest. Hieron. : " Et 
fiebant serotina Laban, et temporanea Jacob. Hoc in LXX 
interpretibus uon babetur; sed pro serotinis et tempora- 
neis, aliud nescio quid [άσημα et ατίσημα], quod ad sensum 
non pertinet, tranetulerunt" 

Cap. XXXI. x Nobil., Cod. 130. Cod. X cum scbolio : 
Ά. Σ. παρ(\υγίσατό μ«• ηπάτησί μ*, και πάρα τάί νποσχίσίΐς 
[ηοη, Ut Moiltef., συνθηκας] ηδίκησ*ν. Idem ad και ηλλαξ*ν 
in marg. habet : αντ\ τοΰ, τά ανταλλάγματα imip τον μισθοί 
μου δΐΐΚΰσατό μοι νπίρ των άμνάδων' τοντίστι, νπίρ ων αντψ 
(δούλ(νσα ως μίσθιος τοσούτον χρόνον, δίκα μάνας άμνάδας δίδωκί 
μοι *1ς μισθόν. 



ι.; 



GENESIS. 



[Cap. XXXI. 17- 



mercedem meam decem vicibus. Ο', και ήλλαζΐ 
τον μισθόν μου τών δίκα αμνών. 2 Ά. και 
ήλλαζί τήν μίσθωσίν μου δίκα αριθμούς. Σ. 
και ή\λαξ( τον μισθόν μου δεκάκις αριθμώ. 3 
Ό Σύρος' και ή\λαξ€ τον μισθόν μου δεκά- 
κις.* 

17. ,, 7'?2Π "?5Ν Ο', έπϊ τας καμήλους. Alia ex- 

empl. και άνφίβασίν αύτα. έπι τα? καμή- 
λους* 

18. ΰ?3Ί ΊψΝ ΪΓ2|? npjpp. Greges acquisitionis 

suae, guas sibi comparaverat. O'. Vacat, sed 
paulo post και πάντα τά αύτοΰ, quae ηοη sunt 
in Hebraeo, infert. Alia exempl. κτήσιν κτή- 
σεως αύτοϋ fjv π^ριουσιάσατο. 6 

19. T?n. C. ωχ€το. "Αλλος- ίπορ^ύθη. 7 

Π^ΟΊΡΓΓ,ηΝ. Teraphim (deos domesticos). 
Ο', τά (ΐδωλα. Ά. (τά) μορφώματα. Σ. (τά) 

20. ^ίνπ φ Λ -nw sps£ aisn. ^ /<?/«?//« 

Jdcobus cor Labani Syri. Ο'. Ζκρυψ* (alia 
exempl. l/cXe^e 9 ) 5e Ιακώβ Αάβαν τον Σύρον 
(alia exempl. ττ)ι> καρδίαν Αάβαν του Σ,ύρου 10 ). 



21. DgJ• Ο'. Vacat. •& και ά^'σττ; 4« 
24. ΧΠ. Ο', πονηρά. Alia exempl. σκληρά. 12 

26. ^ϊΑτϊΝ aiam. Ο', frefi /cpt;0fl άπίδρας, 

και ΐκλοποφόρησάς (alia exempl. (.κλοποφρό- 
νησάς 13 ) με; 

27. Τ** SSOW! Π^ 1 ? ™?™ Ν>^. Quareclam 

aufugisti, et fefellisti me ? Ο'. Vacat. (Ά.) 
€i'y rf ϊκρύβης του άποδραναι, και ίκλ^ψάς 



μ* 



.11 



Ο'ΗΰΠ*!. Et cum canticis. Ο', καϊ μετά. μου- 
σικών. (* Αλλος•) και μΐτά τραγωδών. 15 

30. ζΡ?7 Τ"7• Abeundo abiisti. Ο', πεπόρ^υ- 

σαι. "Αλλος- πορευθείς πορεύθητι. 16 

31. "ΤΙΚΤ •»9. Ο'. ^. 5τι ϊφοβήθην < 17 

33. π«^ bijka a ^^jk a. ο', cfr τέ* οίκον 

Α(ίας . . . (και ήρξύνησε) τον οίκον 'Ιακώβ. 
"Αλλος' €ΐς την σκηνήν του 'Ιακώβ, και ξίς 
τήν σκηνην (Aetay). 18 

34. Nro tih\ bnxrrbs-nH \ib titim. Et 

***• χ τ : ν τ τ ν 1τ τ •• - :- " 

palpavit (manibus exploravit) Laban totum ten- 
torium, sed non invenit. O". Vacat. (Ά.) και 
δΐϊψηλάφησ€ Αάβαν σύμπασαν την σκίπην, 



* Hieron. : " Pro eo quod nos posuimus, mutavit mer- 
cedem meam deceni vicibus, LXX interpretes posuerunt, 
decem agnis, nescio qua opinione ducti, cum verbum He- 
braicum moni numerum magis quam agnos sonet." Spe- 
ciosa quidem est emendatio Grabii in Prolegom. ad Octa- 

teuchum Cap. IV, δί'κα μνών pro δί'κα Αμνών; 8ed V. 41 δί'κα 

μναϊς pro δ«α άμνάσιν ηοη ita. 3 Cod. 25 in Commen- 

tario, exscribente Lagardio, unde veram Aquilae manum, 
την μίσθωσίν μου (ηοη, ut Montef. edidit, το* μισθόν μου) 
cruimus. Cod. X juxta collationem Bodl. : Άντ\ τον, δ«α 

αμνών, 'Ajc. οΊκα αριθμούς *ίρηκ(, Συ/ι. θΊ, δίκάκις αριθμώ. *E\tytv 
b* ό Εβραίος, οτι &ίκάκις ηθίτησ€ τάς σννθηκας προς Ιακώβ δ 
Αάβαν, δια τό τα γννώμτνα iit ονόματος του Ιακώβ πλίΐστα δσα 
νπάρχίΐν, κάκύνον (ποφθαλμιάν αντφ [in cod. αυτών. Montef. 

ex Origene perperam edidit άτοφθαλμάν (sic) avrbv], bntp 
ϋηΚωσαν al δυο «δόσ«ί. * Euseb. Emis. in Cat. Niceph. 
p. 380. s Sic Codd. 20 (cum ovrar), 55 (idem), 56, alii, 
Arm. ι. β Sic Codd. X (in marg.), 15, 58, 72, 130 (in 

marg. cum πίριατοιήσατο), 135 (cum π(ρκποιησατο). Est 
aliue interpretis, fortasse Aquilae. Cf. ad Cap. xiv. 21. 
Ad άποσΜυην Nobil. affert: Schol. κτησιν, et eic Cod. 82 in 



IMVf. 



T Cod. X in marg. sine nom. 



Nobil., 



Codd. X, 130 (cum μορφώματα sine nom.). Ad «ϊδωλα 
Cod. VII in marg. sine nom. : θ(ρα<ρύμ. Hieron. : " Ubi 
nunc idola legimus, in Hebraeo theraphim scriptum est, 
quae Aq. μορφώματα, id est figuras vel imagines inter- 
pretatur." Cf. Hex. ad Jud. xvii. 5. Hos. iii. 4. 9 Sic 
Codd. I, 55, Arm. 1. 10 Sic Codd. VII (ex corr.), 15, 

72 (cum tt) καρ8ία), 82, 135 (cum τον Σΰρον). u Sic 

sine aster. Codd. I, 72, 75, 135, Arab. 1, 2. Arm. 1 pin- 
git: •Χ•καΙ διίβη — Γαλαάδ:, unde asteriscum assumpsimus. 
12 Sic Codd. I, X (in marg.), 14, 16, 18, alii, qui omnee, 
excepto Cottoniano, σκληρά ante λάλή<η]ς ponunt. 13 Sic 
Codd. VI, 82, 130. Posterior ad κρυφή in marg. pingit: 
φοράδην. u Sic in textu Codd. 15, 58, 72, 82, 135 (cum 
αττοδραι»), et, ut videtur, Arab. 1, 2. Aquilae versionem 
esse tantum non certum est. Eadem e marg. Cod. X ad 
verba Ινατί κρνφΰ κ. τ. i. (ν. 2 6) perperam aptavit Montef. 
16 Sic Cod. VII ex corr. Num forte ex alia versione t 
Mox v. 29 ad ίχθίς (sic) idem in marg. manu 2^: όψί. 
16 Sic Cod. VII ex corr. 1T Sic cum aster. Arm. 1 . 

Haec deeunt in Comp., Ald., Codd. I, III, VII (cum ΐφοβη- 
6ty/ in marg.), 19, 31, aliis. 18 Cod.VII in marg. manu 2^. 
Eadem manus pro τοΰ οΐκου . . τώ οίκω . . τόν οίκον posuit της 



-Cap. XXXII. 7 (8).] 



GENESIS. 



47 



και ούχ εύρε. 19 "Αλλος• και ήρεύνησεν Αάβαν 
πάσαν τήν σκηνών, και ούχ εύρεν. 20 
39. ΠΕΠίρ. Dilaniatum. Ο', θηριάλωτον. Alia 
exempl. Θηριόβρωτον, s. θηρόβρωτον. 21 

41. Ο^Ώ nitoy. Ο', &'κα άμνάσιν. Ά. &κά/«? 

αριθμόν} 2 ' 4 

42. 0?"£Ν *frg. Ο'. >£ ό θεός * 'Αβραάμ. 23 

47. Λ fcog ηρ^ΐ «πιιπψ -gj ]nS iVnryS 

"^r?-• &* καί *κάλεσεν αύτον Αάβαν βου- 
νό? της μαρτυρίας' Ίακωβ δε εκάλεσεν αυτόν 
βουνος μάρτυς. "Αλλος' και εκάλεσεν αύτον 
Αάβαν σώρευμα μαρτυρίας• και Ίακωβ εκά- 
λεσεν αυτόν σωρός μάρτυς. 24 
50. ""^Γ). Opprimes. Ο', ταπεινώσεις. "Αλλος• 
αδικήσεις 25 

51, 52. vw ^?%5 πζχκπ nam nm bsn πζη 

τ •• - - τ•• ; ν- — " \ψ " • •' 

En acervum hunc, et en cippum, quem posui 
inter me et te ! Testis sit acervus hic, et lestis 
sit cippus. Ο', ιδού ό βουνος ούτος, και μάρτυς 



ή στήλη αύτη. (Cf.v.48 in LXX.) "Αλλος- 
ιδού ό σωρός ούτος, και ιδού ή στήλη fjv έστησα 
(Ά. ερροίζησα) μεταξύ εμού και μεταξύ σού' 
μάρτυς ό σωρός ούτος, και μάρτυς ή στήλη. 16 

52. Hjn 72Π-ΠΝ (i n priore loco). Ο'. Vacat. 

Ά. ^ σύν Tbv σωρ6ν τούτον 4 27 

53. DiTQN Τ^Ν. (Χ. Vacat. >?<• θεός πατρίς 

αύτων Ι. 29 

54. ΟγΑ»" 1 ^ 1 ?. Ο'. Vacat. %- του ψαγεΐν άρ- 

τ*οΙ<™' 

ϋφ ^DN"\ Ο', και εφαγον ^άρτον*, 30 
και επιον. 

Cap. XXXI. 44• +«βτβ» δε αύτω — άναμεσον 
εμού και σου < 31 48• -τ-^ιπεν δε Αάβαν — και 
μαρτυρεί ή στήλη αύτη «4. 32 

Cap. XXXII. 

7 (Hebr. 8). Λ "W. Et angor erat ei. Ο', καΐ 
ήπορεΐτο. (Ά.) και θλιβώδες αύτω. 1 



σκηνής . . ταϊς σκηνοίς . . rtjv σκηνή». Ιβ Sic in textu Codd. 

58, 72 (cum την σνμπ. σκίπην), et (cum σκηνην pro σκίττην) 
Codd. 15, 82, 135. Holmes. ex Arab. 1, 2 affert: Tunc 
perquisivit Laban omnem supellectilem, et non invm.it. 
Ad σκίπην cf. Hex. ad Job. viii. 22. Psal. xxvi. 5, 6. lx. 5. 
Jesai. xxxviii. 12. xl. 22. 20 Sic Cod. VII in marg. 

manu 2^. a Sic Comp., Codd. 14, 16, 18, alii. 

22 Cod. X. M Sic Arm. 1, et sine aster. Codd. 15, 72, 
82 > x 35 («ηβ 6), Arab. 1, 2. M Hanc lectionem, Aquilae 
fortasse, post «rl τοΰ βοννοϋ (ν. 46) in textum infert Cod. 82. 
Montef. e Cod. X cum asteriscis affert : κα\ tKakwtv αυτόν 
Αάβαν• σώρΐυμα βουνος μαρτυρίας' Ίακωβ δ« «άλίσίν αυτόν 
βουν6ς μάρτυς, CUIU scholio anonymo : 'Εβραίου καλή παρατη- 
ρησις, οτι δ μίν Αάβαν Συριστι €κάλ(σ(ν αύτον, ό δ( Ίακωβ 
Εβραϊστί• διό κα\ δισσώς ίρμηνήπαι κατά τίνα βραχήαν ΐναλλα- 
γην. Ο Εβρα'ιος tXtytv, οτι ό μίν Ίακωβ Έβραϊστι βουνον 
μάρτυρα ίκάλ(σ( τ6ν βουνον, ό δί Αάβαν Ί,υριστι, οπ*ρ μη ηδύνατο 
'Ελληνιστί δίχως ίΐρήσθαι• βιασάμίνοι oi θ' τπποιηκασιν, iv βρα- 
χαα ΐναλλαγί} τό αυτό σημαινόμ(νον σημαίνοντ(ς' ούοΐν γαρ δια- 
<ρίρα βουνος μαρτυρίας η βουνος μάρτυς. ΗίβΓΟΙΙ. : " AcervU8 

Hebraea lingua oal dicitur; AADvero teetimonium. Rur- 
eum lingua S)Ta acervus igab appellatur; testimonium 
sedutha. Jacob igitur acervum testimonii, hoc est, ga- 
laad, lingua appellavit Hebraea; Laban vero idipsum, id 



est, acervum testimonii, ioab sedutha [JLo?o»^o t,^,] 
gentis suae sermone vocavit. Erat enim Syrus, et anti- 
quam linguam parentum provinciae, in qua habitabat, eer- 
mone mutaverat" Μ Cod. X in marg. sine nom. For- 
tasse est scholium. M Sic in textu Codd. 15, 58 (cum 

ίρΰζησα (sic) pro ίστησα, et in fine Ota. κα\ μάρτυς η στ.), 72 
(cum κα\ (om. 18ου) η στ. ην ίρΰζησα, et in fine η στ. αυτή), 
82, 135 (cum Ζστησας); et sic fere Arab. ι, 2. (In vitioea 
scriptura ίρΰζησα [" leg. (ρρίζωσα." — Holmee.] 6* in ϋ male 
traneiit, errore satis frequenti. Cf. Scbaefer. ad Greg. Cor. 
p. 18. Ad ίρροίζησα vero, quod Aquilae indubitanter vin- 
dicavimus, cf. Hex. ad Exod. xix. 13. 4 Reg. xiii. 17. Peal 
lxiii. 8.) v Cod. X. Haec in textum poet προς σί 

sine aster. inferunt Codd. 15 (sine σν»-), 82, 135 (ut 15) 
28 Cod. IV (qui hic incipit): Χαντω*•.. Sic sine aster 
Codd. 15 (cum 6 6(ος), 58, 72 (cum πατίρων), 82, 135; 
Arab. 1, 2 (cutn πατίρων), Arm. 1 (idem). ** Sic sine 

aster. Codd. I (sine roC), IV, X (in raarg. sine ni), 15, 56 
(ut I), 58, alii, Syro-bex., Arab. 1, 2, Arm. 1 (cum aster.). 
30 Sic Cod. IV, et sine aster. Codd. 15, 72, 82, 130. 
81 Cod. X, teste Montef. " Idem. 

Cap. XXXII. l Cod. X in marg. eine nom. Syro-hex. 
vero: ♦ otJ^. )oot } Λ - - .f, quod ad literam soiiut : και 
θΚΙψις (s. συντριμμα) tytvrro αυτω, sed cum Graeca lectione 



Μ 



GENESIS. 



[Cap. XXXII. 9 (io)" 



9 (ίο). ^« y&*J ΓήΤΤ. Ο', κύριε [σύ] ό ειπών 
μοι. Ά. Σ. κύριε ό είπων προ^ς με. 2 

ίο ίιΛ noMn-SsQ'! οήοππ feo *?#£• 

aw \* »/• ν ν. τ τ • • τ -: - • • : 'τ 

Parvus sum prae (indignus sum) omnibus bene- 
ficiis et prae omni fide. Ο'. Ίκανούσθω μοι 
(alia exempl. Ικανοΰσαί μοι; alia, ίκανοΰταί 
μοι 9 ) άπύ πάσης δικαιοσύνης, και άπύ πάσης 
αληθείας. Ά. μεμίκρυμμαι πάρα πάντας τον 
ελέους [και άπο πάσης αληθείας]} 

13 (14)• ^9 Η^Π']Ρ• Εχ eo quod erat in manu 
ejus. Ο', ων εφερεν ^• εν χειρι αύτοΰ 4. 5 

20 (2ΐ). ^S NfeP *hw. Fortasse excipiet faciem 
meam. Ο', ίσως γαρ προσδένεται το πρόσω- 
πον μου. (Σ.) εάν πως εντραπ^ . . . β 

23(24). 0ΤΘΪ5• Ο'• κα1 Μβν• Alia exempl. 
καί διεβίβασεν αυτούς. 7 



24 (25). toy ^N plfcjjn. Et luctatus est homo 
cum eo. CY. και επάλαιεν άνθρωπος μετ αυ- 
τού. Ά. Σ. (και) εκυλίετο (Ά. εκονίετό) άνηρ 
μετ' αύτοΰ. Β 

28 (2 9 ). ΒΤί^Η-Ορ jyHP?. iVar» contendisti 

(s. principem ie gessisti) cum Deo. Ο', θ. 8τι 
ενίσχυσας μετά θεοΰ. Ά. δτι ηρζας μετά 
θεοΰ. Σ. οτι ήρξω προς θεόν. 9 

29 (30). Π$ ΠΏ7. Ο', ινατί τοΰτο. "Αλλος- διά 

ποίαν αιτίαν. 10 
*ϋψ?, Ο', το δνομά μου. Alia exempl. add. 
και τοϋτδ εστί (s. και αυτό εστί, β. ο €στί) 
θαυμαστόν} 1 Το, /cat τοΟτό €στι θαυμαστόν, 
παρ' ούδενι κείται εν τω Έξαπλω. 12 

30 (31). *WHB• Ο', είδος θεοΰ. Ά. πρόσωπον 

ισχυρού. Σ. Φανουήλ. 13 



conspirare videtur. 2 Cod. 127. 3 Prior lectio est 

in Codd. III, IV, 38, lai, 129, 134 ; posterior in Codd. I, 
58, et Bodl. Syro-hex. *J^, Ν α ^ y, quod utramque 
pariter reddit. 4 Procop. in Gen. p. 179 : " Pro ea quod 
scribit : Sufficit mihi ab omni justitia etc. Aquilas vertit : 
Elongatus eum supra omnes misericordia, et omni veri- 
tate;" unde Qraecam Aquilae lectionem sic constituit 
Montef. : ίσμικρύνθην (non, ut male legerat Procop., ipa- 
κρύνθην) xmip πάντας ίλ«ω, και πάση άληθύα. Hodie vero 
Procopii Graeca legi possunt in Cat. Niceph. p. 393, a 
cujus textu vix hilum distat Cod. Ambros. Q. 96 Sup. : 
Αντί τον, Ίκανοΰταί μοι άπο πάσης δικαιοσύνης, Ακύλας ϊξίσωκί' 
μ*μάκρνμμαι (μίμάκρνμαι Niceph.) πάρα πάντας τοϋ ίλίους, κα\ 

άπο πάσης άληθίίας ; ubi posteriora ηοη Aquilae, sed των θ' 
esse recte monet Scharfenb. in Animadv. p. 32; priora 
autem sic legenda esse autumat: μψίκρυμμαι παρά πάντας 
τους i\tovt. 6 Sic Cod. IV, Απη. ι, et sine aster. Ald., 

Codd. 15, 31, alii. β Nobil. affert: Schol. tav πως cv- 

τραπ%. Est, ni fallor, Symmachi, qui Hebraea eodera 
modo vertit 1 Reg. xxv. 35. 7 Sic Codd. IV, 15, 82, 

135, Απη. 1. 8 " Lectionem Aquilae et Symmacbi sic 

babent omnes MSS. et Ed. Rom." — Montef. Si sana est 
lectio, certe solius Symmachi est ; nam Aquilam etymo- 
Iogice vertisse «omro diserte testatur Cod. 127. Etiam 
Cod. X in marg. sine nom. : eWirro άνηρ. 9 Hieron. : 

" Quia irwaluisti cum Deo, et cum hominibus valebie. 
Joeephus in primo Antiquitatum libro [20, 2] Israel ideo 
appellutum putat, quod adversum angelum steterit [σημαίνε 

Ο* τονΤο κατά την Εβραίων γλωτταν, τδν άντιστάντα άγγίλω 

θύω]; quod ego dillgeater excutiens, in Hebraeo penitue 



invenire non potui. Et quid me necesse est opiniones 
quaerere singulorum, cum etymologiam nominis exponat 
ipse qui posuit? Non vocabitur, inquit, nomen tuum 
Jacob, sed Ierael erit nomen tuum. Quare? Interpre- 
tatur Aq., δη ήρξας μχτά θιοΰ ; Sym. vero, δτι ή"ρξω προς 
6fov; LXX et Theod., δτι ίνίσχυσας μΐτά θ(ον. SARITH 

enim, quod ab Istael vocabulo derivatur, principem sonat. 
Sensu8 itaque est : non vocabitur nomen tuum mpplan- 
tator, hoc est, Jacob; sed vocabitur nomen tuum princeps 
cum Deo, hoc est, Israel. Quomodo enim princeps ego 
sum, sic et tu, qui mecum luctari potuisti, princeps voca- 
beris. Si autem mecum, qui Deus sum, sive angelus . . . 
pugnare potuisti, quanto magis cum hominibus, hoc est, 
cum Esau, quem formidare non debes !" Symmachi lectio, 
δτι ή*ρξω προς θ(δν, quia incepisti (ηοη, ut male vertunt, 
princepe fuisti) ad Deum, nescio quem eensum fundere 
possit. Praeterea ante Vallarsium edebatur, ort ήρξω ΙσχύΊ 
προς θών, et in duobus codd. apud Lagardium (tertius enim 
cum Vallarsio consentit) inter ώ et προς intercedunt literae 
ic. In loco parallelo Hos. xii. 4 (5) pro ?JiOO~PK IB^I 
Syrus uoster Symmacho vindicat JlsJJL» ^bw ^jO^I/, 
quod nos vertimus, κατίδυνάσηυσί τδν ayytkov. 10 Cod. X 

in marg. sine nom. n Prior lectio est in Codd. 32, 55 

(in marg.), 58, 72; altera in Codd. VI, 106, 107; tertia in 
Ald., Codd. 31, 83. Cf. Jud. xiii. 18 in LXX. " No- 
bil., Anon. in Cat. Niceph. p. 399. 13 " Sic MSS. 

nostri [et Cod. 25 in Comment. apud Lagarde] et Ed. 
Rom." — Montef. Pro ti8o S θ ( ού CocL 38 in textu habet 
πρόσωπον ισχυρού ; in marg. autem : ΦανονηΚ. 



-Cap. XXXIII. 18.] 



G Ε Ν Ε S I S. 



Η 



31 (32)• ^- Claudicans erat. Ο'. επ'εσκαζε. 
Schol. επεχώλευεν, επεκλινε τι τω ποδί. 14 

Cap. XXXII. ι. — και άναβλεψας — παρεμβε- 
βληκυΐαν^. 5• τΉσαΟ«4. 1δ η. και τά πρόβατα, 
και τους βόας, ^ και τάς καμήλους < 1β ιι. ~r καϊ 
μητέρα (sine metob.). 13. -^ και εξαπεστειλεν 4. 

19. -τ τω πρώτω και 4. τοις — προΊπορευομενοις. 

20. —παραγίνεται 4. 28. — Ισταί σοι; τδ Ονομα «4. 17 

Cap. XXXIII. 
1. Ν| itoy nsrr) &ηρ vry npjn Nte*\ ε/ 

levavit Jacobus oculos suos, et vidit, et ecce! 
Esavus venit. Ο', άναβλεψας δε ' Ιακώβ ^ 
τοις όφθαλμοΐς αύτοϋ•Ι ι εΐδε, και ιδού Ή σα Ο 
-j-o 1 άΒ*Κφ&9 αύτοϋ Ί 2 ερχόμενος. Ά. και 
ηρεν Ίακωβ τους όφϋαλμούς αύτοϋ ... Σ. 
επάρας δε Ίακωβ τους οφθαλμούς αύτον είδε 
φανεντα ΉσαΟ εργόμενον? 
ν?ϋ1• Λ divisit. Ο'. καΣ 3kc?Xcy (alia exempl. 
€7rt&eiXei> 4 ). Ά. <αί ήμίσευσεν. 5 

4. V%W3 . JEfif osculatus est eum. O'. /cat κατ€- 
φίλησεν αυτόν. Έβρ. ούεσσάκη* 



5. ΤΠν-ΓΐΝ BfrftlJ pPr^?H. Q M0 , gratificatu* 
est Deue servo tuo. (Y. oh ήλεησεν 6 θεός 
Tbv παΐδά σου. Ά. ά εχαρίσατο ό θεός τψ 
παιδί σου. Σ. ά εδωρήσατο . . . 7 

10. "TMSO «5' D ^ «Γ^^• ΛΓβ ?«««'<> « »«>^ 
inveni. Ο'. ^ μ») ii) 4 8 ct cCpoi/. 

12. ψφ PlAw n^j Π?03. Castra move- 

amu8, et eamns, et ibo ante te. Ο', άπάραν- 
τες πορευσώμεθα (alia exempl. πορευθωμεν 9 ) 
•% και πορεύσομαι 4 10 επ' ευθείαν. Σ. άπά- 
ρωμεν και πορευθωμεν, Ινα συνοδεύσω σοι. 11 
(Ά.) . . . πορεύσομαι εις κατεναντίον σου.** 

13. ΤτΠ^. Lactantes. Ο'. Χογεύονται. Ά. τί- 

κτουσιν. Σ. κύουσιν. 13 

17. ΠΓ)30. ^rf Succoth. Ο', εις Σκηνάς. Σ. 

εις Σ,οκχωθ. 1 * 

18. Ε3ψ. Ο'. ~Ση κιμων (potior scriptura Σί /ct'- 

;uw 16 ). Ά. Συχεμ.™ 

Cap. XXXIII. ι. καϊ επιδιεΐ\εν(ύο) -τ Ία*ώ/3 < 17 
3• καί περιλαβων αύτον «** εφίλησεν και 4 προσε- 
πεσεν. 19 iy. του τόπου ^ εκείνου 4} 9 



14 Sic Cod. Χ in marg., juxta collationem Bodl. Mon- 
tef. exscripsit «r«cAti/c, absente enclitica. Ad ίπίσκαζ* Cod. 
57 in marg. pingit: fWXiWo; Cod. 73 in marg. : iemkl 
prro. Denique Montef. ex Regio uno vix sanam lectionem 
affert : Άλλο?• (νΐκυλίίτο. 15 Syro-hex., et sub -*~ Cod. IV. 
16 Sic Cod. IV (cum καϊ τους καμ.), et sine aster. Codd. 15, 
72, 135, Syro-hex., Arab. 1, 2. Ed. Rom. : κάϊ τους β. κα\ 
τάς κ. και τά πρ. ; 8ed και τάς καμ. om. Comp., Ald., Codd. Ι, 
III, VI, 19, 3i, alii. 17 Cod. IV, qui pro cuneolo (*) 

duo puncta (•.) adhibet. 

Cap. XXXIII. ■ Sic Cod. IV, et sine aster. Comp., 
Ald., Codd. III, 19, 30, 31, alii. 2 Obelus est in 

Cod. IV. 8 Nobil., et " quidam MSS." apud Montef., 

quorum unus ad Aquilam babet οφθαλμάν αύτον. * Sic 

Ald., Codd. III, IV, 14, 15, 16, alii. 6 Hieron.: 

■ Denique, ubi nos babemus, divisit, Aq. poeuit ημίσησ™, 
id est, dimidiamt" β " Hic duo MSS. Codd. Regii 

notam afferunt sine auctoris nomine ; sed videtur Origenis 
eeee. Sic autem babet : τό, κατ(φίλησ(ν αυτόν, Sntp ίστίν 
Έβραιστ\ ΟΜσσάκη, eV παντι Έβραίκψ βιβλίψ πίριίστικται, ουχ 
ΐνα μη άναγινώσκηται, αλλ' ύπαινιττομίνης ωσπιρ δια τούτου της 
βίβλου την πονηρίαν του Ήσαΰ' κατά δόλοι/ γαρ κατιφίλησ^ τον 
ΤΟΜ. Ι. 



'Ιακώβ. Hactenus etiam in Masoreticis Bibliis vox VljJB^l 
punctis notatur." — Montef. T Procop. in Cat Niceph. 

p. 402. Minue plene Cod. 127 et Reg. 1825 apud Mon- 
tef. : 'Α. ά ίχαρίσατο. Σ. ά έ&ωρησατο. Sic Cod. IV, et 

sine aster. Cod. 15. 9 Sic Comp., Codd. I, III, 19, 108, 
129. 10 Sic Cod. IV, et sine aster. Cod. 15. ° Cod. 
X, qui parutu probabiliter Aquilae nomen praemittit. 
Nobil. et Cod. 1825: Σ. κα\ πορινθώμιν, Ίνα σννο&(υσω σοι. 
12 Nobil. affert : Schol. πορ*ύσομαι tls κατ. σον. Aquilae 
eeee crediderim. 13 Cod. X. Codd. 57, 127 : Σ. κνονσι». 

14 Cod. X. Cod. 127 affert: Σ. σοκχθύ (aic). Mox ad 
Σκηναι Montet e Cod. Reg. 1888 edidit: Σ. Σοχχώθ (sic) ; 
Anon. in Cat. Nicepb. p. 404: Σύμμαχος• Σοκχόβ (eic). 

15 Sic Ald., Codd. I, III, IV, 15, 16, alii. 1β Cat. Ni- 
ceph. p. 404, qui ad πατρός Σνχίμ (ν. 19) lectionem refert 
Montef. vero ad Σνχίμ (Cap. xxxiv. 2) e duobus Regiie 
edidit : Ά. Σνχίμ. w Cod. IV. " Idem, qui meto- 
beluni ante καϊ pingit. Verba ίφίλησ** κάί eine obelo 
leguntur in Comp., AltL, Codd. III, 14, 15, 16, aliis, qui 
mox, excepto Ald., om. καϊ κατ*φίΚησ(ν αυτόν. 1β Idem, 
obelo, ut videtur, a correctore appicto. 



Μ 



GENESIS. 



[Cap. XXXIV. 2 



Cap. XXXIV. 

2. ^ΓΠ. Hivitae. O'. <J Ει5αΓο9. Alia exempl. 

6 Χορραΐος. 1 Ά. Σ. ό Ει/αΓο?. 2 
ΠΠΝ l?tt^\ 2ΐ7 stvpravit eam. Ο', ίκοιμήθη 
μ(τ αυτής. Schol. Το Έβραΐκόν eor»', οι) 
ίσχαύ, και κατά. τούτους e\ei τίνα. ψφασιν ή 
λίξις δυσ(ρμήν€υτον, δηλοΰσα το μετά βίας 
κατακεκοιμήσθαι αυτήν. Τό γαρ αισχρον του 
πάθους ή θεία γραφή θέίναι κατά τό βητ}>ν 
φανίρως ϊφυλάζατο. 3 

3. Α"*?£ OTJJ, Et blande allocutus est. Ο'. 

και ίλάλησε κατά τήν διάνοιαν (Ά. €7r2 καρ- 
δίαν. Σ. καταθύμια*). 

7. ttSJHTQ. 2?/ gravisnme dolebant. (Υ. κατίνύ- 
γησαν. Ά. (και) διεπονήθησαν. 5 (Σ.) ώδυ- 
νήθησαν. 6 
ΊΙΤΠ. £/ exarsit (ira). Ο', και λυπηρον ήν. 
Ά. Σ. (καί) όργίλον. 7 

ΠΟΤ tih J31. Ζ/ t/a nonfien debebat. Ο'. καΣ 
ούχ otfroos eorai. Σ. δ οι/κ e£ei γενέσθαι* 

12. VJQI ^ΠΌ ΊΝΌ. Fafcfc dotem ef rfo/wm. O'. 
(πληθύνατε) τήν φερνήν (Σ. τδ ϊδνον 9 ) σφόδρα. 



Alia exempl. σφόδρα τήν φζρνήν >£ καϊ 

δόμα*. 10 
12. ^VSHTIM. Ο', τήν παΐδα ταύτην. Σ. τήν 

παιδίσκην. 11 
15. ΓήΝ3. Morem geremus. Ο', όμοιωθησόμεθα. 

Ε'. €νΐΌ77σο/χ€ΐ'. 12 
17. ^ΏφΠ. Ο'. €ΐσακούσητΐ. "Αλλος• ύπακού- 

σητΟ* 
19. Γ\22 γεΠ ^3. Nam deperibat filiam. ΟΆνί- 

Κ€ΐτο γάρ τχί θυγατρί. Σ. ίπεθύμα γάρ τήν 

παιδίσκην. 1 * 

21. ΕΡΏτφ. Pam studiosi. Ο', ειρηνικοί. Ά. 

άπηρτισμίνοι. 15 
DytJVQrn. Lata utrinque. Ο'. πλατίΓα 
££ eV χερσίν < 1β 

22. ^ΓΙΝ^. Morem gerent. Ο', όμοιωθήσονται. Σ. 

πασθήαφνταΐ.* 3 

24. VV? "W ^^"^?. Ο'. Vacat. •*• ττά»/τ€ί 

εξερχόμενοι πύλην πόλεως αύτοΰ 4. 18 

25. ΠΕΙ. Mdenter. Ο', ασφαλώς. "Αλλος- πε- 

ποίβότωί. 19 
30. 1EDQ. Ο'. 6ΐ/ αριθμώ. Alia exempl. add. 



Cap. XXXIV. ι Sic Ald., Codd. I, III, IV, X, 14, 15, 
16, alii. * Cod. 127, qui in textu ό ΧορραΙος habet. 

Cod. Χ: Ο'. Χορρα'ιος. 'Α. Evaiios. 3 Cod. 127, unde 

Alatthaeius exscripsit καηκοιμησθαι. * Idem. Ad Syra- 
macbum cf. Jcsai. xliv. 9 in LXX, necnon Hex. ad Job. 
xxx. 15. 6 Idem. Cf. ad Cap. vi. 6. 6 Cod. 108 in 
marg. sine nom. : ώοινηθησαν (sic), quod Symmacbi esse 
potest Cf. Hex. ad 1 Reg. xx. 34. 7 Cod. 127. Cf. 

Hex. ad Gen. iv. 6. 2 Reg. vi. 8. 8 Idem. Cod. 108 

in marg. sine nom. : ουκ «δ« ytwVAu. 9 Cod. Reg. 187 1 
( = Holmes. 64). Matthaeiue e Cod. 127 exscripeit: Σ. τό 
tvbov (sic). Cf. Hex. ad 1 Reg. xviii. 25, ubi τά «δι/α in 
plurali, ut eemper, ni fallor, apud bonos scriptores. Schol. 
ad Hom. II. A, 146: "Εδνα άσι τά προ των -γάμων imo τοΰ 
νυμφίον οώόμινα δώρα τη νύμφη. OttTUtn dignus cst qui 

cum nostro conferatur locus Antonini Lib. p. 260 : Ovror 
(Αρκ(οφων) Ι&ων την θνγατίρα του 'Νικοκρίοντοί τον Σαλαμινίων 
βασιλίως, ηράσθη' ytvos δ* η"ν του Νικοκρίοντο! άπ6 Ύίύκρου τοΰ 
ζνν*\ύντο{ "Ιλιον Άγαμίμνονι, παρ' ο και μάλλον δ Άρκ*οφών 
«φί«το τοΰ γάμου της naiios' κα\ ΰπίσχντο πλύστα πάρα τους 



άλλους μνηστήρας άποίσίΐν ίδνα. 10 Sic Cod. IV, et Sllie 

aster. Codd. 15, 72 (cum δομ«ν), 82, 135, Arab. 1, 2. 

11 Cod. Reg. 1871, teste Montef. Holmesius vero: " Cod. 
64 in marg. : την παιδίσκην." Sic in textu Codd. 75, 129. 

12 Idem. 13 Idem in marg. : υπακοίσητΐ . Mox ν. 1 9 

pro (xpoviatv . . τοΰ ποιήσαι Cod. 2 Ο in textu habet ημίλλη- 

σ» . . του πληρωσαι ; eed tales lectiones alius interpretis 
esse non ausim affirmare. 14 Cod. Reg. 187 1. 

15 Hieron. : " Ubi nunc LXX interpretes pacifico8 trans- 
tulerunt, Aq. interpretatus est άπηρτισμίνους, id est, con- 
£ummato8 atque perfectos, pro quo in Hebraeo legitur 
salamim. Cf. Hex. ad Hos. x. 14. Amos L 6. w Sic 

Cod. IV, et sine aster. Codd. 15, 72, 82. Cf. Hex. ad 
Psal. ciii. 25. 17 Cod. Reg. 187 1. w Sic Cod. IV, 

Arm. 1, et sine aster. Codd. 15, 64, 72 (cum π. ol ΐξ. π. π. 
αυτών), 82. 19 MSS. Regii apud Montef. Sic in marg. 
sine nom. Codd. 38, 57. Cf. Hex. ad Deut. xii. 10. Hie- 
ron. : " Pro eo quod in Graecis legitur ασφαλώς, id est, 
diligenter, in Hebraeo scriptum est bkte, id est, audacter 
et confidenter." *° Sic Cod. 7 1, qui idem esse videtur 



-Cap. XXXV. 22.] 



GENESIS. 



51 



Cap. XXXIV. 5. ^6 vibs Έμμώρ <» 8. ττ} 
Ψ ν ΧΤΪ % αύτοϋ 4. n 14. -r Έυμ(ων και A(V€i ol 
αδελφοί Α(ίνας, νιοι δϊ Α((ας «ί. 23 15. -*- και κατοι- 
κήσομ*ν Ιν ύμΐν 4. u ^καΙύμΰςΊ.™ ΐ6. -^ γυναί- 
κας 4. χ 23. -Τ «^ τοιίτω «έ μόνον. 24• ~Γ τ ^ ,/ σ ^Ρ κα 
της άκροβυστίας αύτων 4. ιη. -r Attvav 4. 27 3 • 
-τ πάσι ^, 28 >-p πάσαν 4 την γήν. 2 * 



Cap. XXXV. 

4. ΓΠΝΠ ΠΠΓΙ. £Μ terebintho. Ο', imh την 
τίρίβινθον (Ά. Σ. θ. την δρΰν 1 ). 

7. ^«-η^ ^Ν. Ο'. >& ισχυρός 4 Βαιθήλ. 2 

8. mjTT. Ο'.Αϊβόρρα. ["Αλλ. μέλισσα. "Αλλ. 

λαλίά. "Αλλ. λαλοι/μό^;.] 3 

11. '''ΊΦ 'Ν. D«« omnipotens. Ο', ό 0eo"y σοι/ 

:£tWo*y< 4 

12. W)j. Ο', ίδωκα. Schol. <*5/*οσα. 5 

16. ππίειν N-irA pNrrrnzp i\jrfn ( ^ 

restabat adhuc certa mensura (Graeco-Ven. 



κατά σημ^ΐον, circiter milliarium) terrae (viae) 
ut veniret Ephratam. O'. kykvtTo δ\, ήνίκα 
ήγγισ^ν [tty] Χαβραθα τον Ιλθίΐν e/y τήν 
Έφραθά. Ά. και *y«Wo (JVi) κα0' o$bv της 

γης, iv τψ ίΚθΐ'ιν (β. ύσι\θ(ϊν) «tr Έφραθά. 9 

18. Vn«"j. Ο', <* & πατήρ >% αύτοϋ 47 
PPJ^. Ο'. Βενιαμίν. Σ. viof fc£iai. e 

19. ΠΓηεΝ TJT?• Ο', €y τ# όό? [του ιπποδρό- 

μου] Έφραθά. 9 

DJlS Π^ Ν•!:! ΠΓηΕ)Ν. Ο'. Έφραθά- αύτη 

(ΟΤΙ ϋηθλ€ίμ. JEj . Έφραθά' αντη t<rrt οίκος 
άρτου. 10 

16, 21, 22. ^ τ ^. W5-. -W ^ Γ^Ό WP*1 

Ο', άπάρας Se Ίακωβ cac Βαιθήλ, €πηξ( την 
σκηνην αύτοϋ Ιπίκζινα τον πύργου Ταδίρ' kyi- 
νετο δ£ . . . . kyivtTO δί. Alia exempl. άπήρ(ν 
δί ΐκ Βαιθήλ' και kykvero .... και άπήρ(ν 
Ίσραηλ, και ίπη&ν τήν σκηνην αύτοϋ ίπί- 
Keiva τοΰ πύργου Ταδ(ΐρ. η (Ά.) .... και 



cum Colbertino Montefalconii. Hic autem edidit : "Αλλο* • 
fV βραχύ, notans : " Sic duo MSS., qui non iudicant cujus 
sit haec interpretatio." n Cod. IV. ** Sic Cod. 127, 
et sine aster. Codd. 14, 15, 16, alii. M Codd. IV, 127. 
Haec, vlol bi Λ., desunt in Ed. Rom., sed leguntur in Ald. 
(cum οί ν. Λ.), Codd. I (sine δ«), III, 14 (ut Ald.), 15 (ut I), 
aliis. » Cod. IV. M Codd. IV, 127. 20 Cod. IV. 
Vox deest in Conip., Codd. 19, 108. w Cod. IV. 

28 Sic Cod. IV, sed corrector punctis superimpositis repro- 
bavit. Vox abest ab Ald., Codd. I, III, 14, 16, aliis, 
Arab. 1,2. ω Sic Cod. IV (sed corrector expunxit 

πάσαν), et sine obelo Codd. 14, 15, 16, alii. 

Gap. XXXV. J Sic Drusius, non memorato auctore. 
Cf. Hex. ad Jud. vi. 11, 19. 1 Reg. xvii. 2. xxi. 9. Jesai. 
vi. 13. Ezech. vi. 13. 2 Sic Cod. IV, et eiue aster. 

Codd. 15, 64, 72. 3 " Sic scbedae Combefisianae. In- 
certum autem an haec sint echolion, an interpretum variae 
lectiones." — Montef. Imnio meras esse notationes etymo- 
logicas certo certiue est. * Sic Cod. IV, Arm. 1, et sine 
aster. Codd. 15, 64, 72, 82 (cum ίκανονσθω), 135 (cum 
ίκανώί). Cf. Hex. ad Exod. vi. 3. Ezecb. x. 5. δ Nobil. 
Sic in textu Codd. 38, 57 (in marg.), 72 (cum ωμοσα te- 
&ωκα). β Hieron. : " Aquila autem hoc ita transtulit : 

Et /actum est καθ' ό&6ν τής γης, id est, Μ itinere terrae, 



introien8 in Ephrata. Sed melius est si transferatur, μ 
electo [a "I?, electus] terrae tempore, cum introiret Ephratlia. 
Porro vernum tempus significat, cum in florera cuncta 
rumpuntur, et anni tempus electum est." Ad ήνίκα ήγγισ™ 
Cod. 64 in marg. pingit: iv τψ ΐΚθ€~ιν, ex correctore, ut 
videtur. 7 Sic Cod. IV, et sine aster. Codd. VI, 15, 37, 
alii. 8 Procop. in Gen. p. 184. β Verba inclusa 

reprobant Comp., Ald., Codd. I, III, IV, VI, 15, 19, alii, 
Arab. I, 2. Hieron.: " Verbum Hebraicum chabratha 
in consequentibus [Cap. xlviii. 7] . . . nescio quid volentee, 
hippodromum LXX interpretes transtulerunt ; et statim 
ibi, ubi in Hebraeo dicitur : Et sepelterunt eam in via 
Ephrata, haec est BetMeem, rursum LXX pro Ephrata 
posuerunt hippodromum; cuni utique ei chabratha bip- 
podromus est, Epbrata hippodromus esse non possit." 
Idem in Commentario ad Mich. iv. 9 : " Quae (Rachel) 
quia in via erat, et in hippodromo, id est, equorum cursu, 
qui in Aegypto venundantu^^twm peperit doloris, quem 
postea vocavit pater^/Wiwm dextrae." 10 S. Ambros. in 

Epiet. LXX ad Horontianum, p. 1065: " Quinta autem 
traditio: EphratJia, ipsa est domtis panis. Hoc prae- 
teritum est in aliorum traditionibus." " Sic Cod. IV, 

Arab. I, 2 (uterque cum άπ. 8i Ίακωβ «<c B.), Arm. 1. 



52 



GENESIS. 



[Cap. XXXV. 27- 



άττηρίν Ισραήλ, και ί£ίκλιν€ σκίπην αύτοΰ 

ίπίκ^ινα τον πύργου 'ASep. li 
27. ^ΊΝΠ Π^ρ. Ο'. €ΐς πάλιν του πεδίου (alia 

exempl. του Έύαίου 19 ). 
Cap. XXXV. 3. ~ ™ϊ διίσωζί (sic) /xe 4. 4 . 
-urKai άπώλίσίν αυτά ϊως της σήμερον ήμίρας4}* 
5• και k£fjpev -τ 'Ισραήλ e* ΣίΚί>ω»/< 15 6. η 

9• -τ*? Αουζα4. ^ο 0foy< 18 ίο. >& και ζκά- 
λ«σ€ το όνομα αύτοΰ Ισραήλ 4.™ 1 2. -ρ σοί ίίσται 4. 20 
20. <ωρ ττ;9 σήμερον -ρ ήμερα? 4. 21 22. -τ καί πο- 
ι/ί/ρόί' (φάνη ενώπιον (sic) αύτοΰ 4 22 2J. -f *ν yfj 
Χαναάν< 2 8.^αςίζησεν4. 2 * 2 9 • Χ'ΐσαάκ*. 24 

Cap. XXXVI. 
4. "fojA TTTtf. Ο', αότω Ά&£. Alia exempl. Αδά 
τω Ήσαΰ. 1 



6. "irPS rtttJE33"73"PiJ"). Ε/ omne* animas (servos) 
domus suae. O'. καί πάντα τα. σώματα του 
ΟΙΚΟυ αύτοΰ. Schol. σώματα τους δούλου? ΐσως 
λ«γ«. 2 

19. DilM NVT. Ο', ούτοι ίίσιν υίοι Έδώμ. Hie- 

ron.: Ipse est Edom? 
24."α"η33, UtflTilN N2£ IttJM rTO tflrt 

υον fl y as^ uf> liJWJ i *} tn&na. #i C eet 

^4wa, ^t^i invenit aquas calidas in deserto, quum 
pasceret asinos Zibeonis patris sui. Ο', ούτος 
εστίν 'Ανά (alia exempl. Ώνάν 4 "), δ? «Spe το»/ 
Ιαμύν (Ά. ow rouy 17 Α 4 " 7 • 2. του? ήμιν 5 ) kv 
TJ} έρήμω, δτ€ Ζν(μ€ τά υποζύγια Ίίφϊγων του 
πατρός αύτοΰ. Ά. αύτος Αίνάς, $>ς εύρΐ σύν 
τους ίμέίμ kv τβ *ρήμω kv τψ βόσκΐΐν αύτον 
τους Ονους τοΰ Έ(β(γών . . . β θ. ούτος ίστιν 
6 Αίνάν, δ? (ύρ€ τον ίαμέίν kv tj} (ρήμω, #τ€ 



u Haec in textu verbis iyivtro bk (v. 22) praemittit 
Cod. 72, qui in v. 16 cum textu Romano, omisso tantum 
Ίακωβ, consentit. Aquilae esse versionem vix dubium esse 
potest. Cf. Hex. ad Gen. xxxi. 34. Psal. xvi. IX. 13 Sic 
Codd. 16, 1 8, alii. Cod. 64 in marg. manu rec. : ivalov (sic). 
Praeterea Cod. 71 in textu habet tls πάλιν άραβα (ί1ΖΠ$?Π), 
quae lectio nescio an alius interpretis sit. 14 Cod. IV. 

16 Idem ex corr. 1β Idem. lt Idem. Deest in 

Codd. III, VI, 68, aliU. 18 Idem. " Cod. IV, 

Arm. 1. Haec non leguntur in Comp., Codd. I, III, 16, 
18, aliis. » Cod. IV. Deest in Codd. III, 14, 16, aliis, 
Arab. 1, 2. n Sic (pro «»s tJJs ήμ. ταύτης) Cod. IV, et 
sine obelo Ald., Codd. I, 14, 16, alii. ia Cod. IV. 

" Post verba «'K^ ^P*l Masoretbae in marg. addunt 
orbiculum, et verba, piDS WDtO NpDD, lacuna in medio 
vergu, h. e. deesse aliquid h. 1." — Boeenm. Immo nota 
marginalis ")&) KpDD non deesse aliquid lectorem monet, 
sed tantummodo praeter exspectationem in medio versu 
enuntiationem majorem iinitam esse. Vid. Num. xxv. 19 
in Hebraeo. ■ Cod. IV. M Idem. Deeat in Ald., 

Codd. I, III, 68, aliis. 

Cap. XXXVI. J Sic Codd. I, III, IV, 14, 15, 16, alii, 
Hieron., Syro-hex. 2 Syro-hex. in marg. j f ^v\ js^ 
♦ i-ab/ u^. Cf. Gen. xii. 5. Ezech. xxvii. 13. 1 Macc. 
x. 33. s " AA. LL. [h. e. Alii libri] ovrot «Μ Ήσαΰ. 

ovros «στικ Έδώι» (sic). και ούτοι υιοί Έψίρ." — Nobil. HujU8 
lectionis, quae manifeste mutila est, in libris Graecis et 
Syro-hex. nullum est veetigium. 4 Sic Ald., Codd. I 

(in priore loco), III (cum 6 *Oi»as, sed in priore loco Ώναν), 



14, 15 (ut III), alii, et Syro-bex. (^io/). 6 Hieron. : 

" Multa et varia apud Hebraeos de hoc capitulo dispu- 
tantur : apud Graecos quippe et nostros super hoc silen- 
tium est. Alii putant iamim maria appellata [0*9551 j 
iisdem enim literis scribuntur maria, quibus et nunc hic 
sermo descriptus est. Et volunt illum, dum pascit asinos 
patris sui in deserto, aquarum congregationes reperisse, 
quae juxta idioma linguae Hebraicae maria nuncupentur ; 
quod scilicet stagnum repererit, cujus rei inventio in eremo 
difficilis est. Nonnulli putant aquas calidas [sic ipse 
Hieron. in Vulgata] juxta Punicae linguae viciuiam, quae 
Hebraeae contermina est, hoc vocabulo signari. Sunt qui 
arbitrentur onagros ab boc admissos esse ad asinas; et 
ipsnm istiusmodi reperisse concubitum, ut velocissimi ex 
his asini nascerentur, qui vocantur iamim. Plerique [Kim- 
cbi, Vers. Arab., Graeco-Ven.] putant, quod equarum 
greges ab asinis in deserto ipse fecerit prinius ascendi, ut 
mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. 
Aquila hunc locum ita transtulit: Ipse est Ana, qui in- 
venit σύν τοϋϊ ήμίν [Martianaeus e codd. edidit ίμ\μ, non- 
nulloe 7} pro 7, et ν pro μ legere affirmans. Vallarsius 
autem testatur, quosdam MSS. ϊαμάμ vel Ιαμψ praeferre; 
uuum Keginae ηαμιν, alterum ημψ, et ad Sym. ήμίν vel 
ημύν. Denique Lagardii tres in ημϊν consentlunt] ; et Sym. 
similiter tovs ημ\ν, quae interpretatio pluralem numerum 
significat. LXX vero et Theod. aequaliter transtulerunt, 
dicentes τον Ιαμ\ν, quod indicat numerum singularem." 
8 Cod. 25 in marg., exscribente Lagardio, et Cat. Nicepb. 
p. 418 (uterque cum σύν τουσιμ«/* et Τ,^βαιγών. Praeterea 



-Cap. XXXVII. 2.] 



GENESIS. 



Η 



«>€/i€ τά βονκόλια Σ(β^γών τον πατρός αύτοΰ, 7 
Ό Σύρος- δί wpe πηγήν kv rf} *ρήμα>* 

27. 15^• Ο', και Ίουκάμ. Alia exempl. add. 
καϊ Ούκάμ (β. Ούκάν). 

33. 3?ΐ•. Ο'. Ίωβάβ. Schol. ουτός kcrnv Ίώβ. 10 

35. riSftr}. Qui percussit (fugavit). Ο', ό έκκό- 

ψας. Ά. ό πατάξας. 11 

36. Π^ΊΐρΏη. Ο'. *κ Μασσίκκάς. θ. («) Μασ- 

σηφάς} 2 

40. Dnbtpi Dr)bp^7. Secundum sedes eorum 
per nomina eorum. Ο', κατά τόπον αυτών, 
kv ταΐς χώραις αυτών, και kv τοις Ζθν^σιν (Ά. 
(ν τοις όνόμασιν™) αυτών. Alia exempl. κατά 
τόπον αυτών, kv όνόμασιν αυτών, kv ταΐς χα>- 



ραις αυτών, και εν τοις etfveaiv — αυτών 



4}* 



Cap. XXXVI. 15. [+νίοϊ Έλιφάζ πρωτοτόκου 



' Ησα0<] 15 1 8. •% βυγατρος'Κνά γυναικός' Ησαν< Ιβ 
39- -τνβςΒαράδ*. 17 

Cap. XXXVII. 

2. ^tt??. Ο', τών γυναικών. "Αλλος' τών παλλα- 

κών} 

urvivrhto rvn οπξπ-πν tpv nggi. ει 

ψ . -. ... τ τ τ τ • ν Ι" "Τ- 

detulit Josephus in/amiam de illis malam ad 
patrem eorum. Ο', κατήνεγκαν (alia exempl. 
κατήνεγκίν 2 ) 8e Ιωσήφ ψόγον πονηρον προς 
'Ισραήλ τύν πατέρα αυτών. Ά. και ήνιγκ^ν 
'Ιωσήφ ψόγον αυτών πονηρον προς πατέρα 
αύτοΰ. 3 Σ. και (φίρεν 'Ιωσήφ διαβολήν κατ' 
αυτών πονηράν προς πατέρα αυτών.* θ. κατή- 
ν€γκαν Sk ψόγον πονηρον 'Ιωσήφ προς τον 
πατέρα αυτών. 5 Ό Σύρος και ό Έβραΐος- 
κατήν€γκ€ν. β 



in Cat. est Αίνόν pro Αϊνάς). Montef. partim e codd. suis (?) 
partim ex Hieron. edidit συν rois Ίαμύμ, et ras όνους. 
(Ad τά υποζύγια Syro-bex. in marg. affert : Jul/, τάς όνους ; 
sed membrana male habita non sinit definire, utrum nota 
interpretis praecesserit, an lectio anonyma sit.) 7 Iidem 

(cum Σφαιγών). Montef. SCribit τόν Ίαμάμ et Σφαιγών. 

8 Diodorus in Catenis Regiis apud Montef., et Cat. Niceph. 
p. 4 1 8 : Ό Σύρος και ό Εβραίος τον lapiiv ύδωρ [Pesch. )JLv>] 
βούλονται \tyfiv, άντ\ του tvpt πηγην [Syro-hex. \ Ι - N - s<< . COI1- 

cineiitibus Arab. ι, 2, Arm. ι] iv τη ίρήμω• ol δ« ίρμηνή- 

σαντίς αύτην πως την \ίξιν την Έβράΐκην τ(θ(ίκασι. Ideni fere 

testatur Photius in Amphilocbiis apud Mai. Script. Vet. 
Nov. Coll. T. IX, p. 66 : Ή Σύρα φωνή τον Ιαμϊν, η ως (νιοι 
τόν (Κμ(\ν (corr. «α /xeiv), πηγην «σΤλοι καλίΐν. Paulo aliter 

Theodoret. Quaest. in Gen. (Opp. Τ. Ι, ρ. ιοί): Ό Σύρος 

λ«γ« ττηγην αυτόν (ύρηκίναι' ή γαρ πηγή αχνά (άναν Cat. Niceph. 

ibid.) καλΰται τη Σύρων φωνή. Ιη contrariam partem Scbo- 
liasta anon. apud Montef. et Cat. Niceph. ibid. : Πανταχού 

μ«ν το νδωρ άμμαϊμ \ίγ(ται ό» τφ Έβραϊκω, η δ< ττηγη μωκωρ' 
«ν γαρ τω Xe' ψιιλμω (Ις το, πάρα σοι πηγή ζωής, iv τω Έβραϊκω 
Κ€~ιται, μωκωρ αιίούμ (Montef. άϊούμ). Ot/re συν τον ίαμ(\ν κατά 
Διόδωρον tvpov αντί τοϋ ύδατος, ουτ* αντί της πηγής τό (Monte£ 
τον) αιναν. Κατά θ<οδωριτον (Montef. —ρητον) δ(, ου το αινάν 
πηγην (δ(ΐ \(γ(σθαι, αλλ* η αρα τό laueiv, Ό γάρ Αιναν «υ/κ 
τόν iauftv, ουχ ό 'ia/xciv τον αΐνύν. Ιη tanto auctorum dis- 
eensu lectio τοΟ Σύρου, quisquis fuerit, valde incerta est. 
Sic Ald., Codd. I (cum Οϋκάν), III (idem), 14, 15 (ut I), 
16, alii, ex duplici versione. Syro-bex., ut videtur, scri- 



bere voluit: κάί Ίουκάμ, -!-<cai Οΰκάν^; sed in codice, *cal 
Ίουκάμ casu omieso, tantum restat -r- κα\ Ονκάν ^. 10 Sic 
in marg. Codd. 58, 130 (manu 2^). Syro-hex. in marg. 
| n.»?)o |u&fi m \ » ft o'ot oQ_|? ^*«-aoi '\->o ο *>ο • 

♦ wcxol^-./: b. e. " Jobab istum aiunt Jobura τόν pbilo- 
sopbura et justum esse." Cf. Job. xlii. 18 in LXX. 
11 Cod. Reg. 187 1 (=Holmes. 64). u Cod. 64 in textu 
Μασσικάς; in marg. autem manu recent. ασσηφάς (sic), 
excisa una vel pluribus literis. Lectionem, etsi valde 
suspectam, praeeunte Montef., Theodotioni tribuimus. 
13 Idem. M Sic Syro-hex., et sine obelo Ald., Codd. 31, 
128, Arab. 1, 2. 15 Syro-bex., invito Cod. IV, et He- 
braeo. " Syro-hex., Cod. IV (qui temen post λνα 
abrumpitur). Haec deeunt in Comp., Codd. III, 19, 68, 
aliis. n Syro-hex. 

Cap. XXXVII. 1 Sic in textu Cod. 71. Cod. 64 in 
marg.: παλλακών. a Sic Comp., Codd. VI, 72, 75, alii, 

Arab. 1 (cum κατ^ντ/καν in marg.), 2, Syro-hex. Cod. 25 
in marg., teste Lagardio : ΟΙ Ο'. κατην(γκ* δί Ίωσηφ ψόγο» 
αυτών πονηρον προς πατίρα αυτών. 3 Nobil. (cum τόν ψόγο» 

et προς τόν π.), Cod. 25, et MSS. apud Monte£, qui πράς 
τον π. edidit. Cod. 127 affert tanturamodo: *A. Konivrywv 
(sic). Σ. καϊ tytptv. * Nobil., Cod. 25 (cum δ. πονηράν 

κατ αυτών), et MSS. apud Montef. Syro-hex. )V-ooo .^». 

♦ .οομ\Χ \ * - ** ), ι «Ν.^|.ν> Ααα. ]oot. s Codd. 20 
(teste Holmesio), 25. β Diodorus apud Nobil.,et Anon. 
in Cat. Niceph. p. 423: Ό Σύρος και ό 'Εβραίος αντί τοϋ, 
κατήνίγκαν, κατηντγκ(ν ϊχουσι' τοντίστιν, ό Ίωσήψ διίβαλί τους 



Μ 



GENESIS. 



[Cap. XXXVII. 3- 



3 a^pS njr\3. Tunicam frustorum (e pannorum 
frustis varii coloris consutam). Aliter : Tuni- 
cam manuutn et talorum (manicatam et talarem). 
Ο', χιτώνα ποικίλον. Ά. χιτώνα αστραγά- 
λων. Σ. χιτώνα χειριδωτον [ή καρπωτόν]. 7 

5. ίΠΝ fcfoto Tty 1Dpi>\ £/ ma^w a^MC orferww/ 
ewn. Ο'. Vacat. >£<• και προσεθηκάν ετι μι- 
σεΐν αυτόν Ί. 8 

7. η^ηΟΠ Π|ΓΓ). Et ecce ! cinxerunt. Ο'.περι- 
στραφέντα δε. Ά. /fcu /&>ύ €/«5κλωσ-αι>. Σ. 
και ώσαΐ'ίί περιεκύκλωσαν* 

10. TnHAlfl faif^H "IBDJ. Ο'. Vacat. >% 
καϊ διηγήσατο αύτο τω πατρί αύτοϋ και τοις 
αδελφοί? αντοΰ 4. 10 

14. 1**2Π Di^U-nW ΤΠΜ οΛψ-ΠΝ. Quomodo 
valeant fratres tui, et quomodo valeat grex. 
Ο'. ει υγιαίνουσιν οι αδελφοί σου, και τα, πρό- 
βατα. Ά. Σ. την είρήνην των αδελφών σου, 
και την είρήνην τών βοσκημάτων αυτών. 11 
Hll ^ntZJrn. Ο', και ανάγγειλαν μοι %ρήμα4. η 

18. ΪΓ1Ν Α^ίΗ*}. Et insidiati sunt ei. Ο', και 



επονηρεύοντο. Ά. Σ. (και) εδολιεύσαντο . , 13 

22. "I?"TO1 ΊίΤΝ ΠνΠ "ΥΒΓΓ 1 ?**. Ο', ει? ενα τών 
λάκκων τούτων τών εν τ$ ερήμω. Alia exempl. 
εις τον λάκκον τούτον τον εν tjj ερήμω. 1 * 

25. HS33. Styracem. Ο', θυμιαμάτων. Ά. στύ- 

ρακα. 16 

26. 3^"ΠΏ. Quidlucri. Ο'.τί χρήσιμον. Ά.τί 

πλεονέκτημα. Ο/ λοιποί• τι κέρδος. 18 

27. W$u'. Ο', ήκουσαν & Σ. Ιπείσθησαν. 17 

29. *Ρ^Τ^ Π ^• ^ ecce/ wow «"«' Josephus. 
Ο', και ούχ δρα (alia exempl. e5pe 18 ) τομ 

31. ^/Sffl*J. 2£/ intinxerunt. (Χ. καΣ εμόλυναν. 
"Αλλος• και έβαψαν. 19 

35. "ΏΠ37. ^rf consolandum eum. Ο', παρακα- 

λέσαι ("Αλλο?• παρηγορήσαι 20 ) αυτόν. 

36. Ο^ΠΏΓΤΙ. Ο', οί <Se Ma&^atbi. Alia exempl. 

Ίσμαηλΐται έμποροι. 21 

Ίΰ^ΐΟ 1 ?. Ο', τω n«T60pg (Ά. Σ. Φουτι- 
φάρ"). 



ά^λφονς τω Λ-ατρΙ, ώί ουκ ίΰτάκτουί oVras - δ&»> icat (μισηθη 

παρ' αυτών. 7 Hieron. : " Pro νατι'α txmica Aq. inter- 

pretatus est tunicam άστραγάλΐΐον, id est, tunicam talarem, 
Sym. tunicam manicatam; sive quod ad talos usque de- 
ecenderet; et manibua artificis mira esset varietate dis- 
tincta ; sive quod haberet manicas : antiqui enim magis 
colobiie utebantur." Pro άστραγάλίΐον (quod nescio an 
Graecum sit pro άστραγάλωτον, talare) Lagardius in tribus 
codd. invenit astragalon, unde Hieronymo restituit tuni- 
cam άστράγαλον, quod ferri nequit. Proculdubio astragalon 
Graece eonat άοτραγάλωι; (^DB. yid. Dan, v# g ? 24 in 
Chald. et Theod. Graeco-Ven. ia nostro loco habet: ntpi- 
βάλαιον παλαμών) ; idque ipsum sub mendosa scriptura Cod. 
127, Ά. στρογγυλών, latere quivis videt. Idem codex Sym- 
machi Graeca, sed interpolata, affert. Cf. Hex. ad 2 Reg. 
xiiL 18, 19. 8 Sic Syro-hex., Arm. I, et sine aster. 
Codd. 15, 72, 82, 135. »Cod. 127. 10 Sic Syro- 

hex., et sine aster. Codd. 15, 72, Ϊ35. ° Cod. 127 (cum 
σου pro αυτών). Syro-hex. y \ »? U^U \ I - * v ••« •1• 
♦ yootV-^wof ^ι>,>\ο. Nobil. affert: Schol. την άρη- 
νην — βοσκημάτων, eiue prouomiue in fine. " Unus Regius 
pro hac postrema voce babet προβάτων" — Montef. " Sic 
Syro-hex., et sine aster. Codd. 15 (cum ρημά /*οι), 72, 82 



(ut 15), 135. 13 Nobil. affert: Schol. εδολιήσαντο, et 

sic in marg. sine nom. Codd. 38, 57. Matthaei e Cod. 127 
exscripsit: Ά. Σ. έΒολκύοντο, repugnante Syro-hex., qui 
affert: » ο \ ί tij »*o .^. Interpres Graeco-Ven. : t8o- 
λκύσαντό τ αυτά. u SlC Ald., Codd. I, 14.15.1'». alii, 

Arab. 1, 2, Syro-hex. 16 Nobil. (ex Hieron. ad Cap. 

xliii. 11?) affert : Ά. στυρακο:, casu, ut videtur, ad lectionem 
LXXviralem conformato. 16 Nobil., et Cod. 25, teste 

Lagardio. Cod. 127: Ά. πλΐονίκτημα. Σ. Ktpbos; et sic 
Regius unus apud Montef. Ad Sym. cf. Hex. ad Psal. 
xxix. 10. Syro-hex. affert: * Juila- )oj» .«ao ./, h.e. Η 
KtpbOs, sive τί τό KtpSos, quae posterior lectio est in Cod. 32 
in textu. a Cod. 127. Cat. Niceph. p. 432 : ΆΔΗΛΟΥ. 
άντ\ τοϋ ήκουσαν,ΐπύσθησαν. Montef. ex Regio 1825 edidit: 
*Αλλο5 - ίπύθησαν (sic). 18 Sic Comp., Cod. 108. Syro- 

hex. in marg. ♦ — » -{ JJo. 19 Sic Cod. 32 in textu 

(cum ev τώ αΐματί). 20 Sic in textu Cod. 20. Est for- 

tasee Symmacbi, coll. Hex. ad Gen. xxiv. 67. Job. vii. 13. 
xvi. 2. Psal. lxviii. 21. 21 Sic Codd. 75, 106, 107. 

Syro-hex. in marg. •> J^L \ \ ^^ '- -j Ά Origeu. 

in Gen. (Opp. T. II, p. 43) : Ώ€Τ€φρης πάρα 'Ακύλα κα\ Συμ- 
μαχώ Φουτιφάρ ΐϊρηται iv τούτω τω τόττω' tv δί ίτίρω (Cap. 

xli. 50) Φουτιφαρί. Ιη Cat. Nicepb. ρ. 436 alia scriptura 



-Cap. XXXVIII. 23.] 



GENESIS. 



55 



Cap. XXXVII. 9. — τω πατρι αύτοΰ και 4 τοις 
άδελφοΐς αύτοΰ. 23 14. τ'Ισραήλ 4? % 2$. τύν χι- 
τώνα ^ αύτοϋ 4 τύν ποικιλον. 26 $$. και ^ πά- 
σαι 4 αϊ θυγατέρ*? 29 



Cap. XXXVIII. 

5. "TW ^ΟΪΆ'). Ο', και προσθίΐσα (alia exempl. 
add. ίτί 1 ). 

ΪΠΝ PIPPjV? Tfn ΠΤη. Et erat (Judas) in 
Chezib quando (uxor ejus) peperit eum. O'. 
αΰτη δε ην kv Χασβι, ήνικα ίτεκεν αυτούς. 



Ά. και 



iytvfro 6Vt έψΐύσατο iv τ<ρ TtKfiv αυτόν. 



9. Γ™. Et perdidit. Ο', ψχ^ν. Ά. Σ. (καϊ) 
διέφθίίρξν. 3 

12. jnttTm. Ο'. >% θυγάτηρ 4 Σανά* 
14. *Ρ?*Β DDn\ £/ operuit se velo. Ο', περιέ- 
βαλε τδ (potior scriptura περιεβάλετο) θερι- 



στρον. "Αλλο?• σπαθαρίσκον. 6 

17. ]Ν2Π"]Ρ. Ο'. εκ των προβάτων ("Αλλο?• των 

ποιμνίων 6 ) μου. 

18. Τ?"^?' 1 ^T^nn. Sigillum tuum et /uniculum 

(collare) tuum. O'. rbv δακτύλων σον, και 
τον ορμίσκον (Σ. τό περιτραχήλιον 7 ). Ά. την 
σφραγίδα σου καϊ τον στρεπτόν σου. 9 Ό 
Σύρος• ώράριον. 9 
Τ|13ΏΊ. Et baculum tuum. (Ύ.και την ρ'άβδον. 
Σ. (καϊ το) εγχειρίδιον.™ 

21. "lfefcA. Ο'. Vacat. >*• και ειπεν αύτοΐς4." 
TWljpil. Meretrix. Ο', ή πόρνη. Ά. ή έν- 

διηλλαγμένη.™ 

22. TWlp ΠΤ1 Π£ΤΓ*Α. (Χ. μη *ΐναι ώδε πόρ• 

νην, Ά. ουκ ην kv τούτω διηλλαγμενη. 13 

23. fij? ΓΡΡΰ ]D. JVe *imw$ i« contemptum. Ο'. 

άλλα μήποτε καταγελασθώμεν. Ά. Σ. /χ^ο™ 
γενώμεθα εις έξονδενωσιν. 1 * 



Φονρτιφάρ habetur. Μ Syro-hex., qui male pingit: 

-j- τό) π. αντοΰ ^ -!- καί ^. 24 Idem. Μ Syro-hex., 

Arm. ι. Sic sine aster. Codd. Ι, 15, 58, 72, 85, 135. 
88 Syro-hex. Sic sine aster. Codd. 15, 72, 82, alii. 

Cap. XXXVIII. 1 Sic Ald., Codd. III, Bodl., 14, 15, 
16, alii, Syro-hex. 2 Hieron.: " Verbura Hebraeum 

hic pro loci vocabulo positum est, quod Aquila pro re 
transtulit, dieens: Et vocavit nomen ejus Selom. Etfac- 
tum est ut mentiretur in partu, postquam genuit eum. 
Postquam enim genuit Selom, stetit partus ejus. Chazbi 
ergo non nomen loci, s^d tnendacium dicitur [quasi a 3J3, 
mentitii8 est\. Unde et in alio loco [Habac. iii. 1 7] scrip- 
tum est: Mentietur [^Π3] opus olivae, id est, fructum 
oliva non faciet." Hieronymi Latina Graece sonant : καϊ 
iytvtTO ότι (^(υσατο iv τοκ(τψ, μ(τά το τίκίΐι/ αντόν; quae 
tamen prae Hebraeis redundare videntur. 3 Syro-hex. 

♦ Joo» ^aJoo .*co .(. Cod. 38 in marg. sine nom. : δ»«- 
φθαρ(, et sic Reg. apud Montef. 4 Sic Syro-hex., 

Arm. 1, et sine aster. Cod. 15. 6 Nobil. affert: Schol. 

σπαθαρίσκον. Sic in marg. Cod. 38, et Regii duo apud 
Montef. (quorum unus σπαθαρίσκψ habet). Fortasse est 
Symmachi, coll. Hex. ad Jesai. iii. 23. Cod. 129 in marg. 
glossam αρκαδικοί/ praebet; uude euiaculari potest Theo- 
doret. Opp. T. I, p. 562 : ου τό βασιλικον πρ^βίβλητο σχήμα 
(David ante arcam saltans), αλλ* (ξωμίδα μόνον, ήν νϋν καλοϋ- 
σιν Άρκαδ/κίΐ/ (sic). β Sic in marg. sine nom. Codd. 38, 

135; necnon in textu Cod. 75. 7 Syro-hex. toik? .u». 



♦ Jlf -β, appicto Graeco: ΠβΡΓΓΡΑΧΗΛΟΝ (gic). Cf. ad 
v. 25. Montef. nescio unde edidit: Άλλον - τον ί'πιτρά- 
χηλον. 8 Nobil. (cum καϊ στραττον), Cod. 127 (cum καϊ 

τον τρΐπτον), Cat. Niceph. ρ. 44° (cum καϊ τό στραττόν). 
Suidas : στρίπτός' irtpibippaios κόσμος. Glossae : Torques, 
στρνπτοί. Cf. Hex. ad Cant. i. 11. β Diodorus in Cat. 

Niceph. p. 440 : Τον ορμίσκον, hv δίδω/αν ό Ιούδας tj Θάμαρ, 
6 Σύρος ωράριον [pinge ώράριον, orarium; cf. Hex. ad Jesai. 
iii. 20 in Addendis] λίγισθαί φησι, καϊ οϋχ ορμίσκον. Syrus 
simplex vertit Ua&», Onkelos NB^B', quorum utrum- 
que linteum, s. sudariwm sonat; Graeco-Veu. καλύπτρα, 
h. e. tegmen capitis midiebre. xo Nobil. affert : Σ. tyxti- 

ρίδιον. Praeterea Diodorus ad ν. ορμίσκον in continua- 
tione: Σύμμαχος oi στραττον (γχιιρίδιον, ubi στραττον ad 
Aquilae lecticmem, iyxtipibiov autem non ad ορμίσκον, sed 
ad ράβδον pertinere videtur. Nisi Scharfenbergio in Ani- 
madv. p. 38 concedamus, locutionem o-rpembv ('γχ€ΐρίδιον 
junctim expHcandam esse, quasi dicaa, torquem manualem, 
h. e. armillam, quae Hieronymi vereio eet. Denique ad 
ορμίσκον (■"> ■ <*» -^*/, quae vox in Lexicis desideratur) 
Syrue noster notat : " 'Ορμίσκον dicunt vocari Graece monile 
(} ο . ι ^~) jd est, torquem qui ad collum ponitur (Jt-| 
U , « ^ y) et fasciolam (JL^OLa) ejus, et etiam annWam 
(Ulaij)." u Syro-hex. Sic sine aster. Ald., Codd. I, 
15, 58, alii. "Nobil., Cod. 127. Cf. Hex. ad Hoe. 
iv. 14. 13 Iidem. 14 Iidem: Ά. Σ. γ^ώμ(θα (γΐνόμίθα 
Cod. 127) Α ίξον&ίνωσιν. Syro-hex. affert: J^a^.? .xe ./. 



:>6 



GENESIS. 



[Cap. XXXVIII. 25- 



25. ΓΡρΓΤ7Ν. Ad socerum ejus. O'. irpbs τον 
πενθερον (Ά. 4κυρον 1 *) αύτης. 
Ο^ΠΘΓΓΙ. Et funiculi. Ο'. κα\ 6 ορμίσκος. 
Σ. (και το) περιτραχήλιον. 1 * 

29. Y"JS T^V ^Τ^"•" 1 *?• Q" irf disrumpis (geni- 
talia matris) ? Swper /e veniat ruptura ! Ali- 
ter : Quam rvpisti contra te rupturam ! O'. 
τι διεκόπη δια σε φραγμός; Ά. τι διέκοψα? 
επι σε διακοπήν; 17 Ό Σύρος και ό Έβραΐος- 
τί διεκόπη (πι σε διακοπή ; 18 "Αλλως• τι διή- 
πλωσας (ΓΚΣΗ2) καθ' ημών άπλωμα; 19 

Cap. XXXIX. 

2. Τ 7?Φ• Prospere agens. Ο', επιτυγχάνων. Ά. 

κατευθύνων. Σ. εύοδούμενος (β. κατευοδούμε- 

νος). 1 'Ο Εύρος' και ην άνηρ κατευοδού μένος 2 

(β. AcaTeyo&ui/ 3 ). 
7. Nfe?n\ .Ε* conjecit. Ο', /cat επεβαλεν. Ά. 

(και) ηρεν* 

|>.^tonn«7j. Et non prohibuit. Ο', ούδε ύπεξη- 



ρηταΐ. ν Αλλθ9* και ούχ ύπίλίπίτο. Αλλοί* και 



ουκ αφαιρίΐ. 



9. ΠΝίΠ ΠΤ131ΓΤ Π}ΗΠ. Malum magnum hoc. 

Ο', τδ /όί?μα τδ πονηρον τοντο. Alia exempl. 

τό πονηρον τοντο το μ«γ α • β Ά. Ή)" Κακίαν τήν 
μεγάλην ταύτην. 7 

10. ΡΓΊ3Π3 W. Ο'. ^wVa & €λ<£λ«. Alia ex- 

empl. ^ κα* εγενετοΊ ήνίκα ελάλει. Β 

20. *inbn rVQ-7M ΦΟΗ^. Et conjecit eum in 

turrem. Ο', ενεβαλεν αύτον εις το όχύρωμα. 

Ά. και εδωκεν αύτον προς οίκον του δεσμω- 

τηρίου? 
22. DHpDNTt• Captivos. 0\ τους άπηγ μένους. Ά. 

rody εγκεκλεισμενους. Σ. τού? δεδεμενους. 10 

πψ η;π νίπ. ο'. ^ αότδ? $* ιπ»ώτ4» 

Cap. XXXIX. 3. ΐ&ίν ταΐς χερσιν αύτοΰ< η 
8. του κυρίου >£ αύτοΰ 4. 13 1 2. τα ιμάτια >£ αυ- 
τού 4. 14> 13. -ί- και εγενετο — εξω 4. 15 ij. + και 
είπε μοί' κοιμηθήσομαι μετά σου 4. <-}* και εβόησα 
φωνή μεγάλη 4.™ 2$. — εν ταΐς χερσιν αύτοϋ Ί} 7 



♦ (ίξουδΐνωμίνοιΐ) |φ** Joo»->. 1δ Nobil. affert : Schol. 
κνριον. Cod. 127: Ά. κΰρορ (sic). Graeco-Ven. : n-pos τόν 
ίαντης ίκνρόν. 1β Cod. Χ. Cod. 1 27: 2. τό πίριτράχη- 

\ον (sic). Syro-bex. ♦ JJ i _o io-^? .α». 1T Nobil. 

Praeterea Montef. e MSS. (?) edidit : "Αλλος ' ίιαίρΐσιν, quod 
Symmachi esse suspicatur. Hieron. : " Pro maceria, divi- 
8ionem Aq. et Sym. transtulerunt, quod Hebraice dicitur 
phares. Ab eo igitur quod diviserit membranulam secun- 
darum, divisionis nomen accepit." 18 Nobil., et Dio- 
dorus in Cat. Niceph. p. 443. 19 Scbol. apud Nobil., 
et Cat. Niceph. ibid. 

CAP. XXXIX. * Nobil., Cod. 127: Ά. κατ(νθυνόμ€νος. 
Σ. €υο6ούμ€νος (κατ«κ>δ\ Cod. 1 27). Aquilae lectiouem juxta 
formam Hebraeae vocis e Syro nostro correximus. Hic 
autem aflFert: *\ 1 fti .«a» ♦)«-». »U-» ./. (Syriacum 
|L».ib<^o cum Graeco κατορθάν commutatur Prov. xiv. IX.) 
* Diodorus in Cat. Niceph. p. 447 : tjv yhp, φησϊν, άνήρ eVi- 
τυγχάνων, ff κατά τον Σύρον, Kartvobovptvos. 3 Procop. ibid. : 

Τό Μ, 1)ν άνηρ ίπιτυγχάνων, 6 Σύρος κατίνοδων e^ei, as μ(τ' 
ολίγα φησϊν' ϊγνν> 6 κύριος αυτού, Brt ό θ*6ς ήο&οϊ οσα αν ποι^. 
Μάλλοι» [Scbarfenb. tentat "Αλλο*, ηοη male] Se κατινθύνων 

«χ«, ως και Μ τοΟ Σαμψών (Jud. XIV. 6)* κατ(ύθνν(ν (ΠΡ^ΓΙ) 
nt αυτόν πνΰμα κυρίου' και τοντο καϊ ίνταϋθα oiKfiortpov. 
4 Cod. Χ. (Eleganter Seniores cW/3oXe τούϊ οφθαλμούς, 



locutione apud scriptores eroticos usitatissima. Vid. Jac. 
Elsneri Observ. Sac. T. I, p. 26.) 6 Syro-hex. in marg. 

♦ »__=*_» JJo *ji-*.i JJo. Posterior lectio aeque sonat 
neque detractum fuit ; quam versionem Ceriani noster cal- 
culo suo probavit. β Syro-hex. in textu: J?o» )is f tM 
Jfcs^» ; in marg. autem : τό ρήμα τό πονηρόν (J&*a»a )fes\v>). 
7 Cod. X. 8 Sic Syro-hex., et sine aster. Codd. 58, 72, 



135• 



Cod. X. 



10 Sic e MSS. suis non nominatis 



Montef. Nobil. affert: Σ. δί&ΐμίνους. Aquilae lectionem 
in textu habent Codd. I (cum (γκικλισ.), Bodl., 55 (cum 
*γκ(κλησ.), 59, aliij in marg. autem Cod. 127, Syro-hex. 
(000» > • " - a -y) u Sic cum aster. Syro-bex. Haec 

desunt in Codd. I, III, 14, 16, 18, aliis. 12 Sic Cod. 127 
in marg. Syro-bex. pingit: prosperam %ierat ()o«) iv 
ταις χ. αυτοϋ*. Haec desunt in Codd. 30, 58, 127 (in 
textu). 13 Syro-hex. Pronomen habetur in libris onini- 
bus. u Idem. Pronomen deest in Codd. VI, 30, 55, 

aliis. 15 Cod. 127, Syro-bex. Pro obelo asteriscus 

ponitur in Arm. 1. " Anne versus ex homoeoteleuto omis- 
sus in Hebraeo Origenis, obelo originem dedit I" — Ceriani. 
16 Syro-hex. Prior clausula in LXX habetur; posterior 
tanturamodo in Syro-hex. (^Joi %ΛΛ fcs-o-^>to -r) et 
Arab. 1, 2. 1T Syro-hex. 



-Cap. XLI. 2.] 



GENESIS. 



57 



Cap. XL. 

3. D^mtsn Ίψ |T3p. O'. Vacat. Alia exempl. 

πάρα, τω άρχιμαγξίρω j 1 alia, πάρα. τφ άρχι- 
δίσμοφύλακι (s. δ(σμοφύλακι). 2 

4. tfff^. Et famulatus est. Ο', και παρέστη. 

Ά. (και) kXtiTOvpyti? 

5. ΊΕΓΤΠ ϊΡΗ. Uterque somnium suum. Ο 7 . Vacat. 

Alia exempl. 4κάτ€ρος ίνύπνιον* 

8ecundum interpretationem somnii sui, pincerna 
el pistor. Ο', ή Sk ορασις του ενυπνίου του 
άρχιοινογόου και άρχισιτοποιοΰ . . .ην αυτή. 
Alia exempl. 8ρασις του ενυπνίου αύτοΰ, ό 
άρχιοινοχόος και ό άρχισιτοποιός 5 (Ά. ό ποτι- 
στής και ό πίσσων 6 ). 

6. ϋ*ϋ$. Tristes. Ο'. τ€ταραγμίνοι. Ά. ψ- 

βρασσόμ€νοι. Σ. σκυθρωποί. 7 

8. VlW• Et interpres (somniorum). Ο', και ό 
συγκρίνων. Ά. έπιλυόμενος. Σ. διακρίνων* 



8. D s 2hn5. Interpretationes (somniorum). Ο', ή 
διασάφησις (Ά. ίπίΧυσι?. Σ. διάκρισίΐ 9 ) αυ- 
τών. 

10. Kfntp. Palmites. Ο'.πυθμίνπ. Ά.Σ.κλη- 

ματίδίς™ 

ΪΤΓ$$• Quasi pullulans. Ο' . θάλλουσα. Ά. 
Σ. βλαστώσα. 11 

11. ΠΐΠΕ) Dtr^M. Ο', c/y τδ ποτήριον % Φα- 

ραώ < 12 

16. ^Π *η>Ό ΓΠ2Π>ψ Π2Γη. ^/ ecce / tria canistra 
panis nmilaginei (Graeco-Ven. πελάνου). Ο'. 
καϊ ωμην τρία κάνα χονδριτων aipeiv. Ά. 
(και ιδού) τρ& κόφινοι γύρεω?. 13 Σ. . . τρία 
κάνα βαϊνά. 1 * 

Cap. XLI. 

2. Ita nkn^, Et pingues carnis. O'. /cai 
εκλεκτά! ταΐς σαρξί. Ά. (και) σηρίμνιοι 
κρίίΐ. Σ. καϊ παχεΐαι σαρξίν. 1 



Cap. XL. ι Sic Codd. 15, 7 2 > ft l"> Arab. ι, 2, Syro-bex. 
2 Prior lectio est in Codd. III, Bodl., 30, 55, aliis; pos- 
terior in Codd. I, 14, 16, aliis. 3 Cod. X. * Sic 

Codd. I, III, Bodl., 14 (cum ίκάτ(ροί), 15 (cum ίκαστοή, 16 
(ut 14), alii, Arab. 1, 2, Syro-hex. 6 Sic Codd. III, X 

(teste Montef.), Bodl., 14, 16, alii. Alia lectio, ορασα τον 

(ν. του άρχιοιν. καϊ του άρχισ. (om. ην αυτή), est in Codd. Ι, 

ΐ5> 5^, aliis, et Syro-hex., qui ad τον άρχιοιν. in marg. 
affert: τον οινοχόου (l»,n».»). β Nobil. (ad v. 1), Cod. X. 
" Cod. 127 '• *A. ό ποτιστής σου κα\ 6 παΐί σον. Haec sunt 
sine dubio corrupta. Quid si καϊ 6 πίσσης ? Vid. Hex. ad 
1 Reg. viii. 13." — Holmes. Immo naU fluxit e ™σ~, h.e. 
π*σώι/. Cf. Hex. ad Hos. vii. 6. 7 Nobil., Cod. 127. 

Syro-bex. affert: *)i*.*a..r> .40. (A. Schultens. ad Prov. 
xix. 3 originem vocis ^VT quaerit in aestu interno, quo quis 
crepet; cujus sententiam egregie confirmat interpree ety- 
mon ubique premens Aquila.) 8 Cod. X. Syro-hex. in 
membrana pessime babita: Σ. καϊ eniXvoptvos (JjjLjo), ubi 
ante .*a> videntur superesse vestigia literae rV. 9 Codd. 
X, 127. Syro-hex. ♦ U»cu9 .ub ♦|ui«k./. 10 Nobil, 
Cod. 127. Cod. X affert: Ά. κληματίδα. Syro-hex. .<\ 

♦ )fc . -> m, ,αβ. u Codd. X, 127. Syro-hex. .j» ./. 

♦ I^^qjo. {Sic in codice, in loco male mulcato, ut nos 
per literae certiores fecit Ceriani noster, qui prius legerat 

τομ. 1. 



juib^^o, scilicet ut lectio ad \ e\ mv>, άνατηνοχνϊα, referatur.) 
12 Sic Syro-hex., Arm. ed., et sine aster. Ald., Codd. 14, 
15, 16, alii, Arab. 1, 2. " Nobil. Syro-hex. JkXl J. 
♦ (ΓΥΡβωο) Jk-Si^? h.9io-o. (Monte£ edidit κοφίνονς, 
notans: " Sic omnes MSS. [Cai Niceph. p. 254, et Cod. 
25, teste Lagardio]. Drusius [e Nobil.] legerat κόφινοι, 
sed accusativum postulat series;" h. e. series Graeca, non 
Hebraea, cui nominativus unice aptus.) Ceterum yvpn 
non sonat panes pollinacei (άρτοι γυρϊται), eed ipsum pollen, 
sive farina tenuissima, ut Hieron. in Quaest. in Gen. 
p. 366 : " Pro tribus canistris chondritorum, tres cophinos 
farinae in Hebraeo babet;" necnon in Libro De Nom. 
Hebr. (Opp. T. III, p. 8) : " Cborri, sive Chorr&euf,/arina, 
aut farinatu8." M Nobil. Κανά βάΐνα sunt canistra 

e ramis palmarum (βάΊα; vid. Interpp. ad Joan. xii. 13) 
facta. Sym. autem vocem obscuram ^Π ex Aramaismo 
interpretatus esse videtur, in qua lingua rami palmarnm 
speciali voce )ios-l dicuntur, teste Ferrario e Lexicie 
Syro-Arab., quae dant : J±^' ^ ii*-Ji Jlos-.. 

Cap. XLI. 1 Nobil. affert: Schol. σπρίμνίΜ Kpttt καϊ 
παχΰαι σαρξΐν ; et sic codd. apud Montef., quorum unus 
στΐρίμνιαι habet. Cod. 127 vero : Ά. σπρίμνιαι κρίατι. Σ. 
α'ι παχΰαι σαρξί. Minus emendate Cod. Χ : Ά. στίρίωμα 
σαρκί. Σ. παχΰαι σαρκ'ι. 

ι 



u 



GENESIS. 



[Cap. XLI. 2- 



2. ΊΠΝ2. J n «/να. O'. iv τώ <*χ«. 2 Ά. Σ. kv 
τω £λίί. 3 

4. ΓΤΝΊΏΠ Pf\y\. Turpes aspectu. Ο', αϊ ai- 

σχραί. Alia exempl. add. tj} όράσίί, s. τω 

5. Vr"^. 0'.Vacat. Alia exempl. και ύπνωσαν. 5 
"!ΠΝ HJi^a. In culmo uno. CY. kv [τω] πυ- 

θμίνι (Ά. Σ. kv καλάμω β ) tvi. 
ΓήΜΤ^, (Τ. c/cXe/CTo/. Σ. ττλτ^ί?. 7 

6. Ο'Ίζ rtWlrt, Et adustae euro. Ο', καί άνζ- 

μόφθοροι. Ά. ίφθαρμένοι καύσωνι. 9 Σ. 7Γ«- 

φρυγμίνοι άνίμω. 9 
8. D^Srfi. ifr commotus est. Ο', και αταράχθη. 

Ά. και καταπτνρη. 10 
"ΌΙΟΊΠ. Magos (proprie Upoy ραμματάας dictos). 

Ο', ίξηγητάς. Ά. κρυφιαστάς. Σ. μάγους. 11 

"Αλλος' σοφούς 12 
Ί]ΎΙΞ. Ο', ό άπαγγέλλων. Ά. δ ίπιλυόμανος. 13 



12 "ΐηε ϊό^γο βτ»« ^nbVrna cb-wn, 

*« -τ -:- • α- -Ι ν τ τ: — 

Ο', και συνέκριναν ήμΐν ^ (Ά.) τα (νύπνια 
ημών άνορι κατά. το kvxmviov αύτοΰ επίλυ- 
σαν < 14 

14. VtjfH^. Et celeriter adduxerunt eum. Ο', και 
ίζήγαγον ("Αλλος' δρομτ} ήγαγον 15 ) αυτόν. 

16. τΰτ® tfh$rm njp crt]fc*i ^Jf^. w>» 

eyo : Beus respondebit quae pertinent ad salu- 
tem Pharaonis. Ο', άνευ του βαοϋ (Ά. aV«/ 
άμοΰ 0eo? 16 ) οι)κ άποκριθήσαται το σωτήριον 
Φαραώ. Σ. ούκ €γώ, αλλ' ό θαος την αίρήνην 
άποκριθήσπαι Φαραώ. 17 Ό Σύρος' ΟϋΚ άποκρί- 
θησόμαθα. 18 

22. "ΪΠΝ Π^η. Ο', h πυθμένι (Ά. Σ. καλάμω 19 ) 

ivi. 

23. ΓήΏ}2. Marcidae. Ο'. Vacat. Alia exempl. 

κατΐφθαρμίνοι. 20 

t3*lg ]TlD"»tf. Ο', καί άνψόφθοροι. Ά. 
αφθαρμίνοι καύσωνι. 21 Σ.παφρυγμανοι άνίμω. 22 



1 Hieron. : " Bis in Genesi scriptum est acAi, et neque 
Graecus sermo est, neque Latinus. Sed et Hebraeus ipse 
corruptus est; dicitur enim in ahu, hoc est, in palude. 
Sed quia vau litera apud Hebraeos, et iod similes sunt, 
et tantum magnitudine differunt, pro ahu, achi LXX inter- 
pretes transtulerunt, et secundum consuetudinem suam 
ad exprimendam duplicem aspirationem, heth Hebraeae 
literae chi Graecam literam copulaverunt." Idem in Com- 
ment ad Jes. xix. 7 : " Quum ab eruditis quaererem, quid 
άχ« significaret, audivi, ab Aegyptiis hoc nomine lingua 
eorum omne quod in palude virens nascitur appellari." 
* Codd. X, 127. Cf. Hex. ad Job. viii. n. Montef. edi- 
dit : *aXXos• «V τώ t λ«. Άλλοί* (ν Tjj δχθτ} ; e quibus prior 
lectio est in Codd. 14 (in marg.), 30, 38 (in marg.), aliis; 
posterior autem in Ald., Codd. 31, 83. 4 Prior lectio 

est in Codd. 1, 15, 38, 72, 135; posterior in Codd. 75, 76, 
aliis, Arab. 1, 2. 6 Sic Codd. 15, 58, 72, 82. β Codd. 
X, 127. Origen. in Gen. (Opp. T. II, p. 45): *Αλλο Γ • iv 
καλάμω fvi ; ubi Ruacus : " Haec lectio non comparet in 
Hexaplis a Montefalconio nostro editis." Immo comparet, 
eed in Appmdice tantum. T Cod. 127. 8 Codd. X, 

127, et Cat. Niceph. p. 457. C£ ad v. 23. β Cat. 

Niceph. ibid. Nobil. affert : SchoL ίφθ. καύσωνι (non τφ 
*., ut Montef.), π*φ Ρ . άνίμγ. Cf. Hex. ad Job. xxxvii. 24. 

Cod. 127. Verbum compositum nescio an alibi legatur, 
eed indubitatae fidei eet Nobil. affert: Schol. κατπάρη ,• 



quam scripturam contra Drusium, κατηπόρ€ΐ (coll. Hex. ad 
Dan. ii. 1, 3) tentantem, vix defendisset L. Bos in Pro- 
legom. ad LXX, Cap. III, si ei innotuisset nostra lectio. 
11 Nobil., Codd. 25 (cum Σ. μάγους σοφούς), 127, e * ^at. 
Niceph. ibid. C£ Hex. ad Exod. vii. 22. viii. 7. Interpres 
Graeco-Ven. ytvtffkuikayoi et άποτ(\(στα\ vertit. 12 Cat. 
Niceph. ibid. Cf. ad v. 24. 13 Cod. 127. u Sic 

Cod. 64, et sine aster. Codd. 14, 15, 16 (cum άπ(\υσ(ν), 
alii, Arab. 1,2. " Alii addunt : τά ίνύπνια ημών." — Monte/. 
Sic Codd. 32, 72, 73,135; sed pleniorem lectionem ex 
" aliis libris" jamdudum excitaverat Nobil. 16 Nobil., 

qui quasi scholium affert. 1β Procop. in Cat. Niceph. 

p. 458 : 'Ακύλα? οΰτως• άνευ (μον,ούκ [Cod. Ambros. avtv e/xov 
6tbs ουκ] άποκριθησΐται τό σωτήριον' ό δ« Σύρος, ουκ άποκριθη- 
σόμ(θα τηνδί του θ(θύ οικονομ'ιαν προς σωτηρίαν Αιγύπτου, σωτή- 
ριον ΐϊκάτως καλύ. Quae sic interpungenda videntur: Ά*. 
οΰτως' αν(υ €μού dtos. Ουκ άποκρ. τό σωτήριον 6 di Σύρος, 
ουκ άποκριθησόμ^θα. Την δ« του θίοΰ οικονομ'ιαν προς σωτηρίαν 
Αϊγύπτου, σωτήριον (ικότως καλΰ. 17 Hieron. : " Sine Deo 

non reepondebitur mlutare Pfiaraoni. In Hebraeo aliter 
habet : Sine me Deus respondebit pacem Plmraoni. Deni- 
que Sym. more suo apertius transtulit : Non ego, eed Deus 
respondebit pacem P/iaraoni." Codd. X, 127 : Σ. ουκ (γώ, 
αλλ' 6 θ(6ς την (Ιρήνην. 18 Procop., ut eupra. 1β Cod. Χ. 
*° Sic Codd. 15, 72, ΐ35• Arab. ι, 2 : vitiosae. 21 Codd. 
14,25,127. w Codd. 14, 25. 



-Cap. XLI. 51.] 



GENESIS. 



24. U'44 IUJ Uji Ο', τοις ίξηγηταΐς (Ά. κρυ- 
φιασταΐς. Σ. μάγοις. θ. σοφισταΐς 29 ). 

27. rijnrn. Ο'. Vacat. Alia exempl. και ai- 
σχραί. 24 

31. "ω. <>««**• &. Ισχυρός. Ά. Σ. βαρύς. 26 

"Αλλος• σφοδρός. 26 

32. "Ο'ΤΠ p3}• Firmiter decreta est r«. (Χ. 

άλί /^ey «ίσταί το βήμα. Ά. ΐτοιμον το ρήμα. 
Σ. βέβαιος ό λόγος. 27 

33. Hinp MfTJ. Ο', σκίψαι. Alia exempl. σ /ce- 

ψάτω Φαραώ. 29 

34. ΟΉ!??• Praefectos. Ο', τοπάρχας. Σ. επί- 

σκοποι/?. 29 

36. ]iTj?D7. Jn depositum. Ο', τα πεφυλαγμίνα. 
Ά. €ίΓ παραθήκην. Σ. e/s ενθήκην. 30 

rη|>rΓfc& , ;. Ο'. καΣ οι)κ ίκτριβήσεται (Ά. 
όλεθρευθήσεται 31 ). 

40. ΐΤ^Ώ 7φ$« Λία/ΟΓ ero /β. Ο', ύπερίξω σου 
εγώ. Σ. μείζων σον εσομαι. 32 



42. "ςη. CW/an?. Ο', κλοίόι/. Ά. Σ. [τδν] μα- 

χ/ίάκτ;!/. 33 

43. Τ?.?*? "^S*? **5?5• £ ' clamarunt anle eum, 

Abrech. Ο', και εκήρυζεν έμπροσθεν αύτον 

K VP V £' Ά. και *'βόησ€ν ενώπιον αντον γονατίζεΐν. 
Σ. κα\ (βόησ€ν ίμπροσθίν αντον αβρηχ. 

44. SPN Dfnj. Ο'. εξάρει ούθείς. Ά. ύ\|/•ώσ« 

ουδείς. 36 

45. n?.V? ^5??• Ο'. ^Τονθομφανήκ (s. Ϋομθομ- 

φανήχ). Ά. Σαμφανή (s. Άσαμφανή, s. Σα- 
φαμφανή). Σ. Έ,αφαθφανή 3 * Ό Σι /por ό 
€ίόω? τα κρυπτά. 37 

Ώ^ψ2 Π9"^2 ^ Μ ^• Ο'. Vacat. Alia 
exempl. /cat εξήλθε» Ιωσήφ επι γήν Αιγύ- 
πτου. 38 

49. "^BP? ^*]^"^? "^• i^?w« ^ MWl cessavit nume- 
rare. Ο', εως ουκ ήδύνατο άριθμηθήναι (alia 
exempl. άριθμήσαι 39 ). Ά. Σ. (e<uy οδ) «τταύ- 
σατο (άριθμήσαι). 40 

51. V^XT^i). Omnis molestiae tneae. Ο', πάν- 
των των πόνων ("Αλλος' των λυπων* λ ) μου. 



Μ Cod. Χ. Nobil. affert : Ά. πρόί τονς κρνφιαστάς. Σ. μά- 
γονς. 24 Sic Codd. 58, 7 2. Cod. 1 35 '• «<" κακοί. ■ Codd. 
Χ, 1 27. Μ " Sic codd.nostri [et 38 in marg.] ; cujus autem 
sit haec lectio non indicant." — Monte/. v Codd. X, 1 27 
(in quo prior lectio anonyma est). Nobil. affert: Schol. 
Ζτοιμον \ίτοιμάτατον unus codex apud Montef., necnon Cod. 
38 in marg.] τό ρ. βίβαιος ό λ. β Sic Codd. 15, 135, 

Arab. 1, 2. Tres posteriores mox καταστησάτω habent. 
29 Codd. X, 127. Nobil. quasi scholium affert. x No- 
bil., et Cod. Reg. apud Montef. Ad Sym. cf. Hex. ad 
Jesai. xxiii. 18. M Cod. X. M " Sic tres Codd. 

Regii, quorum unus tantum nomen interpretis praefert." 
— Montef. M Codd. X, 127. Sic sine nom. duo Regii 

apud Montef. 3 * Hieron. : " Et clamavit ante eum 

praeco. Pro quo Aq. transtulit : et clamavit in conspectu 
ejus adgeniculationem ; Sym. ipsum Hebraicura sermonem 
iiittrpretans ait: et clamavit ante eum, Abrech. Unde 
mihi videtur non tam praeco, sive adgeniculatio, quae in 
salutando vel adorando Joseph accipi potest, intelligenda, 
quam illud quod Hebraei [Targ. Jonath. et Hieroe. : ///-• 
eet pater regis, magnus mpientia et tener (T^l) annis] 
tradunt, dicentes patrem tenerwm ex hoc sermone trans- 
ferri : ab quippe dicitur pater, rech delicatus, sive tenerri- 
mus." Praeiverat Origeu. in Cat. Nicepb. p. 461 : τό 



Έβραϊκον Ζχ(ΐ αβρηχ, b κυρίως σημαίνίΐ πατήρ ana\of και thco- 
τως' (νάπαλοί γαρ ων κατά. την ήλικίαν, ώρ πατήρ σωτηριον αρχήν 
Αϊγνπτίοις fvtStigaro. Αηλο'ι it oiibiv ή Xe^tr, ή τό γονατίζ*ιν. 
Cod. Χ affert: Ά. γονατίζω; Cod. 127 vero: Ά. yovari(fu>, 
concinente interprete Graeco-Ven., qui γοννπίτΰν vertit. 
36 Cod. X. Mox post τήν χΰρα αντον juxta Hebraeum add. 
κα\ τον πόδα αντον Codd. 1 5, 7 2 > 8 2, 1 35• Μ Montef. e 

Regiia MSS. Scriptura Άσαμφανη est in Cat. Niceph. 
p. 462, et Σαφαμφανη in Origen. Opp. T. II, p. 46. Pro- 
cop. in Cat. Niceph. ibid. : Ψομθονφανηχ (sic) ίρμηνήπαι, 

Κ(κρνμμίνα αν(κά\νψ(' πάρα be τω Σνρω, ό ίίδως τα κρνπτά. 

Paulo aliter Origen. ibid. : Ψομθομφανηχ, b ίρμην(ί*ται, γ 
άπ(καλνφθη το μέλλον. Hieron.: " Licet Hebraice hoc 
nomen abseonditorum repertorem sonet, tanien quia ab 
Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. 
Interpretatur ergo sermone Aegyptio saphankth phanee, 
sive ut LXX transferre voluerunt, Psomtlioin-Phanech, 
salvator mundi [sic in textu Cod. 75:0 ΐστιν σωτηρ κόσμον], 
eo quod orbem terrae ab imminente famis excidio libe- 
nwit." w Nobil., Procop., ut supra. " Sic Codd. 15, 
82, 135, Arab. 1,2. " Sic Comp., Ald., Codd. I, III, 

X, 14, 15, 16, alii. *° Cod. Χ: Ά. Σ. οίκ ίπανσατο. 

Cod. 127 (cum ήΰνναντο in tcxtu): Ά.Σ. ίπαίσαντο. 41 Sic 

Cod. X m marg. sine nom. Arab. 1 in marg.: conirietationie. 
1 2 



GENESIS. 



[Cap. XLII. 2- 



Cap. XLII. 

2. ΏψΏ Κ^Τψβ), Et emite nobis inde. O'. 

και πρίασθε ("Αλλος- αγοράσατε 1 ) ημιν (alia 

exempl. add. εκείθεν 2 ) μικρά, βρώματα. 
4. f^N. Νοχα. Ο', μαλακία. Ά. σύμπτωμα. 

Σ. κίνδυνος. 3 
7. Ί ?3Π^. Et alienum se gerebat. Ο', και ήλλο- 

τριουτο. "Αλλο?• άπεζενοϋτο. Schol. άπο- 

προσεποιεΐτο τω εϊδει* 

9. D^^P. Exploratores. Ο', κατάσκοποι. Ά. 
εφοδευταί. 5 
Υ^ΝΓΤ ΓΠΊ}Γ,ηΝ. Nuditatem (loca minus mu- 
nita) terrae. Ο', τα. ίχνη της χώρας (alia 
exempl. γης*). Σ. τα κρυπτά της χώρας. 7 

11. CnS'. Proii. Ο', ειρηνικοί. Ά. ορθοί. Σ. 

άπ-λοΓ. 8 

12. Πην. Ο', τά Γχι^. Ά. Σ. τά κρυπτά. 9 

13. "fntj-ttrw VB. Ο'. Vacat. Alia exempl. Μ 

ενός ανδρός. 10 
15. ^ΓηΠ. Probabimini. Ο', φανεΐσθε. Ά. Σ. 
δοκιμασθήσεσθε. 11 
ΠΐΠ? Tf. Ο 7 . ζ>ί) (alia exempl. μα 12 ) την 
ύγίειαν Φαραώ. Ά. ζη Φαραώ. 13 



16. ^Ρ^Π. In custodia tenebimini. Ο', άττά- 
χθητε. Ά. Σ. &0>?σ-6σ0€. 14 

21. Π^ΏφΜ 7QN. Profecto rei sumiis. Ο', ι/αί, 
€*> άμαρτίαις (s. αμαρτία) γάρ εσμεν. Ά. 
μάλιστα kv πλημμέλεια. Σ. καί μάλα ή 6ν- 
τως . , 16 

25. «"Π?. Commeatum. Ο', επισιτισμόν. "Αλ- 
λος- τροφάς.™ 

27. ϊρΦ~ΠΝ. Saccum suum. Ο', τον μάρσιππον 

(Α. θύλακον. Σ. σάκκον 17 ) αύτοΰ. 

28. ΠφΊΠ. Bedditum est. Ο', άπεδόθη μοι. "Αλ- 

λος- άπεστράφη μοι. 19 
"•ΓΐΠΓίΕ^Ο. In sacco meo. Ο', kv τω μαρ- 
σίππω μου. (Σ.) kv τω σάκκω μου. 19 
30. ΌΠΝ )WH. jB/ ΛαόΜί/ wos (pro exploratori- 
bus). Ο', και εθετο ή μας εν φυλακβ. Σ. 
(και) ελογίσατο (ή μας). 20 

35. Γή""ή2"Γ»Ν . . . "ήΊ2. Sacculus . . . sacculos. 

Ο', ό δεσμός . . . τους δεσμούς. "Αλλος- ό κόμ- 
βος . , . (τους) κόμβους. 21 

36. ^y. (Χ €τγ' i/ic. Άλλο*• κατ* εμοΰ* 

37. ΓΡΏζΙ. Ο', άπόκτεινον. "Αλλος- θανατώσεις. 23 

38. F 1 ^• Ο', μαλακισθήναι. Schol. άρρωστή- 



Cap. XLII. * "Sic quidam MSS., tacito interpretis 
nomine." — Montef. Sic in textu Comp., Cod.129; supra- 
script. autem Cod. 56. * Sic Ald., Codd. 15, 31, 68, 

alii. 3 Nobil., Codd. X, 127, et sine nom. Regii duo. 

4 Cod. X in marg. : άπίξ*νοϋτο. αποττροσίποΐί tro τω" ei8«. Ad 
άπφνοντο cf. Hex. ad 3 Reg. xiv. 5. Pro "93"]? Aquila 
vios άπίξίνωμίνοί interpretatus eet Jesai. lvi. 3. lx. 10. 

6 Nobil., Codd. X, 127, et eine nom. Regii duo. 6 Sic 
Codd. I, X (teste collatione vetusta Bodl.), 14, 16, alii. 

7 Codd. X, 127, et sine nom. Regii duo. 8 Nobil., et 
iidem. 9 Nobil. 10 Sic Codd. 15, 82, Arab. 1, 2, 
Arm. 1; et (praem. ή /mr) Codd. 58 (cura άνθρωπου), 72, 135. 
11 Nobil., Cod. 127, et eine nom. Regii duo. Cod. 38 in 
marg.(?): δοκιμασθήσ™ (eic). u Sic Comp., Codd. I, 
VII (cum νη in marg. manu 2 d »), 14, 16, alii. u Nobil., 
Cod. 127. Cod. VII in marg. manu 2 da (hic et v. 16): 
Cn i Φαραώ (sic). " Nobil., Cod. 127. Cod. VII in 
marg. manu 2* 1 *: άποκλΰσθί, quae gloesa eet vocis άττά- 
χθηη. " Codd. X, 1 27 (cum πλημμ(λία). * In lectione 



Symmachi diversorum, ne dicam trium (1) interpretum 
versiones, ut videtur, coaluerunt." — Holmes. Ad και μόλα 
cf. 2 Reg. xiv. 5. 3 Reg. i. 43. 4 Reg. iv. 14. Dan. x. 21 
in Hebraeo et LXX. Ad όντως cf. Hex. ad 2 Reg. xiv. 5. 
16 Sic Cod. X in marg. sine nom. Alia exempl. post «n- 

σιτισμον in textu add. πλησμονην, 8. etf πλησμονην. l7 No- 

bil. Cod. X ad μαρσίππου affert : Ά. θυλάκου. Idem ad 
τά άγγΰα (ν. 25) scholium babet : 'Ayyeta και μάρσιπττοι και 
σάκκοι και πορΛα μίαν ?χουσ» την σημασίαν, ως (ν rois ίπομίνοις 
(ΰρησ(κ. 18 Cod. Χ in marg. sine nom., teste collatione 

vet. Bodl. Montef. vero ex eodem edidit : *A. άπ(στράφη 
μοι. Si Aquilae est lectio, delendum pronomen. I9 Cod; 
187 1 in marg. sine nom. ■ Cod. X. 21 Cod. VII 

in marg. manu 2<& sine nom. Glossae dant : Ko>£or, nodue. 
Κομβω, nodo, necto. Notiora sunt derivativa, ίγκομβοΰσθαι 
ι Pet. v. 5 ; ίγκόμβωμα Hex. ad Jesai. iii. 20. 22 Codd. 

X, 128, uterque in marg. sine nom. Sic in textu Cod. 32. 
23 Cod. VII in marg. manu 2<Κ M Cod. X in marg. 
eine nom. 



-Cap. XLIII. 23.] 



GENESIS. 



Μ 



Cap. XLIII. 

2. "ΟΕΓΓΓΙΝ. Annonam. O'. τον σΐτον, "Αλ- 
λος• τον σιταρκισμόν. 1 

5. "Π2 Ν /. Ο', ου πορΐυσόμεθα. 1 Άλλor ου 

καταβησόμεθα. 2 

6. TWn. ^w arfAuc. Ο', δτι (alia exempl. e/ 3 ) 

tOTLV. 

8. ttffp. Parvtt/i nos/ri. Ο', ή αποσκευή (Α. Σ. 

τα νήπια 4 ) ημών. 

9. ^2"^}M. Spondeo pro eo. Ο', έκδίχομαι αυ- 

τόν. Ά. Σ. ίγγυώμαι (αυτόν). 6 Schol. άντι- 
φωνοΰμαι. 6 

11. rto. Styracis. Ο'. Θυμίαμα. Ά.Σ. στύ- 

ρακα. 7 "Αλλος- λάδανον. 9 

^"!Ρ.ψ• Amygdala. Ο', κάρυα, Ά. Σ. αμύγ- 
δαλα. 9 

12. Π)φΡ. Duplum. Ο'. (Wo»'. "Αλλο?• &- 

ttXow. 10 

14. 'Πΰ? 7£|. Ε/ Ztett* omnipotens. Ο', ό fle 0eoy 
μου. "Αλλος• ισχυρός ικανός. 11 

D ?? "?Ψ)' Et dimittat vobis. Ο', και άπο- 



σΤ€ΐλαΐ. Σ. «cal άποστίίλαι μ*θ* υμών. 

14. ")ΠΝ. (Υ, τ6ν (να. "Αλλος- (τον) 6Τ6ρον. 13 

16. Πηφ rta. £/ macta pecudes. Ο'. καΣ σ0<£- 

£oj/ θύματα ("Αλλοί* σφάγια 1 *). 

17. ^ΝΠ «3JJ, Ο', και ύσήγαγπ >£ ό ά^'ρ< 1δ 

18. *W. Ε* timebant. Ο', ίδόντες 91 "Αλ- 

λος• και ίφοβήθησαν. 19 

bb^iyiy. JJt volutet ae. Ο', του συκοφαντή- 
σαι. "Αλλος' κυκλώσαι. 17 

20. VHJ **%• Ο', κατίβημζν. "Αλλος- κατα- 

βάντζς κατίβημίν. 18 

21. ΊΓηπηΌΝ-ΠΝ. Ο', τους μαρσίππους ("Αλ- 

λος• τα θυλάκια 19 ) ημών. 
ίηΠΓΝ2Ν "Ό21. Ο', kv τω μαρσίππω ("Αλλος- 
στόματι μαρσίππου 20 ) αύτοϋ. 

22. ^TO. Ο'. μ*θ' εαυτών. "Αλλος- kv χ€ΐρι 

ημών. 21 

23. Π? 1 ? D^ttJ. Ο'. tXewy ύ/ζ«/. Ά. Σ. ci^H 

ύμΐν. 22 

Ί7Ν ^?. Pervenit ad me. Ο', άττεχω. Έ£ρ. 
βαηλαί. "Αλλος- ηλθί προς μί. 23 



Cap. XLIII. " Cod. VII in marg. roanu 2<K Cf. ad 
Cap. xlv. 2i. 3 Idem. 3 Sic Codd. I, VII, X, 14, 

15, 16, alii, et Syro-hex. (cum Sn in marg.). 4 Syro- 

hex. ♦)ϊλα .«» ./• Cod. X affert: Ά. νήπια. Cf. Hex. 
ad Exod. x. 10. Jerem. xl. 7. 6 Cod. Χ: *A. ίγγυωμαι; 

et sic in textu Codd. 30, 71, 75. Syro-hex. oA .»»... 
♦ Ui^. (Ante .,£0 in membrana male habita utrum ** (Ό 
Εβραίος) an r< olim exaratum fuerit incertum.) Cf. ad 
Cap. xliv. 32. β Cod. VII in marg. manu 2<k Cum 

hoc sensu, qui sequioris Graecitatis est, usitatior est forma 
activa: e.g. Suidas: Αντιφωνώ σοι' ίγγνωμαί σοι. 7 Syro- 

hex. ♦ Usio^jo} ,40 ./. Cf. ad Cap. xxxvii. 25. Hie- 
ron. : * Idcirco boc capitulum posuimus, ut sciamus, ubi 
iu nostris codicibus babetur thymiama, in Hebraeo esse 
nechotha, quod Aq. storacem transtulit. Ex quo domus 
mchotha, quae in Isaia [xxxix. 2] legitur, manifestissime 
cella thymiamatis, eive etoracis intelligitur, quod in illa 
aromata diversa sint condita." 8 Sic prope θυμίαμα in 

marg. manu 2<k Cod. VII, quae manus pro θ. και στακτην, 
στακτην και θ. lcgi vult. Lectionem igitur ad Hebraeum 
t^> referre nil impedit. 8 Nobil. Cod. VII in marg. 



manu 2^: άμοίγδάλα (sic). Hieron. : " Et nuccs, sive ut 
Aq. et Sym. transtulerunt, amygdala." l0 Cod. X in 

marg. sine nom. u Cod. VII in marg. manu 2^. Cf. 

ad Cap. xxxv. 11. xlviii. 3. 12 Syro-hex. Ifmt* .»e. 

♦ »oaj«A 13 Cod. VII in marg. manu 2<Κ M Idem. 
15 Sic Syro-bex., et sine aster. Codd. VII (manu 2«^), 15, 
2 9» 72, 135, Arab. 1, 2. 1β Cod. VII in marg. manu 2<k 
ir Cod. 128 in marg. eine nom. Ad σνκοφαντησαι ημάς 
Cod. X in marg. notat : κατηγομίαν yf/evorj σνστησασθαι καθ 
ημών; et ad και ΐπιθίσθαι ημϊν κ.τ.ί. : και κατατνραννησαι ημάς 

κάΊ δουλαγωγησαι; quae Symmacho, ηοη scholiastae, reddenda 
esse, J. F. Scbleusnero in Opuec. Crit. p. 97 vix aseenseri- 
mus. I8 Sic Cod.VII ex corr. mauu 2* 1 . 19 Idem 

in marg. manu 2^. w Idem. n Idem ad μίθ* ίαυτών 
superscripsit : iv χ(ΐρ\ η ημϊν (sic). Huc fortasse pertinet 
lectio (ημ'ιν) μ*τα χΰρας, quae post tvf$aXtv in Ald., Codd. 31, 
83 habetur. 2a Codd. X, 127. Syro-hex. U«* .«β» ./. 

♦ ,t> »\ . M Cod. VII in marg. manu 2 ώ : η\θ* προς 
μί. Cod. Χ in marg., exciso ab extremo folio : Τό 'Εβραϊκοί' 
«στι ΒΑΗΛΑΙ, όπ*ρ tariv, ήλθί προς μί . . . iv τί] avrfi β'ιβλω 
(Cap. xxvii. 35) (χομχν- τό γαρ Β. . . ΒΕΡΒΑΜΜΑ ΕΚ Κ. . . 



•■>■> 



GENESIS. 



[Cap. XLIII. 24- 



24. *idY» nn^ mfffn-m nrwn Wg±. O'. 

Vacat. •)£ (Ά.) και ΐίσήγαγεν ό άνηρ τους 
άνδρας οικόνδ* Ιωσήφ 4. u 

25. OnS Α^ - °'• Ρ**** 1 αρισταν. Ά. Σ. 
j » « ss 

φαγονται αρτον. 

27. ^Π 13"η^Π. iVt<m adhuc vivitf Ο', ίτι Cfj 
(alia exempl. ζήν*«). Ά. ci ffn αύτος Cfj; Σ. 

29. ΪΏΝ"]3. Ο', τον όμομήτριον. "Αλλο?• νίον 

μητρός αύτοΰ. 28 

30. yj&!i% Et festinavit. Ο', έταράχθη 8i. 

"ΑλλοΓ* καί «τάχι/νί. 29 

Ή?ΓΠ• Ο', τα ίγκατα (alia exempl. τα, evTepa 30 ) 
ai/roO. Ά. Σ. (τα) σπλάγχνα (αντοΰ) 31 

ϊ"ΤΥ1ΠΠ._ In conclave interius. Ο'. €ΐς το τα- 
μύον. "Αλλος• (ety τον) κοιτώνα? 2 

33. ^rnbnS. Ο', κατά τα. πρπβΰα ("Αλλο?• κατά 
τήν πρωτοτοκίαν 33 ) αντοΰ. 

Cap. XLIII.5. r^ άδ(λφον ήμων μεθ' ημών 4. 



— ό νβώτ€ρος4. 3 * 1 6. καί τον Βερια/αρ — τδι> ά&λ- 
0ό> αντοβ ^. 3δ — άρτους «<. 3β 26. «rt τήν γήν 

— €πί πρόσωπον 4 ? 2$. -τ καϊ ςϊπίνΊ• + (ύλογη- 
τος ό άνθρωπος εκείνος τω θ(ω «ί. 38 προσεκννησαν 



-f- αύτώ 4. 39 



Cap. XLIV. 

1. Ν7Ώ. Ο', πλήσατΐ. "Αλλος• πλήσον. 1 

n«to J&W» Ittkb, Ο'.δσα eav JfrttrW ap«<. 
ν Αλλοί* οσα α> άρωσιν. 2 

2. ^^"■ n ^V -#* scyphum meum. Ο', και τδ 

k6j/OV (Ά. σκνφος. Σ. φιάλην 3 ) μου. 
5. ΦΠ)Ρ ΦΠ2. Augurando auguratur. Ο', οί'ω- 
νισμω οίωνίζΐται. v AXXoy μαντεία μαντίύ- 
€ται. 4 Το *Σαμαρ€ίτικόν και αύτος πίψασμω 
πίΐράζζί kv αντω. 5 

11. ^nnD^. Ο', καί ^ot£aj/ (Άλλο*• ίλνσαν*). 

12. ΓΠ>3 ]tDj?l\ Ζ* in minimo desiit. Ο'. ea>y 

ηλθϊν €πι τον ν€ωτ€ρον >>£ σνντίλίσας 4. 7 



ΒΑΡΚΑΘΑΡ υπδ τοϋ Ίσαακ λεγάμίνον, σημαίνίϊ ήλθΐν δ άδ(λφδς 
ίν (ΐτιθϊσα, και iXafttv ίνλογίας σου' και . . . ορθώς τ( μ*τα του 
παραδόξου ΐπ. . . σΐΐν (otiv Montef. Fort. 6 «ri) του οϊκου του 

Ιωσήφ το άργυριον ίληλνθίναι προς αυτόν, intincp . . . δ δι 

σίτοι/ rftnyKtv. (Posteriora sic exscripsit Montef. : fVetVep 

.... ουδιις ανθρώπων αύτδ ήικγκιν.) 2i Syro-hex. '^^{o X 

>A_»a_*? ^» llU^. : U "* ^v ); -^ ^ oo>. (Ad 
oiKOv&t cf. Hex. ad Exotl. xxviii. 26. Psal. lxvii. 7. De 
hoc Aquilae Homerismo cf. nos in Otio Norvic. p. 2.) 
Codd. 29,72, Arab. 1, 2 eine aster. in textum inferunt: 

και ttaTfyaytv δ άνηρ τους άνδρας (ανθρώπους Cod. 72) ίίϊ τόι» 
οίκον Ιωσήφ. Denique ad ήντνκαν (sic) Cod. VII manu 
2^* affert : tfvtyKtv δ άνηρ τοΰί άνδρας (Ις οίκον Ιωσήφ, κα\ *δ. . . 

(to»«K). β Syro-hex. ♦ \ *\ .. Ν yp Ν ο)^ .λ> .^. 

* Sic Ald., Codd. VII (ex corr.), X, 14, 16, alii, et Syro- 
hex. r Co<l. 127. n Cod. VII in marg. manu 2<Κ 
29 Idem, iadice ante ίλίήσαι (ν. 29) male posito. x Sic 
Comp., Ald., Codd. I, III, VII, X, 15, alii, et Syro-hex. 
(U**>). « Cod. X Syro-hex. UwJ? >.\^> .α» .}. 

♦ o»^*?. SicintextuC!odd.i4,i6,i8,alii. 32 Cod.Xia 
marg. sine nom. Cod. VII in marg. manu 2<k : KtWapiov, 
quae gloesa est vocie ταμΛον. Μ Cod. VII in marg. manu 
2**. Sic in textu Cod. 57. M Syro-hex. ω Idem, qui 
οτα,τον δμομήτριον cum Ald.,Codd.VI, 15, 29, aliis, Arab. 1, 2. 



36 Idem. 37 Idem, pro «rl πρ. «Vl τήν γήν. M Idem. 

Lectio €ν\ογητδς pro (ΰΚογημένος est in Comp., Ald., Codd. I, 
III, VII, X, 15, aliis. 39 Idem. Pronomen deest in 

Codd. VII, 37, 61, aliis. 

Cap. XLIV. 1 Cod. VII ex corr., et sic in textu Cod. 
20, Arab. 1, 2 (invito Syro-bex.). Idem ad τους μαρσίπ- 
πους habet θυ\ α (sic) h. e. θυΧάκια, S. θυλάκους. Cf. ad Cap. 
xliii. 21. 2 " Haec lectio, quae babetur in textu LXX 

interpretum [sic Codd. 14, 16, 18, alii, et Cat. Niceph.], in 
aliquot exemplaribus quasi lectio alterius interpretis affer- 
tur." — Montef. 3 Nobil., Cod. X (qui Symmacho tri- 

buit φιάλην ποτήριον). Montef. edidit : Ά. σκυφον (sic). Σ.. 
φιάλην, notans : " Sic MSS. nostri et Ed. Rom. [cum σκύ- 
φος]." Syro-bex. ♦ mXj ,>a> ♦ >oo ax> ./, appicto, sed 
praepostero loco, ΟΚΥΦΟΟ. (Ad Aquilam cf. Hex. ad 
Exod. xxv. 31. Jerem. xxxv. 5.) Hieron. : " Pro condy, 
id est, poculo, quod etiam in Isaia [li. 17] legimua, Aq. 
scyphum, Sym. phialam transtulerunt." (Ad κόνδυ Cod. 
VII in inarg. manu 2* 1 * glossas babet : ζίστην, καυκίον άργυ- 
ροΰν.) * Cod. VII in marg. manu 2<Κ 6 Nobil. et 

Montef. ad v. 1 5. Lectionem huc revocandam esse monuit 
Scbarfenb. in Animadv. p. 43. β Cod. X in marg. sine 

nom. 7 Syro-bex. >oAa.o5K. Sic sine aster. Codd. 

X (cum σνιτίλ«σαϊ in marg.), 15, 58, 72, 135. Aliter Ald., 



-Cap.xlv.3.] GENESIS. 

15. 'flbj TttJnj «ΓΜ tinv trnr»? dwt mAe|. 

Nonne novistis, quod augurando auguratur vir 
qualis ego ? Ο', ούκ οΐδατε οτι οιωνισμω οίω- 
νιεΐται 6 άνθρωπος οίος εγώ; 2. και γαρ 
εγνωτε οτι πειρασμω πειράζεται (fort. πειράζει) 
8μοιος εμοί? 

18. Φ* ^Wn. Ο', εναντίον σου. "Αλλος- εν 
ώσι κυρίου μου. 9 

Πίη03 ^i^D ^. Nam tu es sicut Pharao. 
Ο', δτι σύ ει μετά Φαραώ. Ά. 5™ όρκο? σύ 
ώ{ Φαραώ. 

20. *!£«?. Ο', rfj μητρι (alia exempl. τω πατρι 11 ) 

αύτοΰ. 

21. vSj? ^ PluM&W. ^ prospiciam ei. Ο'. 

και επιμελούμαι αύτοΰ. "Αλλος' και Θήσω 
όφθαλμόν (μου) επ' αυτόν. 12 

23. f)Cpn Ν7. (Χ οι) προσθήσεσθε. Alia ex- 
empl. add. ετι. 13 

25. ^nSgb. Ο', /ίίκρά (Άλλο*• ολίγα 1 ') βρώ- 
ματα. 

28. "1>?W. Et dixi. Ο', και είπατε. "Αλλος- 
και εΐπα. 16 

ι IJIJ i^. Hucusque. Ο'. <^χρί pfo Alia ex- 
empl. fcjj alia, ετι άχρι νυν. 16 



63 



29. JiDN. i\T 0<ra . Ο', μαλακία. "Αλλος- σύμ- 
πτωσις. 17 

30. ΓΤΎΙΒ?,?. Alligata est. Ο', εκκρεμαται. Ά. 
συνδεδεμένη. 2. €»/5c6*€Tai. 18 

'ittJDil. Ο', εκ της τούτου ψυχής ("Αλλος- 
Οψεως 19 ). 

31. fto^l. Ο'. /ί«τά λύπης. Alia exempl. /xer' 
Oow/Tjy. 20 Ά. μετά λύπης. 21 

32. 3"W. Spospondit. Ο', εκδεδεκται. Σ. crc- 
γι>77°" α ?' • 22 

Cap.XLIV.5- -τίνατί — τδ άργυροΰν Ί. 23 ίο. 
εύρεθτ} -j- τό /coVoV «4. 24 23. τον πάτερα >% αύτοΰ Ί. 26 
24• τοβ κυρίου ^ μου ^, 26 27. η Τ>νή ££• μου < 27 
30. ή δε ψνχη ^ αύτοΰ Ί. 2 * $2. τ και στήσω αυ- 
τόν ενώπιον σου Ι. 29 $$. τοΰ κυρίου >% μου «ί. 30 



Cap. XLV. 

1. ρεΝΓ^Ϊΐ7• Continere se. Ο', άνεχεσθαι. \^. 

2. ί"/κρατίύ(σθαι. 

t)D^ ^ΠΓΠ ίΠΝ. Ο', τω Ίωσηφ, ήνίκα 
άνεγνωρίζετο. Alia exempl. ετι αύτω, ήνίκα 
άνεγνωρίζετο Ιωσήφ? 
3. V3E1Q. Ο'. Vacat. >£ άπ6 προσώπου αύτοΰ 4 3 



Cod. 3 1 : ταϊ σνντίΧίσας tvpe. 8 Nobil., Cat. Niceph. 

ρ. 480. Ad οΓογ C 1 od. VII in marg. manu 2^: αΚΧος 
όμοιος ίμον (sic, sed ('μ dubium). β Cod. VII in marg. 

manu 2^. 10 Syro-hex. γ +j k_>? U*M ^»4-» -h 

♦ y CL ^.^». Cod. VII manu 2^ et longe seriori: οτι συ ct 

ώί Φαραώ. Eadeitl manus pro Kvpie substituit ό κύριας μου. 

11 Sic Codd. III, 19, 59, et Syro-hex. in marg. l2 Cod. 
VII in marg. manu 2*». 13 Sic Ald., Codd. I, III, VII, 
X, 15, 16, alii, et Syro-hex. in marg. w Cod. VII in 

marg. manu 2«*» w Cod. VII: tmart; sed manus 2&* 

punctis reprobavit rt. w Prior lectio est in Codd. III, 

VII, X, 14, 16, aliis; posterior in Ald. (cum και νυν pro 
νϋν), Codd. 15, 31 (ut Ald.), 58, aliis, et Syro-hex. 

17 Cod. VII in marg. manu 2<Κ Cf. ad Cap. xlii. 4. 

18 Nobil., Cod. 127. Syro-hex. ♦ Ji -^-Λ .uo ♦ Ji-^W ./. 

19 Sic in marg. sine nom. Codd. X, 127. w Sic Ald., 
Codd. I, III, VII, X (juxta collationem vet. Bodl.), 18, 
25, alii. n Cod. Χ. Μ Idem. Cod. VII in marg. 



manu 2*^: (γγυήσατο. Cod. 71 in textu: ίν*γγυησατο (τό 
παιοίον πάρα τοΰ -πατρός Xry.). Scripturae ίνργυησατο patroci- 
nantur Codd. Vat., Alex., Sin., ad Prov. vi. 3. ** Syro-hex. 
24 Idem, qui male pingit: -ί-(νρ(θη4 τό κ. ** Idem. 

Sic sine aster. Codd. 15, 82, 135, Arm. 1. *" Idem, et 

sine aster. Codd. 15, 29, 58, 135. In Ed. Rom. habetur 
τοΰ κ. ημών, sed ημών reprobant Ald., Codd. I, IH, VI, X, 
14, 16, alii. 2T Idem, et eine aster. Codd. 1, 15, 29, 82, 
135, Arab. 1, 2. ω Idem. Pronomen eet in libris 

omnibus. M Idem. Haec desunt in Comp., Cod. 108. 

30 Idetn, et sine aster. Comp., Codd. VII (ex corr.), 15, 56, 
alii. 

Cap. XLV. " Syro-hex. ♦ nimv^^S .^β./. 2 Sic 
Codd. 15, 29 (teste Lagardio), 58 (teste Maio), 82 (cum 
*V αύτφ), Arab. 1, 2, Syro-hex. (qui ad αντψ in marg. 
habet : . A-»a- la^). s Syro-hex., qui pingit : <mb 

•χ•ττρ. αύτοΰ «*. Sic sine aster. Cotld. 15, 29, 58 (teete 
Maio), alii, Arm. 1. 



Μ 



GENESIS. 



[Cap. ΧΙΛ. B- 



5. ΓΡΠΏ7. Ad vitae conservationem. O'. fft ζωήν 

(Ά. ζώωσιν. Σ. σωτηρίαν 4 ). 

6. "V2g. 3fe*«w. Ο', άμητός. Ά. ορισμός. 6 

7 nVin rro^D 1 ? α Α nrtTtrn*. j& ad vivos 

• • τ : τ •• : • ν τ -:- : 

servandos vos, ut fiatis residuum magnum. O'. 

καί ίκθρίψαι υμών κατάλίίψιν μνγάλην. Ά. 

κα« του ζοοώσαι ύμΐν ίΐς άνασωσμον μίγαν. 
9. ΓΠΊ. Ο', κατάβηθι ούν. Alia exempl. add. το 

τάχος. 7 
11. tthjJl. ^4rf egestatem redigaris. Ο', ίκτριβής. 

Ά. άί/αλα)^9. 8 

16. 2ΰφ?. Ο', διφοήθη. "Αλλο?• ήκούσθη* 

ΤΠ3ζ WJ*• Ο', και ή θεραπεία αύτοΰ. Ά. 
(και kv όφθαλμοΐς) δούλων αύτοΰ. 10 

17. DyV^QTlM. Jumenta vestra. Ο', τα φορΐΐα 

(alia exempl. πορΰα, s. πάρια 11 ) υμών (alia ex- 
empl. add. σίτου 12 ). Α. Σ. τά kt^wj νμών. θ. 
τα πορύα υμών. 13 Άλλο?• υποζύγια. 1 * 

18. iVrrjTN. Pinguedinem. Ο', τον μυέλον. Ά. 



τδ στέαρ 15 Ό Σιίρο?• τά άγα0ά (τ>7? γ^?). 1β 

21. ΓΤΤί. Commeatum. ΤΙάντΐΓ ίπισιτισμόν. 17 

22. ΰΤ 1 ^. Ο'. Vacat. ν Αλλο 5 • «y aVO>a. 18 

rfcnto nbSn t»om ηο3 ΓήΝΏ ιΛβί. Tre- 

τ : • -: •• τ : • ν ν •• : 

centos (siclos) argenti, et quinque mutationes 
vestium. Ο', τριακόσιους χρυσούς, και πίντ€ 
ί£αλλασσούσας στολάς. Ό 'Σύρος- πίντί ζυ- 
γας στολών, και διακόσιους χρυσίνους. 19 

23. rtihW. Asinas. Ο', ήμιόνους. "Αλλος- ονά- 

δας 20 
^ft^ ΏΠΤΙ Ί2. Frumentum et panem et 
cibum. Ο', άρτους ^ και τροφήνί. 21 "Αλ- 
λος- σΐτον και άρτους και τροφήν. 22 

24. ΤΗ^ ^"7?" -• Nolite irasci (s. trepidare) 

in via. Ο', μη όργίζεσθξ kv τη όδώ. Ά. μή 
κλον€Ϊσ$€ (ν rrj 6δώ. Σ. (μη) μάχίσθΐ . , 23 
"Αλλος- (μη) θορυβπσθ* . , 24 

26. 3DJ\ Et frigebat (ηοη commovebatur). Ο 7 . 
και εξέστη. Ά. και ίξίνηψεν. 25 Σ. και eXci- 
πο^τ/χ^σε (s. (λειποθύμησε). 26 



4 Nobil., Cod. 127. 
inanu 2<&; θίρισμός. 
positione: ♦ Jk-a» JlcLSf 
eet ipsa versio Syri vulgaris 



6 Cod. X. Cod. VII in marg. 

Idem. Syro-bex., absente prae- 

20^.0 ./, quae 



(XSlfliV) ,cn\ c— 



7 Sic Codd. X (in marg.), 
56, 58 (post σπ(ΰσαντ(ς ovv), alii. Cf. Hex. ad Exod. 
xxxii. 7. 8 Cod. X. Idem post οΊ νιοι σον (w. 10, 1 1) 

bis in marg. addit : και ό οΐκάς σον, invito Hebraeo. 
9 Cod. VII in marg. manu 2^. 10 Cod. X ad θ*ραπύα 

affert : Ά. boi\oi. » Sic Ald., Codd. I, III (cum πόρια), 

VII, X (cum πόρια), 14, 15, i6, alii, Hieron., et Syro-hex. 
(cum JJocuo (=φορτία Job. vii. 20. Psal. xxxvii. 5. Jesai. 
xlvi. 1), supcrscripto tamen ΠΟΡΙΑ). 18 Sic Comp., 

Codd. VII (in marg., sed abrasum), 19, 20, alii, Arab. 1, 2, 
et Syro-hcx. " S. Ambros. Cap. XIII ita hanc rera narrat : 
Et mandai impleri eorum sarcinas [φορτία Ϊ] tritico, et 
vehicula dari." — Nobil. 13 Hieron. : " Pro vehictdis, 

quae LXX et Theod. τά iroptia [edebatur ante Lagardium 
<pop*"ia, repugnantibus duobus codd. apud Vallarsium, et 
duobus aliis apud Lagardium, qui omnes πόρια habent] 
interpretati sunt, jumenta reliqui transtuleruut." Syro- 
hex. aflfert : ♦ yOiN.? )j,\«>N .*> .}. (Vox )^>\"> 
eine Ribui ponitur pro τά κτήνη Job. xxxvii. 28. Jesai. 
xlvi. I.) " Cod. Vn in marg. mauu 2«^. u Cod. X. 
Sic sine nom. Cod.VII in marg. manu 2^. 1β Procop. 



in Cat. Nicepb. p. 484. 17 Hieron. : " Verbum seda, 

quod hic omnes ore consono ίπισιτισμον, id est, cibaria vel 
sitarcia, interpretati sunt, in Psalterio quoque habetur." 
Cf. Hex. ad Psal. cxxxii. 15. Ad (πισιτισμον Cod. VII in 
marg. nianu 2^» : δαπ (δαπάνηρ). 18 Sic Cod. VlL in 

marg. manu 2^. 19 Nobil., et Anon. in Cat. Nicepb. 

p. 485. Procop. ibid.: weWe (ξαλλασσονσα: [Syro-hex. 
)V - - > *> rj splendidas\ στολά?, άλλασσο /xeVai, διαφόρους' ό 8e 
Σύρος πίντΐ ζνγάς (Pesch. ^*^ο>. Cf. Hex. ad 4 Reg. ν. 5) 
φησιν. In LXX διακοσίονς pro τριακοσίονς babcnt Cod. 135, 
et Syro-bex. in marg., invito Pesch. 20 Cod. VII in 

marg. manu 2<Κ Cf. Hex. ad Jud. v. 10. 21 Sic Syro- 
hex., Arm. ed. (vid. Ceriani ad loc), et sine aster. Codd. 
15» 2 9, 3°> 72 (cum «s τρ.), 82, 135. 22 Cod. VII in 

marg. manu 2^ ad αιρονσας pingit σΐτον κα\, et ad αρτονς, 
καϊ τροφήν. ω Syro-hex. ♦ ^— »ο)^> . ο-α_^^*.1 D ./. 

Cod. X : Ά. κλονΐΊσθΐ. Σ. μάχ*σθ(. u Sic in textu 

Cod. 32 (cum θο Ρ (νβ.). μ Codd. X, 127. Syro-hex. ./• 
♦ _a_>Uo, appicto Graeco. Aquilam imitatus est Hieron. : 
quasi de gravi 8omno evigilane. Cf. Tbren. ii. 18. iii. 49 
in Hebr. et LXX. ϊβ Cod. X : Σ. (^ιπο^χησ^ 

Cod. 127: Σ. ΐλιποθνμησί (sic; cf. Hex. ad Psal. lxxvi. 4). 
Syro-hex. ♦ r» n 9i > l^^o/ .λ>. Cf. Hex. ad Psal. 
xxxvii. 9. 



■Cap. XLVI. 28.] 



G Ε Ν Ε S I S. 



Μ 



27. "TOU• Et revixit. Ο', άνίζωπυρησ*. "Αλ- 
λος' άνέζησ^ν.* 7 

Cap. XLV. 3. of <£&λ0ο2 >£ αότοΟ**. 88 ίο. Γ«σ*/ζ 
— Αραβία < w 21. — του βασιλέως «4. 30 



Cap. XLVI. 

1. SDtt? ΓΠΝ1. Ο'. έπι (alia exempl. e/y) τδ 0ρΙαρ 

τοΟ όρκου. Σ. (ί /y) Βηρσαβζί. 1 

D^nit. Ο', ^ι/σίαμ. Άλλο?• Λ/σ/αί. 2 

2. ΉΠ. Ο', τ'ι έστιν; "Αλλος- ιδού έγώ. 3 

3. ^ΝΓΤ. Ο', <5 0€ΟΓ. "AXXoy (ί) ισχυρός* 

5. 5Πψ "Μ1Ό. Ο", άπο τον φρέατος του όρκου. 
Σ. άπδ Ήηρσαβίέ. 6 

*ΡΤ~™ bwf ffl ^ . Ο', ο/ υίοϊ Ισραήλ. 
Alia exempl. add. Ιακώβ. 8 

Π&ΊΒ. Ο'. 'IWifa. ν Αλλθί• Φαραώ. 7 



7. VIQ Γή21Ί. Ο', και θυγατέρας των Θυγατέρων 

(alia exempl. των υιών 9 ) αυτοΰ. 

8. D^NSn. Ο', των ύσίλθόντων. Alia exempl. 

€ΐσπορ(υομένων. 9 

20. Ο', -rcyli/oi/ro δϊ υιοί Μανασσή — υίοϊ δϊ Σον- 

ταλααμ, Έδωμ (s. Εδέμ) < 10 

21. MTJI ^ttfrn. Ο', καΐ Ασβήλ. +έγένοντο δϊ 

υιοί Βαλα 4 Τηρά. 11 
α^εΓΤ] Ο'ΉΏ. Ο', και Μαμψίμ. Alia ex- 

empl. add. /cai Όφιμίμ. 1 * 
Τ^Ί» Ο*. — Γί?ρά <Se έγέννησ€ τον Αράδ <" 
22. ."Φ? ί 1 ??"!^• Quatuordecim. Ο', δεκαοκτώ. 
Schol. Ο/ Ο' ί^' &ά τους όβζλισμούς. 1 * 

27. Π^ψ. Ο', εννέα. Alia exempl. όυο. 15 

28. njtpn TOA nhin^. Λα* monstrandum (viara) 

arate $e in Gosen. Ο', σι/ναι/τ^σαί αι/τω κα0' 
'Ηρώων πόλιν. Ά. φωτίζίΐν €ΐς το πρόσωπον 
αύτοϋ ... Σ. δηλώσαι αύτω . . , 1β 



17 Cod. VII in raarg. manu 2 <la . 28 Syro-hex. Sic 

sine aster. Comp., Codd. 1, 14, 15, 16, alii. 29 Idem. 

Scriptura Αραβία pro Αραβίας est in Codd. 15, 30, 37, aliis. 
Hieron. notat: " Hic Arabiae additura est; in Hebraeis 
enira voluminibus non habetur." M Idem. Haec 

desunt in Codd. I, 15, 31, aliis. 

Cap. XLVI. j Syro-hex. ♦ <*^»id .*>. 2 Cod. VII 
ex corr. manu 2°*. 3 Idem. 4 Idem. δ Syro-hex. 
♦ ν>ι».^τ> ut .»β. β Sic Comp., Codd. VII (ex corr. 

manu 2°»), 15, 134, Arab. 1, 2, Arm. 1, Arm. ed., Syro-hex. 
7 Sic in textu Codd. 15, 29, 135, Syro-hex. (cum Ίωσ^φ in 
marg.). 8 Sic Codd. III, 38, 135, Arab. 1, 2, Syro-hex. 
(cum τώρ θνγ. in marg.). 9 Sic Codd. X (in marg.), 55, 
59, 64 (in marg. manu rec), alii. 10 Haec obelis notan- 
tur in Cod. X, et Syro-bex. (eine metobelo). Hieron. : 
" Sed et illud, quod supra legimus: Facti mnt autemfilii 
Λίαηα88€, quoe genuit ei concubina Syra, Machir; et 
Machir genuit Galaad; filii autem Ephraim fratris Ma- 
nasse, Sutalaam et Taam; flii vero Sutalaavi, Edem, addi- 
tum est; siquidem id, quod postea legimus, quasi per 
anticipationem factum esse describitur. Neque enim illo 
tempore, quo ingressus est Jacob Aegyptum, ejus aetatis 
erant Ephraim et Manasse, ut filios generare potuerint." 
Cf. Num. xxvi. 33, 39, 40. 1 Paral. vii. 14. u Obelus 

est in Syro-hex., qui perperam pingit: •+•■■) Χοβώρ (β. 
Χοβορ) κα\ Άσβήλ — Βαλα < Cf. Num. xxvi. 44 (Hebr. 40). 

ΤΟΜ. Ι. 



ι Paral. viii. 3• " Sic Comp. (cuin Όφιμιν), Ald. (Όφ«ι- 

μ(\μ), Codd. I (0<ppt\v), III (ut Comp.), Χ (Όφιμάμ), 14 

(ΦιμΑμ), 15 (Όφψιμ), 1 6 (ut 1 4), alii, Arab. ι, 2 (ut 15), 
Syro-bex. («i*Ao|o). 13 Sic sub obelo Syro-hex., pro 

quo ratio incepti Origeniani postulat: -r -Τηρά &i ey. τό* 
Άράδ 4• * κα\ Άράδ 4. Ad ^")Κ Montef. affert : Άραο -*-ttm 
Άράδιος 4, cum notula: • Ιη Cod. Regio 1888 legitur mini- 
atis literis : Άραδ 66ev Άράδιος, et postea consequenter : Oi 
Ο' δια tovs 6β(λισμούί ; i. e. LXX obdis notant." Sed, ut 
recte monuit Scharfenb. in Animadv. p. 44, prior lectio 
non est nisi scbolium Procopii, quod legitur (cum 'Apadot 
pro Άράδιοί) in Cat. Niceph. p. 490 ; posterior autem, a 
Montefalconio mutile allata et male versa, ad v. 22 per- 
tinet. M Anon. in Cat. Niceph. ibid. Per obelismos 

autem intellige quinque filios et nepotes Ephraimi et 
Mana88i8 a LXX sub obelis memoratos, quibus inclusis 
fit numerus δ«α κα\ iwta (ut in Codd. I, 76 diserte legitur), 
qui ex omisso, ut videtur, in v. 21 filio Benjamini ^ΒΠ ad 
htKaoKTut redigitur. Pro btKartaaapts, ut est in Hebraeo, 
stant Codd. 15, 29, 82. " Sic Codd. 15, 53 (teste 

Ceriani, quem cf. ad v. 26), Arab. 1, 2, Arm. 1, Syro-hex. 
(qui in marg. pingit : iwia. iirra. De poeteriore cf. Ceriani 
ad loc.). Hieron. : " Hoc autem quod in LXX leginms: 
Filii autem Joseph, qui nati surd ei in Aegypto, ani- 
mae novem, sciamus in Hebraeo pro novem esse duas." 
19 Cod. X. 



88 



GENESIS. 



[Cap. XLVI. 28- 



28. l#a Π2ΊΝ 1N2J\ Et venerunt in Gosenitidem. 

C «s γήν 'Ραμεσσή• %> και ήλθεν εν yfj 
Τεσψ*} 7 

29. "Tiy Tftgfa 1?!5. Et flevit svper collum 

ejus continenter. Ο', και έκλαυσε κλαυθμω 
πίονι (alia exempl. πλείονι 18 ). 

30. ΠΓνίΏΝ. Ο', άποθανοϋμαι. Ά. άποθάνοιμι. 19 

31. VQM rrf^MfJ. Ο'. Vacat. >£ και ττρδί τδι/ 

οίκον του πατρός αντον 4. 20 

Cap. XLVI. 4• τα? χβί/οα? ££ αύτοΟ < 21 7• ν '°* 
*£ αντον 4, και νίοί. 22 θνγατερες ^ αντον 4, καί 
fluyarepey. 23 

Cap. XLVII. 

3. ^(^'Ν. Ο', τοις άδελφοΐς 'Ιωσήφ (alia ex- 

empl. αντον 1 ). 

4. τΡ"ϊ?3[• C.Vacat. Alia exempl. ol παίδες σον? 

5. 6. ΤΗΝ*! T3M 1t»A ηρν-^« ΓΟΠΒ IDfcVn 

- •• : • ντ: . _. . ι ... ν ' ,ν •• τ 

» : τ : -τ • : Ι r Ι ν ν : :••'*»- ν : 



•nto ΟΛΏφ («Μ rfrent») ^.ΓρφΝ D1 
V - ^jJftwJJ {praefectos rei pecuariae) Π3|?ρ . 
Ο'. €ΠΓ6 #€ Φαραώ τω Ιωσήφ• κατοικείτωσαν 
εν γη Τεσεμ- ct £e επίστη οτι ε'ισιν εν αύτοΐς 
άνδρες δυνατοί, κατάστησον αυτούς άρχοντας 
των εμών κτηνών. -■- ηλθον δε εις Αϊγυπτον 
προς 'Ιωσήφ 'Ιακώβ, και οι νιοι αντον• και 
ήκονσε Φαραώ βασιλεύς Αίγύπτον 4? ^ και 
εΐπε Φαραώ προς 'Ιωσήφ, λίγων δ πατήρ σον, 
και οι αδελφοί σον ήκασι προς σε. ιδού ή γή 
Αιγνπτον εναντίον σον εστίν εν τή βελτίσττ/ 
γη κατοίκισον τον πάτερα σον, και τους αδελ- 
φούς σον 4* Alia exempl. %• είπε δε Φαραώ 
τω 'Ιωσήφ, λέγων δ πατήρ σον, και ol αδελφοί 
σον ήκασι πρδ? σε. ιδού ή γή Αιγνπτον εναν- 
τίον σον εστίν εν τή βελτίσττ) γη κατοίκισον 
τον πάτερα σον, και τους αδελφούς σον 4. 
κατοικείτωσαν εν γτ} Τεσεμ• ει δε επίστη οτι 
είσιν εν αύτοΐς άνδρες δυνατοί, κατάστησον αυ- 
τούς άρχοντας των εμών κτηνών. 5 Ό Εβραίος 
και οι λοιποί' ιδού ή γή Αιγύπτου επι πρόσω- 
πον σου εστίν εν άγαθωτάτω τής γής κάθισον 
τον πάτερα σου, καϊ τους αδελφούς σου' κατοι- 
κείτωσαν εν γη Τεσεμ• ει δε επίστχι, και τα 



■ Sic Syro-bex., et sine aster. Cod. 15, Arm. 1. Post 
'Ραμίσση add γην oi Γ*σίμ Codd. 58 (cum Γ(σσίμ), *\2 (cum 
Χίσίώμ), 135. Hieron.: " In Hebraeo nec wrbem habet 
Hermim, nec terram Ramesse, sed tantummodo Gesm? 
18 Sic Comp., Ald., Codd. I, II (manu 2<k), III, X, 15, 16, 
18, alii, Syro-hex. " Nobil. 20 Sic Syro-hex., et 

sine aster. Codd. 15 (utroque artic. omisso, teste Ceriani), 
58 (sine rw), 72, 135, Arab. 1, 2, Arm. ι. Ά Syro- 

hex. Pronomen deest in C!odd. I, III, VII, 14, 16, aliis. 
M Idem, et sine aster. Codd. 1, 14, 15, 16, alii. M Idem, 
et eine aeter. Ald., Codd. I, 15, 16, alii. 

Cap. XLVIL ' Sic Codd. 15, 72, 135, et Syro-hex. 
(cum Ίωσηφ in marg.). 2 Sic Comp., Ald., Codd. I, 

ΙΠ, X, 14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2, Syro-hex. 3 Haec, 

IjkBov δ« — Αιγύπτου, obelis signantur in Codd. X (per lineas 
quatuor), 127. In Cod. 64 haec, υιοί αυτοί — (Ισηγαγ€ dc 
(v. 7), quatuor lineis absolvuntur, praefixo singulis lineis 
asterisco ad marginis partem sinistram. 4 Haec, και 

«iir» Φαραώ — του* ό&λφσυς σον , aateriscis notantur in Codd. 
X (per eeptem lineas), 127. (In Cod. X pro np6s Ίω<ήφ 



habetur τψ Ιωσήφ, testante contra Montefalconium Hol- 
mesio; pro βίλτίστη autem, silente Holmesio, Montef. ex- 
scripsit κρατίστη.) 5 Sic Syro-hex. in textu; in marg. 
autem, cum indice post τώρ ΐμών κτηνών posito : ηλθον δί us 
Αΐγντττον προ: Ίωσηφ Ίακωβ, και ot viot αυτού" και ήκσυσΐ Φ. 
βασιΧινς Αΐγντττον και tint Φ. τω Ίωσηφ' ό πατήρ σον ; sub- 
juncto scholio: " Haec reperta sunt in alio exemplari 
(Ju**..); in editione ()io iv^N >v>) autem των Ο' non ita." 
Cum textu Syro-hex., omisso asterisco, conspirant Comp., 
Ald., Codd. 15, 31, 58, alii, Arab. 1, 2 (usque ad άδΐλφοίς 
σουί), Arm. 1; e quibus tamen Comp., Ald., et pars codi- 
cum pro *mt de Φ. τψ Ί. babent κα\ tht Φ. πρ6* Ί. Deinde 
ea quae Syro-hex. in marg. condidit, ab ηλθον 8« usque ad 
βασ. Αίγνπτον inclusive, in textum inferunt Ald., Codd. 15, 
31, 58 (non ultra οί viol αύτοϋ), alii. β Montef. ex 

schedis Combefis., cum ecripturis άγαθοτάτω et κατο«ήτωσαι>. 
(In textu LXXvirali ιδού deest in Codd. 30, 135, conci- 
ncnte Hebraeo; deinde iidem pro hmrtim σον, tls (sic) 
πρόσωπον σον babent; pro (ν τη β(λτίστρ γη, lectio (ν άγαθω- 
τάτω τη: γψ est in Cod. 30, «V αγαθω τόπω (om. της γης) ίη 



■Cap. XLVII. 31.] 



GENESIS, 



67 



9. ^"VDQ *yti ^JJ, J)ies annarum peregrinationis 
meae. O'. ai ήμίραι των ετών τ τής ζωής 
μου ^, άς παροικώ. 7 Ά. ήμίραι ετών τής 
προσηλυτεύσεώς μου. 9 

12. *1^Π "W ΠΠ7. Pancm pro ratione familiae. 
Ο'. σΓτοι/ κατά. σώμα. Ά. . . νηπίων? (Σ.) 
τροφην κατά λόγον τον Οχλοι/. 10 

18. DfTDH *} •»3^•Β Tnjjtft. JVo» celabimus 

dominum meum, quod absumptum sit. O'. /X17- 
7ΓΟΤ6 ίκτριβώμεν άπο τον κνρίον ημών ; et γαρ 
€/*λ€λοί7Γ€. ν ΑλλθΓ• ου μή διαψευσθώμεν τ<ρ 
κυρίω ημών. ιδού τετίλΐίωται. 11 

19. V^QtJTD}, Ο'. Vacat. Alia exempl. καίγε 

ήμεΐς αυτοί. 12 
tVOm Ο', κτήσαι. ν Αλλθ5' άγόρασον. 13 
22. rUTJi ΠΝΏ UVnib ph "•3. JVam ^meniwm 
(cibi) erat sacerdotibus α Pharaone. O'. & 
ίόσ€ί γάρ Ιόω /ce δόμα τοις lepevcri Φαραώ. 
Ά. οτι άκριβασμος τοις Upcvaiv ... Σ. σνν- 



ταξις γαρ ην τοις Upevaiv . . . u Schol. καϊ 
γαρ μερις ην τοις Upevaiv ΐκ σνγχωρήσεως 
Φαραώ. 15 

24. D?S^7 ^3^7)• Et ad edendum parvulis vei- 
tris. O'. Vacat. Alia exempl. και us βρώσιν 



τοις νηπίοις υμών.™ 



26. pft?• Statutum. Ο', εις πρίχτταγμα. "Αλ- 

λος- (h τύπον. 17 

27. V"W ΡΤ2 ^ΠΝ|η. Et possessores facti sunt 

in ea, et /ecundi fuerunt. Ο', καϊ (κληρονό- 
μησαν (alia exempl. έκληρονομήθησαν 1 *) eV 
αυτής, και ηύξήθησαν. Ά. και κατζσγίθησαν, 
και ηύξήθησαν. 19 

31. Π^ΏΠ BfrtT^ ^*Γ)ψ. ^ηψ). Etadoravit 
(Deum) Israel super caput lecti. Ο', θ. και 
προσεκννησεν 'Ισραήλ έπι rb άκρον τής ράβδου 
αύτοΰ. Ά. και προσεκννησεν 'Ισραήλ έπι 
κεφαλήν τής κλίνης. Σ. και προσεκννησεν 
'Ισραήλ (πι τό άκρον τής κλίνης. 20 Το 



Cod. 135J denique pro κατοίκισον, κάθισον legunt Codd. 30 
(cum κάθησον), 58 (cum κάθισαι), 72, 135.) In iisdem 
schedis adjicitur haec Origenis nota ex Codice Monspe- 
liensi [et Origen. Opp. T. II, p. 50] : Etnre 8« Φ. τ<$> Ιωσήφ, 
Χίγων' κατοικΰτωσαν iv γη Υ(σίμ. Έπκδή iv roiis τ(τραπ\οΐς, 
*ξ ων καϊ το άντίγραφον μ(Τί\ηφθη, πράς τον (Ίρμον τον iv τω 
Έβραϊκω καϊ ταΐς άλλαΐί «δόσ*σι δύκνυται κα\ ή των θ' Ιν τισι 
τόποις μ(τατ(θύσα, ωε τα πρώτα vortpa, καϊ τα vartpa πρώτα 
γινίσθαι' οπΐρ καϊ ίνταΰθα (υρίθη παθοϋσα' τούτον χάριν παρ(- 
θηκαμΐν άκοΧονθίαν. "Εστί δί αυτή. Τφ, κατοικησομίν οι παίδ«Γ 
σου ό» γη Γ(σίμ, σννάπτίται τό, ei7re δί Φ. τω Ίωσηφ' κατοικύ- 
τωσαν iv γη Υ*σίμ' (Ι δ« (πίστη οτι (Ισϊν iv αύτοΐί* καϊ τα ίξης. 

7 Obelus est in Syro-hex. 8 Nobil., et « omnes MSS.," 

teete Montef. Cf. Hex. ad Jerem. xx. 3. β " Hanc 

lectionem excerpeimus ex MSS. Igitur Aq. pro more suo 
literae serviens H^l 1 *?? verterat κατά [potius tls, coll. Hex. 

ad Exod. XVl. 16. Jerem. XXIX. ίο] στόμα (των) νηπίων." — 

Montef. 10 Montef. e Cod. X exscripsit : Ά. τροφην 

Korakoyov (f. κατάλληλοι») τοΰ δχλου. Holmcs. vero cx eodem 
sine nom. affert: τροφην κατάλογον τοΰ όχλου. Scharfenb. 
in Animadv. ρ. 46 Symmacho lectionem vindicat, ad ^P, 
όχλο*, appellans Hex. ad Exod. x. 10. xii. 37. Etiara 
τροφή pro B$ Symmachum, non Aquilain, refert. Cf. 
Hex. ad Psal. ciii. 14. Eccles. ix. 11. Idem pergit: " In 
eo autem, quod Montef. pro κατάλογοι', quod sane ad h. 1. 
non quadrat, reponendum esse conjicit κατάλληλοι», con- 



gruentem, non opus esse videtur emendatione tam longe 
repetita, si modo, quae culpa librarii coaluerunt, ita dis- 
jungae : κατά Χόγον τοΰ όχλου." Sed revera κατάλληλοι» non 
eet emendatio Montefalconii, sed ipea codicis scriptura, 
saltem secundum collationem vetustam BodleiaDam, in qua 
diserte lego : Ά. τροφην καταλληλον. Ο', σίτοι» κατά σώμα. 
Novus autem hic testis qua ratione cum modo memoratis 
conciliandu8 sit, non habeo dicere. Unum video: neque 
Symmachum, neque quemlibet interpretem constmctionem 
κατάλληλοι» τοΰ δχλου, pro unice legitima κατ. τψ ο^λω, 
admittere potuisse. " Cod. VII in marg. manu 2<Κ 

" Duae vocee postremae alia nianu videntnr scriptae." — 
Ceriani. 12 Sic Codd. 15, 29, 58 (sine γ*), 72, 135, 

Arm. 1. " Cod. ΥΠ. in marg. manu 2^. " Cod. X. 
Nobil. afiert : Ά. άκρφασμος γάρ τόϊς \χρ(ϋσιν. Σ. ut supra. 
Procop. in Cat Niceph. p. 497 : Έν δάσ« γάρ ίδωκ* δόματα 
τοΐί Ήρ(ΰσι, τουτίστι διάρια. Καϊ γάρ 6 2ίιμ. σννταζιν ϊξίδωκι. 

Cf. Hex. ad Psal. xli. 4. Prov. xxx. 8. 1S Nobil., et 

Anon. in Cat. Nicepb. ibid. 1β Sic Codd. X (in marg.), 

14, 15, 16, alii, Arm. ed. Arab. 1, 2 supplent: liberis vee- 
trie parvulie, auctore Holmesio. B Cod. VII in marg. 

manu 2***. Fortasse est glossatoris; ita enim per totum 
caput interpretatua est Graeco-Ven. " Sic Comp., 

Ald., Codd. 14, 15, 16, alii. " Nobil., Cod. 25 (teste 

Lagardio), et Cat. Niceph. p. 498. *° Codd. 25 (eine 

καϊ priore, et cum cVi την «φ.), 127 (qui praeterea notat: 

Κ 2 



t ;8 



Ίουδαϊκόν έπι προσκεφάλαιον της κλίνης αυ- 
τόν* 1 

Cap. XLVII. ιι. τον πατέρα ^αύτοϋ*? 14. 

τ και έσιτομετρει αύτοΐς ^, 23 



Cap. XLVIII. 

I. Π7Π. Aegrotat. Ο', ενοχλείται. Ά. αρρω- 

στά. Σ. νοσεί} 
toy V31 ^.φ-ΠΜ ng*l. Ο', καϊ άναλαβών 
(alia exempl. παραλαβών 2 ) τους δύο νιους αυ- 
τόν ^ μεθ' εαυτού 4. 3 

3. "'"ϋΦ '$• Ο', <5 θεός μον. "Αλλος• ισχυρός 
ικανός.* 

7. ν? ΐ^ζ) 1 ?• Mortua est juxta me. Ο', απίθανα 

(alia exempl. add. €7r' epe 6 ). 
10. VT33. Hebetes erant. Ο'.εβαρυώπησαν. Alia 

exempl. έβαρύνθησαν* 

II. ^?!?? **7 TJ? ΠΝΊ. Aspicere faciem tuam 

non existimabam. Ο', ιδού του προσώπου σου 
ουκ έστερήθην. Alia exempl. Ego non puta- 
veram me visurum essefaciem tuam. 7 



G Ε Ν Ε S Ι S. [Cap. xlviii. i- 

14. VJT* 1 ^ ^»^' Intelligentes fecit (Graeco- 
Ven. εφρένωσε) manus suas (sciens volens ita 
posuit eas). Aliter : Transversim posttit manus 
mas. Ο', εναλλάξ (alia exempl. έναλλάξας Β ) 
τας χείρας. (Ά.) έπιστημόνως . . . (Σ.) άντι- 
στρεψας . . . 9 

Ί^ηΠ Πψ 3Ώ Ι?. Ο'. Vacat. Alia exempl. 
οη Μαι>ασσ?7 6 πρωτότοκος} 

15. Tfafl?• •## quo sum. Ο', «κ νεότητος. Σ. 

> j • Τ > 11 

αφ ου ειμί. 

16. ^Ν;ΙΠ. Qai redimit. (Υ. δ ρνόμενος. Ά. 6 
άγχιστεύων. 12 

17. TOga SnQ. £* displicuit ei. Ο'. /?αρ£ αότω 
κατεφάνη. Ά. (καί) εκακώθη . . Σ. άτ^έί 
αντω . , 13 

21. ϊ'ΐρπν Ο', καί αποστρέψει. Alia exempl. 
/cat άνάξει}* 

22. *^ΠΝ D3t2?. Dorsum (tractum terrae) unum. 
Ο". Έίκιμα έξαίρετον. A. ώ/ίοι> eva. 15 

Cap. XLVIII. 7. e/c Μεσοποτα/ζ/αί >t^j Συ- 
ρία? «4. 1β 19. καΣ ούκ ηθέλησεν •% ό πατήρ αυ- 
τού 4 } 7 21. αποστρέψει υμάς ^r δ θεός εκ της γης 
ταύτης 4. 18 



θ*. ως oi Ο'), et Cat. Niceph. ibid. (cum im κΐφάλψ). 
Nobil. affert : Ά. προσαάνησ^ν Ίσ. iiti κίφοϊΚψ της κλ. Σ. «πι 
το 5. της κλ. Hieron. : " Et in hoc loco quidam frustra 
eimulant adorasee Jacob summitatem sceptri Joseph, quod 
videlicet honorans filium, potestatem ejus adoraverit, cum 
in Hebraeo multo aliter legatur: Et adoravit, inquit, 
Israel ad caput hctidi; quod scilicet, postquam ei jura- 
verat filius, securus de petitione quam rogaverat, adoraverit 
Deum contra caput lectuli sui." 21 Cod.VII in marg. 

manu 2**. ** Syro-hex. Pronomen abest a Codd. II, 

ΙΠ, X, 14, 16, 18, aliis. a Idem. 

Cap. XLVIII. ^odd. X, 127. Cod. VII in marg. 
manu 2<*» : άρραστΛ. 2 Sic Codd. X (in marg.), 71. 

3 Sic Arm. 1, et sine aster. Comp., Codd. I, III (cum μχτ 
αυτοί), X (in marg., ut ΙΠ), 15, 29, alii, Arab. I, 2. 
* Cod. VII in marg. manu 2<Κ Cf. ad Cap. xliii. 14. 
6 Sic Cod. 85 in marg. β Sic Comp., Codd. 18, 74, 84, 

alii. T Sic Arab. 1, 2, teete Holmesio. Cum Graecis 
libris conspirat vereio Vulg.: Non aumfraudatue aspectu 
tuo, invito Hebraeo. 8 Sic Comp., Codd. I, X, 15, 18, 



alii. 9 Cod. X in marg. sine nom. : άντιστρίψας ή in- 

στημόνως. Posteriorem lectionem, quae etiam in marg. 
Cod. 85 reperitur, Aquilae tribuimus, qui ad Psal. xlvi. 8 
pro Ρ^ψΟ (πιστημόνως posuit : prior fortasse Symmachum 
auctorem habet, coll. Hex. ad Psal. xxxiv. 12, ubi pro 
7\2ψ interpres iste ?ϊ2ψ legisse videtur, άντιστραμμίνα ver- 
tens. 10 Sic Codd. 15, 29, 72 (cum Μανασης), io7 (cum 

μ(ν «t συ), Arra. 1. a Cod. X. 12 Codd. X, 127. 

Praeterea Nobil. affert : Schol. ό άγχιστής. 13 " Sic 

MSS. nostri [et Cod. X], et Ed. Rom."— Montef. Ad 
Sym. supplendum videtur ίφάνη. 14 Sic Codd. 59, 75, 

et in marg. Codd. X, 57, 85, 127. 1δ Codd. X, 127. 

Hieron. : " Quia igitur Sychem lingua Hebraea transfertur 
in humerum, pulcre allusit ad nomen, dicens : Et ego dabo 
tibi humerum unum. Pro praecipuo enim, id est, ίξαφίτω, 
aad, id est, unum, scribitur in Hebraeo." 1β Cod. 85. 

Codd. 1, 1 30 om. της Συρίας. 1T Idem. Sic sine aster. 

Codd. 15, 29, 30, 72, 135, Arab. 1, 2, Arm. 1. 18 Idem. 
Sic sine obelo Ald., Codd. I (sine 6 &os), III (idem), X, 14, 
16, 18, alii. 



-Cap. XLIX.6.] 



GENESIS. 



Cap. XLIX. 

2. Ί2Π|?ΓΤ. Congregamini. Ο', συνάχθητε. "Αλ- 
λος' άθροίσθητε} 

3. nnto ίγτ• ■tfn π^νί^ ττί πηκ nbi pwi 

... νν α• ..... τ - . . | .. . 

^V ^?**]• Reuben, primogenitus meus es tu, 
fortitudo mea, et primitiae virium mearum ; ex- 
cellentia dignitatis, et excellentia roboris. O'. 
'Ρουβήν πρωτότοκος μου, συ ισχύς μου, και 
αρχή τέκνων μου, σκληρός φερεσθαι, καϊ σκλη- 
ρός αυθάδης. Ά. 'Ρουβήν πρωτότοκος μου, 
σύ Ισχύς μου, και κεφάλαιον λύπης μου, περισ- 
σός άρσει, και περισσός κρατεί. Σ. 'Ρουβήν 
πρωτότοκος μου . . . και αρχή οδύνης, περισσά 
λαβείν, και εκ περισσού (κρατήσαι). θ. ' Ρου- 
βήν πρωτότοκος μου, συ ισχύς μου, και άρχη 
τέκνων μου, σκληρός φερεσθαι, σκληρός και 
αυθάδης. 2 Ό Σύρος έχει• 'Ρουβήν πρωτότο- 



κος μου, ή δύναμίς μου, και ή άρχη της 



ισχύος . 



Άλλο?" . . . άνδρίας μου, περισ- 



σότερα τιμή, και περισσότερον κράτος.* 

4. ΊηΊη-'ΓΝ D^3 ΤΠΘ. Exundatio (exundans) 
sicut aquae, ne excellas. Ο', θ. εζύβρισας ως 
ύδωρ, μή εκζεσης (Έβρ. ελθωθάρ 6 ). Ά. εθάμ- 
βευσας ως ύδωρ, μή περισσεύσης. Σ. ύπερέ- 
ζεσας ως ύδωρ, ουκ εσχι περισσότερος. 9 Ό 
"Σύρος- επλανήθης ως ύδωρ, μή παραμείνης• 
άντϊ του, μή ζήσ^ς. 7 
| 5. Π^ΠΜ. Ο', αδελφοί. Schol. όμόγνωμοι. 9 

ΟΓΓΓΙ^Ό ΟΏΠ *Γ>5. Instrumenta violentiae 
sunt gladii eorum (s. machinationes eorum). 
Ο', συνετέλεσαν άδικίαν εξαιρέσεως (potior 
scriptura έ£ αίρεσεως 9 ) αυτών. Ά. σκεύη 
αδικίας άνασκαφαι (αυτών). 10 

6. 'HtlS "Ν[Μ? '*?. Ne conjuncta sit glona (anima) 
mea. Ο', μή ερίσαι (alia exempl. ερεισαι η ) 



Cap. XLIX. x Sic in marg. Codd. X, 64; in textu 
autem Comp., Codd. III, VI, VII, 14, 15, 16, alii. Cf. 
Hex. ad Jesai. xiii. 14. xxxiv. 15. liv. 7. Ezech. xx. 34. 
* Cat. Niceph. p. 508 (cum Ύαυβψ ter pro 'Ρονβήν). Nobil. 
affert: Ά. συ Ισχύς μον, κ.τ.{. Σ. 'Ρουβην (eic) πρ. μου, κ.τ.ί. 
Ad Aquilam Cod. Χ, teste Griesb., tantummodo habet: 
Ά. κΐφάλαιον λύπης μου. Cf. Hex. ad Psal. lxxvii. 51. Ad 
Symmachum Niceph. et Nobil. cum defectu scribunt: 
περισσά \αβ(1ν, κάί eVc πίρισσού υπ(ρζίσας ως νδωρ κ.τ.ΐ., quae 
ex Procopio (qui perperam Aquilae adscribit) in Cat. Ni- 
ceph. pp. 507, 508 (in marg. iuferiori) sic supplenda sunt: 
π. λαβΰν, και « π. κρατήσαι' ύπ(ρίζ(σας (sic) κ. τ. i. Hieron. 
in Vulgata Aquilam imitatus est, vertens : Rubm primo- 
genitue meus, tufortitudo mea, et principium doloris mei; 
prior in donis, major in imperio. Posteriora idem in 
Quaest. in Gen. p. 374 sic transtulit: et capitulum in 
liberie meis; major ad portandum, et major robore. 
8 Diodorus in Cat. Niceph. ibid. (cum 'Ρουβϊμ), et Nobil. 
(cum άρχη sine artic). * Cod. VII in marg. manu 2 da . 

Fortasee Theodotionis est, cujus versio modo memorata 
a LXXvirali (ei excipias σκλ. και αύθ. pro κα\ σκλ. αύθ., 
quam lectionem etiam in LXX reperisse videntur Origenes 
et Ambrosius) ne latum unguem discedit. 6 Epiphan. 

in Ancorat. 99 : iv ii τω Έβραϊκψ (λθωβάρ (sic), δπ(ρ «rriv 
ίρμηνίυόμ*νον μη ανάκαμψης, η μη προστίθΰης, η πάλιν, μη 
πίρισσΐύσης. β Nobil., Cat. Nicepb. (cuiu μη π(ρισσ(ύ- 

σα { ), uterque in contiuuatione. Pro ΰπΐρζίσας vero imtp*• 



ζ(σας (flJCB, quam lectionem commendant veteree inter- 
pretes fere omnes) ex Procopio arripuimus. Ad ίθάμβησας 
cf. Hex. ad Jud. ix. 4. Zeph. iv. 3. Ad ΐξύβρισας Cod. VII 
manu 2^ adscripsit ΐθαμβήθης, necnon ad ΐκζίσης, πίρισσ*ύ- 
θης (sic). (In LXX Origenes, Hieron., et Aiubrosius inter- 
pungere jubent : ίξνβρισας (affecisti me contumdia), as νδωρ 
μη ΐ'κζίσ-ρ!. Ε contrario S. Cyril. in Genes. p. 2 1 1 : ίζυβρΊ- 

ζων ως ύδωρ, τουτίστιν, άφόρητον ϊχων την καθ' ων αν ίλοιτο 

καταδρομην.) τ Diodorus in continuatione, testibus 

iisdem. Concinit Syrus vulgaris: U .)Joo ^— l ^*^ 
α,οαΙ. 8 Cod. VII in marg. manu 2^: όμόγνω (sic). 

(Ad formam cf. Lobeck. ad Pbryn. p. 385.) 9 Sic Ald, 
Codd. I (" spatio quodam interjecto." — Grabe), VII (" Ipsa 
ima manus videtur legere ίξαίρσίως, licet non satis certum 
ex usu codicis inde esset, quod legerit «'£ αίρίσΐως; hoc 
certe legit manus 2^." — Ceriani), alii, Arab. 1, 2, Syrus 
apud Bar Hebraeum, et Patres. I0 Cod. X affert : Ά. 

σκ(ύη αδικίας άνάσκαφι (sic). " Sic Coislin. Vox postrema 
prorsus vitiata videtur. Licet enim άνασκάπτ*ι? quadret 
ad vocem Hebraicam "TJ3, illud άράσκαφ€ corruptum uullo 
modo potest convenire cum ΓήΰΟ." — Mordef. Pro άκί- 
σκαφ* nos levissima mutatione άνασκαφαι reetituimus, h. e. 
Π13Ρ, fodinae. n Sic Ald., Codd. 18, 25, 31, alii. 

" Hieron. secutus LXX vertit, non aemuletur jecur meum; 
et Ambrosius, non contendant viscera mea. Alii libri μη 
ίρύσαι, quam scripturam expressit Tertullianus adv. Ju- 
daeos, non incubuerint vitcera mea, et Origenk interpres, 



70 



GENESIS. 



[Cap. XLIX. 6- 



τά ήπατα μου (''"Π?)• Ά. μη μονωθήτω δόξα 
(μου).» 

6. ■tftf^jjpy . Nbrvos succiderunt bobus. Ο', ενευ- 

ροκόπησαν ταϋρον. Ά. Σ. εξερρίζωσαν τεί- 
χος.' 3 

5, 6. Ό Εβραίος ου συμφωνεί τώΈλληνικφ, λίγων 
ούτω• Συμεών και Αευι αδελφοί σκεύη ύβρεως 
. . . εν rjj βουλβ αυτών μη είσέλθτ} ή ψυχή 
μου, και εν τω λαώ αυτών μη χρονίσχι OD^l) 
ή δόξα μου. οτι εν τω θυμώ αυτών άνειλον 
άνδρας, και kv Tjj βουλ^ αυτών καθεΐλον 
τύχη}* 

7. W. Vehemetis. <Ύ. αυθάδης. "Αλλος- δυνα- 

τός. 16 

8. τ?!** *pya τ»ΐ τπ« ΐρτΥ" nm rmi\ 

Juda tu, celebrabunt tefratres tui; manus tua 
erit in cervice hostium tuorum. Ο'. Ιούδα, σε 
αίνέσαισαν (Ά. σοι έξομολογησάσθωσαν 16 ) οι 
αδελφοί σου- αϊ χείρες σου έπι νώτου τών 
εχθρών σου. Ό Εβραίος' 'Ιούδα, σοι έξομο- 
λογήσονται οι αδελφοί σου' αϊ χείρες σου επι 
τά μετάφρενα τών εχθρών σου. 17 

9. w jro rrhy m tvftso rmrp γγπν 1«. 

Catulus leonis est Judas ; α praeda, fili mi, 
ascendisti : incurvavit se, cubavit. (Χ. σκύμνος 
λέοντος 'Ιούδα' εκ βλαστού ( ν Αλλθ5* άπο άρ- 



πάγματος 16 ), υιέ μου, άνέβης' άναπεσών ("Αλ- 
λο?• έγονάτισας 19 ) έκοιμήθης. Ά. σκύλαξ 
λέοντος 'Ιούδα, άπο αλώσεως, υιέ μου, άνέ- 
βης- κάμψας κατεκλίθης. Σ. σκύμνος λέοντος 
'Ιούδα, εκ θηριαλώσεως, υιέ μου, άνέβης' όκλά- 
σας ήδράσθης. 20 

9. Utf^ Ί}, Ο', τίς εγερεΐ (Ά. αναστήσω) 

αυτόν; 

10. ΠΤΗΤϋ tontt? ΊΙΟ^-Ν?. Non recedet sceptrum 

α Juda. Ο', θ. ουκ εκλείψει άρχων εξ 'Ιούδα. 
Ά. ουκ άναστήσεται (fort. άποστήσεταί) σκή- 
πτρον άπο 'Ιούδα. 22 Σ. ου περιαιρεθήσεται 
εξουσία άπb 'Ιούδα. 23 
■Αη pSQ Ρρΐΐψ. Et hgislator (dux) α 
medio pedum ejus. Ο', θ. και ηγούμενος εκ 
τών μηρών αύτοΰ. Ά. και άκριβαζόμενος άπδ 
μεταξύ ποδών αύτοΰ. 24 

11710 tap? IV. Usque dum venerit Shiloh. 
Ο", θ. εως εάν (potior scriptura άν) ελθη τά 
άποκείμενα αύτώ (alia exempl. ώ απόκειται 25 ). 
Ά. εως άν ίλθ ν . . . 2β 

Ώ^ν ΓΒΤΙ[\ "ΪΤΪ. Et ei praestabitur obedientia 
populorum. Ο', θ. και αύτος προσδοκία εθνών. 
Ά. και αύτώ σύστημα λαών 27 

11. Π,7Ί&7Π. Et viti generosiori. Ο', και τ$ ελικι. 

"Αλλος' ' και εις καλλίκαρπον. 28 



non innitcmtur viscera mea." — NobU. n Cod. X. In 

Cod. VII manus 2<*» superscripsit : μη μονωθη ή δόξα μου. 
13 Codd. Χ (teste Griesb.), 85 (cum εξερίζωσαν), 127. No- 
bil. affert : Schol. εξερρίζωσαν τείχος. u Procop. in Cat. 

Niceph. p. 512. 1S Cod. VII in marg. manu 2^. Mox 
ad μήνις Cod. X in marg. scholium habet: οργή {πίμονος, 
quod Holmesio turbas dedit. w Cod. X. ir Cod. 

unus Reg. apud Montef., Cod. 25 (teete Lagardio), et 
Anon. in Cat. Niceph. p. 514. 18 Cod. VII in marg. 
manu 2^. Cod. 56 in marg. : Ό 'Εβραίος, άπο αρπάγης' ό 
ii \ar\vot, προς άρπαγη» (Vulg. : ad praedam). 1β Cod. 

VII in marg. manu 2«*». " Euseb. in Dem. Evang. 

p. 378, et Procop. in Cat. Niceph. p. 518. il Cod. X 
(cum *ξ*γ*ρύ in textu). w Eueeb. ibid. p. 370. (Ad 
άποστησίται, quae P. Junii conjectura est, cf. Hex. ad Jesai. 
lix. 15. Jerem. xxxii. 31.) Nobil. affert: Schol. Άκ. σκή- 
πτρο*• σκήπτρο* ii η φνΚη ονομάζεται. ffl Euseb. ibid. 
ρ. 372. Idem ρ. 370 ad veraionem LXXviralem, owc 



tKktiyfrti — ίθνων, notat : ταύτα δ« ομοίως το'ις θ' και ό 6eo5o- 
τίων ήρμήν(υσ(ΐ>. 24 Idem in continuatione. Cf. Hex. ad 
Psal. lix. 9. M Sic Codd. X (in marg.), 14 (cum t), 16 

(idem), 25 (idem), 29 (in marg.), 30, 31, 32 (cum & απ. 
αντ<ρ), alii, et Patres, quos recensuit Grabius in Eichhornii 
Bepertorio etc. T. IV, pp. 20-23. 2β Euseb. in con- 

titiuatione: cwf av t\fyj και αυτω σύστημα λαών, ubi post 
eX^i; Montef., tacito auctore, supplevit $ άπόκαται. Ideiu 
Symmacho quoque vindicat: eas αν Ζλθη $ απόκειται, sed 
unde prodeat se nescire fatetur. Prodit, ni fallor, ex 
Euseb. ibid. p. 372 : Ταύτης γονν oxkt τ6 σκηπτρορ, ως δ Άκύ- 
\ας φησί' βασιλικής δ« τοντο σύμβοΧον ην αρχής' ourt την ΐξου- 
σίαν, κατά τον Σύμμαχον, π(ριαιρ(θησεσθαι θεσπίζει, εως αν ελθτ), 
φησ\ν, ψ απόκειται, και αυτόν εσεσθαι των εθνών προσδοκία*. 
Sed posteriora verba ηοη Syramachi, sed Eusebii esse, 
probabiliter censuit Grabe ibid. p. 19. w Eueeb., ut 

supra, et Cod. X, teste Griesb. ffl Cod. VII in marg. 
manu 2<k (cum καλικ.). Hieron. in Comment ad Jesai. 



-Cap.XLIX. 21.] 



GENESIS. 



71 



12. Υ Υ?Π. Caligans (β. rubicundus). Ο', χαρο- 

ποιοί. Alia exempl. χαροποί. 29 Ά. κατά- 
κοροι 30 

13. DTCK ηΐΓΠ. Λ</ /ita* roarw. Ο', παράλιος. 

"Αλλος• παράλιος θαλασσών. 31 

lfljTVJ• 2£/ /α/Μ* ς /ws. Ο', και παραταναΐ. 
Ά. (και) μηρός αύτοΰ. 32 

14. 0"$ "^^Π. Asinus ossis (robustus). C. το 

/caXo»' επιθύμησαν. Ά. oVoy όστώδης. 93 

D^nsUtpH f*Sl. Jnter caw/a*. Ο', άναμίσον 
των κλήρων ("Αλλος' των λφάδων 3 *). [Ά. 
άναμίσον των κλήρων. 2. άναμάσον (των 
γςιτονιων)."] 35 

15. Τ& D7D7 VTJJ. Ε/ /actas <>sf μ tributum 

(angariam) serviens. Ο', και ίγανήθη άνήρ 
γεωργός. Ά. . . €ΐς φόρον δουλ*ύων. 3β Τό 
'Σαμαραιτικόν και ίστι γαωργος ύπηραταΐν. 37 



17. ]^5ψ. Cerastes. Ο', ly καθήμενος. "Αλλος- 

συρόμενος." 

18. ΓΙ^ΓΡ ΤΥ ,ϊ !ί? ^Wmrb. Salutemtuamexspecto, 

Jova. Ο', τ^ σωτηρίαν παριμίνων κυρίου. 
"Αλλο?• (την σωτηρίαν σου) ύπψ(ΐνα, κύρια. 39 

19. ViJiJiJ ΤΓΟ. Turma praedatoria invadet eum. 

Ο', παιρατήριον παιραταύσαι αυτόν. Ά. €#£α>- 
roy ΐύζωνκΐ (αυτόν). Σ. λόχο? . . , 40 "Αλλο?• 
φοσσάτον φοσσαταύ(σ€ΐ) . ,* 1 

^PV "^\τ• Invadet extremum agmen eorum. 
Ο', παιρατίύσαι αύτον (alia exempl. αι/τώ»/) 
κατά πόδας. (Ά.) ίύζωνισθήσαται πτάρναν. 42 
"Αλλος' φοσσαταύσαι ΰσταρον. 43 

20. 'Ή^• Cupedias. Ο', τρυφήν (alia exempl. 

τροφήν**). Ά. τρυφάς.** 

21. ΠΓΠψ- H7JW. Cm>a dimissa (libere vagans). 

Ο', στβλεχοί άναιμίνον. Ά. ίλαφος άπα- 
σταλμάνος. 46 



ν. a : " Denique sorec a quibusdam καλλίκαρπο* interpre- 
tatur, quod nos in pulcJierrimos fructus convertere pos- 
sumus." 29 Sic Codd. 18, 29, 57, 64 (ex corr.), alii, 

Justin. M. in Dial. p. 242, et Patres. Ad vocem illue- 
trandam facit locus Aristot. de Gener. Anim. V. 1, 17: Τά 
δε τών ανθρώπων όμματα πολύχροα συμβίβηκεν είναι' και γάρ 
γλαυκοί, κα\ χαροποΧ (caesii), καϊ μελανόφθαλμοί τίνες (Ισιν, ol 
δ' αίγωποί. Μ Codd. Χ, 85 (sine nom.), 127. Cat. 

Niceph. ρ. 526 : ΆΔΗΛΟΥ, κατάκοροι, θ(ρμο\, διάπνροι, φοβεροί. 
Cod. 57 ^ η Diarg. : *Αλλοί φησί' κατάκαροι (sic), θερμοί, κ.τ.ε. 
" Κατάκαρος potest referri ad κόρος, Stupor . . . et κατάκορος 
ad κόρος, satietas, eadem analogiae lege, qua κατάκοπος ad 
κόπος" — Jlolmes. Immo κατάκαρος est vox nulla; et κατά- 
κοροι est niger, πάρα τό κορόν, τό μίλαν (Schol. ad Oppian. 
Hal. I, 133), quo sensu voceni adhibet interpres Graeco- 

Ven. ad Cant. Cant. i. 6 : μηδαμώς οράτε μ*, ότι f ιμ\ κατά- 
κορος. Cf. Hex. ad Prov. xxiii. 29. 31 Sic in textu 
Codd. 1 5, 29, 38 (cum θαλασσών in marg.), alii. 32 Cod. X. 

33 Idem. Cod. VII in marg. nianu 2 da : oW όγκαρίζων. 

34 Idem; h.e. inter stillicidia, s. latices. Lectio anonyma 
nescio an iia interpretibus faveat, qui voci Hebraeae mul- 
tum vexatae significationem canalium ad quos oves ada- 
quantur (Psal. lxvii. 14), vel quibua stillicidia excipiantur 
(Ezech. xl. 43), inesse affirmant. x " Sic Drusius [qui 
descripsit e fragmentis quae olim ipse undecunque colle- 
gerat]. Viciniarum, h. e. γε ιτονιών, ut posuimus inter duos 
uncinos." — Montef. Lectio pertinet ad Jud. v. 16, et 



auctorem habet Eusebium in Onomastico 3. ν. ΜοσφίθαΙμ, 
ubi pro Graeco μεταιχμίων Hieron. interpretatus eet vici- 
niarum. Cf. Hex. ad Jud. 1. c, ubi LXX άναμίσον της 
διγυμίας verterunt, ut in noetro loco interpres Graeco-Ven. 

ανά τά ημιφόρτια. M Cod. X. *" Cod. 25, teete 

Lagardio. Minus probabiliter Nobil. : " Scbol. Ανθρωπος 
ίΐς φόρον δονλίΰων. Aq. et Sym. : κα\ ίστι γεωργός νπηρε- 
τ(ϊν." Μ Cod. VII in niarg. manu 2<Κ Interpres 

anonymus Syriacum <&JL», reptavit, respexisse videtur; 
Seniores autem Hebraeum β|ίΒ* cum sensu insidiandi, quem 
ei tribuerunt Gen. iii. 15. w Cod. VII in marg. manu 

2 d ». Idem ad σωτηρίαν ex corr. add. σου. Cf. Hex. ad 
Psal. xxiv. 3. Jesai. lix. II. *° Cod. X (cum ηζωνηει). 

Nobil. affert: Ά. (ϋζωνος. 2. λόχος. Hippolytus in Cat. 
Niceph. p. 535 : ΐϋζωνος (ύζωνησει (sic) αυτόν άντι τοϋ, ένοπλος 
άνηρ κα\ πολεμικός ε'νοπλίσει αυτόν. ** Cod. VTI, SUJjer- 

script. a manu 2^. Ad φοσσάτον cf. noe ad S. Chrysoet. 
in Epist Paul. T. IV, p. 418. Quoad sensum non multum 
distat a στρατόπεδον, quod cum 1^3 commutatur in Hex. 
ad Job. xxix. 25. ** Cod. X in marg. sine nom. (In 
textu lectio αυτών est in Oodd. I, II, III, X.) ** Cod. 

VH, ut ante. ** Sic Codd. Ι, ΙΠ, VH, X, 14, 15, 16, 

alii, Arab. 1, 2. ** Cod. X. " Idem. Hieron. : 

" Porro ubi nos agrum irriguum, et LXX στίλ^χοί άνειμε- 
vov, id est, virgultutn [immo truncum] resolutum, posue- 
runt, in Uebraeo legitur aj.vla sklua, quod potest et 
cervue emissus transferri." 



72 



GENESIS. 



[Cap. XLIX. 21- 



21. ^ΒΰΓ^ΏΝ ]Π3Π. Edens verba pulcra. (Y. 
ίπιδιδούς kv τω γςννήματι κάλλος. Ά. ό διδούς 
καλλονήν. 47 

23. 24. in^ yqrn : cran *hyz ΪΤΤΏνψ*! 

"iiltpj?. Et odio persecuti sunt eum domini 
sagittarum. Sed manet in firmitate arctis ejus. 
(Υ. και έν(ΐχον αύτώ κύριοι τοζ^υμάτων, και 
συνίτρίβη μετά κράτους τα τόξα αυτών. Τδ 
ϋαμαρίΐτικόν και (μίσησαν αύτον κάτοχοι μερί- 
δων, και διέμεινζν (ν βάθει τόζςυμα αύτοΰ. 48 

24. ΎΏΜ *ΤΡρ, Per manus potentis. Ο', δια 

χΐΐρα δυνάστου. "Αλλος' παρά ισχυρού. 49 

25. ν $? ΓΜ"]. Ο', ό θ(ος δ ίμός. "Αλλος- ό 

Τκανός. 60 ' 
ΠΠΪΛ ^^ Ο'ΪΓΗΙ. Abyssi cubantis infra. 
Ο', γης Ιχούσης πάντα, tiveKtv (ϊύλογίας). 
"Αλλος' αβύσσου . . ύποκάτω. 51 

26. uTty ΓΙ^ΙΪΙ ri^NJrl. Oesiderium collium aeter- 

norum. Ο', και kn (ύλογίαις (alia exempl. 
επιθυμίας 62 ) θινών (Ά. βουνών 53 ) αέναων. 

27. ^ψ ρί?ΓΡ ywh) Ί9 b^ igSa. Mane 

comedet praedam, et vespere dividet spolium. 
Ο', το πρωϊνον ίδζται en, και (ίς το εσπέρας 
δίδωσι (potior scriptura διαδώσει) τροφήν (Ά. 
μ(ρίσ€ΐ λάφυρα. Σ. μ^ρΐίΐ σκΰλα 64 ). Ό Σιί- 
ρος' εσπέρας άρπάσ^ται, και το πρωϊνον μςριέί 
σκΰλα. 66 

28. *®ψ&. Ο', υιοί. "Αλλος- φυλαί.™ 



29. ΟΓήΝ W. Ο'. Vacat. 'AXXoy και kvtTti- 

λατο αύτοίρ. 67 

ΓΤΤ(ρβΓΓΤ?^Ι, Ο', kv τω σπηλαίω — τω διπλώΊ.™ 

30. «ΤΡ?Π ^ΦΝ. Ο'. Vacat. "Αλλος' δ ϊστιν kv 

άγρω. 59 

*Τ}.ψΌ~^Ι$' Cum agro. C. τδ σπήλαιον. 
ν Αλλοί* Thv άγρόν. 00 
33. Φ$?1• Et contraxit. Ο', και ίξάρας. Ά. 
(και) συνέλεξαν. Σ. (και) συναγαγών. 61 



Cap. L. 

1. ^ΕΤν^. Ο'. έπι πρόσωπον. Alia exempl. «τι 

τδι> τράχηλον} 

2. O^NQhn ϊ|133ΡΡΊ YWnN vtich D^BhrrnM. 

— • : τ : Λ • τ ν -:- • : τ •/ 

Mediris, ut aromatibus condirent patrem suum ; 
et condiverunt medici. Ο', τοις ϊνταφιασταΐς, 
ΐνταφιάσαι τον πατέρα αύτοΰ" και ενταφίασαν 
οι ένταφιασταί. (Ά.) τοις ιατροΐς του άρωμα- 
τίσαι τον πατέρα αύτοΰ' και αρωμάτισαν οι 

» '2 

ιατροί. 

3. Π^^ΠΠ. Conditurae. Ο', της ταφής. Ά.τών 

άρω ματ ι ζομ ένων. 3 
5. ΠΏ "ObM Π|ΓΤ ΊΏ*Α. Dicew$.• Ecce! ego 
morior. Ο'. Xeycoj/. Alia exempl. πpb του 
τ^λ^υτήσαι αύτον, λέγων. Alia: λέγων ιδού 
έγώ ΐίμι αποθνήσκω. 4 



47 Cod. Χ in continuatione. Post δώΟΥΣ fortasse exci- 
dit λογΟΥΣ (KaKXopfjs). « NobiL 4e Cod. VH in 

marg. manu 2&*. M Idem. 61 Idem. 62 Sic 

Codd. 32,56 (cum ίπιθνμιαν 8. (πιθνμίαα), 7 1 (cum *π\ θυ- 
σίαις), *]ζ, 85 (cum tvXayiait in marg.), 127, S. Chrysost. 
Opp. T. IV, p. 640 Α (cum ίπιθυμίακ), Theodoret. T. I, 
pp. 118, 119. Huc pertinet scholium in marg. Cod. X: 

ΐπιθνμίαις χτ^ηΚων και ίττηρμίνωρ. ω Theodoret. ibid. Sic 

in textu Codd. Vll (ex corr.), 15, 38 (in marg.), 135. Cf. 
Hex. ad Deut. xii. 2. M Codd. X, 85 (cum /i*ptV<t bis), 
127 (idem). Nobil. affert: Ά. ita/ifpi« λ. Σ. μ«ρι« σκ. 

Cod. VII (qui τφ frt SUperecribit πρα'Λαν) ad δια&ίδωσιρ (sic) 

in marg. manu 2^ : μιρίσίί λάφνρον (ut videtur). u No- 
bil. Paulo aliter Cod. 25 (teste Lagardio), et Anon. in 
Cat. Niceph. p. 542 : Ό Σνρος τό fdrrai, tairtpas άρπάσίΐ, 



φησ\, και (κα\ om. Cat.) τό πρωϊνον pepui σκύλα. Μ Sic 

Cod. 72, Arm. ed. Duplex lectio, νιοι Ίακωβ φυ\α\, est in 
Codd. VI, 14, 16, aliis, Arm. 1. 67 Sic Codd. X (in 

marg.), 15 (om. και tmtv avrois), 29, 72, 135, Arab. 1, 2. 
68 Sic (cum ?K pro -τ) Cod. 85, et sine obelo Codd. VI, 30, 
64 (in marg.), alii. 69 Sic Cod. VII, superscript. vocibus 
τώ δίπλώ manu 2^*. M Idem, superscript. manu 2°*. 

61 Codd. X, 127. 

Cap. L. l Sic Codd. III, 14 (sine τον), i6, 25, alii. 
2 Cod. VII in marg. manu 2•^ sine nom. (cum αρωμάτισαν 
pro ηρωμάτισαν). 3 Codd. Χ, 1 2 7. * Prior lectio eet in 
Comp. (eine αυτόν), Ald., Codd. III(ut Comp.), 19 (idem), 
31, aliie; posterior in Codd. X (cum Ιδού — άποθνί)σκω in 
marg. ad λ<γων (ν. 4)), 15 (idem), 58 (cum αποθνήσκων), 
72(sinfr«/u), 82 (ut X),i35(ut 72),Arab.i, 2,Arm.i. 



-Cap. L. 26.] 



GENESIS. 



73 



10. OttniBD^. Et planxerunt ibi. Ο', και εκό- 
ψαντο αύτύν (alia exempl. add. εκεί 6 ). 

10, 11. "Π?ΝΠ (bis). Ο'. Άτάδ. "Αλλος- (τής) 
ράμνου. 9 

12. DJ? "*ψΝ3. Ο'. Vacat. Alia exempl. καθώς 

ενετειλατο αύτοΐς. 7 Alia : καθώς ενετειλατο 
αύτοΐς, και έθαψαν αύτον εκεί? 

13. ΪΓΙΝ ΊΝύΤη. Ο', καϊ άνελαβον αυτόν. "Αλ- 

λος- %• και ήραν αυτόν «4. 9 
Πρε^ΏΠ Πΐΐρ. Ο', το διπλούν. "Αλλος- τον 

άγρον του διπλού. 10 
ΓΠΪ2ΓΠΓΙΝ. Cum agro. Ο', το σπήλαιον. 

"Αλλος- τ6ν άγρόν. 11 

14. 'ΊίΠΝ. Ο'. Vacat. Alia exempl. μετ αύτοΰ. 12 
YQIt-JTH ΐΊΙβ ****. Ο'. Vacat. •)& /ζ^τά 

το θάψαι τον πάτερα αύτοϋ 4} ζ 

16. "^N? (i n posteriore loco). Ο', λίγων. Σ. 

παρακαλών™ 

17. ΤΠΜ Ρ$Β «2 Νψ. Condona, quaeso, delictum 

fratrum tuorum. Ο'. άφες αύτοΐς (alia exempl. 
roiy άδελφοΐς σου 15 ) τήν άδικίαν. Ά. άρον 
δη άθεσίαν αδελφών σου. 16 
'ΤΡΟΌΧ njn -,, 3. Quia malwn intulerunt tibi. 



Ο'. 8τι πονηρά σοι ενεδείξαντο. Ά. . κακία 
ήμειψαντό σε. 17 

17. NJ Nto. Ο', όϊ£α<. Ά. άρον 6η." 

18. VtpHWj TgDS ABQ νΠΜ-22 C^2. Ο'. και 

€X0oVt€9 προ? «1)70»/ €Γπαι/. Alia exempl. και 
ελθόντες — προ? αύτδΐ' «< £Κ κα /ye αδελφοί αύ- 
τοϋ, και έπεσαν εις πρόσωπον αύτοΰ 4, είπαν} 9 

19. "W Ο^Ν ηπηΠ ^. JV tt m enim loco Dei 

sum eyo ? Ο', του γάρ 0eot) ειμί εγώ. Ά. 
οτι μη αντί θεοΰ εγώ\ Σ. μη γαρ άντι θεού 
είμι εγώ • * Το Έαμαρειτικόν μη φοβεΐσθε- 
και γαρ φοβούμενος θεόν είμι. 21 

21. 7373Ν. Sustentabo. Ο'.διαθρέψω. Ά. διοι- 
κήσω. 22 

25. D^7?lT). Ο', και σννανοίσετε. "Αλλος• και 

συναναβιβάσετε. 23 

26. ^Π^. Et condiverunt. Ο', και έθαψαν. 

Ά. (και) ήρωμάτισαν. 24 

JVWS• In arca. Ο', εν τβ σορω. Ά. (εν) 
γλωσσοκόμω. 25 

Cap. L. 22. — και οι αδελφοί αύτοΰ ^, 28 24• 
— τοίί πατράσιν ημών «4. 27 



5 Sic Comp., Codd. 56, 78, 85 (in marg.), 127 (idem), 
Arab. 1, 2, Arm. 1. ° Sic Cod.VII in marg. nianu 2^. 

Ad Άτάδ in priore loco Cod. X in marg. : ή ράμνος. 7 Sic 
Comp., Ald.,Codd. I, III, VII (cum auroir manu 2 da ), X, 14, 
16, alii, Arab. 1,2. 8 Sic Codd. II (sine clausula, καθώς iv. 
αντοΐϊ), 15 (add. post αύτο'ις, και ήραν αυτόν), 30, 72 (ut 1 5), 
74, alii. 9 Sic Cod. 127 in marg. Cf. ad v. 12. Ad 

άν*λαβον, ήραν in marg. habent Codd. 57, 85. 10 Cod. VII 
in marg. manu 2<k u Idem. 12 Sic Codd. 15, 58, 

72, alii. » Sic Cod. 85, et sine aeter. Codd. X (in 

raar g-)> *5 (cum αυτών), 56, 58, 82 (ut 15), 135, Arab. 1, 2 
(uterque ut 15). l * Cod. X. " Sic Arab. 1, 2, et 

Syro-hex. in marg. 1β Cod. Χ. ,T Idem (cum ημί- 

ψαντο). " Syro-hex. *Vi« p*rf ./. 1B Syro- 

hex. intextu: : oO*-? J^ ,β/•* W«to_^^- ol/ y-oo 
.OiJso/ * o^-» Uojj_S ^_iw nNftio. Cod. X in 
marg., testibus Montef. et Ceriani: Kratyr άδίλφοϊ αύτον, 



κα\ fntaav (ϊς πρόσωπον (sine αύτοΰ). Codd. 15» 58> 7 2 > χ 35 • 
κα\ ίλθ. προς αύτον (προς αύτον om. Cod. 1 35) κα ^ (*<»V* om. 
Codd. 58, 72) οί αδ. αύτον %π(σον (ίπΐσαν Cod. 58) (πι (fls 
Codd. 15, 58)> πρόσωπον αύτον, κα\ ίίπαν (*ιπον Cod. "]2). 
20 Nobil., Codd. Χ (cum ίγώ άμι pro *1μι f -γώ), 127. Syro- 
hex. : Ά. μη άντι θίον e -γώ (Uti ]ot^ .91 Ν .. 'Ίχϊ\?) ; 2. μη 
γαρ άντι θΐον i -γώ άμι (**%*+( \j( )ο»^ Α\>« ί^^ \ ν> Ν * 
Praeterea Nobil. affert : " Aliud schol. Ακύλας- ότι μη Θι6ς 

«γώ ; Σύμμαχος' μη yap άντι θΐον (γώ;" et 81C (om. ryo> Iti 

lectione Symmachi) Cod. 25, et Cat. Niceph. p. 549; 
minus probabiliter. " Nobil. (cum (Ιμι ry«), CckI. 25 

(cum Θ. pro τό Σαμ.), Cat. Niceph. p. 550. a Cod. X. 

Cf. Hex. ad Prov. xviii. 14. a " Sic ccxld. nostri, non 

allato interpretis nomine." — Montef. Sic Cod. 64 in marg. 
rec. manu (non, ut Holmes., συναναβιβάσαη). M Cod. X. 

26 Idem. M Syro-hex. Deeet in Comp., Codd. 19, 108. 

27 Idem. Deest in Cod. III solo. 



7» 



GENESIS. 



ADDENDA. 



Cap. iv. 4, not. 4. In loco Procopii Codex Ambrosianus 
Q. 96 Sup. emendatissime scribit επεκλίθη pro άπεκλήθη, et 

τιμών pro τίνων. Idem liber in verbis, της ε'π\ του Άδά/χ οργής 
παρακληθεις, a nobis non SUSpectis, ε'π\ τω Αδάμ et παρακλιθείς 

(con•. ex παρακληθείς a i ma manu) emaculatius, ut videtur, 
exbibet. 

Cap. iv. 7. Hebracam locutionem, ΠΝΒ> 3*tp*n"Dit, quae 
Criticos valde exercuit, nos, praeeunte L. de Dieu in Crit. 
Sacr. p. 6, secundum notissimas formulas, Π3? l^T), pulcre 
incedere (Prov. xxx. 29), JM y&n, fidibus bene canere 
(Psal. xxxiii. 3. Jesai. xxiii. 16. Ezech. xxxiii. 33) expli- 
cuimus, quam constructionem Seniores quoque calculo suo 
probaverunt, vertentes: ε'άν ορθώς προσενίγκης, qui tamen 
in sequentibus, ορθώς δε μη διελης κ. τ. Ι., nihil viderunt. 
Etiam de Dieu a scopo aberravit, vertens: Annon, sive 
bene offeras, sive non bene, ad ostium peccatum cubat? 
Constructio est, ni fallimur, άνανταπόδοτος, ut post ΠΧΒ' 
tacite supplendum sit, bene eat; qui usus in enuntiationi- 
bus per εάν μεν . . . εάν (s. εϊ) δε μη prolatis, tum in Hebraeo 
sermone (e. g. Exod. xxxii. 2. Dan. iii. 15) tum in Graeco 
(vid. Interpp. ad Luc. xiii. 9) satis exploratus est. 

Cap. vi. 3 (2), not. 4. Adde S. Cyril. adv. Anthropomor- 

pbitas, p. 385 : και γοϋν ol μετά τους θ' γεγονότες ερμηνευταΧ 
τέσσαρες, τα περ\ τούτον τον τόπον εκδίδοντες, ού γεγράφασιν οτι 
οί υιοί του θ(θϋ ίδόντες τάς θυγατέρας τών ανθρώπων, άλλ' οί 



[MSS. ό] μεν, υ'ιο\ τών δυναστευόντων, oi [MS. ό] δε, υιοί τών 
, δυναστών. Cum vero Auctor quatuor interpretes memoret, 
, fieri potest lectionem τών δυναστών ad Quintam ed. per- 
1 tinere. 

Cap. vi. 17 (16). Vox Hebraea ΊΠ'ϊ Α. Schultensio in 
1 Clavi Dialect. p. 287 tectum sonat, coll. Arab. Δ^>, dorsum, 
ι probantibus Dathio, Rosenmuellero, aliis. Equidem cum 
I tali sensu tectum, non planum, sed cameratwm, sive fasti- 

giatum, intelligere malim, quae notio nescio an Senioribus 

obversata ftierit, vertentibus : επισυνάγων ποιήσεις την κιβω- 

τόν, h. e. ηοη, ut J. F. Scbleusner. in Nov. Tkes. s. v. 
επισυνάγω ridicule vertit, congregcms inter aedificandv/m 
animalia et alia ad vitam sustentandam necessaria, sed 
/abricam arcae mperne contrahens, ita ut in unius cubiti 
mensuram finiatur. Sic Diod. Sic. XVII, 82 : Αΰται δε (αί 
κώμαι) κα\ τών οικιών στεγας εχουσιν, εκ πλίνθων εις όξύ συνηγμενων 
έχουσας καμάραν. Vim vocabuli perspexit Origen. Opp. Τ. II, 
ρ. 6θ : Ζητητεον ποταπον δει νοήσαι τό σχήμα της κιβωτού' όπερ 
νομίζω οτι πυραμοειδες εστίν, άρχόμενον μίν από μήκους τριακο- 
σίων πηχών, άπο δε πλάτους πεντήκοντα, και επί τους τριάκοντα 
του ύψους πήχεις επισυναγόμενον, ώστε την κορυφήν γενέσθαι 
μήκους και πλάτους πηχυν. Ad "ΙΠ* autem participium cum 
hac notione appellari potest Arab.Z^, conjunxit, in II 
rem alteri propinqvam effecit. 



Ε Χ D U S. 



IN LIBRITM EXODI 
MONITUM. 



-, J-N Exodum bene multas veterum interpretum lectiones variis ex MSS. collegimus, quarum 
maxima pars nondum observata fuerat. Ceterae autem a Drusio allatae, si cum aliis nunc 
primum editis conferantur, numero paucissimae sunt, ac plerisque in locis ope MSS. vel 
emendantur, vel pleniores afferuntur. Hi porro codices tum manuscripti, tum editi, nobis 
ad haec adornanda subsidio fuerunt. 

" Codex Regius 1825, XI vel XII saeculi, membranaceus. 

" Codex Regius 1871, egregiae notae, X saeculi, membranaceus [Hobnesii 64, cujus in 
gratiam collationem factam nobis manibus terere contigit]. 

" Codex Regius 1888, bombycinus, XII saeculi. 

" Codex Regius 1889, recens. Continet ab initio Exodi ad Cap. xii. 

" Codex Regius 1872, recens. Est secunda pars praecedentis, et continet a Cap. xii 
usque ad finem. 

" Codex Basiliensis, X saeculi, membranaceus, eximiae notae, quem supra descripsimus. 
Is, ut jam dictum est, tota paene Genesi truncatus, reliquos Heptateuchi libros integros 
exhibet, demptis tantum duobus postremis libri Judicum capitibus [a Cap. xix. 5 ad 
finem]. 

" Codex Colbertinus 3084, IV vel V saeculi, ubi aliquot capita Exodi, Levitici et 
Numerorum, cum obelis et asteriscis; estque unciali charactere descriptus sine accentibus 
et spiritibus [Holmesii V]. 

" Codex Colbertinus 1599, recens. 

" Schedae Combefisianae in Exodum, ubi V. D. Franciscus Combefisius ex variis Catenis 
MSS. ad singiila Exodi loca variorum Patrum interpretationes collegerat. Earum vero mihi 
copiam fecit Vir amicissimus P. Michael Lequien. 



78 IN LIBRUM EXODI MONITUM. 

" Theodoretus editus anno 1642 [Opp. T. I, pp. 120-175 juxta edit. J. L. Schulzii]. 

" Chronicon Alexandrinum. 

" Procopius in Heptateuchum [Latine editus apud Gesneros fratres, sub titulo : Procopii 
Gazaei Sophistae in Octateuchum, sive priores octo V. T. libros antiquae lectionis Commen- 
tarii; sed liber octavus, qui Ruth est, prorsus negligitur, additis, mantissae loco, ejusdem 
Commentariis in libros Regum et Paralipomena>n]. 

" Editionis Romanae et Drusii lectiones. 

" Ex his, qiii majorem lectionum copiam suppeditaverunt, sunt Basiliensis, cujus formam 
descripsimus in Monito ad Genesim, et Regius 1871, paris circiter aetatis. Praeter illas 
autem veterum interpretum lectiones, haec notatu digna variis in locis exbibemus : nimirum 
ad Cap. xxviii, ubi magna editionum varietas, ex Basiliensi Codice sex versus afferimus 
asteriscis notatos, quia in editione των Ο' desiderabantur antiquitus; cujus autem interpretis 
sint hi versus a Basiliensi cum asteriscis allati, nondum satis compertum habemus. Ad 
Cap. xxxvi. 8 ex eodem Codice Basiliensi prolixa annotatio exhibetur, circa praeposterum 
ordinem, qui kv rfj koivj} LXX interpretum editione observatur in postremis Exodi capitibus, 
qui praeposterus ordo jam Origenis tempore invectus deprebendebatur. Α Capite autem 
xxxvi usque ad finem ex vetustissimo Codice CoJbertino num. 3084 editionis LXX interpretum 
omnia, quae in eodem codice habentur, obelis et asteriscis notata afferimus, Latine versa e 
regione. Haec monenda duximus: cetera quivis observabit." — Montef. 

Ε codicibus quibus in hoc libro recensendo usus est Holmesius, ii qui lectiones trium 
interpretum continent, nunc enumerandi sunt. 

V. Est Codex Colbert. 3084, a Montefalconio exscriptus, cujus collationem novam, in usum operis 
Holmesiani elaboratam, ad manum habuimus. Constat foliis in Exodo septem, e Cod. IV 
evulsis, quae continent juxta Hebraeum Cap. xxxvi. 35 — xxxvii. 21, xxxviii. 24 — xxxix. 21, 
xxxix. 37-41, xl. 3, 8, 9, 12 ad finem. 
VII. Vid. Monitum ad Genesim, p. 5. Continet Exod. i. 11 — viii. 19, xii. 31 — xxx. 29, xxxi. 18 — 
xxxii. 6, xxxii. 13 — xxxvi. 3, xxxvi. 10 ad finem. 
X. Vid. Monitum ad Genesim, p. 5. Lectiones trium priorum Capitum excerpsit Jo. Jac. Griesbach. 

57. Vid. Monitum ad Genesim, p. 5. 

58. Codex Vaticanus, olim Christinae, Reginae Suecoram, num. X, membranaceus, circa saeculum XIII. 

Continet lectiones marginales anonymas ab eadem manu appictas, quarum nonnullas praetermisit 

Holmesius. 
64. Vid. Monitum ad Genesim, pp. 3, 5. 
73. Codex Vaticanus, num. 746, membranaceus, circa saeculum XIII. In margine, sed raro, habet 

aliorum interpretum lectiones. 
78. Codex Vaticanus, num. 383, membranaceus, circa saeculum XIII. Insunt trium interpretuni 

lectiones, sed paucissimae. 
85. Codex Vaticanus, num. 2058, a Montefalconio Basiliensis [potius Basilianus] nuncupatus, mem- 

branaceus, circa XI saeculum. Fuit olim Monaeterii S. Basilii de Urbe. Holmesii amanuensis 

in fronte collationis libri Exodi notat : " In margine habet Origenianas annotationes, nempe lec- 

tionee Aquilae, Symmachi, Theodotionis, et alterius codicis, necnon scholia, ex quibus descripsimus 



IN LIBRUM EXODI MONITUM. 79 

hic qiiae non exstant in annotationibus Editionis Romanae 1587." Praeterea, si Montefal- 
conio fides habenda est, Collator nostcr alias trium interpretum lectiones praeterlapeus est, 
quas in Basiliensi suo exstitisse diserte testatus est Montef., adeo ut, quod ad hunc codicem 
attinet, hujus testimonio quam illius silentio plus tribuere coacti simus. 

108. Vid. Monitum ad Genesim, p. 5. 

127. Vid. Monitum ad Genesim, p. 5. Desinit, quoad lectionee marginales, in Exod. v. 4. 

130. Vid. Monitum ad Genesim, p. 5. Lectiones marginales, quae post Gen. xxxi deeierant, instau- 
rantur, sed parum frequentes, ab Exod. xviii ad finem. 
Lips. Editio impressa Lipsiae, 1767, a Joh. Frid. Fischero, e Codice membranaceo Bibliothecae 
Collegii Paullini Lipsiensis, saeculi XI, bono et accurate scripto. Incipit ab Exodi Cap. xxxii. 7, 
et desinit in Deut. i. 13. Praeter textum, qui hexaplaris e6t, in margine scholiis ornatur, 
in quibus etiam trium interpretum fragmenta apparent. Vid. Bahrdt. in Praef. ad Hexapla 
Origenis, Lips. 1769. 

Versio Exodi Syrohexaplaris integra exstat in Codice Musei Britannici signato " Addit. 
MSS. 12,134/' eamque usque ad Cap. xxxiii. 2 publici juris fecit Ceriani noster in Monumentis 
Sacris et Profanis, Tom. II, pp. 113-344, cujus insigni erga nos benevolentiae etiam 
particulae operis nondum editae usumfractum debemus. 






EXODUS 



Caput I. 



5. 3p3£"TE ^^ ^?3"^?• Omnis anima egre- 
dientium e femore Jacobi. Ο', πασαι ψυχαι 
>>£ (ξ^λθόντων 4 e£ Ιακώβ. 1 Alia exempl. 
πασαι ψυχαι αι ίξίλθοΰσαι e£ 'Ιακώβ. 2 θ. . . 
ai €/c μη ρου (Ιακώβ)? 
Χΰΰΐ D^StD. Ο'. — Trej/re καΜ έβδομη κοντά 
(alia exempl. add. >/τι/χαί 4 ). 

7. ΏΤΊ3 «Ηβφ. Εί afanrfe /etoro ediderunt, et 
multiplicati sunt. O'. *at ίπληθύνθησαν, και 
χυδαίοι έγίνοντο. Alia exempl. και χυίαΓοί 



kykvovTO y και έπληθύνθησαν. 5 Ά. Σ. καί i£up- 

ψαν . . θ. και Ιξύρποσαν . . β Aliter : Ά. 
(και) ϊχέοντο . . Σ. (καί) ΐξ^ΐρψαν . . 7 

•7. ΟΠΝ HW *vWl• Et repleta est terra eis. 
Ο', ίπλήθυνε δ\ η γη αυτούς. Ά. Σ. θ. και 
ϊπληρώθη ή γή αυτών. 9 

8. ^Π^• Ο'. Irepoy. Ο/ λοιποί' καινό?. 9 

9. tejT^}. Ο', τω ίθνα {"Αλλο?• yeW ) αύτοΰ. 
D$J. Ο', το γένος. Alia exempl. το ίθνος} 1 



Cap. Ι. ' Sic Syro-hex., et sine aster. Codd. 15, 58. 

* Sic Comp., Codd. VII, 15(1), 37, 58 (?), alii, Arab. 1, 2(1). 
Cod. 64 in marg. : 3R ίξίλθούσαι. 3 Cod. 64 juxta sche- 
dae Bodl. Holmes. ex iisdem falso exscripsit: Θ. al « 
μηρών ,• Montef. vero ex eodem cod. : Ά. Θ. «V μηρών 'Ιακώβ. 

* Sic Arm. 1, Syro-hex. Obelus est in Syro-hex. Post 
ίβδομηκοντα add. Ίωσηφ δ( ?jv (ν Αιγύπτω, quae in initio 
versus omieerant, Codd. 15, 58, 72, Arab. 1, 2, Arm. 1 
(post ψυχαϊ), Syro-hex. (idem), concinente Hebraeo. δ Sic 
Codd. 1 5, 7 2, Syro-hex. (ά^βο . ooo» >\.9ι»ο). β Syro- 
hex. .ooot > . h ».io .1 .0 m «t»o .*a> ./. Paulo aliter 
Nobil., Codd. 64, 127: Ά. θ.ίξηρποσα». Σ.ίξηρψαν. (Aug- 
mentum per « praeter Qrammaticos testantur Hex. ad 
Psal. xliv. 2, et Suidas s. w. ίζίΐρψιν et (ξύρπνσίν. Ε con- 
trario in Psal. civ. 30 pro t&jp+tv stant Codd. Vat, Alex., 
Sin., invitis Comp., Ald. Praeterea forma ΐξύρποσαν, s. 
ίξήρποσα» (nisi vitiosa sit lectio, et cum ίζύρπυσα» commu- 
tanda) eet imperfectum Alexandrinum pro ΐξύρπον, quod 
perepexit Fischer. in Prolus. De Vitiis Lex. Ν. T. p. 680, 
et longe ante eum Syrus noster, qui tamen cur ad diversa 
unius verbi Graeci tempora repraesentanda duobus verbis 
Syriacis contra morem usus sit, non facile expedias.) 



7 Procop. in Cat. Niceph. p. 553 : Χυδαίοι ίγίνοντο' τουτέστιν, 
rfs πλήθος (χύθησαν. "Odev Ακύλας, (χεοντο, φησίν ό o*e Σύμ- 
μαχος, (ζύρψαν (sic), ώ$ «τι των (κ γη: άναδιδομίνων. Theo- 
doret. ibid. (Ορρ. Τ. Ι, ρ. Ι2θ) : Πώς νοητέΌν το, χυδαίοι iyi- 
νοντο; Ουχ, ως τινΐς νΐνοηκασιν, υβριστικώς (cf. Hex. ad 
Jesai. xxxiii. 9 in Addendis) αύτ6 τίθεικεν, άλλα τό πλήθος 
δίδηλωκίν. Ούτως γαρ, φησιν, ηύξηθησαν, ως κατά. πάσης ίκύνης 
(κχίθηναι της γης. Ούτω κα\ ol π(ρ\ τ6ν Άκύλαν ηρμψ(υσαν. 
Hisce auctoribus si fides habenda est, lectio ίχίοντο ad 
priorem et paulo liberiorem Aquilae versionem pertinere 
censenda est. 8 Syro-hex. Jl^»^ V... Vy> Uo .jo ./• 

.. oo»-L». Cod. 64 in marg. a bibliopego truncato : Ά. Θ. 
και (πληρ . . . . αυτ (sic), pro quibus, non monito lectore, 
Montef. exscripsit : Ά. θ. ίπληρώθη ή γη «'£ αυτών. Nobie- 
cum facit Procopius, cujus Graeca in Cod. Ambros. sic 

habent: τό γαρ, κα\ ίπλήθυνΐν η γη αυτούς, (πληρώθη η γη 
αυτών, Ακύλας (ξίδωκίν. ° Codd. Χ, 1 27 (cum Ά. Σ. θ. pro 

Οί λ.). Syro-bex. .Jt,-*. .^. Nobil., Cod. 64: Ά. θ. 
καινός. 10 Sic Cod. 64 in marg. sioe nom. u Sic 

Comp., Ald., Codd. ΙΠ, X (cum γίνος in marg.), 16, 18, 
alii, Syro-bex. (cum Jmi^ in marg.). 



[Cap. Ι. 9-16.] 



EXODUS. 



81 



9. OW|. Et fortis. Ο', και ισχνά. Ά. (καΐ) 

όστόϊνον. 12 

10. «"ΤηΊ\ Ο', πληβυνθχί. Alia exempl. πληθυν- 

θώσι. 13 

ΝΙΓΓΟΧ Ο'. καΣ οδτοί (alia exempl. αυτοί 14 ). 

11. D^DQ "nto. Praefecti operarum. Cf. ίπιστά- 

τας ("Αλλος- άρχοντας 15 ) των ίργων. Σ. 
€ργο5ίώΑττα9. 1β 

Dri72pl. Tn bajulationibus eorum. Ο', kv 
τοις ίργοις (Ά. Σ. βαστάγμασιν 17 ). 

JT*03DQ "ny. f7 r fo* horreorum. Ο', πόλ*** 
όχυράς (Ά. Σ. σκηνωμάτων 18 ). 

DhSTlb*. Ο'. TJ7" τ€ Πβίβώ (alia exempl. 
Π«0ώμ, s. Πι0ώ/χ 19 ). Ά. Σ. τήν Phitho. 
θ. r^ Phitho. 20 

Dpmn - ηκ }. ο', ^.ά. ς. θ. *αΜ 21 τ α - 



μ^σση, — και *Ωρ, ^ ί'στίΐ' ' Ηλίοώτολι* < a 

12. ^3δΏ Ί2|£\ Et angebantur proj)ter. Ο', και 

ςβδελνσσοντο —ο/ Αιγύπτιοι Ι 23 άπ6 ("Αλλο?• 
άπο προσώπου 24 ). Ά. (και) ίσικχαίνοντο . . Μ 
Ό Σύρος και ό 'Εβραίος- ίθλίβοντο." 

13. Τ$?• Cum duriiie. Ο'. £ία. Σ. ίντρνφων- 

Τ€Ρ. θ. ψπαιγμω. 27 "Αλλος• δυναστεία.** 

14. WW-• Et acerbam reddebant. Ο'.καΙκατω- 

δύνων. "Αλλος• και παρνπίκραναν? 

ΓΤ1ΦΙ1. Ο', kv τοις π€δίοις. "Αλλος• kv ταϊς 
χωραις. 30 

ΟΓΠ2}ΓΤ>2 J"W. Praeter omne servitium eorum. 
Ο', κατά πάντα τα ΐργα >^Έβρ. αυτών Ί. 31 

15. ftnnyn. Ο', των 'Εβραίων. "Αλλος- ταΐς 

Έβραίαις. 32 

16. ΙΓΡΝ-ρ. Ο', καϊ άσι. "Αλλος- καϊ Sfw0€ . , 33 



11 Cod. 64 : *Α. 6στο . . , reliquis excisis. Cf. Hex. ad 
Deut. vii. 1. Formam magis legitimam οστίϊνος posuit 
Aq. ad Gen. xviii. 18. Psal. xxxiv. 18. 13 Sic Codd. 19, 
58, 72, alii, et Syro-hex. in textu, cura nota marginali: 
" πΚηθννθη (U^rn >) positum est in Graeco." M Sic 

Gomp., Codd. 15, 19, 108, Syro-hex. (cum οίτοι in marg.). 
16 Cod. VII in marg. manu 2^. 1β Codd. 64 (cum 

tpyob . . .), 1 27. Nobil. affert : Schol. *ργο8ιώκτας. v Cod. 
64: Ά. Σ. βαστάγμ . . . (sic). Cf. Hex. ad Psal. lxxx. 7. 
18 Idem : Ά. Σ. σκην . . . (sic). Procop. in Cat. Niceph. 

P' 555 • ^ Ύ°Ρ Άκυλαί, σκηνωμάτων, e£eoWci\ 19 Prior 

lectio est in Codd. X, 30, 77, 85, 130; posterior in Codd. 
III, 118 (teste Ceriani). Syro-bex. yok.«f>\o. 20 Syro- 
hex. .o^.°»\ .«» J .ok .ft\ .1. 21 Sic Syro-hex. 

in textu. Copula deest in Cod. 58. M Obelus est in 
Syro-hex., Arab. 1, 2. Clausulam reprobant Codd. 53, 58. 
Euseb. in Onomastico, p. 376: "Ων i<mv Ήλίονπολίί iv At- 

γνπτω, ην και αυτήν (ρκοδάμησαν ο'ι νιοι Ισραήλ κατά τους Ο'' το 
γαρ Έβραϊκον ουκ «χ«• και (ϊκότως- προνπήρχ( γαρ της (Ισόδον 
των νΊών Ισραήλ. (Ad Πιθωφ (sic) Cod. 64 in marg. : 
οΊασκ...; ad 'Ραμ^σσή, στομικ . . . (fort. σασμος ίκ σητός); 
ad Ήλιούίτολίί, κόπο: (ρκ).) Μ Obelus est in Syro-bex., 

Arab. 1,2. M Sic Cod. VII ex corr. manu 2<Κ 

28 Nobil., Codd. 64 (eine nom.), 127 (cum ϊσνχαίνοντο). 
Cod. 85 in textu: ίσιχχαΊνοντο rois νϊούς Ισραήλ. (Glossae: 
Σικχαίνομαι τούτον τον ανθρωπον. Taedet me hujus hominis.) 
Cf. Hex. ad Gen. xxvii. 46. Num. xxi. 5. Jesai. vii. 16, in 
quibus omnibus locis forma activa prostat. M Nobil., 
τομ. 1. 



Anon. in Cat. Nicepb. p. 555, uterque cum scbolio: 6ρωντ*ς 
αυτούς πληθννομίνονς, καϊ ίκάκουν αυτούς. Etiam PrOCOp. MS. : 
το δί, έβδΐλύσσοντο oi Αίγύιττιοι άπ6 των νιων Ισραήλ, ό 
'Εβραίος, ϊθλΐβοντο, φησί. ν Codd. Χ (cum (μπίγμω), 127 

(cum (μναιγμοι). Cod. 64 tantummodo habet: Ά. (sic) 

tvrpv .... Montef. edidit : Ά. ίντρνφήματι. 2. θ. ίμπαίγματι, 

non memorato auctore. Quod autem affirniat p. 673, 
vocem Ή^Β Symmacbum vertere solere ίμπαιγμος et *μ~ 
παιγμα, id falsum eese demonstrant ipsa, quae testee appeb 
lat, Lexica sua. Cf. Hex. ad Lev. xxv. 43. ** Cod.VII 
in marg. manu 2^. 29 Cod. VII in marg. manu 2^ : 

και napfmxpa (sic). Cod. 64 in marg. : iraptn .... (non, ut 
Holiues., 'A. napm ....), unde Montef. eruit: Άλλοι• παρ*- 
πίκραινον. *° Cod. VII in marg. manu 2^. 3l Syro- 

hex. Sic eub simplici aster. Cod. 64 in marg., et sine 
aster. in textu Codd. 15, 72. Μ Cod. VII ex corr. 

raanu 2^, quae ας (sic) bis superscripsit τφ ων. Mox ad 
Σπτφώρα Montef. ex Regio 1871 (=Holmes. 64) affert: 
"Αλλος* όρνίθιον, necnon ad Φουά: *Αλλοί* ('ρνθρόν; quas lec- 
tiones Symmacbi esse autumat, cum sint niera glossemata 
etymologica, e Philone Jud. petita. Ad Φονά Cod. 64 in 
marg. notat : ίρνθρ . . ; Cod. X autem : ίρνθρον ή (μφαής. 
Ad 2(πφώρα Cod. 64, non h. L, sed ad Cap. n. 21, scholium 
habet : όρνίθιο .... λονή (fort. όρνίθιον ή καλλονή ; ut prior 
vox ad Π">Β? (ii. 21), posterior ad •'ΠΒΒ' (i. 15) referatur). 
53 Cod. 64 in marg. sine nom., post quod aliquid excisum 
videtur, fortasse αύτάς. 



82 



EXODUS. 



[Cap. Ι. Π- 



Ι 7, 18. ϋ'Υ /JJ JW (bis). Pueros. Ο', τα dp- 
σ*να. Ά. θ. τά παιδία (s. παιδάρια). 3 * 

19. ΓΪΗ2ΏΠ. Ο'. Αιγύπτου. Alia exempl. At- 

γνπτίαι (s. α/ Αίγυπτίαι). 35 

m^on ϊγΛν κίηη D^nn Π2π Γήτη3 

^rj"!• Nam vegetae sunt ; antequam venerit 
ad eas obstetrix, etiam pepererunt. O'. τί- 
κτουσι γαρ πριν ή uat\6tiv προ? αυτά? τα? 

μαίας, και (TIKTOV. Ά. οτι τοκάδίς αύται... 

Σ. μαΐαι γαρ dai, και πρ\ν €iae\6eiv τα? 
μαία?, τίκτουσιν. θ. ότι ζωογονοΰσιν αύται' 
διότι πριν (ίσίλθίΐν προ? αυτά?, τίκτονσι. 37 
Άλλο?• (οτι) ύγιαίνουσιν αύται . . , 38 

20. 3»*}. Ο'. <-ΰ & έποίν. θ. (καϊ) ηγάθυν<ν.™ 

21. Ο^ΓΟ 0ΓΤ7 fcOT. Etparavit eis domos (opes). 

Ο". 2£ και 4 εποίησαν έαυταΐ? οικία?. 40 Ά. 
Σ. και (ποίησαν αύται? οίκου?. 11 

22. ΓΠφΠ. Ο', ci? τον ποταμόν. (Ά.) «'? το 

ρΥιθρον* 



Cap. Ι. ι. τ τω πατρι αύτωνί. 43 ίο. δ(ΰτ( οΰν 
~τήμ€Ϊ?4 κατασοφισώμίθα. 44 22. τ-τοΐ? Εβραί- 
οι? <« 



Cap. II. 

1. "Ην - ^?"^*? • Ο', των θυγατίρων Α*υί (alia ex- 

erapl. add. και £σχ€ΐ> αυτήν 1 ). 

2. Ν*!!! 1'ΊΐΟ" ,, 3. Ο', άστίΐον (alia exempl. add. 

6v 2 ). Ά. στ* αγαθό? . . Σ. ort καλό? . . 3 

inj2S2ftt. 2£/ abscondit eum. Ο', ΐσκίπασαν 
αυτό. Σ. (.σκίπασ^ν αυτόν} "Αλλο?• €/fpu- 
tyev* 

3. Ν*9* ^5Φ• Arculam papyraceam. Ο'. 0i/Stf 

(s. θήβην) >>£ παπύρου < β Ά. Σ. κιβωτον 
παπύρου. 7 

"v?-?"^? ^?. Ο', το παιδίον d? αυτήν. Άλ- 
λο?• €ί/ αι)τ^ το παιδίον. 9 



34 Montef. ad ν. 17 e Regio 1 87 1 edidit: θ. τά παιδάρια. 
Ιη contrariam partem Holmesii amanuensis ad ν. 1 8 ex 
eodem exscripsit: *A. θ. παίδια. Etiam Cod.VII in marg. 
manu 2 da sine nom. ambiguam scripturam habet. x Sic 
Comp., Codd.VH (ex corr. manu 2 da ), 19, 30, alii, Syro- 
hex. "Syro-hex. .<_^« )ϊ•^-? ^-» .1 (In 

3 Reg. iv. 26 Graeca locutio τοκάδίς Ιπποι Nostro sonat 
ji^ )V-fcO».) 37 Nobil., Cat. Niceph. p. 557. Syro- 
hex. affert : Σ. μαίαι γάρ (ίσιν (^_.o^-»k— »( i « ^ )h - » — ). 
θ. αύταϊ ζωογονονσιν (^Joo ^JOt). Diodorue ill Cat. 
Niceph. p. 557 : Ή των θ' ίρμηνύα την ταχύτητα δοκ(Ί σημαί- 
νον των Εβραίων γυναικών, την κατά το τίκταν φθονούσαν την 
παρουσίαν των μαιών' η δ( του Συμμάχου και θ(θδοτίωνος, οτι αί 
γυναίκα των Εβραίων ισασι την μακυτικην (πιστήμην, και της 
των μαιών παρουσίας ου χρηζουσϊ δώ δη αύτα'ις προχωρά (ηοη 
παραχωρύ, ut Montef. ) και το ζωογονΟ» τους apptvas. Μ Cod. 
VII in marg. manu 2^ : νγιαν .... αύται, ceteris evanidis. 
39 Cod. 64 ad ei IH tiroiti in marg. affert: . . . ήθυν(ν (sic). 
Cf. Hex. ad 1 Reg. ii. 32. *° Sic Syro-hex., et sine 

aster. Codd. 15, 58, 72, 130, Arm. 1. 41 Cat Niceph. 

p. 557 • ΑΔΗΛΟΥ. Φαν*ρώτ*ρον ηρμηνίυσαν ο Συμ. και Ακύλας' 
ον γαρ αί μα'ιαι ίττοίησαν iavrait οικίας, όπ*ρ αν τις οίηθύη κατά 
tovs Ο'* αλλ* 6 6tbs ίποίησίν ίαυταϊς (leg. ανταΐί) οίκους, ου 
τούί χηροτάκτους κ.τ.ί. Aliae, sed ηοη una de causa sus- 
pcctas, Aquilae et Symmachi lectiones Montef. e Catenis 
MSS. euis [et Cat. Niceph. ibid.] edidit: Ά. Μ ουν *φο• 



βούντο ai μα'ιαι τον θ(ύν, (ποίησαν έαυτάϊς οίκους [Cod. 85 : Ά. 
κα\ (ποίησαν. Cod. 1 2 7 : Ά. και (ποίησαν (αυτα'ις οίκου;]. Σ. 
(π(ΐδη [sic in textu LXXvirali pro «ret δ( Comp., Ald., 

Codd. ΙΠ, VII, X, 15, l8, alii] (φοβοϋντο ai μα'ιαι τον θ(6ν, 

ίποίησαν (αυταϊς οϊκίας. Praeterea Montef. ex iisdem affert: 
θ. (ποίησίν αυταϊς οίκους; quam lectionem ηοη agnoscit 
Niceph. ω Cod. VII in marg. manu 2 ώ , hic et w. 4, 5. 
Cf. Hex. ad Exod. vii. 24. Job. xxviii. 10. ω Syro-hex. 
44 Arab. 1,2, teste Pat. Junio in Bibl. Pol. Waltoni T. VI. 
Holmesius vero ex iisdem -^ cum nobis allegat. In Syro- 
hex. clausula casu excidisse videtur. 4δ Syro-hex., 

Arab. 1, 2. 

Cap. II. 1 Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X, 14, 15, 
16, alii, Arab. 1, 2, Syro-bex. 2 Sic Codd. 29, 53, alii, 

Syro-hex. 3 Codd. 85, 127. Nobil. affert : Ά. αγαθόν. 

Σ. καλόν. Cod. VII in marg. manu 2 ώ : d-yatfoV. Prae- 
terea ad Ιδόντίς δ( Montef. e Reg. 187 1 exscripsit: Σ. ίδών 
δί, repugnante Holmesii amanuensi, qui lectionee mar- 
ginalee hic excisas fuisse affirmat. 4 Reg. 187 1, teste 

Montef. 6 Cod. VII in marg. manu 2<Κ Syro-hex. in 

niarg. : (κρυψαν αυτόν (»#«CL*jkJ). β Sic Syro-hex., et 

sine aeter. Ald., Cod. 15 (cum θίβην). Ad θίβη(3\ο) Cod. 
VII in marg. scholium habet : κιβώτιον « βύβλον π\(κτ6ν, 
ώς αχ>ινικώδ(ς (corr. ex Suida s. ν. θίβης, κοφινώδ(ς). 7 Codd. 

64 (teste Montef.), 85, 127. Cf. Hex. ad Jesai. xviii. 2. 
8 Sic Cod.VII ex corr. manu 2^. 



-Cap. II. 22.] 



Ε Χ D U S. 



Μ 



3. FflDS. Injunceto. Ο'. ttt τδ cXoy. Ά. kv τψ 
παπνρίώνι. 9 

5. ζΓζ) 1 ^.?)• Et puellae ejus. Ο', καϊ ai άβραι 

(Ά. ai παιδίσκαι. Σ. τα κοράσια 10 ) αυτής. 

ΊΝ")Π "T^~7V. Ad oramfluminis. Ο'.παρατο^ν 
ποταμόν. "Αλλο?• χείλο? τοΟ ρείθρου. 11 

FpDPf "^ΡΓΟ. Ο', cp τφ €λ*ί. Ά. kv μέσω τον 
παπνρεωνος. 12 

ΠηΏΝ',ηΝ. Ancillam ejus. Ο', τ^ν άβραν. 
"Αλλο?• (ττ)ι/) οίκίτιδα 13 

6. Π3!ΐ ^V3-n2rn "fcyrrtj, Ο', {όρο) παιδίον 

κλαΐον kv Tfj θίβει. Alia exempl. (όρα) £& τδ «< 
παίδων ^ και ην παιδίον ^ κλαΐον — €ί> τ^ 
6ίβ€ΐ4}* ' 

13. D^?. /rater se rixantes. Ο', διαπληκτιζομί- 

νονς. Ά. Σ. διαμαχομένονς. 15 
τΤ}Π. Ο', τδι> πλησίον. "Αλλος• 4ταΐρον σον. 19 

14. "^ «Η&. Ο'. ^ c/f dVO>a «< άρχοντα. 17 

iVwm interficere me tu cogitas, quemadmodum 
interfecisti Aegyptium? CK. μ») άι/ίλεα» /z« 
στ) 0€λ«ί9, δ> τρόπον avciXes X^ts τδι/ Αίγν- 
πτων; Ά. μι^τ* άποκτύναί με σύ λεγεί?, 



κα0ά άπίκτίΐνας σύν Thv Αίγνπτιον ; Σ. 
/x»7Tt άποκτ€Ϊναί μ€ σύ λέγεις, δ> τρόπον άπί- 
κτ*ινας Tbv Αιγνπτιον ; θ. ι) άϊ/ίλεΓν /xc σύ 
Xeyeis, hv τρόπον avtiXts τον Αιγνπτιον ; ,β 

15. Ο', ίλθων δ* c/y y^i' Μα&ά/ζ. Alia exempl. 

vacant. 19 

16. Γή22 3Πψ. Ο'. V*" ίττά βνγατίρπ. Alia 

exempl. cVra θνγατίρ^ % Σ. ^σαι/ «4. 20 
Ο^ΓηΠ'ΓίΝ. Canales. Ο', τάί δ(ζαμ€νάς. 
"Αλλο?• (τάί) ποτίστρας. 21 

19. ΠΤΊ ΓίΤΤΌ^. #f etiam hauriendo hausit. 

(Υ. και ^ άντλων 4 ήντλησεν. 22 

20. HJ ΠΏ7. Ο', καί tVari (alia exempl. add. 

όντως 23 ). 

21. H2tih TWO hin*\ Et consensit Moses habi- 

tare. Ο', κατωκίσθη δ\ Μωνσής. Σ. ωρκισ* 

δϊ Μωνσην ωσΤ€ 01Κ(Ίν. θ. Καϊ ήρζαΤΟ ΊΑωνσης 
καΤΟΙΚίΐρ.-* 

ΓΠ522. Ο'. Σεπφώραν. Schol. ορνίθων, ή καλ- 
λονή. 25 

22. "^Χ Ο', πάροικος. Ά. προσήλντος. 2 * 
JT-OJ γΊΝ3. Ο', kv γη άλλοτρία (Ά. &νη 27 ). 

Alia exempl. add. το £e Βνομα τον δεντίρον 



9 Codd. 64 (cum . . . απνρ(ωνι), 85, 127 (cum παπνρώνι). 
10 Codd. 85, 127 (uterque siae articulis). Cod. VII in 
marg. manu 2^ : Ά. ai παιδίσκαι. τα κοράσια (eic). u Cod. 

VII, superscript. manu 2 da . Vid. Dan. x. 4 in Hebr. et 
LXX. 12 Sic Montef., tacito auctore, notans : " Lec- 

tionem Aquilae sequitur Vulgatus interpres, qui vertit: 
in papyrimie." Cod.VII in marg. manu 2 da : tv τψ παπυ- 
ptS>vi. u Cod. VII in marg. manu 2<Κ Cf. ad Cap. 

xxi. 8. M Sic Syro-hex. Cod. 15: (όρά) και ην π. κλάϊον 
iv τχι θ. Arab. ι, 2, teste Holmesio: 3£ -^- infantem, et 
infanaflem ^r «" τρ θ. Cod. 64 male pingit : X• iv rrj θηβη. 
Post παώίον Cod. VII in marg. manu 2 da apponit : κα\ Ιδού 
waidiop. u Cod. 64. le Cod. VII in marg. raanu 2<Κ 
17 Syro-hex. Cod. 64 in marg. : •Χ• tlt avbp . . 18 Cod. 127. 
Ad 6i\tit Cod. 64 in marg. affert: \iytis, et sic in textu 
Syro-hex. " Sic Codd. X, 72, Syro-hex. (qui habet in 

marg.), Arab. 1, 2. Iidem, excepto X, copulam ante «ά- 
θισίν inferunt. Ad Μαδια/ι Montef. affert: Άλλο Γ • (κκρί- 
σί«Γ, tacito auctore. Sic (vel potius eV κρίσΐωή Cod. 64 
in marg., quae glossa est Hebraeae vocis t)"!D. * Sic 



Syro-hex., et sine nota hexaplari Codd. 58, 72. " Cod. 
64 in marg. sine nom. Sic Cod. VII in marg. manu 2 d *, 
eubscripto γούρνας (sic). Ά Sic Syro-hex. (qui male 

pingit: •Χ• κα\ άντλων*), et sine aster. Cod. 58. Minus 
bene Montef. e Cod. 64 (qui post ποιμίνων in marg. habet: 

•)K ώτλώι>) : Ο', απο των ιτοιμίνων •Χ• άντλων * κα\ ήντλησίν. 

23 Sic Comp., Ald., Codd. II (ex corr.), III, VII, 14, 16, 
alii, Syro-hex. 24 Cod. 64, truncato margine: Σ. ώρκισί 

δ« μ . . . . ωστ€ οίκ . . . . θ. καϊ ήρξατο μ roocei . . Sym- 

machum, ut solet, imitatus est Hieron., Hebraea vertens: 
Juravit ergo Moyses, quod hahitwret cum eo. Sed verbum 
transitivum ώρκισί omnino postulat ut Μωνσην, non Μωυσηί, 
legamus, concinentibus Judaeorum magistris, qui Jethro- 
nem generum suum juramento obstrinxisse, ut filium pri- 
mogenitum idoloruin cultui devoveret, fabulantur. Cf. 
D. Abr. Geiger in Symmaclius etc. p. 50. " Cod. X in 

marg. Cf. ad Cap. i. 15. Mox v. 22 ad Τηρσαμ idem in 
marg. notat : πάροικος «*ί. w Cod. 64. Sic sine noai. 
CM. VII in marg. manu 2*•. * Cod. 64. 



β* 



EXODUS. 



[Cap. II. 24- 



UaXtaev Έλκζίρ• ό γαρ θ(ύς τον πατρός μου 
βοηθός μου, και ίρρύσατό μ* εκ χ^ιρο? Φαραώ. 28 

24. ΠΠ£Ν5"ΠΝ. Qemitum eorum. Ο', τον στ(να- 

γμόν αυτών. Ά. Σ. της οιμωγής αυτών. 29 

25. ΜΠρ. Ο', καΐ ίπ«8βν. Ά. θ. καΐ tfav. 30 

Cap. Π. 3• « rt κρύπτίΐν >>£ αυτό <έ. η 6. — ή 
θυγάτηρ Φαραώ Ί. 1 1. — ταΐς πολλαΐς «*. 33 τ τους 
υ ιούς Ισραήλ Ι. 33 — τών υίών' Ισραήλ 4. 34 14. τδ> 
Αιγνπτιον — χθίς Ι. 35 το ρήμα — τοΰτοί 38 1 6. 
— ποιμαίνουσαι τα, πρόβατα του πατρύς αυτών «4. 37 
22. — ι) yw?) «< ^ (T€kcv υ ιόν ^, 38 



Cap. III. 

1. i2Ph. Soceri sui. Ο', του γαμβρού (alia ex- 
empl. πΐνθ^ροϋ 1 ) αύτοϋ. Ά. νυμφςυτοΰ . 
Σ. πζνθΐροΰ 2 . . 



1. 3iW. ifr «gnV. Ο', και ήγαγΐ (s. ^γ*^. Ά. 

ήλασ*ν. 3 

&??'$$ "!?'?. C. «ί το δρος (alia exempl. 
add. του tfcoO 4 ). 

2. njDH "^nQ. Ε medio rubi. O'. e/c ^ /zeVot;* 

τον βάτου. 5 
"^$3-• Ardens. Ο', καίεται. Ά. άναπτόμενος* 
Σ. εφλίγετο. 7 

3. ΠΝΊΏΓΓ.ΠΝ. Ο', τό όραμα. Σ. τδ β€α/χ«• 8 

4. Π20Π ^yinQ. Ο', e/c τοΟ /Sarot/. Alia exempl. 

€< μέσου του βάτου. 9 

*Ί3Π. Ο', τί «στ»/; Ά. θ. t^oi> €γώ. 10 

5. 'Φ• jEJ^we. Ο', λύσαί. Ά. ίκσπασον. Σ. 

ύπόλυσαι. 11 

T7V? • CSatfceo* ίκο*. Ο', το υπόδημα >£ σου < 12 
yh$. Ο'. Vacat. ^. Ά. €τγ' ούτοδ < 13 



28 Sic Comp., Codd. VII, Χ (sub Κ, fortasse pro ^), 14 
(ora. (κάλισαι), i6 (idem), 18, alii, Arab. 1, 2, et Syro-hex. 
in marg. Alia interpolatio, eVt δ« συλλπβοΟσα «-««ν νίό» 

Stivtpov, και ('κά\(σ€ το όνομα αυτόν Έλκζίρ' 6 γαρ 6(bs κ. τ. (., 

est in Ald. (qui infert λίγων post 'EXtffep), Codd. 76 (om. 

htvTtpov, cum ('πωνόμασί pro ticakfae, et ίξίίλατο pro «ρρύ- 
σατο), 82 (cum (πωνόμασ€ et (ξ(ίλατο), 83 (ut Ald.), 85, Ιθ8, 

129. Cf. Cap. xviii. 4. w Codd. X, 127 (cum Άκ. pro 

Ά. Σ.). Cod. 64 in marg. : . . . ϊμωγης. *° Syro-hex. .^. 
.JJLmO .L. Mox ad κα\ ίγνώσθη αυτο'ις Cod. VII in marg. 
manu 2^: κα\ ήλίησΐν αυτούς, quod echolium esse videtur. 
31 Syro-hex. Sic (pro αύτ6 m κρ.) sine aeter. Comp., 
Codd. III, VII, X, 14, 16, alii. Pronomen deest in Codd. 
53» 75• M Idem. Ώ Idem, qui male pingit : τους 

υιούς -r- Ισραήλ 4, M Idem. * Idem (pro χθίς τον 

Αίγ.), et sic sine obelo Codd. III, 14, 15 (cum ίχθίί), i6, 
alii. M Idem. *" Idem, om. Ίοθ6ρ in fine, quae vox 

abeet a Co<ld. 29, 37, aliis, Arab. 1, 2. M Idem. " He- 
braeue pro toto loco, iv γαστρί 8e λαβοϋσα ή γ. fTtKtv υ'ών, 
habet et peperit filium. Male igitur notae Origenianae in 
Nostro, vixque ex contextu puto olim defuisse trtKtv vlov 
in LXX, cum Cod. 78 [qui solus reprobat] , junior codex, 
potuerit ex oscitantia amanuensis omittere." — Ceriani. 

Cap. III. ' Sic Comp., Ald., Codd. VII (in marg. manu 
2* 1 *), 14, 71, 72, alii. Duplex lectio, γαμβρού π*νθ*ρον, est 
in Codd. 19, 108, 118. Cod. 64: γαμβροί, superscripto 
ntvutpov. Syro-hex. in textu: ■-"•"^ --, eoceri eui; in 



iuarg. autem : " Ταμβρον (jL»fc^-».) τον ncvuepov (yeiflW M \) 
vocat Scriptura, utens more humano, et praesertim linguae 
Graecorum; saepe autem hoc apud eos dicitur." 2 " Haec 
ex Regio 187 1 mutuamur, ubi lectio Aquilae [quam non 
memorat Holmesii amanuensis], ut et multae aliae, excisa 
fuit, ita ut postrema tantum syllaba ...του remaneat. Sed 
ibi legendum esse ννμφΐντοϋ non dubium; quia infra Cap. 
xvii. 1, ubi de Jethro Moysis socero agitur, Aq. tflh vertit 
ννμφευτης, id est, ad literam pronubus, tametsi puto Aqui- 
lam intellexisse socerum." — Monte/. 3 Codd. X (qui ad 
rfkOev male refert), 127. Cf. Hex. ad 1 Reg. xxx. 2, 22. 
Psal. lxxvii. 52. * Sic Comp., Ald., Codd. VII (manu 

2^), X, 18, 19, alii, Arab. 1, 2, Syro-hex., Euseb. in Dem. 
Evang. p. 239 (juxta Cod. Paris. a Gaisfordio adhibitum). 
6 Sic Syro-hex., et sine aster. Cod. 58, Arm. I. Cod. 64 
in textu : « του βάτου, cum •3Κ super eV, hic et v. 4. Cod. 
VII in marg. manu 2^ : μίσον της βάτου. β Nobil., 

Cod. 127. 7 Codd. X (teste Griesb.), 85, 127. Minue 

probabiliter Nobil.: Σ. φλ€γόμ(νος. 8 Codd. X, 127. 

Montef. β marg. Cod. 1871 edidit : . . . θαύμα, tacente Hol- 
mesii amanuensi. 9 Sic Codd. 58, 128, Syro-hex., 

Kuseb. ibid. pp. 239, 246. 10 Cod. 64. Sic sine nom. 

Cod. VII in marg. manu 2^. u Nobil. (curu ΰπόλυσον), 
Codd. 85 (teste Montef.), 127 (sine siglo Ά.). u Sic 

Syro-hex., et sine aster. Cod. 132. 13 Syro-hex. Sic 

sine aster. Cod. 58, Euseb. ibid. p. 246. Cod. VII in 
marg. manu 2^ : «V αυτόν. 






-Cap. III. 22.] 



EXODUS. 



6. "V?P.?3• Ο', άπεστρεψε δε. Ά. (και) άπεκρυ- 

ψεν}* 

7. 'ΟΘΟ. Ο'. από. "Αλλος- άπο προσώπου} 6 

Τ1Νρ?5~ϊ"Μ• Dolores eorum. Ο'. ττ)ν όδύνην 
αυτών. (Σ.) τάς καταπονήσεις . . 1β 

9. csrfo onso ίϊτν vrfa-rnN wfcrrorn 

w ._. •-:• ν-: ι ν • • τ -: 

DPN. Ο', κάγώ 4ώρακα τον βλιμμον, tv oi 
Αιγύπτιοι βλίβονσιν αυτούς. Ά. καίγε εώ- 
ρακα συν rbv άποθλιμμον tv οι Αιγύπτιοι άπο- 
θλίβουσιν αυτούς. Σ. και έώρακα τήν θλΐψιν 
αυτών, ην ol Αιγύπτιοι θλίβουσιν αυτούς, θ. 
ομοίως τοις Ο'. 17 

11. ^ty *$• Ο', τίς είμι εγώ (-&Ά.Θ. εγώ 4 

είμι 18 ). 

12. Τ»#Π. Ο'. είπε δε ό θεός Μωυστ}, λέγων. 

Alia exempl. είπε δε} 9 
TT^SirQ. Ο', εν τω εξαγαγεΐν σε. Σ. όταν 
έξαγάγης. 20 

14. ΓΡΠΝ *Λ$Μ TVTJsA. Sum qui sum. Ο', εγώ 
ειμί α ων. Ά. θ. εσομαι (8y) εσομαι. 21 



15. "Π?!• Monumentum meum. (Ύ. μνημόσννον. 

Σ. άνάμνησίς μου. 22 

16. *Jf» i^4« Seniores. Qf. την γερουσίαν. Ά. 

τους πρεσβυτέρους. 23 

"Όΐί?? "^Ρ?• Ο', επισκοπή επεσκεμμαι. Schol. 
επιβλέψει επέβλεψα. 24 

18. »Τ}ί??• Obviam factus est. Ο', προσκεκληται. 
"Αλλος- επικεκληται. 26 

20. ^Π.ί?3. Ο'. «V αύτοΐς. Ά. εν εγκάτω αύτοΰ. 29 

21. ttyO^• Ο', ούκ άπελεύσεσθε ("Αλλος- εζε- 

λεύσεσθε 27 ). 

22. Πη"•! ΠΊ^ΏΊ. .Ε/ fl i inquilina domus ejus. 

(Υ. και συσκήνου (Σ. στα^χοόχοι; 28 ) αύτ^ί. 

DVfS?J• ^ spoliabitis. Ο', και σκυλεύσατε 
(alia exempl. συσκευάσατε, s. στ/σκίΐ/άσίτί 29 ). 
Ά. Σ. (καί) σκυλεάϊΈΤ*. 30 Aliter : Ά. συλή- 
σατε. 31 Ό Σι /poy, εκτινάξατε, κενώσατε, φη- 
σίν. 32 

Cap. III. 6. καί e?7rej/ — ai/raM. 33 — /cat^ 0eoy 
Ισαάκ 4. η. — πρόί Μωυσήν 4. 3 * εργοδιωκτών 



14 Codd. Χ, 127 (sine nom.). Cod. 85 in marg. sine 
nom. : επε'κρυψεν. Hic notatur in marg. Cod. X : κατά 

Σαμαρειτών; necnon ilifni ad V. Ι5ί στ?• κατά Σαμαρειτών. 

16 Cod. VII in marg. manu 2<Κ 1β Cod. 64, exciso 

margine, in quo nomen interpretis erat. Cf. Hex. ad 
Psal. xxxi. 10. Lxviii. 27. Mox v. 8 verba, καί εϊσαγαγεΊν 
αυτούς, quae desunt in Codd. III, VII, X, 14, 16, 18, aliis, 
in marg. tantum habet Syro-hex. 17 " Sic lectiones 

trium interpretuin affert Cod. Basiliensis (=Holmes. 85). 
Ed. Romana solam Aquilae babet, legiturque ibi βλίβονσιν." 
— Montef. Holmesii amanuensis e Cod. 85 non nisi Sym- 
macbi et Theodotionis lectiones exscripsit. 18 Syro-hex. 
In textu LXXvirali εγώ abest a Codd. VII (ante corr.), X, 
.14, 16, 1 8, aliis. 1β Sic Codd. III, VII (teste Ceriani), 

29, 59, alii, Arm. 1, Syro-hex. Hic autem in marg. affert: 
ό θεός προς Μωυσήν, λίγων. 20 Cod. 64. Procop. in Octat. 

p. 225: "Sym. legit: Cum eduxeris." Mox ad h τά) δρει 
τούτω Cod. 64 in marg. : εν Χωρήβ. 21 Cod. 64 : Ά. Θ. 

εσομαι Ζσομαι; ubi pronomen excidisse videtur. Graeco- 
Ven.: 1<r. t s U. Ά Idem. » Codd. X, 64, 127. 

Nobil. affert : Ά. τους πρεσβύτας. M Anon. in Cat 

Niceph. p. 588 : επισκοπή ίπεσκεμμαι' επιβλέψει ε'πέβλεψα, και 
ως άνωθεν εφ' χιμάς βάλλων την όψιν, ούτω μεγαλοπρεπώς υμών 

φροντίζω. Eadem babet in marg. Cod. 57. u Quid si 



επιβλέψει επέβλεψα fuerit ab alio interprete?" — Holmes. 
Vix crediderim. ** Cod. 64 in marg. sine nom. Cf. 

ad Cap. v. 3. M Cod. 64, teste Montef.; nam Holmesii 
amanuensis silet. Cf. Hex. ad Gen. xviii. 14. Psal. liv. 5. 
27 Sic in marg. Codd. 57, 64, 85; in textu autem Codd. 

30, 71. M Cod. 64. Hesych. : Σταθμοϋχος• 6 της οικίας 

κύριος κα\ ξενοδόχος. M Prior lectio eet in Codd. VII 

(cum συνσκ.), X, 14, i6, i8, aliis; posterior in Ald., Codd. 
III, 15, 29, 64, et Syro-hex., qui recte vertit ^ \ 1 Λ. 
/raudabitis. (Cum hoc sensu usitatior apud bonos scrip- 
tores media forma; e. g. Plut. Opp. T. I, p. 1031 Ε de 

Arato : πο\ίμω και άγώνι χρησασθαι φανιρώς άθαρσης και δύσ- 
(Χπις' κλίψαι de πράγματα, καί συσκ(υάσασθαι κρύφα πόλεις 
καϊ τυράννους ('πηβολωτατος. Ubi Coraes : Ίσον tvuad* δύναται 
(τό συσκτυάσασθαι) τά\ δια τίχνης η επιβουλής άπατήσαι' όθ*ν 
και, Συσκευή' επίβουλη, παρ 1 Ήσυχίω.) ** Cod. Χ. Μοη- 

tef. poet Drusium ex falsa lectione Theodoreti affert: Σ. 
και συλεύσετε (sic) τους Αιγυπτίους. Cf. ad Cap. XlL 36. 
31 Procop. in Cat. Niceph. p. 590. ω Idem ibid. 

Syrus vulgaris vertit o^aJ (—εκτινάξατε Exod. xiv. 27. 
Jud. vii. 19 in Syro-hex.). w Syro-bex. Sic sine obelo 
Comp., Ald., CodcL III, VII, X, 14, 16, alii, Arab. 1, 2. 
34 Idem. 



EXODUS. 



[Cap. IV. 4- 



>£ αύτων <** 8. καΐ Έ,ύα'ιων — και Τεργεσαίων < 3β 
ίο, 1 1 (bis). — βασιλέα Αιγύπτου 4. 15• τ εστίν 4 
6νομα. 1 6. — των υΙων 4. 37 \η. τ καϊ Υεργε- 
σαίων 4. 9S 



Cap. IV. 

4. *l^5p• CK. της κίρκου. "Αλλος• ουράς. 1 

5. Ρ? 7 ? ?. Ο'. fVa. Alia exempl. καί εΐπε κύριος 

ϊνα} 

6. ΠΝ^Ί. Ο', και έξήνεγκε την χείρα αύτοΰ (alia 

exempl. εξήνεγκεν αύτην 3 ) —■ εκ του κόλπου 
αύτοΰ 4* Alia exerapl. praemitt. και εΐπεν 
εξένεγκε την χεΐρά ότου εκ του κόλπου σου. 6 

Α$3 ΓΙΪΠ^Ώ VT Π2Γη. (y. και ^yei/^r/ ή 
χειρ αύτοΰ % λεπρώσα 4 ώσει χιών. 6 Ά. 
και ιδού χειρ αι'ιτοΰ λεπρώσα ώσει χιών. 2. 
και έφάνη ή χειρ αύτοΰ λελεπρωμενη ώσει 
χιών. θ. και ιδού ή χειρ αύτοΰ λεπρώσα ώσει 
χιών. 7 

7. 1ΦΠ. Refer. Ο', πάλιν είσενεγκον. Alia ex- 



empl. πάλιν είσενεγκον. 6 

7. *Π\ (Ύ. την χεΐρα >%Έβρ. αύτοΰ 4» 

ΓΟψ. Eestituta est. Ο', άπεκατεστη (β. άπε~ 
κατεστάθη). Ά. άπεστράφη. 10 

8. l^D^"7• Po8terioris. Ο', τοΰ δευτέρου. Ά. 

τοΰ εσχάτου. 2. τοΰ επομένου} 1 

9. "ϊφίΐ (bie). Ο', τοΰ πόταμου. "Αλλος• τοΰ 

βείθρουΡ 

D V? *9Ϊ• °'• ^ Σ • θ • * α * |σταί * αΓ ^ α • 13 

10. D^iyj ϋΡΝ fcA. Non vir facundm. Ο'.ούχ 

ικανός (alia exempl. euXoyoy; alia, εύλαλος 1 *) 
είμι. Ά. ούκ άνηρ ρημάτων. Σ. ούκ εΰλα- 
λος. 16 

- : ν - : • Άν : - • ':•.•- τ •• 

"ODN 1^7• Etiam ex quo logueris ad servum 
tuum; nam gravis (impeditus) ore et gravis 
lingua sum ego. Ο', ούδε άφ' ου ήρ£ω λαλεΐν 
τω θεράποντί σου• ίσχνόφωνος %ίγαρ4 1β <οΊ 
βραδύγλωσσος εγώ είμι. Ά. καίγε άπο τότε 
λαλήσαντός σου προς δοΰλόν σου• οτι βαρύς 
στόματι και βαρύς γλώσση έγώ είμι. 17 



84 Syro-hex. Sic eine aster. Codd. 58, 72. M Idem. 

Sic sine obelo Comp., Codd. III, VII, X, 14, 15, 16, alii. 
Verba obelo notata desunt in Cod. 130/ Arab. 1, 2. 
17 Idem. M Idem, et sub ^r Arab. 1, 2. 

Cap. IV. * Cod. X in marg. sine nom. Glossam sapit. 
1 Sic Codd. 16, 18, 19, alii, Arab. 1, 2. Syro-hex. in 
marg. : και um κύριος. 3 Sic Comp., Ald., Codd. VII, 
X, 14, 16, alii, Arab. 1, 2, Origen. Opp. T. IV, p. 439. 

* Obelus eet in Syro-hex. 6 Sic Codd. 14, 16, 18, alii, 
Arab. 1, 2, et Syro-hex. in marg. (cum και uwt' κα\ (ξ.). 

• Sic Syro-hex. (cum V j^;^» &), et sine aster. Ald., 
Codd. 53, 56, 71, alii, Arm. 1, Origen. ibid. 7 Cod. 127. 

Cod. 85 '• Ά. θ. καΙ Ιοού η \t\p κ. τ. i. Σ. και *φάνη η χ. αύτοΰ 

\νπρ»μ*νη (sic) ί. χ. Ιη Cod. VII ad ΐγΐνήθη superscript. 
manu 2•** 16ού; et ad αΰτοϋ in marg. add. λητρός (ut in 
textu Comp., Cod. 83). 8 Sic Codd. VII, 18, 59, 74, 

fortasse alii. Vox πάλιν abeet a Cod. 135, Origen. ibid., 
Arm. 1, et Syro-hex., qui in marg. habet. " Syro-hex., 

et eine aeter. Ald., Codd. III, 32, 52, alii, Arab. 1, 2, 
Arm. 1. 10 Syro-hex. Λ -JiAo» ./. Lectio anonyma 

««στράφι, est in marg. Cod. 108. " Nobil., Cod. 127. 

Aquilae lectionem in textu babent Codd. II, III, 15, 53, 



aliL 12 Sic Cod. VII in marg. manu 2^. Cf. ad Cap. 
i. 22. 13 Syro-hex. 14 Prior lectio est in Codd. VII 

(cum kavbs in rnarg. manu 2^), X, 14, 16, aliis (inter quos 
Codd. 85 (cum Ικανός in marg.), 127 (cum «νλαλοί in marg.), 
131 (cum \a\os superscript. manu rec.)); posterior in 
Comp., Codd. 19, 72, 76, Cat. Niceph. p. 598. Cod. 58 
duplicem habet lectionem, tukakos ούδ« ικανός. Syro-bex. 
in textu: IL^m» | JUi (h.e. tvKaXos; cf. ad v. 11); in 
marg. autem: Ικανός (*-ft_i?). M Nobil., Cod. 127. 

Cod. X perplexe affert : Σ. ουκ «ίίλαλοί, ουχ ικανός. Ά. ουκ 
άνηρ ρημάτων, θ', ουκ eCXoyof. Cat. NicepL ibid. ! Ά. μογι- 
λάλος. ουκ άνηρ ρημάτων. Σ. ουκ (ΰλαλος. Denique Montef. 

ex omnibus, ut ait, Catenis suis: Ά. ούκ άνηρ ρ. Σ. θ. 

μογγιλάΧος. Ο', ουχ ικανός. Άλλοί - ουκ fvXoyor. Ό Σύρος' 

ούκ (ΰλαλος. Ubi lectio μογγιλάλος ad DJK ν. 1 1 pertinet. 
Alias lectiones, ούκ ΐύγλωσσος, quae est in Codd. 18, 29, 
ούκ άνηρ λόγιος «μι, quam praebet Cod. VII in marg. manu 
2•^, nihil morainur. 1β Sic Syro-hex., et siue aster. 

Codd. 58, 128. 17 Cod. Baail., testante Montef. Hol- 

mesii amanuensis e Cod. 85 nil notat. Eandem lectionem, 
om. σου post λάλησαντος, loco praepostero aifert Cod. 127. 
Cf. ad v. 26. Syro-hex. ad και βραδύ(γλωσσος) in marg. 



-Cap. IV. 25.] 



EXODUS. 



H7 



11. dW. Mutum. Ο', δύσκωφον. Ά. Σ. θ. 

μογιλάλον.™ Schol. βωβόν. 19 

12. Τ0 ν ^ ΓΤ )• j& rf oce i te . Ο', και συμβιβάσω 

σ€. Ά. (και) φωτίσω σ*. Σ. (και) ύποδαξω 
σοι. 20 

13. "'JTM *Ώ. Obsecro, Domine. Ο', δέομαι, κύρΐί. 

Ά. θ. CV €/LXO£, Κνρΐ€. 2Χ 

17. njo ntsEn-nt<n. ο', καΐ την ράβδο* ταύτην 

ττ)ι> στραφίΐσαν ςίς 6φιν. 22 

18. ι3Γ1Π. Ο', τον γαμβροί/ (alia exempl. πζνθί- 

pbv 23 ) αύτοΰ. 

tfhp? ^b. Ο', βάδιζί ύγιαίνων. Οί λοιποί 
(πορςύου) ίίς (ίρήνην 2 * 

19. ΠΤΏ?• 0'.«>Μα&α>. Ο/ F. «/ Ma&oV 5 
CWft^r^ . Ο'. TroVrey >£ ο/ <fofye j < 26 

20. ΤφΤηφ) • Ο', καϊ τα παιδία !£ Σ. αότοΟ < 27 

21. p?0^• Obfirmabo. (Χ. σκληρύνω. Ά. θ. ενι- 

σχύσω. Σ. θρασννώ. 29 

22. *»• Ο', irffe ^ Έ£ρ. /χοι/ <» 

23. "^"ΠΝ. (Χ. τό»/ λαοί/ μοι/. Ο/ λοιποί τον 



νίόν 



μου. 



23. 1**ΏΓη. Quod si renueris. Ο', e/ μίν ουν μη 

βούλίΐ. Alia exempl. σύ δ( ουκ ίβούλου. 31 
Ά. και άνίν^υσας. Σ. καϊ ήπύθησας 32 

^bN. ΟΧ. €γώ >£ Ά. θ. «>ι 4 * 

Tp2 . (Χ. τό»/ πρωτότοκων ^ ' Ε/9ρ. σοι; 4. Μ 

24. Γ" ΠϊΤ. Ο', άγγελος κυρίου. Alia exempl. 

άγγίλοϊ. 35 Ά. fooy. Σ. θ. κύριος. 36 

25. *&. Lapidem acutum. Ο'. ψήφον. 37 Ά. π«- 

rpoj/. Σ. ψήφον π^τρίνην. θ. άκρότομον. 39 

*h ππν ετότιππ ό ίώνπι ΛλΆ yam. 

τ - • τ Ι — : • ν - α» : " : 

2?/ tangere fecit (praeputium) pedes ejus (s. Et 
tetigit pedes ejus), et dixit : Sponsus sanguinum 
tu es mihi. Ο', και προσίπίσ* (Άλλο?• ήγ- 
γισ€ 39 ) προ? του? πόδας αύτοΰ, και ehrcr ίστη 
τδ αίμα της π^ριτομης του παιδιού μου. Σ. 
και άψαμίνη των ποδών αύτοΰ, ίίπ^ν Οτι νυμ- 
φίος αιμάτων σύ μοι. θ. και ηψατο των ποδών 
αύτοΰ, και ehrev ότι νυμφίος αιμάτων σύ μοι. 40 
ΤοΈβραϊκόν νυμφίος αίματος σύ μοι. 41 ΑΠ- 
ter : Ά. θ. και ήψατο των ποδών αύτοΰ, και 
€ΐπ(ν' 8τι νυμφίον αίματος ϊχω. 43 



pingit: nd βαρύς (j.*f>«o). 18 Nobil., Cod. 127. Syro- 
hex. ♦ )1\.υιλρ ^\\ .L .««ο ,(. (Locutio Syriaca nescio 
an μογγιλάλον sonet; nam μογιλάλος in loco Marc. vii. 32 
versionis Philox. \^\js sonat. Cf. Hex. ad Exod. iv. 10. 
Psal. lv. 1. Jesai. lvi. 10 (ubi in Cod. 86, quod serius vidi- 
mus, μσγγι\ά\οι scriptum).) 1β Cod. VII 111 marg. manu 
2 da , quae versio est interpretis Graeco-Ven. Hesych. : 
Βωβοί' πηρός. Βωβούς' χωλούς. Μ Nobil. (sine ρΐΌΠΟ- 

minibue), Cod. 127, et Cat. Niceph. p. 599 (ut Nobil.). 
Cod. VII in marg. manu 2^: φωτίσω ae. Cf. ad Cap. 
xxiv. 12. Eaedem lectiones tum hic, tum ad v. 15 e 
Chronico Alex. p. 67 profert Montef. 21 Cod. 85. 

22 Haec, τψ στρ. (Ις δφιν, desunt in Codd. VII (sed add. 
antiqua nianus), X (idem), 29, 59, aliis, et Syro-hex. (qui 
margini allevit: .^ο^Λ ^fio»L|?). M Sic Comp., 

Ald., Codd. VII (ex corr.), 14, 19, alii. Cf. ad Cap. iii. I. 
84 Cod. X : Οί λοιττοί- «(s (Ιρηνην. Paulo aliter Co<l. 85 : 
Ot λοιττοί• (ν (Ιρηνη (non, ut Montef., βάδιζα iv €tp.). Tan- 
dera Cod. VII in marg. manu 2^: πορ(ύον (Ις dp. Duplex 
lectio, ΰγιαίνων th ΐίρηνην, est in Codd. 14, 16, 77, 131. 
25 Syro-bex. ^.«xo .^. 2e Sic Syro-hex., et sine 

aster. Cod. 58. n Sic Syro-bex., et sine aster. Codd. 14, 
16, 25, alii, Arab. 1, 2. 28 NobiL (sine eiglo Θ.), 



Cod. 127. M Sic Syro-hex., et sine aster. Codd. 18, 58, 
qui tamen post πρωτότοκον om. μου. x Codd. X, 85 

(teste Montef.), 127. 31 Sic Ald., Codd. VII, X, 14,16, 
18, alii, et Syro-hex. in marg. 32 Nobil., Cod. 127 

(cum ηπίθησας). M Sic Syro-hex., et sine aster. Cod. 58. 
34 Iidem. Μ Sic Codd. VII (cum κύριος ex corr.), X, 14, 
16, alii, Arab. 1, Syro-hex. Μ Nobil., Cod. 127, Syro- 

bex. Cod. X : Ά. 6 θίός (sic Montef. et collatio vetusta 
Bodl. ; sed Holmesius ex eodem codice aflFert: Ά. οί 6W). 
Σ. θ. κύριος. Ο', άγγλος ; cum scbolio in imo paginae: 
θίλων ό άγγίλος (ζητΗ avtXtiv Μωνσην. <t τις κατά piv τον Ά. 
θ(6ς ην, κατά be Σ. και θ. iec κω (sic). ^ Syro-hex. J^oSoe, 

cumscbolio: .(-w 7 -.'•) Ι^Ναπ ^; ου ο» .UaSoe. Cod.VH 
in marg. mauu 2^ glossae habet : μάχαιραν (erasum) ; ξίφος 

ibavi(Uc). M Codd. 85, 127 (cum τρίνην pro κπρίνην). 

Nobil. affert tantum : Ά. νά-ραν (sic). " Cod. VII ex 

corr. manu 2^. *° Nobil. (cum*AXXos (bis) pro Σ. et Θ.), 

Codd. 85 (teste Montef.), 127. (Holmesii amanuensis e 
Cod. 85 tantum notat: Ad «<m> in marg. : ότι ννμφίος 
αιμάτων σύ μοι. Οί λοιποί ως πρόκ(ΐται. Etiam Cod. Χ, a 
Montef. mutile exscriptus, in marg. babet : Aotn-ot'• ότι ννμ- 
φίος αιμάτων σύ μοι. Οί λοιποί .ως προ' (eic).) U CocLVII 

in marg. manu 2* 1 ». α Syro-hex. fc> j m ^p .1 .^. 



β 8 



EXODUS. 



[Cap. IV. 26- 



26. rhiftb dw jnn rnpw w m Jfigi. £* 

destitit (Jova) αό eo. Dixerat autem sponsum 
sanffuinum cum respectu circumcisionis. O'. 
και απήλθαν απ αύτοΰ, διότι ειπεν €στ»; το 
αίμα της περιτομής τον παιδίον μου. Α. . . 
και εΐπεν νυμφίον αιμάτων εχω εις περιτο- 
μάς. 43 Σ. άφήκε δε αύτον, δτι ειπεν νυμφίος 
αιμάτων της περιτομής. θ. και άφήκεν αυ- 
τόν, δτι ειπεν νυμφίος αιμάτων εις περιτομάς. 44 
Ό Έβραΐος• εσφράγισε (ΠΓΠ) το α Ψ α T *7 y 
περιτομής. 46 

27. «?"Ρ?^1• Ο', /cat κατεφίλησαν αλλήλους. Alia 

exempl. καί κατεφίλησεν αυτόν. 46 

28. Πΐ^ΝΓΤ. Ο', τα. ρήματα. Alia exempl. τά 

σημέΐα. 4 * 

Cap. IV. ι. — τί (ρω προς αυτούς 4 -, 48 ίο. τ ήμί- 
ρας4. ΐ4• αυτός — σοι 4. 1 8. —μπα, δε τάς 
ημέρας — Αιγύπτου 4. 40 2θ. την ράβδον — τήρ 
πάρα. 4 του θεοϋ. 50 25• το ^ υί0 ^ £& αντί7? ^. δι 3°• 
τα ρήματα — ταΟτα «4. 52 3 1 • κύ^α? #€ — <5 
λαό> 4.» 



Cap. V. 

2. Π}ΓΤ) •»0. Ο', τί'? εστί^. Alia exempl. add. 

κύριος; alia, fleoy. 1 

3. ηΊΓΠ ΪΝ ΊΙ'τη W^jp. Percutiat nos peste 

aut gladio. Ο', συνάντηση ήμΐν θάνατος ή 
φόνος (Ά. Σ. λοιμός ή μάχαιρα 2 ). Aliter: 

Α. άπαντηο~η ημ'ιν ίν θανάτω η iv μαχαίρα. Σ. em- 
irttrg θάνατος ημ'ιν ή μάχαιρα. θ. απάντηση ημ'ιν 

θάνατος ή ρομφαία? 

4. }3ΓΗΒΛ. Liberum facitis. Ο', διαστρέφετε. 

Ά. άποπετάζετε. Σ. αποτρέπετε, θ. διασκε- 
δάζετε* 

6. ΜΤΤΠ ΟΫΏ. Ο'. Vacat. % Έβρ. εν τη ήμερα 

εκείνη (4). 6 

7. Dtobtp ΤΙΏΓ13. Sicut heri et nudius tertius. 

Ο', καθάπερ χθες και τρίτην — ήμεραν 4. 6 
Ά. καθά εχθές [και] τρίτης (s. τρίτην). Σ. 
καθάπερ και πρότερον. θ. καθάπερ εχθές και 
της τρίτης. 7 

JSJJ Wrh Wti?\ Vh* m ΟΓΤ. Tpsi abeant et 
colligant nbi paleam. Ο', [αλλ'] αύτοι πο- 



.w^. k— 1 )jdj? L>!^-? ^-$jo Λί -ao/o o»X-? iUsi-». 
Λ lioi 1 . in Cat. Niceph. p. 6 1 3 : Ό Ακύλας άντ\ του, ίστη το 
αίμα της πίριτομης, tlirt' ννμφίον αίματος ?χα>" 6 δ*€ Εβραίος' 
*σφράγισ€ το αίμα της πιριτομης. Unde Satis COnstat, Syrum 

nostrum revera scripsieee w>\ fc*-./, non Hebraeo conve- 
niontius, w^ &-»(• Aquilam vero, interpretem literae 
tenacissimum, αίματος pro αιμάτων, et «χω pro σν μοι dedisse, 
prorsus incredibile est. Cf. Ceriani ad loc. w Sic 

Montef. (cum αΐμάτον), ex Baeiliano, ut videtur, tacente 
Holmesii amanuensi. Aquilae stylus postulat : τόΥί tfatv 
ννμφίος αιμάτων th π. Cod. 127 ad v. 25 confusc affert: 
*A. itaiyt άτό τότ« λαλησαντος προς δονλόν σου, ότι βαρνς στό- 
/ιατί κα\ βαρύς γλώσσ-η tjfk €ΐμι. κα\ tintv αιμάτων (ϊς TTtpi- 

τομβί (eic). Cf. ad ν. 10. ** Nobil., Codd. 85 (teate 

Montef.), 127, omnes in continuationc. Cod.VII in marg. 

manu 2^*: ννμφίος αιμάτων της ιηριτομης. ** Nobil., et 

Anon. in Cat Nicepb., ut supra. ** Sic Ald., Codd. 

VII, X (cum σαν in marg.), 14, 16, 18, alii, Arab. 1, 2, 
Syro-hex. ■ Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X, 14, 

15, 16, alii, Arab. 1, 2, Syro-hex. M Syro-hex., 

Arab. 1, 2. «• Syro-bex. M Idem, qui pingit: 

.)©kV ^ ^ot -r- 0« J^q--^.. " Idem, fortasse per 



errorem pro -προς τους πόδας 3K αυτοΰ •<, ubi pronomen deest 
in Codd. II, III, 56. 62 Idem. Pronomen abest a 

Comp., Codd. X, 18, 19, 118, Arm. 1. M Idem. 

Cap. V. 1 Prior lectio est in Codd.VII (ex corr.), 15, 
85, et Theodoret. Opp. T. I, p. 125; posterior in Cod. ΙΠ, 
Arab. 1, 2, invito Syro-hex. 2 Codd. X, 127. Cod.VII 
in marg. manu ι 11 »: Άκ. (posterior manus superscripsit 
Συμ.) \ιμ6ς (sic) ή μάχαιρα. Montef. e Cod. 85 edidit : 
("Άλλοί) λοιμός η μ. Denique Holmes. e Cod. 108 ex- 

scripsit : Ά. λοιμός. Σ. η μάχαιρα, θ. η ρομφαία. 3 Syro- 

bex. ^AuUoaj ak flD * \°> *ΜΛ el .Jio-scua ^d > *x^ J •/• 
••■ \- ° i - jo o/ JLojo ^a "^s^ftj .L «Ιδα» ο/ ^X JIqljc. 
Pro JIqjo in lectionibus Aquilae et Symmacbi L>la-so, 
λοιμοί, rescribendum censet Ceriani, ne cum Hexaplis editis 
pugnet Syrue. 4 Codd. X, 85, 127. Pro άποτρ4π(η 

Montef. e Chronico Alex. άποστρ4φ(τ( inutiliter correxit. 
Ad Aquilam cf. Hex. ad Exod. xxxii. 25. Deut. xxxii. 42. 

6 Syro-hex. in textu. Sic sine notis Codd. 58, 72, 128, 
Arab. 1,2. β Obelus est in Syro-hex. Post ημίραν 
add. καϊ τό της σήμερον Ald., Codd. III, Χ, 1 8, 29, alii. 

7 Nobil., Cod. 85 (ex quo ad Aquilam Montef. mendose ex- 
scripsit : κατά ίχθίς τρίθην, fortasse pro καθά ίχθίς τρίτην). 



-Cah. VI. 3.] 



EXODUS 



ρ^υίσθωσαν και συναγαγίτωσαν (Ά. Σ. θ. 
καλαμάσθωσαν 8 ) εαυτοί? άχυρα. Ά. αυτοί 
πορςυίσθωσαν ... Σ. αύτοι απερχόμενοι καλα- 
μάσθωσαν Ιαυτόΐ? άχυρα. θ. αύτοϊ πορευ- 
θίντ*? [<«ί] καλαμάσθωσαν Ιαυτοΐ? άχυρον. 9 
13. 0^ί2ΓΓ1. Et exactores operarum. Ο', oi δ\ 
ίργοδιώκται. Ά. και οι ίίσπράκται. 10 

16. Ε^ΙΤ*. Ο', και την πλίνθον. Alia exempl. 
και την σννταξιν. η Άλλο?• πλινθάρια. "Αλ- 
λος' την πλινθονργίαν. 12 
τ\Ώ2 ΠΗΒΠ] CTSIJ SrjJJj Π3Γη. ^ e cce/ 
serri /wi verberati sunt, c«;» tawew peccet popu- 
lus tuus. Ο', καί ίίού ο/ παιδί? σου μεμαστί- 
γωνταΐ' αδικήσεις οΰν τον λαόν σου. Ά. καϊ 
ιδού οι δοΰλοί σου πεπληγμίνοι, και αμαρτία 
λαω σου. Σ. και οι δοΰλοί σου μεμαστιγω- 
μίνοι, και άμαρτίαν £χ«? (τΤφ^)• θ. και ιδού 
οι δοΰλοί σου μεμαστίγωνται, και ή αμαρτία 
ei? τον λαόν σου. 13 

19. SjnjlVtfr, Non detrahetis. Ο', ουκ απο- 

λείψετε. Ά. ούχ ύφζλ€ΪΤ€. 14 ' 

20. ΠψΌ-ΠΝ. Ο 7 . Μωυσ$. Aliter : Ο'. >£ Σ. 

θ. «t 4 Μωυσήν. 15 

21. Οηψ^ηη. Foetidum fecistis. Ο', εβδελύξατε. 

Ά. Σ. εσαπρίσατε.™ 

23. ph^T^b 7Σ£ΓΤ). Et liberando non liberasti. 




Cap. VI. 
i. rtp\n ταη arhfr nptn τα *a. Ο'.Ίν γαρ 

"ττ-: t; ■• : - : 'ττ-: τ: ' r 

χειρι κραταιά εξαποστελεΐ αυτούς, και kv βρα- 
χίονί ύψηλω. Α. (δτι) b χ(ΐμϊ ίσχυοΰση ΐξαπο- 
στ(\(ϊ αυτούς, καϊ iv χ(ΐρϊ Ισχυρή. Ζ>. ( οτ *' α 
χ*ιρος κραταιός (ξαποστ(\(Ί αυτούς, καϊ δια χ(ΐρος κρα- 
ταιός, θ. (δτι) ('ν χ(ΐρι κραταιά. ί£αποστ(\(~ι αυτούς, 
καϊ tv Xfipi κραταιά. 

3. Swn apxn-^Mi pn y ^ M υπϋΗ^ Η νινί 

*UW• -E^ apparui Abrahamo, Isaaco et Jacobo 
in nomine Dei omnipotentis. Ο", καϊ ώφθην 
προ? 'Αβραάμ —και 4 >&προ?4 Ισαάκ καϊ 
% 7rpoy 4 Ιακώβ, θεο? ων αυτών. 2 Ά. και 
ώράθην προς 'Αβραάμ και προ? Ισαάκ και 
προ? Ιακώβ kv θεώ ίκανώ? "Αλλο?' εν 
ίσχυρώ ίκανώ* » 

ΓΤΪΠ\ Ο', κύριο?. Schol. Αιδάσκει πόση? αύτον 
καϊ τιμή? και εύμενεία? ήξίωσεν. & γάρ τοΐ? 



8 Cod. Χ. Ιη textu LXXvirali αλλ' om. Comp., Codd. 
II, III, VII, X, ceteri fere omnes, et Syro-hex. Hic 
autem acl αυτοί superscribit Ά. Θ., non praemisso ex more 
asterisco. 9 Nobil. Montef. e Cod. 85 ad Sym. Άχυρον 

edidit, necnon ad Theod. πορίυίσθωσαν καϊ καλ. 10 Cod. 

85. Cf. Hex. ad Job. iii. 18. xxxix. 7. u Sic Codd. 

VII, 59. u Has lectiones in marg. inferiori manu 2°* 

adscriptas babet Cod. VII. 1S Codd. 57, 85 (teste Mon- 

tef.). Nobil. affert: Ά. καϊ ιδού — λαώ σου. Σ. καϊ ο'ι δοΰλοί 
σου μ€μαστίγωνται, καϊ η άμ. §ίς το» λ. σου; ad quae notat 

Collator Cod. 85 in ecbedis Bodl. : " In niarg. praeter edita 

baec subdit : καϊ οί δ. σου μ( μαστιγωμένοι, καϊ άμαρτίαν (χ(ΐς" 
14 Nobil,, Codd. Χ (cum ουκ ύφΑίϊται), 85. ΜθΧ ad τό καθή- 
κον Cod. VII in raarg. manu 2^ : την ποσότητα. 1S Syro- 
li.x. in textu: U,CLtt>j> .1, .,«, •χ•. 1β " Ed. Rom. et 

MSS. Regii, qui [posteriores] nomen interpretum omit- 
tunt." — Montef. Mox ad την δσμψ Cod. VII in niarg. 
τομ. 1. 



manu 2°»: την μυρω (eic). 1T Sic Syro-hex., et sine 

notis Codd. 58, 128, Arm. 1. 18 Syro-hex. w Ideni, 

qui pingit : -r- ΐκαστος — αύτοϋ 4. *° Idem. Sic sine 

aster. Codd.VII (manu 2^), 58, 72 (cum αυτών), Arm. 1. 
21 Idem (cum -r~ ουκίτι 4). M Idem. Sic sine aster. 

Codd. 14, 16, 25, alii. ω Idem. Vox deest in Cod. 53, 
Arm. 1. 2 * Idem. Vocula deest in Codd. III, VII, 14, 

15, aliis. » Idem. M Idem. Deest in Codd.VII, 

53, 59• 

Cap. VI. 1 Syro-bex. .^qj/ 9++J ]L- Uf*1 )i-rU 7• 
ν οοΛ >*a» )L•*-/ )~l -o .u» ...jK-jfc^— Ji-Uo 
.oj/ in^ |l^J kJ* .Λ ...IV-7 W --=»0 
. Jl•— ./ JmUo. s Sic Syro-hex. (qui male pingit : 

Χκαϊ προς* Ιακώβ), et 8ine obelo et asteriscis Cod. 15. 

3 Euseb. in Dem. Evang. p. 240. Cf. Hex. ad Ezech. x. 5. 

4 Cod. VII in marg. uianu 2°«. Cf. Hex. ad Gen. 
xliii. 14• 



90 



EXODUS, 



[Cap. VI. 6- 



πατριάρχαι? ονκ εδήλωσεν 6νομα, τούτο αντω 
δήλον εποίησεν. "Εφη γαρ προς αυτόν εγώ 
ειμί 6 ων τοντο δε παρ Εβραίοι? άφραστον 
ονομάζεται' άπείρηται γαρ αυτοί? τοντο διά 
τή? γλώττη? πρόφεραν. Υράφεται δε δια. των 
τεσσάρων στοιχείων διο και τετράγραμμον αύτο 
λεγονσι. Τοντο δε και τω πετάλω επεγε- 
γραπτο τω χρι/σω, δ τω μετώπω τον άρχιερεω? 
επετίθετο, τή ταινία τη? κεφαλή? προσδεσμον- 
μενον. Καλονσι δε αύτο Σαμαρεΐται μεν'ΐαβε, 
'Τονδαΐοι δε Άϊά (β. Ία). 6 

6. 15/• Propterea. Ο', βάδιζε. "Αλλο?- ει? το 

βέβαιον. 8 
Γ02.Ό ΓΙΠΓΙΏ. De bajulationibus. (Ύ.άποτή? 
δνναστεία?. Άλλο?• εκ τή? κακώσεω?. 7 

7. DV 1 ?. (Υ. •*•"** λαόν. 8 

9. ΓΡΠ ""^pE. Prae angustia (angore) spiritus. 
Ο', άπο τή? όλιγοψνχία?. Ά. άπο κολοβό- 
τητο? πνενματο?. 9 
HB5j?« Ο'. Των σκληρών. ^ και (ΐπον προς Μων- 
σην' πάρ(ς (s. ίασον) ημάς, κα\ δου\(ύσομΐν τοις Αιγν- 
πτίοις' κρίίσσον γαρ ημ'ιν SovXfvtiv τοις Αιγνπτίοις, η 
άποθανΰν iv τί} ίρήμω. 

12. 0^0?ψ v^. Praeputiatus (impeditus) labiis. 
Ο', αλογό? είμι. Ά. άκρόβνστο? χείλεσι. Σ. 



ονκ ειμί καθαρό? τω φθεγματι. θ. άπερίτμη- 
το? τοΐ? χείλεσιν. 11 Ό Εβραίο?• «γώ δί άπ(- 

ρίτμητος τοις χ(ΐΚ(σ'ιν (Ιμι. 

13. n fr yS? ! ^*πφ *jaAi} Djgfn. ο'. κα ι 

σννεταξεν αντοΐ? ^ Σ. θ. προ? τού? νίον? 
Ισραήλ, και (*4) προ? Φαραώ. 13 
Ν^ΙΓΙΓΠ. Ο', ώστε εζαποστεΐλαι. Alia ex- 
empl. ώστε εξαγαγεΐν ; alia, ΐνα έξαγάγ]]. 14 

15. Π*$0*Γ|&• Ο', ό εκ τη? Φοινίσση? (Ο/ Γ. 

Χαναναία? 16 ). 
nhStpO. Familiae. Ο', al πατριαί. "Αλ- 
λο?" αϊ σνγγενειαι. 19 

16. pttf"$. Ο'. Τεδσών. Alia exempl. Τερσων, β. 

Τηρσών. 17 
Π3ψ. Ο'. Vacat. >% ετη < 18 
20. "ΐΠΤΙ. Amitam suam. Ο', θνγατερα τον αδελ- 
φού τον πατρο? αύτον. "Αλλο?' θείαν αύτον. 19 

"^^1• Ο'• και εγεννησεν. ν Αλλο?• και ετε- 
κεν. 20 

22. Ήηρ. Ο'. Έεγρεί. Alia exempl. Σετρει, s. 

Σετρί; alia, "Σεθρει, s. Έεθρί. 21 Ο/ Γ' όμοίω?' 

23. SJJ^. Ο'.Άμειναδάβ. Ά. Σ. δμοίω?Άμει- 

ναδάβ. θ. Anmidadab. 23 



5 Theodoret. Quaest. XV in Exod. (Opp. T. I, p. 133). 
• Cod. VII superecript. manu 2* 1 *. r Cod. 85 in marg. sine 
nom. Pro bvvaart Ίας, κακωσ(ως est in Codd. X (in marg.), 1 30. 
8 Sic Syro-hex., et eine aster. Comp., Ald., Codd.VII (ex 
corr.), X, 15, 18, alii. β Cod. 85, teste Montef. Nobil. 
i|uasi scholium affert. Cf. Hex. ad Job. xxi. 4. Zach. xi. 8. 
Ad locutionem Qraecam W.DD. apte conferunt Plut. in 
Demosthene (Opp. T. I, p. 848 E) : *Hi» ti τις, ως toum, κάι 

φωνής άσθίναα, και γλώττης άσάφαα, και πν*νματος κολοβότης. 

10 Syro-hex. in marg., et sine aster. Arab. 1 (in marg.), 2 (in 
textu). Ille autem notat: " Haec afferuntur tantum in 
editione Samaritanorum (U*s&*'? «o»»). Memorat autem 
ea populus post egressionem ex Aegypto,.dicens ad Moy- 
een : Nonne hoc erat verlium quod locuti eumus ad te in 
Anj>//i/<>, ilicentes: Sine nos, et cetera." Cf. Exod. xiv. 1 2 
in Bakr. et LXX. Ε textu autem Graeco hexaplaribus 
codicibus apposito Nostrum lectionee suas Hebraeo-Sama- 
ritanas vertiese, dieerte testatur subscriptio in calce libri 
Exodi. Vid. Ceriani ad loc. " Nobil. In Cod.VII, 



deleto άλογος, subscripsit manus 2 da : άκρόβυστος iv χ(ίΚ(σιν. 
Cf. ad v. 30. n Syro-hex. Ji-JU^ U ^-? \->1 .aX 

♦ «fcw/ JIoAas. 13 Sic Syro-hex. in textu, et sine 
aster. Codd. VII (ex corr. sine τους), ιζ, 72, Arab. 1, 2. 
14 Prior lectio est in Ald., Codd. III, VII, X, 15, 18, aliis, 
et Syro-hex.; posterior in Comp., Codd. 1 9, 108. 16 Syro- 
hex. .)k . im -1 .^. Sic in textu Cod. 15. 1β Cod. 
VII in marg. raanu 2^. ir Prior scriptura est in Codd. 
29, 83, Arab. 1, 2, Syro-hex. (.ojh^J; posterior in Ald., 
Codd. III, VII, 16, 25, aliis. Sed in v. 17 pro Τώσων 
stant Codd. III, VII. 18 Syro-bex. Sic sine aster. 
Comp., Codd. 29, 74, 75, 134, Arm. 1. 19 Cod.VII in 
marg. manu 2^. Graeco-Ven. : την ίαντου θ(Ίαν. ™ Sic 
in marg. sine nom. Codd. 57, 85; necnon Cod. 128 in 
textu. 21 Prior lectio est in Codd. VII, X, 14, 1 6, 18, 
aliis; posterior in Codd. III, 15, 55, aliia, Arm. 1, et Syro- 
hex. (w>K-e). 22 Syro-bex. Jiciao^ <*j» .j^.^-^o» 

♦ t»»b«4D. 23 Idem. Ad Theod. non satis distiuguere 
licet, utrum scripserit Syrus noster ^r», ^ » v an 



-Cap. VII. 18.] 



EXODUS. 



»1 



27. ΕΤηφΗ . . . Wtfrfy. O'. καϊ ίξήγαγον ...u 
γης Αιγύπτου. Alia exempl. ωστ€ kfcayayriv 
... c^ Αιγύπτου. 2 * 

30. D^ODto 7^J>, Ο', ίσχνόφωνός (ίμι. Σ. ουκ 
€ΐμι καθαρός φθίγματι. 26 

Cap. VI. 15. τ των υιών 4. 20. — κα* Μαρίά/ζ 
ττ)ι> άδζλφήν αυτών «ί. 28 

Cap. VII. 

1. ΠΧΠΕ) 1 ? Cn^N ^WJ ΠΝΊ. Ο', ιδού δίδωκά 

σ€ 0eof Φαραώ. Ά. $e, δίδωκά ο~€ θίον τω 
Φαραώ. 1 Σ. i#e, κατέστησα σ€ θ(6ν Φαραώ. 2 
θ. . . 6tbv Φαραώ? 

2. ^3ΊΝΏ. Ο', e/c τ^ί y^y αυτοί; (alia exempl. 

Αιγύπτου*). 

3. "OQiQ-n^. Ο', καΐ τα τίρατά >£ Έβρ. μου < δ 
5. ^Π1022. Ο', ίκτίίνων. "Αλλο?• kv τω άκτίΐναί 

/Χ€. β 

7. β ΡΠΝ"). Ο'. Ααρών ft [ό α&λ^ό? αι^τοΟ] 

Ε^Π2. Ο', ήΐΊκα έλάλησεν (alia exempl. «λά- 
λησαν• 8 ). 



9. ΠΕΠΌ. Prodigium. Ο', σημΰον ή τάρας. Ά. 

S'. τίρας. 9 

Γ?0λ / Λ serpentem. Ο', δράκων. Ά. (th) 
κήτος. 10 

11. 1? LmW^ σΠ2ΰ ''ΏΒΊΠ DH-DX Ε/, αΜ 
i///, ma^r» Aegypti, per praestigias suas similiier. 
O'. κα2 ο/ ίπαοιδοι των Αιγυπτίων ταΐς φαρμα- 
κίαις αυτών ωσαύτως. Ά. καίγ* αύτοι ol κρυ- 
φιασταϊ Αιγύπτου kv ήρςμαίοις αυτών ούτως. 
2. και αύτοι οι ίπαοιδοι τών Αιγυπτίων δια 
τών απόκρυφων αυτών ωσαύτως, θ. καίγ* 
αύτοι οι ΐπαοιδοι τών Αιγυπτίων Ιν ταϊς φαρ- 
μακίίαις αυτών ωσαύτως. 11 

13. p!£T?5• Et obfirmatum est. Ο', και κατίσχυ- 

σαν. Σ. (και) άντίστη} 2 

"ΪΞΠ. Ο'. €ν€Τ(ίλατο αύτοΐς. Alia exempl. «λά- 
λησεν. 13 

14. |^Ώ. Benuit. (Υ. του μη. Ά. άνίνευσαν. 1 * 

15. 4^3 7 % (Χ. και ίστ}. Alia exempl. και στήστ}. λ6 
ΊΝ^Π. Ο', του ποταμού. "Αλλος- του ρεί- 
θρου} 9 

18. Wy\, Etfoetebit. Ο', και ίποζέσαι. "Αλ- 
λος' βρωμήσίΐ. 17 



Fortasse legendura : θ. Άμμιδαδάβ. u Sic 
Comp., Ald., Codd. VII, X, 14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2, 
Syro-hex. ** Cod. X. Nobil. affert: Schol. ουκ (ϊμ\ κ. 

φθ. Montef. vero e Catenis Regiis et schedis Combefis. 
edidit : *AXXof ουκ (ίμ\ καθαρός χ*ίλίσι. Denique Cod.VII 
in marg. manu 2^: άκρόβυστος iv χα Κι (sic). Cf. ad v. 12. 
28 Syro-hex. 

Cap. VII. ' Codd. 57, 85 (teste Montef.). Nobil. affert : 
Ά. ΐδ( . * Nobil. Cod. 57 : Σ. ϊ& , κατίστησά σ(. 3 Codd. 
57» 85. 4 Sic Codd. 18, 53 (sine τ^γ), 56 (idem), alii, 

et Syro-hex. in marg. δ Sic Syro-bex. Pronomen est 

in Comp., Codd. III, VII (ex corr.), 15, 19, aliis, Arab. I, 2. 
6 Cod. VII ex corr. manu 2«&. 7 Syro-hex. in textu 

(om. 6 άδίλφόί αυτόν), qui pergit : ογδοήκοντα και τριών ην 

('τών. 8 Sic Comp., Ald., Codd. III, Χ, ι8, 25, alii, 

Arab. 1, 2, et Syro-bex. β Syro-hex. .)1>ολβ»1 .ο ./. 

(In textu fj Ttpas om. Syro-hex., Arab. 1, 2, invitis lilnis 
Graecis.) 10 Cod. X. Cf. Hex. ad Psal. lxxiii. 13. 

11 " Sic omnes lectiones plenas habet Basilieiisis [Cod. 85] 



cum nominibus interpretum. Codex quidam Colbertinus 
ad lectionem Symmachi habet iv άποκρύφψ; Reg. 1888, «V 
άποκρνφοις ; sed hi άποσπασμάτια tantum afferunt." — Mon- 
tef. Cod. X affert: 'Α. τρνφιασταί (sic). *A. iv ηρ*μαίοις. 

Σ. άττυκρΰφω. Cod. 57 in marg. sine nora. : «V ηρημίοις (sic) 
άποκρνφοις. Huc tandem pertinet Anon. in Cat. Nicepb. 
p. 882, ab Holmesio excitatus : Ότι Bi λίληθότως ηνχοντο (oi 

μάγοι), «c των παρΐλθόντων (πισημΐΐώσασθαι 8tl, όπου tinov oi 
Ο', και (ποίησαν οί «τ. τών Aty. τα'ις φαρμακίίαιϊ 6 δ< Άκ., και 
(ποίησαν ο'ι κρυφιασταί' 6 6< Συ /i., «ν άποκρνφφ. Cf. Hex. ad 
Gen. xli. 8. Exod. vii. 22. viii. 7. 12 Cod. X. " Sic 
Comp. (add. αΰτο«), Ald. (ideui), Codd. III (idem). VII, X, 
14, 15, 16, alii, et Syro-hex. " Cod. X, qui ad β(βά- 

ρυνται (sic) lectionem refert. Montef. cdidit : Σ. άνόνυσ*. 
Ο', βίβάρηται, invito cod. Verum vidit Scharfenb. in 
madv. p. 56. C£ ad Cap. iv. 23. u Sic Comp., Cotld. 

III, VII, 14, 15, 16, alii, Syro-hex. w Cod.VII super- 

script. manu 2<Κ Sic vv. 17, 18 (ter), 20 (bis), 21 (ter), et 
passim. Cf. ad Cap. i. 22. 17 Idtm iu marg. manu 2* 1 ». 

Ν 2 



;»2 



EXODUS. 



[Cap. VII. 1 β- 



1 8. "^^Π"]Ώ. Ο', άπο τού ποταμού. % καί (βά- 
δισαν Μωνσης και Ααρών προς Φαραώ, κα\ (ΐπον αντφ" 
ΠΙΠΙ ό θ(6ς τών 'Εβραίων άπίσταΚκ(ν ημάς προς σί, 
"λίγων" (ξαπόστίΐλον τον \αόν μον, Ίνα \ατρ(ύσωσ'ι μοι 
(ν τη *ρήμω' και ιδού ουκ (ϊσηκονσας (ως τούτου, τάδ( 
λ«'γ«ι III III ' «V τούτω γνώση ότι (γώ ΠΙΠΓ ιδού (γώ 
τύπτω τη ράβδω (τη) tv τη χ(ΐρ'ι μον «πι τό ύδωρ το (ν 
τω ποταμψ' και μ(ταβα\(ϊται (ϊς αίμα. κα\ ol ίχθν(ς οι 
iv τψ ποταμψ τ(\(ντησονσι, κα\ (ποζίσίΐ ό ποταμός, 
και ού δννησονται οί Αιγύπτιοι πκ'ιν ύδωρ από τον 



ποταμον 



< 18 



19. *y v Q mX ?y. Ο', επί τα ύδατα. Ά. επί τα 
βεΐθρα} 9 

ΏΤνΏψΓ?)?). Et super stagna eorum. Ο'. 

και επι τα. ελη αυτών. "Αλλος' επι τας 

λίμνας αυτών. 20 
ΓΡΓΠ. Et erit. Ο', καΐ εγενετο (θ. εγενετο. 

Ά. Έ. γενήσεται 21 ). 

22. DJTuTQ. Ο'. ταΐς φαρμακίαις αυτών. Σ. δια. 
τών απόκρυφων. 22 

ΟΓΓ?^ ^ψ~^7*). Ο', και ουκ εισήκουσεν αυ- 
τών. Σ. (και ού) προσεσχεν (αύτοΐς). 23 

24. ηίΓκΑ ο•ό ίντϊ nrrap Dyiso-^a *ψ& 

INVT W30 nntpS Aflf» *h "»3. Et effo- 



derunt omnes Aegyptii circa flumen aquam ad 
bibendum, quia non potuerunt bibere ex aqua 
flumini8. Ο', ώρυζαν δε πάντες οι Αιγύπτιοι 
κύκλω του ποταμού, ώστε πιεΐν ύδωρ• και ουκ 
ήδύναντο πιεΐν ύδωρ άπο του ποταμού. Ά. 
και ώρυξε πάσα ή Αίγυπτος κυκλόθεν του ρεί- 
θρου ύδωρ του πιεΐν, δτι ουκ ήδύναντο πιεΐν εκ 
του ύδατος του βίίθρον. 24 Σ. ώρν£αν δε πάντες 
οι Αιγύπτιοι κύκλω του ποταμού εις ύδωρ ώστε 
πιεΐν, οτι ουκ ήδύναντο πιεΐν εκ τού ύδατος του 
ποταμού. 25 θ. και ώρυξαν πάντες οι Αιγύ- 
πτιοι [οί] κύκλω τού ποταμού ύδωρ εις το 
πιεΐν, δτι ουκ ήδύναντο πιεΐν εκ τού ύδατος 
του ποταμού 26 

Cap. VII. 5• Τ" ""άι /res 4. 27 <). — τω άδελφώ 
σ ου Ί. — και εναντίον τών θεράποντων αυτού 4 28 
*5• (~) αντ °$ ^• 29 2θ. κύριος -τ αύτοΐς Ί. 30 tj} 
— αυτού «4. 31 



Cap. VIII. 

3 (Hebr. vii. 28). ΤΓ^ΝψΏΙΙ . Et in mactras 
tuas. Ο', και εν τοις φνράμασί ("Αλλο?• 
φρεασί 1 ) σου. 



18 Syro-hex. in marg., cum scholio : " Haec in editione 
Samaritanorum tantura posita sunt." Eadem sine aster. 
habent Arab. 1 (in marg.), 2 (in textu). 19 Cod. 64. 

Lectio retrahenda videtur ad sequens ΒΠηφ"?^, 20 Idem 
ad ί\η in marg. sine nom. : λίμνας. Sic Cod. VII in marg. 
manu 2^. 21 Syro-hex. .Joo»-> .»eo .} .Joo» X. Lectio 
και γ(νησ(ται est in Codd. 74, 75, aliis. Mox ad (V τ( τοις 
£νλο»Γ κα\ ('ν τοίί XioW Cod.VII in marg. manu 2^ scho- 
lium habet: ttf τας ξνλίνας γούρνας (cf. ad Cap. ii. 16) και 
λιθίνας τάς (χονσας ύδωρ. ri Codd. Χ, 57 (sine nom.), 64. 

Ad verba, (ποίησαν δ( — Αιγυπτίων, Nobil. affert : Ά. καίγ( 
αύτο\ — Kal(sic) (ν ψ(μαΙοις αυτών όντως. *Αλλο«• και αυτοί — 
ωσαύτως. *AAXof καίγί αυτοί — ωσαύτως; quas ipsas lec- 
tiones supra ad v. 11 Montef. e Cod. 85 Aquilae, Sym- 
macho et Theodotioni vindicavit. Et pertinent reapse, ut 
ex Hebraeis patet, ad v. 11, non ad v. 22, ubi tamen eas 
ex Nobilio repetere non gravatus est Montef., aseumpta 
< tii.m copula ante iv η Ρ (μαίοις, quae in Cod. Basil. adv.11 
recte deeideratur. « Cod. 64. " Nobil., Cod. 85, 

uterque cum «c τον ύδατος τον ποταμοί. Syro-hex. affert: 



Ά. ϋδωρ τον πιΰν, ότι ουκ ήδύναντο (Κ του ύδατος ύδατος (sic) 
τον ρύθρου πκ'ιν (Jfc. ιτ\ )— ?»? k-ob )uOO ^ao, ubi tum 
duplex juoo, tum )u>fsf in plurali, scribae errores esse 
videntur). In textu voci ποταμού Cod.VII bis superscribit 
manu 2^: ρήθρου. 2δ Cod. 85, teste Montef. Syro-hex. 

OOOt ^-r*> h X ^?« Jt> m V> \» 1 η .( y»>t\ ■> .*ΩΟ. 

♦ Jfo»j? )uio ^a )fes m v> \, . 2e Cod. 85, teste eodem. 
Paulo aliter Syro-hex. : θ. ΰδωρ (h τό πκϊν (s. τοΰ πκ'ιν, 
JK. «vnS^ ότι ουκ ήδύναντο πκ'ιν ΰδωρ de ea Jluminis (>.».ν> 
JfoM? ^ao; nisi forte rescribendum J»o»_»? koo ^ao, vel 
saltem ]»om? Jl*» ^jd U*x>). 27 Syro-hex. Vox deest 
in Comp., Codd. 19, 108, 128, Arm. 1. ** Idem. 

29 Idem, ubi obelus excidit. Pronomen reprobant Codd. 
72, 78. Μ Idem, pro αύτο'ις κύριος. 31 Idem. Pro- 

nomen deest in Cod. 72. 

Cap. VIII. x Sic in marg. sine nom. Codd. III (in 
textu a i ma manu), X, 57, 64. Duplex lectio, κάί h τόίς 

φρίασι κα\ φνράμασί σον, est in Codd. 14, ϊ6, 77 (cum »coi iv 

τοΊς φνρ.), 131. Ad φνράμασί Cod.VII in marg. manu 2^: 
ζύμαις σον; ad κλιβάνοις auttni : φούρνοις σον. 



-Cap. VIII. Μ (ίο).] 



Ε Χ Ο D U S. 



93 



4 (νίί. 29). ΕΎ™?'?• °'• οί βάτραχοι- %< ™ 

εισήλθε Μωυσής και * Ααρών προς Φαραώ, καϊ ειπον αΰτώ' 
τάδε λέγει ΠΙΠΓ ε'ξαπόστειλον τον λαόν μου, "να λατρεύ- 
σωσί μοι. ει δε μη βούλει ε'ζαποστεΐλαι, ιδού εγώ τνιττω 
πάντα τα οριά σου βατράχοις. και ε'ξερεύζεται 6 ποταμοί 
βατράχους, και άναβάντες είσε\εύσονται εις τουρ οίκους 
σου, και εις τα ταμιεία των κοιτώνων σου, κα\ επι των 
κλινών σου, κα\ εις τους οίκους τών θεραπόντων σον, κα\ 
του λάου σου, και iv το'ις κλιβάνοις σου, κα\ iv το'ις 
φυράμασί σου. κα\ επί σι, κα\ επι τον λαόν σου, και 
ε'πι τους θεράποντος σου άναβήσονται οί βάτραχοι <•." 

5 (viii. ι). Γ**Γ^}• Ο'. %: προς 4 Ααρών? 
tPlkm^. Ο', καϊ €ττ2 τας διώρυγας. "Αλ- 
λος• «π τα, ρείθρα* 

BnjfP ΗΤ^• Ο'. Vacat. ^ Μ φ γην 

Αιγύπτου 4. 5 ^ κα \ (ΐπ( Μωυσής προς Ααρών 
εκτεινον Tjj χειρί σου την ράβδον σου, καϊ άνάγαγε τοΐτ 
βατράχους επ\ την γην Αιγύπτου **. 

6 (2). "ΠΓ η1 ?• Ο', την χ*ΐρα Χ'Εβρ. Σ. θ. αυ- 

τού Ί? 

7 ( 3 ). DmaVa tmfm. Ο', καϊ οί ΙπαοιδοΙ των 



Αιγυπτίων 9 ταΐς φαρμακίαις αυτών. Ά. ο/ 

κρυφιασται tv τοις ηρομαίοις αυτών. Σ. οί 

ίπαοιδοι δια τών απόκρυφων αυτών. θ. οί 
ίπαοιδοι kv ταΐς φαρμακύαις αυτών. 9 

8 ( 4 ). "IPJ. (Υ. και π(ρΐ€\ίτω {"Αλλος- άφ(- 

λίτω 10 ). 

□^ΓΡηΝ. Ο', αυτούς. Alia exempl. τ6ν λαόν. 11 

9 (5). Τ$φ&• Et e domibus tuis. Ο'. - και άπο 

του λαοΰ σου «4, και έκ τών οικιών υμών. 12 

10 (6). Wf»j ΓήΓΡ? piP?« Ο', οτι ούκ ίστιν 

άλλος πλην κυρίου %τοϋ θΐοΰ ημών 4 13 (Ά. 
Σ. θ. ώς ΠΙΠΙ ό θ(6ς ημών 14 ). 

14 (ίο). *n32p5. Et coacervaverunt. Ο', και συνή- 
γαγον (Ά. συνίχωσαν 15 ). 

ΟΊ72Π 0"^Π. Acervos acervos. Ο', θημω- 
vias θημωνίας. Ά. Σ. κόρους κόρου?. 19 Ali- 
ter: Ά. σωρούς σωρούς. 17 Aliter : Ά. Σ. . . . 
θ. ώς οί Ο'. 18 



2 Syro-hex. in marg., cum scholio : " Et ista in editione 
Samaritanorum tantum feruntur(~j^*l.Vao)." Locum inte- 
grum in marg. habet Arab. ι ; Arab. 2 autem in textu tan- 
tum : a Etfecit (vitiose pro ingressus est) M. et A. ad Pha- 



Syro-hex. 



In Cod. VII VOCl διώρυγας 



superscribit manus 2°*: ρείθρα; altera autem nianus ad 
διώρυγας in marg. appingit : διανοίξεις γης ; necnon ad ελη : 
υί σύνδενδροι και δίϋγροι τόποι [ή λίμναι serius addituni]. 
6 Sic Syro-hex., et sine aster. Ald., Codd. VII (in marg. manu 
ada char. unciali), 15, i8, alii. β Syro-hex. in marg., cum 
scholio : " Et ista in editione Samaritanorum tantum posita 
sunt." 7 Sic Syro-hex., et sine notis Codd. 15, 58, 72, 
Arab. I, 2, Arm. 1. (Syrus pingit: .L .*» *» o»\ »» .«^•Χ• 
1 per errorem, ut videtur, pro V o»\.? .1 .*a> .•*> X 
,) 8 Verba τών Αίγνπτίων desunt in Codd. X (sed 

babentur in marg. manu i ma ),i8, 59, 76, Syro-hex. Mon- 
tef. e Reg. 1871 (=Holmes. 64) edidit: Ο', οί AnwM -ϊ-τών 

Α/γ. εν τα'ις επαοιδίαις (sic) : καϊ iv τοις φ. αυτών. Sed Hol- 

mesii amanuensis ex eodem exscripsit: καϊ οί ίπαοιδόί ταΊς 
φ. αυτών; in marg. autem post ίπαοιδοί, fortasse cum in- 

dice «^• : τών Αιγυπτίων ίν τα'ις ΐπαοιδίαις (leg. ίπαοιδαΊς) καϊ iv. 
Deiude ad φαρμακίαις (a. φαρμακ(ίαις) Cod. Χ in marg. pin- 
git : ΐπαοιδαις, et 81C in textu Ald. (cum iv τα'ις ί'π.), Codd. 
III (idem), 71, 83. 9 Cod. 85, teste Montef. Cf. ad 

Cap. vii. 11. 10 Cod. X in marg. sine nom., et sic in 

textu Cod. 30. " Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X, 



14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1, Syro-bex. M Obelus 
est in Syro-hex., qui male pingit : τ• κάί άπο — οίκ«ών υμών ^. 
Idem in marg. notat: 'OuatW καϊ 17 τών "Σαμαρειτών, •Χ•κα1 
από τών θεραπόντων σου, κα\ άπο τοΰ \αοΰ σου (»), άκοΧοΰθως 
(V-)aaj) κείται. 13 Sic Syro-bex., et eine aster. Cod. 15, 
Arab. 1, 2, Arm. 1. 14 Syro-hex. ».ft .ft ^*/ .1 .^0 .(. 
.^>? Jo3^. (In Syro-bex. vv. 10, 1 1 inter duos aateriscos 
concluduntur, cum nota marginali: "A cruce ()-^»\ .. 
non, ut alias, ^oo, λ ιυι^^ορ/ β. Joq-soojji ad crucem in 
Hebraeie (exemplaribus 1) obeli superponuntur eie, quia 
desunt in editione Samaritanorum." De qua notatione 
satis obscura fuse egit Ceriani ad loc.) " Cod. 85, t^ste 
Montef. Holmesii amanuensis sine nom. exscripsit. Cod. 
64 in marg. : . . έχωσαν (sic). Cf. Hex. ad Psal. xxxviii. 8. 
16 "Cod. Basil. [necnon Cod. 108] lectionem κόρους κόρους 
uni Aquilae tribuit; Chronicon autem Alex. p. 71 Aquilae 
et Symmacho." — Montef. Holmesii amanuensis e Cod. 85 
exscripsit : " θιμωνίας θιμωνίας. In marg. vero : κόρους κό- 
ρους;" e Cod. 64 autem : . . ους κόρους. Praeterea ad συνή- 
γαγαν Cod. 57 in marg. babet: συνεχωσαν κόρους, κόρους 
άνάπνευσις, άνεσις (sic). Cf. ΗβΧ. ad Ezech. xlv. 1 3. Ηθ8. 

iii. 2. u Cod. X. Ad θειμωνίας (sic) in priore loco 

Cod. VII in marg. manu 2 ώ : σωρούς. u Syro-hex. .}. 

.^aaa ^-/ X «J^o-o i-^CL-a .^0. Vocis L^Cl-O 
significatio ignoratur. 



91 



EXODUS. 



[Cap. VIII. 15(n)- 



15(n). ΠΤηΊΠ. Respiratio. Ο'.άνάψυξις. Ά. 
άνάπνευσις. Σ. άνεσις. 19 

^"ΓΙΝ "03ΓΓ). Ο', εβαρύνθη ή καρδία αυ- 
τού. "Αλλο?• (βάρυνε την καρδίαν αύτοΰ. 30 

16 (ι 2). Ο???• In pediculos (s. culices). Ο', σκνΐ- 

φες (s. σκνΐπ^). "Αλλο?' φθείρες 21 

17 (13)• 1?"^5Ώ• Ο'• Vacat. ^ καΣ εποίησεν 

ούτως 4." 
0*33 ΓΡΓΤ γ"ϊΝΓΤ ^SiJ"73. Omnis pulvis terrae 
facttis est pediculi (s. culices). O'. και €i/ παι/τί 
γωματι τή? γης εγενοντο οι σκνΐφες. "Αλλος' 
πάς 6 χους τη? γης εγενετο εις σκνΐφας. 23 

21 (17). ^V*7"^^• Muscam caninam (s. omni- 

genam). Ο'. •% t^ «4 κυνόμυιαν. 2 * Ά. την 
mixtionem. Σ. a>y οι Ο', θ. mixturam. 25 \ 
Τδ Σ,αμαρειτικόν κόρακα.™ 

22 (ι8). ΠνΠ vfcgk. Ο'. 40' ^y ούκ εσται. θ. 

ώστε /χτ) γενέσθαι. 27 

ΥΊΝΠ 1-Jga Π$Τ. Ο', κύριος ό 0eoy πα'σι^ 
r^y γης. Άλλος' κύριος kv μέσω της γης. 28 

23 (19). ""^ ΓΙΝΓΤ. Ο'. τοΟτο επί rijy yijy. Alia 

exempl. το σημεΐον τοΰτο. 29 £& κα\ (ΙσηΧθί 

Μωυσης και 'Ααρών προς Φαραώ, κα\ (ΐπον αύτω' τάδ( 
Χίγ(ΐ ΠΙΠΙ" ίξαπύστιιλον τον Χαόν μου, Ίνα Χατρΐύσωσί 



μοί. Έάν δ« μη βούΧη ΐζαποστίΐΧαι τόν Χαόν μου, ιδού 
ί'γώ ί^αποστίλλω ί'πΐ σ«, κα\ ϊπϊ τους θεράποντος σον, 
και eVi τοι/ λαόι* σου, κα\ ίπ\ τούί οίκου? σου, την κυνό- 
μυιαν' και πΧησθησονται α'ι οικίαι των Αιγυπτίων της 
κννομνίας, κα\ tls την γην (φ* ής (ίσιν ίπ αύτης. και 
παραδοξάσω tv 77/ , ημίρα ίκ(ίντ) την -γην Γ(σίμ, i<\> ης 
6 Χαός μου ίπεστιν tir αυτής, ίφ' ης ουκ εσται εκεί η 
κυνόμυια' ινα είδης οτι εγώ ΠΙΠΙ εν μίσω της γης. 
κα\ δώσω διαστοΧην άναμέσον του Χαοϋ μου, κα\ αναμε- 
σον του Χαοΰ σου' εν δε tjj αΰριον ίσται το ση μείον 
τοΰτο «4. 30 

24 (2θ). ΓΙΠ^Λ. Vastata est. Ο', και εξωλοθρεύθη. 
Σ. εφθάρη. 31 

26 (22). ojAn n i n ^ ^ip D ^^? η ^ η "*! 

^7)pp\ Ο', τα γάρ βδελύγματα των Αιγυ- 
πτίων θύσομεν κυρίω τω θεώ ημών εαν γαρ 
θύσωμεν τα. βδελύγματα των Αιγυπτίων εναν- 
τίον αυτών, λιθοβοληθησόμεθα. Ά. οτι τό /3δ/- 

λυγ/χα Αϊγΰτττου θΰσομ^ν (β. θυσιάσομ(ν) κυρίω τω θ(ω 
ημών' iav θύσωμ(ν τό βδέλυγμα Αιγύπτου fif οφθαλ- 
μούς αυτών, κα\ ου ΧιθοβοΧησουσιν ημάς; Σ. τα γαρ 
βδίλΰγματα τών Αιγυπτίων θΰσομεν κυρίω τω 6e<p ημών' 
(άν δέ θυσωμΐν τα βδΐΧύγματα τών Αϊγνπτίων ενώπιον 
αυτών, ου ΧιθοβοΧησουσιν ημάς; θ. οτι τα βδΐΧύγματα 
Αιγύπτου θυσομεν κυρίω τω θ(ώ ημών' κα\ θύσομΐν τα 
βδ(Χύγματα Αιγύπτου προ οφθαλμών αυτών, και ού Χιθο- 
βοΧησουσιν ημάς; 



19 Codd. Χ (cum άνάπαυσις pro άνάπν(υσις), 8ζ. Cod. 64 
in marg. mutile affert : . . *σις, άνάπνευσις. 20 Sic in 

textu Codd. VII (ex corr. char. unciali), 74, 75, 84, 106. 
21 " Σκνίφ(ς] Ita VV. LL. et S. Augustinus [ciniphes] . AA. 
LL. [Comp., Ald., Codd. 14, 15, 16, alii] σκνίπ(ς, quae 
ecriptura reperitur apud Origenem, et Philonem Lib. I 

Ώ(ρ\ βίου Μωυσίως [Opp. Τ. II, ρ. 97] : σκνιπών φορά (\ύθη. 
Schol. *Αλλο5' φθί~ψ(ς." — Nobil. Cod. 57 m roarg. : "Αλλοι• 
φθάρος (sic). Ιη Cod. VII ad σκνϊφΐς (sic ex corr. pro 
κν'κρες) mauus 2< a subscripeit : φθ!ρ(ς (sic). 22 Syro-hex. 
in textu, qui pingit: και *'π. % ούτως 4. Sic sine aater. 
Codd. 15 (cum ποίησαν), 58, 72, 128 (ut 15), Arab. 1, 2. 
23 Cod. 64 in marg. lectionem tmncatam habet : . . . χοΰ* 

της γης eyt . . . ιίς σκνιφας ; unde Montef. edidit : *Αλλθ£' κα\ 

6 χους κ.τ.ί., notane: " Sic Reg. 187 1, exciso interpretis 
uomine, uti eaepe diximus." Ad σκν'ιφ*ς ()»ο,ϊ.) in priore 
loco Syro-hex. scholium habet: "2κν\ψ parvum reptih . ->t. 
habena quatuor alas, et est viride." Hesych. : " Σκνίψ- ζώον 



χΧωρόν rt κάι τ(τράπτ(ρον. Μ Sic Syro-hex., et sine aeter. 
Cod. 58. * Syro-hex. .^* ^ +m ,|^aiA J, 
.^J^. ,L. (Vocum Syriacarum |^λ\ μ et I^J^* notio 
generalis satis explorata est, sed quomodo Graece efferri 
debeant incertum est. In locie parallelis Psal. lxxvii. 45. 
civ. 31 Hexapla Graeca Aquilae vindicant πάμμικτος, quod 
Syro nostro sonat |^π\„ ^s, et )^ci\.» in*.\a-3.) 
Montef., praeeunte Drusio, fictas lectiones edidit : Ά. παμ- 
μνίαν (sic). *Αλλοί• κοινόμυιαν ; de quibus vid. ηοβ in Hex. 
ad Psal. lxxvii. 45. M Nobil. 27 Cod. 64. M Sic 
in textu Cod. 58. 2e Sic Codd. X, 14, 16, 18, alii, Arab. 
1, 2, Syro-hex. Sic, sed add. Μ της γης, Comp., Ald., 
Codd. III, 15, aln. *° Syro-hex. in marg., cum scholio: 
"Etiam ista in editioneSamaritanorumtantumposita erant." 
Eadem fere in marg. habet Arab. 1, sed loco alieno, nempe 
post τω θ(ώ ημών (ν. 26). 31 Cod. X. 32 Syro-liex. ./. 
.^-? )oC^ Ui V>^ > ^«>a^iO ^'r^°? Jlcia^»^^» 



■Cap. IX. 16.] 



EXODUS. 



95 



29 (25). "Oto Π2ΓΤ. (y. 6δε εγώ. Alia exerapl. 
ιδού εγώ. 33 

Γήηβρ, O'. Vacat. Alia exempl. anb Φα- 
ραώ; alia, άπύ σον. 94 

νΠΓΤ. Fallere. Ο'. ε£απατήσαι. Ά. Σ. πα- 
ραλογ/σ-ασ^αί. 35 

Cap. VIII. 5• τ- 7"ω άδελφω σον 4. 6. — καί ανή- 
γαγα τους βατράχονς 4. 1 6. — τη χειρί σον (sic) ^. 
— e ι/ τ€ τοΓιρ άνθρωποι? και εν τοις τετράποσι και 4. 
1 8. — και ^ οι επαοιδοί. 19. — τοΟτο «4. 20. τ οώ- 
τόςΊ. 28. -τ προς /cvpioj/ «4. 3β 



Cap. IX. 

2. ΓΝΊΝ ]ΝΟ. Becusaveris. Ο', μη βούλει. Σ. 

PTCJS* Retinueris. Ο', εγκρατείς. Ά. e7n- 
λαμβάνη. 2J. κατεχβί?. 2 

3. "Π| "^^• Pestis gravis. Ο', θάνατος μέγας. 

Ά. Σ. λοιμός βαρύ?. 3 

4. "^J• Ο', ρητόν. Schol. οι)5€ΐ> ότιονν* 

5. V^.^^• Ο'. €πί της γης. ^ καί ίΐσ7)λ& Μωυσής 

καΐ Ααρών προς Φαραώ, κα\ (ΐπ(ν αυτω' τάΒί λίγ(ΐ 
ΠΙΠΙ δ θ(6ς των Εβραίων' (ξαπόστ€ΐλον τον λαόν 
μου, Ίνα λατρ^ύσωσί μοι. d Β( μη βούλΐΐ ΐζαποστάλαι, 
και (τι (γκρατΐϊί αυτών, Ιδού χ(ΐρ ΠΙΠΙ torai iv τοις 



κτήν*σί σου το'ις iv το'ις π*οΊοις, tv το'ις ιπποις, και rv 
τοις ΰποζυγίοις, κα\ iv τοις καμήλοις, κα\ iv τοις βονσι, 
και iv τοις προβάτοις, θάνατος μίγας σφαίρα, και παρα- 
δοζάσίΐ ΠΙΠΙ άναμίσον των κτηνών των υιών Ισραήλ, 
και άναμίσον τών κτηνών τών Αίγυπτίων, και ου τ«λίν- 
τησ*ι άπ6 πάντων τών υιών Ισραήλ αριθμός, iv rjj 
αϋριον ποιήσ(ΐ ΠΙΠΙ τό ρήμα τοϋτο ίπ\ της γης **. 

8. οΛ ^np. Ο', λάβετε ύμεΐς. Ά. Σ. θ. λάβετε 
νμΐν* 

D^IJSn ΙΟΏ. Quantum volae vestrae capiunt. 
Ο', πλήρεις τάς χείρας. Ά. πλήρωσιν δρακών 

υμών. Σ. πλήρωσιν χ(ΐρών υμών. ν/, πλήρωμα χ*ι- 

- . - 7 
ρων υμών. 

9• lyyB» Prorumpens. Ο' . άναζεονσαι. Ά.πετα- 
ζόμεναι. Σ. εξανθονσαι (s. εξανθονντα).* 

1 0. VTCSrn . Ο'. Vacat. •& Έβρ. και έστησαν < 9 

14. ^b'h^ *nb2Q-bs-ntA rhti ^N. Egoimmit- 

tam omnes plagas meas in cor tuum. Ο', εγώ 
εξαποστελλω πάντα τά σνναντήματά μον εις 
την καρδίαν σον. Ά. εγώ άποστελλων σνν 
πάσας τάς θραύσεις μον προς καρδίαν σον. 
Σ. άποστελώ πάσας τάς πληγάς μον επι καρ- 
δίαν σον. 10 

15. *^^5• Peste. Ο', θανατώσω. Alia exempl. 

θανάτω. 11 Ά. Σ. εν λοιμω. 12 

16. SplTJOjjn, Servavi te incolumem. Ο', διετη- 

ρήθης. Alia exempl. διετήρησά σε} 9 



U»j-»? ίΐ ά 9 > ι ^ . ^ ι . » "> ? ^-*? γ/ •ςΧ»| Jo^ 

^γ*>? ]iciai^?^oo .1 .^ ^ . ν>^ > ΐ) : ν οο»-^ο»ο 

.^ ^ . v> ^» Uo : v oo»X-? [ il.\, ffj». M Sic Codd. 
χ 6, 25, 32, alii (inter quos Cod. 64 in marg.), Syro-hex. 
Sed cf. nos in Prolegom. ad V. T. juxta LXX Interpp. 
p. xxv. M Prior lectio est in Ald., Codd. X, 14, 15, 16, 
aliis, Arab. 1,2, Arm. 1, et Syro-hex. ; posterior in Comp., 
Codd. III, 1 9, 56, aliis. *> Nobil., Cod. 85, et Reg. 1888. 
38 Syro-hex. In v. 16 haec, %v rt — τ(τράποσι κάι, desunt in 
Comp. 

Cap. IX. ' Cod. 64. Cf. ad Cap. iv. 23. 2 Codd. 64 
(cum . . . αμβάνη et . . . ατίχΐΐς), 85. 3 Cod. 85. 4 Sic 

Cod. X in marg. Lectionem anonj-mam alii interpreti 
miuus probabiliter tribuit Montef. Svro-hex. pro ρ'ητον 



insolenter posuit \ « - » ^, appicto scholio, quod Graece 
SOnat: Αριθμός, τουτίστι, καν ίν («^* »^l)• 6 SjTO-hex. 

in marg., subjuncto scbolio: " Etiam ista in editione Sama- 
ritanorum tantum posita sunt." β Syro-hex. .1 .*co .(. 

♦ »0 τ\ ι um Sic in textu Comp., Codd. III, X, 14, 
7 Idem: .jx> ♦ UMb>a*f )»o>? U ^ . o*> 7- 



[6, alii. 



8 Nobil., Cod. X (cum (ξανθουντα), et Cat. Niceph. p. 648. 
Easdem lectiones in Basil., Reg. 1888, et Colbertino suo 
exstare testatur Montef. 9 Syro-hex. in textu: .*.•}* 

Vo^oo. Sic sinc aster. Codd. 15, 58, 72, Arab. 1, 2. 
10 Cod. 85, teste Montef. Holmesii amanuensis ex eodem 
exscripsit tantum: Ά. θραΰσ(ΐς. Σ. πληγάς; neque aliter 
Cod. X. n Sic Ald., Codd. III (ante corr.), X, 14, 15, 

16, alii, Arm. 1, Syro-hex. " Cod. 85. 1S Sic 

Codd. 85 (in marg.), 135. 



EXODUS. 



[Cap. IX. 16- 



16. ΤΠΓΓΙΝ. Ο', rfjv ίσχύν μου. Alia exempl. 

Hjv δύναμίν μου. 1 * 

17. vSinDO. Aggeris instar opponis te. Ο', εμ- 

ποιτ}. Alia exempl. άντιποιη. 15 Ά. άντιποιη. 
Σ. κατέχεις. 19 

18. "Π3 "ΠΞΙ. Grandinem vehementem. Ο'.χάλα- 

ζαν πολλήν (Ά. Σ. βαρεΐαν 17 ). 
rnpVT. Fundationis ejus. Ο', εκτισται. Ά. 

Σ. €06/Ζ6λίώ07/. 18 

19. ^Q^• Ο'. Τ6λ€1/Τ77£Γ€ί. ^ και (Ιση\θ( Μωυσήί 

και 'Ααρών προς Φαραώ, και (ΐπον προς αυτόν' τάδ( λ«γ« ι 
ΠΙΠΙ ό #for των Εβραίων' ϊξαπόστίΐλον τον \αόν μου, 
ίνα λατρίύσωσί μοι. iv τω γαρ νυν καιρώ ίγώ (ξαπο- 
στίλλω πάντα τα συναντήματά μου (Ις την καρδίαν σου, 
και των θ(ραπόντων σου, κα\ του Χαοΰ σου, Ίνα (Ιδης οτι 
ουκ (στιν ως (γώ (ν πάση τη γη. νυν γαρ άποστ(ίλας 
την χΰρά μου, πατάξω σ( καϊ τον Χαόν σου θανάτω, κα\ 
(κτριβήση από της γης. π\ήν cvtKtv τούτου δκτηρηθης, 
ΐνα (ΐ'δίίξωμαι (ν σοι την ισχύν μου, κα\ όπως διαγγιλη 
τό όνομα μου (ν πάοη] τη γη. ?τι ουν συ (μποιη (s. 
άντιποιη) τον Χαοΰ μου, του μη (ξαποστ^'ϊλαι αυτούς ; 
ιδού ύω ταύτη τη ώρα αΰριον χάΧαζαν ποΧΧήν σφόδρα, 
ήτις τοιαύτη ου γίγον^ν ίν Αιγύπτω αφ* ης ημέρας (κτι- 
στοί ίως της ημέρας ταύτης, νυν ουν κατάσπ(υσον συνα- 
γαγύν τα κτήνη σου, καϊ οσα σοι etmv ίν τω π(δίω' 
πάντες γαρ ο'ι άνθρωποι, κα\ τα κτήνη, οσα (αν (ΰρ(θη (ν 
τω πίδιω, και μη (Ισίλθη (ϊς οικ'ιαν, πίση δι ίπ' αυτά 
ή χάλαζα, Τ(\(υτήσ(ΐ «*. 

20. D^H. Con/ugere fecit. Ο', συνήγαγα. Σ. 

διέσωσαν. 20 



20. ϊ ΐΠ3,'7Ό-ηΝ'1 V-DjrnN. Ο'. {*%) τους παϊδας 

αύτοΰ και «4 τά κτήνη αύτοΰ. 21 Ά. Σ. θ. τους 
δούλους αύτοΰ. 

21. VT^p-nlJfl YnajrniJ. Ο'. >%τούς παΐδας 

αυτού και^ 23 τα. κτήνη ^ αύτοΰ 4. 2 * 

22. D^fO f)H3 n 7.?f 3?3Γ^5 ^8?« Ο', και 

επί πάσαν βοτάνην την ££ του πεδίου 4 επι 
της γης •)£• Αιγύπτου «4. 25 Ά. Σ. της χώρας. 

Θ. j .26 
. του αγρού. 

23. f&p. Tonitrua. Ο', φωνάς. "Αλλος- avk- 

μων ήχους. "Αλλος- βροντάς? 7 

Π!ΠΝ. In terram. Ο', «π της γης. Alia 

exempl. εν τη χαλάζη. 28 

24. ΓΙΠ(?7ΠΌ. Continens se. Ο', φλογίζον. Ά. 

συναναλαμβανόμενον. Σ. ενειλούμενον. 29 

D-HSp Xyrh?*. Ο', h Αιγύπτω. Alia ex- 
empl. kv £(• Ά. πάση τη γη 4 Αιγύπτου. 30 

25. rnfcQ ^"^3 Π». Ο'. Vacat. % πάντα 

'όσα ην kv τω πεδίω «ί. 31 Ά. πάντας τους iv τη 
χώρα. Σ. πάντας τους ίν τω χώρω. Θ. πάντας τους 
(ν τω άγρω. 

ΠΏΠ2Π3Γ!. Ο', εως κτήνους. "Αλλος- &μ 

τετραπόδων. 
27. D^SH. Ο', το νυν. "Αλλος• εν καιρώ εως τοΰ 
νυν?* 

30. ^sp pHrroi D19 *? **φΐ. ~Ρ732?- η ^1 



14 Sic Codd. III, Χ (cum Ισχύν in marg.), 14, 16, 18, 
alii, et Cod. 85 in marg., unde Montef. oscitanter ex- 

Scripsit : Ο', όνομα μου. *Αλλθί • δύναμ'ιν μου. 15 SlC Codd. 

18, 19 (cum άντιποΊίΐ), 58, 72, alii, et, ni fallor, Syro-hex., 
<|ui V->( ιιβιΛκΧι vertit. " ; Codd. X (cutn (γκρατύς 

in textu; in marg. autem : Ά. άντιποιη. Σ. κατίχ(ΐς. Ο'.ΐμ- 
ποι ϋ), 85. Sytnmachum imitatus est Hieron., Hebraea 
vertens : Adhiic retine.8 ]>opulum meum ? 17 Cod. 85. 

18 Idem. 19 Syro-hex. in marg., cum scholio: " Etiam 

iHta in editione Samaritanorum tantum posita sunt." Sic 
Arab. 1 in marg. *° Cod. X. 2I Sic Syro-hex. (cum 

cuneolo tantum), et sine aeter. Codd. 14, 15, 16, alii, Arab. 
1, 2, Arm. 1. B Syro-hex. ♦ ο»^-? )Λ\Ν .1 .*« .?. 

23 Sic Syro-hex., Arm. 1, et sine aster. Codd. 15, 58, 72, 
Arab. 1,2. ** Syro-hex. Pronomen est in libris onini- 
bus. » Syro-hex. V J^^l»? | \^m\ «la Vko 



V ^-i_ao? X• Jui.»^ ^Λ.. Sic sine asteriscis (cum h τώ 
π(δίω pro του π(δίου) Codd. 1 5, 58, 72 (sine Αιγύπτου), 
Arab. ι, 2. 2β Syro-hex. .JJLa—? .1 .)»t|? .j» .1 

27 Nobil., Cod. Colbert., et Cat. Niceph. p. 652. " Sic 

Codd. 30, 75, 85 (cum «Vt τής γης in marg.). Ad τό πυρ 
fVi τής γης Cod. X in marg. : χαλάζης. 29 " Has lectionee 
Aquilae et Symmachi habent Basil. [silente amanuensi 
Holmesiano] et Colbert. supra memoratus." — Montef. 
30 Sic Syro-hex. (qui pingit : •Χ• Ά. «V πάση), et sine notis 
Codd. 15 (om. τη), 72, 130, Arab. 1, 2. 31 Sic Syro- 

bex., et sine aster. Comp., Codd. II (in marg. a manu 
saec. XV), X (in marg.), 19, 55, 58, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1. 
32 Syro-hex. yOotV^ .o» ..jiljo? ^*^o» ^ο» \τ\ ./. 
. .U- f> -«».. -> ? yo-io» ^oo» \ η \, .L . .J»o,n ->? yaj'01. Ad 
Sym. cf. Hex. ad Jerem. xxxi. 40. 33 Idem in marg. 

.lU^» fc^>>JJ. M Nobil., Reg. 1825, et 



sme nom. 



-Cap. Χ. 7.] 



EXODUS. 



97 



D V^ ΓΓ 5 ! Τ• Tu autem et servi tui, novi 
quod necdum timeatis Jovam Deum. Ο', και 
συ και οι θεράποντες σον, επίσταμαι οτι ούδεπω 
πεφόβησθε τον κύριον (s. κύριον %>τον θεόνί 36 ). 
Σ. συ ii και οί θ*ράποντίς σου, ΐπίσταμαι (s. οιδα) οτι 
οΰ φοβ('ισθ( από προσώπου κυρίου του θ(οϋ. 

32. Πη03Γη. Et spelta. Ο', καϊ ή όλύρα (Ά. 

Σ. ζία. θ. ολυρα 37 ). 

33. rrw-hx V53 bheg, ο'. κα ι χ**** τάς 

χείρας προς κύριον. Ά. κα\ εξεπετασε τάς 
χεΐρας αύτοΰ προς κύριον. 38 
86. ^"ΠΗ, Ο', τους υιούς. "Αλλος- τον λαόν. 39 
ΠψΌ-Τη. Per Moysen. Ο', τω Μωυσή. Ά. 
Σ. εν χειρι Μωυσή. 40 

Cap. IX. 2. — τον λαόν μου «4. 41 8. — λίγων «ί. 42 
πασάτω % αυτήν Ί. 43 — καί εναντίον των θεραπόν- 
των αύτου4." g. (— ) εν τε τοις άνθρώποις, και εν 
τοις τετράποσιν ^, 46 23. τήν χ^φα ^ αύτοΰ "έ. 46 
επι — πάσαν 4 γήν. 47 24. σφόδρα — σφόδρα d. 48 
28. — /cat πνρ «4. 29• τ *"" ό ύετός Ι. 49 

Cap. Χ. 

1. νΠΜΓΤ. Ο', εσκλήρυνα. "Αλλος• εβάρυνα. 1 
tngjj Λ -TWf}• Ο'. και ^ τ> καρδίανΊ των 



θεραπό 



ντων αυτού." 



Φαραώ* τάδ* λ«'γ« ΠΙΠΙ ό θ*ός των 'Εβραίων ίων τίνος 
οΰ βούλα ίντραπηναί μι ; ΐζαπόστβιΧον τον \αόν μου, 
ίνα \ατρ*ΰσωσί μοι. ίάν bi μη θίλης ίξαποστίΐλαι τον 
\αόν μου, tdov tya» ίπάγω αΰριον ακρίδα ϊπ\ τα όρια σου' 
και καλύψ*ι την &ψιν της γης, και ου 6ννηση κατι&ύν 
την γήν" και κατϋΐται το π*ρισσόν ()ΐ -V -^) τό «rra- 
λίίφθίν, ο κατίΚιπΐν νμ'ιν η χάλαζα, και κατί dtrai πάσας 
τάς βοτάνας () ϊ Λ V ^•ί\) της γης, και πάντα τον 
καρπον του ζΰ\ου του φυομίνου ϋμ'ιν από της χώρας, 
και πλησθήσονται αϊ οίκίαι σον, και α'ι οίκίαι των θ*ρα- 
πόντων σου, και πάσα οικία τών Αιγυπτίων' ο ον&ίποτ* 
ίωράκασιν οί πατίρΐς σον, ουο* ο'ι προπάπποι σον, άφ' 
ης ημίρας γίγόνασιν «τι της γής ΐως της ήμίρας 



ταύτης 



•i. 3 



3. >» Πί)5Η. Submittere te mihi. C. εντρα- 
πήναί με. "ΑλλοΓ . . ήξαί μοι* 

5. «Πζ"ΠΝ, Ο', πάν το περισσον της γής. "Αλ- 

λος• το λοιπόν τής γής. 5 

•Τ? 7?^• Residuum. Ο', το καταλειφθεν. Ά. 
(το) λεΐπον* 

6. N?U! Ι5?1• Et vertit se, et exiit. Ο', και εκ- 

κλινας Μωυσής εξήλθεν. Alia exempl. και 
εκλινεν Μωυσής εξελθεΐν. 7 

7. Φ(7ϊΏγ. In laqueum. Ο', σκάλοι/. Σ. πρόσ- 

πταισμα? Ύο Σαμαρειτικόν εις άτας? 
α ? V 7 ** ΓΛΤ ΠΗ. Ο', τω θεω αυτών. Alia 
exempl. κνρίω τω θεω αυτών. 10 



Αηοη. in Cat. Niceph. ρ. 653• Nescio an sit scbolium, 
indicans opportunius dici potuisse ίως τοΰ νϋν quam τό νϋν. 
36 Syro-hex. Vjo^* (ΠΙΠΙ) Ui-». Sic sine aster. Cod. 
58, Arab. 1, 2, Arm. 1. ** Syro-hex. ^-.? h>—>i .>». 

^X> yOkwl^ ^ » \ ..? Hf 1-»^ ^.^- .-^— ? 1 1 » > 1 v> o 
♦ )o»S^ U - -»? o^So.iA. 3T Idem(qui in textu quoque 

IfeoGLO habet) : .]]^J<Lo .1 .)^ω .α» ./. (Vox Syriaca 
conunutatur cum ζία Jesai. χχΛ -iii. 25; cum 6\ύρα autem 
3 Reg. xix. 6. Ezecb. iv. 9.) Cf. Hex. ad Ezecb. 1. c. 
58 Cod. 85, teste Montef. Sic in textu Comp. (sine αυτοί), 
Ald., Codd. III, X, 14, 15, 16, alii (inter quos est 85), 
Syro-hex. 3B Sic in marg. sine nom. Codd. X, 64, 85. 

40 Syro-hex. in textu: .Uax>? )*-U •>» .}. Sic in textu 
sine nom. Codd. 15, 58, 72. 41 Syro-bex. Haec desunt 
in Codd. 72, 75. ** Idem. Deest in Codd. 14, 16, 25, 

aliiit. 43 Idem. Sic sine astcr. Oodd. 14, 15, 16, alii, 

Arm. 1. ** Idem. ** Idem. Clausulam roprobant 

Codd. 72, 106. ** Idem. Sic eine aster. Co<ld. 14, 15, 

τομ. 1. 



16, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1. 47 Idera. 48 Idem. Sic 
eine obelo Ald., Codd. III, X, 1 5, 30, 55, alii. ** Idem. 

Cap. X. 1 Sic Comp., Ald., Codd. III, X (cum ίσκλή- 
ρυνα in marg.), 14, 15, 16, alii, Arni. 1. " Videtur es.se 
Aquilae et Symmachi, qui *!?3 semper vertunt βαρύς." — 
Afontef. s Sic Syro-hex., et sine aster. Comp., Codd. 15, 
19, 58, alii, Arm. 1. 3 Syro-bex. in marg., cum scholio: 
" Etiam ista in editione Samaritanomm tantum poeita 
sunt." * Cod. 64, teste Holmesii amanuenei, qui tentat ! 
υπύξαί μοι. δ Cod. X in marg. sine nom. Sic in textu 

Cod. 75. β Cod. 85. 7 Sic Codd. 75, 85 (cum «V 

κ\ιν*ν, et in marg., ut in Ed. Rom.). Montef. vero e 
Cod. 85 exscripsit : Ά. Ο'. κα\ ϊκκλίνας *ξη\θ*ν, repugnante 
Holmesii amanuensi. Nomen Μωυσης reprobant Ald., 
Cotld. III, X, 14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1, Syro-hex. 
8 Codd. X, 85 (teste Montef.). Cod. 64 in marg. : . . αισμα. 
■ In Cod. Colbert. et in Ed. Rom. Aquilae adscribitur." — 
Monte/. • Schol. apud Nobil. 10 Sic Comp., Ald., 



EXODUS. 



[Cap. X. 7- 



7. inrt D^l!• An nondum novisti. Ο', ή είδεναι 

βούλει. Ά. Σ. άρα οΰπω οΐδας. 11 Τδ Έαμα- 
ρειτικόν πρϊν γνώς &rt άπόλλυται Αίγυπτος. 12 

8. ninS-7M. Ο', πρίς Φαραώ. " Αλλος- εις πρόσ- 

ωπον Φαραώ. 13 

9. &££*. Ο'. καΣ πρεσβυτεροις %'Α.Θ. ήμών< Η 
KtOf&. Ο', σύν τοις υίοΐς $£ Ά. θ. ij /ίώ^ < 15 
ΌΠΊΕΠΙ . Ο', και θυγατράσιν 2£. Ο/ Γ. 4/MW < 1β 
«3 to . σ. και προβάτου ^ Ο/ Γ. ι^ώ»> < 17 
Τ?3. Ο' -Vacat. >£• πορευσόμεθα < 1Θ 

^37 ΓΠΓΡ"^Π "Ο. Ο', εστί γαρ εορτή κυρίου. 
Alia exempl. add. — του θεοΰ «ί ημών. 19 

10. D35BVINT. Ο', και τήν αποσκευών υμών. Ά. 

τά νήπια υμών. Σ. τον 6χλον υμών. 20 

ιι. πνη-ηΝ τη$η tynaan nj *Α. (y.Tropev- 

εσθωσαν δε οι άνδρες, και λατρευσάτωσαν τω 
θεώ. "Αλλος- πορεύεσθε δή, οι άνδρες, και 
λατρεύσατε τώ κυρίω 21 

D^jpflu. Ο', εκζητεΐτε. Σ. θ. άξιούτ*. 22 

12. W") ΠηΊΝΙ. Propter locustam ; et ascendat. 



Ο', και άναβήτω άκρίς. Ά. Σ. θ. «V άκρίδι. 
Α. \J. και άναβήτω (s. άναβήσ(ται). 

12. ΒΠ£? yy^? * Ο'. Μ φ γην % Αιγύ- 

πτου Ί. 2 * 

13. 13^. Ο', /cat 67r?7pe. Alia exempl. εξετεινε δε. 26 
D^ljpn . . . ΠΉΙ?. Ο', νότον . . . ο νότος. Ά. 

Σ. καύσωνα . ,.ό καύσων. 26 

14. nyWn bl*\ Ο', και άνήγαγεν αυτήν. "Αλ- 

λος- και επηλθεν ή άκρίς. 27 
nyi« 1£/ consedtt. Ο', καί κατεπαυσεν (Ά. 

άνεπαυσεν 28 ). 
^nbj Π^ΊΝ )3. Sic Jocws /α sici/f Μα. Ο'. 

τοιαύτη άκρίς. Alia exempl. aVpty τοιαύτη. 29 

Α. θ. . . όμοια αυτή. 

ΉφΠζ•!• 2?/ obscurata est. Ο', καί εφθάρη. 
Ά. Σ. καί εσκοτάσθη 32 
16. ^ηΜβΡ!, Ο', ήμάρτηκα. Σ. ίσφάλην. 33 

22. Π7εΝ"ΤΤψΠ. Tenebrae caliginis. Ο', σκότος 
γνόφος (Σ. ζόφος 34 ) - 0&λλα < 35 



Codd. III, Χ, ΐ4, ι6, ι8, alii, Arab. ι, 2, Arm. ι, Syro-hex. 
Montef. e " quibusdam MSS." affert : "Αλλος• δπως θύσωσι 
κ. τω θ. αυτών ; sed θύσωσι pro λατρίύσωσι est lectio singu- 
laris Ed. Ald. " Nobil., Colbert. : Ά. Spa οΰπω oibas. 
Cod. X vero : Σ. apa οΰπω otbas. Videtur utriusque lectio 
esse, quam in textu habet Cod. 75. u Nobil., Colbert. 

13 Sic in marg. Cod. 64, Syro-hex.; in textu autem Codd. 
19, 30, alii. M Syro-hex. Sic sine notis Codd. 32, 58, 
64, 72, Arab. 1, 2, Arm. ι. 1δ Idem. Sic sine notis 

Codd. 15, 58,72, Arab. 1, 2, Arm. ι. 1β Idem. Sic 

sine notis Codd. 15, 72, Arab. 1, 2. 1T Idem. Sic sine 
notis Codd. 15, 72, Arab. 1, 2. 18 Sic Cod. 64 (in 

marg.), Syro-hex., et sine aster. Codd. 14, 15, 16, alii, 
Arab. 1, 2, Ann. 1. 19 Sic Syro-hex., et sine obelo 

Comp., Ald., Codd. II (in marg.), III, X, 15, 16 (cum 
κνρίω τψ θ. ή.), 1 8, alii, Arab. ι, 2. Μ Cod. 85, teste 

Montef. Cf. Hex. ad Gen. xlvii. 12. 21 « Ita MSS. 

quidam, cum Hebraico consonantes." — Montef. Pro nopfv- 
«σ& etant Comp., Codd. 53, 56; pro δη (H om. Ald., Codd. 
^H» 75) so\\ib Syro-hex.; pro λατρ(υσατ€ Comp., Ald., 
Codd. II (ex corr. manu 2<k), III, X, 14, 15, 16, alii, et 
Syro-hex.; denique pro τώ κνρίω Codd. III, 15, 55, 59, 135. 
Sed nullus horum cum lectione Montefalcouiana omni ex 



parte consentit. M Syro-hex. ..ofco/ ^>m.9iv> .1 .^0. 
23 Idem (cum και άκρκ άναβήτω) ad άκρί:: .).^η•> .L ,40 .i; 
ad άναβήτω autem: „n m >o .1 .?. 24 Sic Syro-hex., et 

sine aster. Comp., Codd. 15, 19, 30, alii, Arab. 1, 2. 
26 Sic Codd. 15, 58, 72, 118, et Syro-hex. (cum twrjpt in 
marg.). 2e Codd. 64 (in marg. sine nom.), 85. 27 Sic 
in textu Codd. 75, 85 (cum έξήλθ™), u8; in marg. autem 
Cod. 64 (cum και (πηΚθΐν ή . . .), Syro-hex. ().*t\ ο J|.|o). 
28 Cod. 64, teste Montef. Holmesii vero amanuensis ex 
eodem in marg. sine nom. affert : άνατανσατο. ** Sic 

Codd. 15, 58, 72, qui Syro-bexaplari affines sunt. Hic 
habet: o»Lo-a/ )-va.t> 

5K τοιαύτη «ί άκρ\ς τοιλχπ 

♦ okX )ob»» .1 ./. 31 Sic Syro-hex., et sine notis 

Cod. 15. 32 Codd. 64 (cum Ά. Σ. ΐσκό . . .), 85 (teste 

Holmesio). Montef. e posteriore male edidit: 0\ κάϊ ίκά- 
\νψ(. Ά. Σ. κα\ ίσκοτάσθη. Vid. Scharfenb. in Animadv. 
ρ. 59• Minus probabiliter Cod. X : Ά. Σ. ίσκότασ^ν. Ο'. 
ίφθάρη. ω Cod. 64. 34 Idem in marg. truncato: 

<$0oj, h. e. ut recte vidit Holmesii amanuensis : Σ. ζόφος. 
Cf. Hex. ad Job. xxviii. 3. Psal. x. 2. Jesai. lix. 9. Mon- 
tef. male exscripsit: Σ. γνόφος, de mutila codicis scrij»tura 
tacens. * Obelus est in Syro-bex., qui interpungit : 



autem in textu habet: ο»1<χο/ |jao ο *• )jo• ^-.|?•Χ•. quod 
Graece eonat : 5R τοιαύτη •< άκρ)ς τοιαύτη. Μ Syro-hex. 



-Cap. XI. 7.] 



EXODUS. 



23. GrOttrtan. In habitationibiui suis. O'. & 

πάσιν οΐς κατεγίνοντο. "Αλλος' (kv) ταΐς κα- 
τοικίαις (αυτών)* 6 

24. bjngp D;?^ 2 • °' ™ v πρ°β*™ι> % Ο/ Γ. 

υμών 4 και τών βοών >fc Οι Γ", υμών 4. 37 

28. *)9^ '**. Ο', hi προσθεΐναι. Alia exempl. 
€Τί μη προσθύναι. 39 

29.^^13. Becte dixisti. Ο'. % % Α. θ. ούτως 4 

(ΐρηκας. 39 Σ. ορθώς . .*° 

Cap. Χ. ι. — λεγών 4. — 4ξής 4* 1 4. -~ταύ- 
την τήν ωραν4.* Λ ακρίδα — πολλών 4 επί — πάντα 4 
τα. οριά σοι». 43 ^. — πάν 4 το περισσόν.** 6. και 
— πάσαι 4 αι οίκίαι.* 5 1 2. — και πάντα τύν καρ- 
πον τών ξύλων 4* 13. τήν ράβδον -%'Έ,βρ. αυ- 
τού 4 * 7 24• τ ψ $ € $ τ υμών 4,^ 26 (in loco pos- 
teriore). — τω θεώ ημών 4™ 



Cap. XI. 

1. *£?« Ο', πληγήν. Ά. Σ. άφήν. 1 

Π -JQ (in posteriore loco). Ο'. Vacat. 2&Ά.Θ. 

€|/Τ€θ0€Ι' 4. 2 

2. W ΓΙΝΩ β^Μ. Ο'. Ικαστο? παρά τοΟ πλ,,- 

σίον ^ αότοΟ »4. 3 



2. nniin ΓΙΝΟ ΠψΜ•). 0'.Vacat. Aliaexempl. 

και γυνή πάρα, της πλησίον •>£ αυτής 4.* 

3. Dyn lySy rtT)TT3?y W-f-i Ο', καϊ kvav- 

τίον Φαραώ, και εναντίον (πάντων) τών θ(ρα- 
πδντων αύτοΰ. Alia exempl. — και εναντίον 
Φαραώ 4, και εναντίον πάντων τών θεραπόντων 
Φαραώ, •)£•'Α. θ. και kv όφθαλμοις του λαοϋ 4* 

5. ^NDS-Sy. Ο', επί του θρόνου ^ Ο/ Γ. αύ- 
τοΰ 4. 9 
ΠΠρϋΠ. Ancillae. (Ύ. της θεραπαίνης. "Αλ- 
λος• αί)(βαλωτίδος. 7 

7. i3fc?7 η7|"γΊΓΡ *** Non acu€i canis linguam 
suam. Ο', ού γρύξει κύων ττ} γλώσση αύτοΰ. 
Schol. ούκ άποφθεγξεται κύων, ώς αλγών ή 
ενογλού μένος? 

bvrjqn pg*. ο', καϊ (>%)θ.άνα μ εσον4 ΤΟ ΰ 

Ισραήλ. (£&) * α * ° άνθρωπος Μωυσης μίγας tyt- 
νήθη σφόδρα iv γη Αιγύπτου (V όφθαλμοίς των θ(ρα- 
πόντων Φαραώ, καϊ iv όφθαλμοις τον λαοΰ. και (ΐπ* 
Μωυσής τφ Φαραώ' τάδ( \tyti ΠΙΠΙ* υιός πρωτό- 
τοκος μου Ισραήλ' και ίΓττα προς σί' (ζαπόστίϊΚον Tor 
υ'ιόν μου, Ίνα Χατρ(ύστ) μοι' και ουκ ήβουλήθης ίζαπο- 
στίίλαι αυτόν' ιδού ΠΙΠΙ άποκτ(ν(Ί τον υ'ιόν σου τον 
πρωτότοκον. κα\ ί?πί Μ,ωυσης' τάδ( \tyti ΓΠΠΓ ττίρΐ 
μίσας νύκτας (γώ (Ισπορ(ύομαι «Γ μίσον γης Αιγύπτου" 
και Τΐλιυτησΐΐ πάν πρωτότοκον iv yjj Αιγύπτου, από 
πρωτοτόκου Φαραώ, δϊ κάθηται Μ τοϋ θρόνου αύτοΰ, και 



σκότος, γνόφος, ut Comp. Cod. 75'• σκότος κα\ γνόφος (om. 
θύ*\λα). Μ Cod. 64 in marg. : . . . αϊς κατοικιαις. 3Τ Sic 

Syro-bex., et 8ine notis Cod. 15, Arab. 1, 2. Cod. 64 in 
textu : προβάτων •)Κ και τών βοών Sj in marg. autem : . . £j/(sic). 
38 Sic Comp. (sine m), Cod. 53, Arm. i, Syro-bex. (cum JJ 
eupra lineam char. Estrang. minutiori). ** Sic Syro- 

hex., et sine notis Comp., Codd. 108, 128. Ald., Codd. 83, 

131 (cum ώς pro καθώς) : καθώς (Ίρηκας. *° Syro-heX. 

• U-.ip.tL .«ae. Cf. Hex. ad 4 Reg. vii. 9. 41 Syro-hex. 
Prior vox deest in Codd. 58, 84; posterior in Cod. 72. 
42 Idem. a Idem. Utraque vox deest in Cod. 72. 

** Idem. ** Idem, qui pingit : -r- κάι πάσαι 4. ** Idem. 
47 Idem. Sic sine notis Codd. 15, 58, 72. ** Idem. 

Jiixta Hebraeum pingendum erat : -ι- τώ" θ(ώ υμών *i. 
*• Idem. 

Cap. XI. x Nobil., Reg. unus, et Cod. 85 in marg. sine 
nom. * Syro-hex. in textu, et sine notis Codd. 15,18, 

58, Arm. 1. 8 Syro-bex., et eine aster. Codd. 15, 58, 



72, 128, Arm. 1. 4 Syro-hex., et eine aster. Ald., 

Codd. 15, 58, 72, 128, Arm. 1. Sic sine αύτης Comp., 
Codd. III, X, 18, 29, 30, alii (inter quos est 64, cura 
•)S αύτης in marg.), Arab. 1, 2. Monte£ pingit: •Χ καϊ γυνή — 
αυτής 4, impmbanto Ceriani, quo judice oraissio clausulae 
poBterioris casui tribuenda est. Sed tunc pro γυνή nonne 
desideremus ίκάστη ? 6 Sic Syro-hex. (cum αΰτοϋ in 

marg. pro Φαραώ posteriore). Haec, κα\ tv. Φαραώ, desunt 

in Cod. 72. Deinde lectio, καϊ «V. πάντων τών θ. Φαραώ, est 

in Codd. 15 (sine πάντων), 58, 72 (ut 15). Poetremo poet 
Φαραώ (s. αύτοΰ) Codd. 58, 72 add. και iv όφθ. τοϋ λαοΰ. 
β Sic Syro-hex., et sine notis Codd. 15, 32, 72, 128, Arm. 1. 
T Scbol. apud Nobil. Vid. Cap. xii. 29. β " Hanc lec- 

tionem [praemisso Άλλο*?] exhibent quidam codd. ct 
schedae Combefisianae [et sine 'AXXot, Anon. in Cat. 
Niceph. p. 665]." — Montttf. * Sic Syro-bex., 

asterisco casu omisso, et sine notis Codd. III, X, 14, 16, 
18, alii. 

O 2 



100 



Ε Χ D U S. 



[Cap. XI. 8- 



!ως πρωτοτόκου της θίραπαίνης της πάρα τόν μυλον, και 
«ως παντός πρωτοτόκου κτήνους. κα\ ίσται κραυγή μ«γάλη 
iv Αίγύπτω, η τοιαύτη ού ytyovt, και τοιαύτη ουκΐτι 
πμοστ*θήσ*ται. κα\ tv πάσι τοΙς υιοΊς Ισραήλ ου γρύξΐΐ 
κΰων τη γλώσση αύτοΰ από άνθρωπου ΐως κτήνους' όπως 
«idjjs Α παραοοξάσ€ΐ ΠΙΠΙ άναμίσον των Αίγυπτίων, και 
άναμίσον του Ισραήλ (*). 

8. Ρ1«— '"inS. Cum ardore irae. Ο', μπα θνμοϋ. 

Άλλο?• μετά μεγάλου θυμού} 1 
10. ί2ΊΜΌ. Ο'. €< γης Αιγύπτου. Alia exempl. 

*\κ της γης αύτοΰ. 12 

Cap. XI. 2. — κρυφτ} 4} 3 σκεύη αργυρά, και 
(^) σκ€ ^ τ 1^ ΧΡ υσ °-> -τ και ιματισμόν 4. 14 • 3• τ ψ 
λαω — αύτοΰ «4. 1δ (—) και έχρησαν αύτοΐς 4} β 8. 6 
λαό? — σου 4} 7 — Μωυσής 4. g. — μου τα, σημαία 
καί< 18 



Cap. XII. 

1. Ρ™*"™'). Ο', καϊ •)£ Οί Γ. προς 4 Ααρών} 
3. OTlh ΤΙ,Τη. Ο', λαβέτωσαν $£. έαυτοΐς** 



5. "^5! "90* ^'. T &€iov, άρσεν. Alia exempl. 

TeXeiov, άρσζν, άμωμον? 
q Qfi"! ItoV Π5ΉΊΝ "!JT. Ο'. €ooy της τεσσαρεσ- 

καιδεκάτης % Έβρ. ήμίρας 4} Ά. Σ. θ. 

ήμίρας? 

7. *ΡΡψΏΠ~7>}Π. Et wper superliminare. Ο', και 
ίπι την φλιάν (Ά. το ύπίρθυρον 6 ). 
ΌΡΓΙΆ'π (alia exempl. ^?Γ)) 'V. Ο', kv τοις οϊ- 
κοις. Ά. Σ. θ. καϊ «τί . . . 7 

9. 7^Ώ Sttnn. ^ coquendo coctum. Ο', ούδί 

%01 Γ'. €000*/ * ήψημίνον. 8 

10. TWjVMlT}, J0f now relinquetis. Ο', ούκ 

άπολείψεται (alia exempl. απολείψετε, s. ύπο- 
Xefyere, s. καταλείψετε 9 ). 

11. ρΤΘΓΠ. Cum festinatione. O'. //era σπουδής. 

Ά. (θ.) €i/ 0α>/3ω. Σ. ej/ επείζει} 

WH npQ. Pascha est. Ο', πάσχα k<rri. Ά. 
ύπερβασίς εστίν. Σ. φασεχ ύπερμάχησίς εστίν. 
θ. ώ? ο/ Ο'. 11 
13. Π?3• Ρ%α. Ο'. πλ^. Ά. θραύσμα} 2 



10 Syro-hex. in marg., absentibus praeter morem aste- 
riscis. Idem notat : " Et ista tantum in editione Samari- 
tanorum feruntur." Eadem habet Arab. 1 in marg., et 
Arab. 2 in textu. u Sic Cod. 128 in textu, fortasse ex 

alio interprete. u Sic Codd. III, X, 15, 29, alii, 

Arab. 1, 2, Syro-hex. (cum ίκ γης Αίγ. in marg.), necnon in 
marg. Codd. 57, 85. l3 Syro-hex. M Idem, absente 

asterisco. " Idem. Pronomen deest in Comp., 

Codd. 19, 72, 118, Arab. 1, 2. 1β Idem, obelo casu 

omisso. " Idem. Pronomen deest in Cod. 72. 

18 Idem. 

Cap. XIL * Syro-hex., qui pingit: •Χ•Γ\ κα\ προς* Ά. 
* Idem, et eic sine aster. Codd. 15, 58, 72, Arm. ed. 
3 Sic Comp., Ald., Codd. 18, 19, 37, alii, ex duplici ver- 
sione τοΐ> 0*?Π. 4 Sic Syro-hex., et sine notis Codd. 15, 
58, 72, 84. * Syro-hex. β Cod. 85. 7 Syro-hex. 

Sic in textu Codd. 108, 118. 8 Sic Syro-hex., et sine 

notis Cod. 58. Cod. 1 5 : ούδ« {φθόν ή ήψ. Cod. 7 2 : ού& 
ιτψ. ή ίφΰόν. β Sic codd. apud Holmes. Duorum 

priorum alterutrum in suo habuit Syro-hex., vertens : Jl 

v oft-.*l. Cf. ad v. 46. 10 Nobil. Syro-hex. .1 ./. 

.)lo •> t#f ..a> JI.o»ofcs_a; unde Theodotionis nomen 

assumpeimue. Cod. X affert : Ά. iv θάμβω ΰπίρβασίς i<mv. 

1. er ί'πΑ*ίξ*ι (sic) φασίχ υπ«ρμάχησ'ις t'<rri. Codd. 57, 85 : 



iv θάμβω (βαθμώ Cod. 85) ΰπίρβασ'ις ίστιν, Σ. iv €πώ«ίζ(ΐ 
φασϊν (sic) ΰπΐρμάχησ'ις ΐστιν. Ad Sym. cf. Hex. ad Ezech. 
xxx. 9. Zeph. i. 18. n Vid. not. praeced. Syro- 

bex. affert : Ά. υπίρβασις ()ί; ■s.s.sft) 2. φασίχ ΰπιρμάχησις 
(Ιμ,οϊ^Ι 1,Λ\.{«ν> J—T- 3 )• θ • ωί ' 1 ° • Contra hos 
consonos testes parum valet auctoritas Theodoreti ad loc. 
(Opp. T. I, p. 139): To be πάσχα ό μ(ν Φΐλων ήρμήν«υσ( δια- 
βατήρια' 6 δέ Ίώστ;ποί, υπίρβασιν (corr. υπ«ρβασία ex Cat. 
Nicepb. ρ. 682, et Photio apud Mai. S. V. N. C> T. IX, 
p. 127)' ό δ« Σύμμαχος, υπ«ρβάσ(ΐς' 6 δβ θ«οδοτιων, κρασίχ, 
αυτήν τήν Εβραίων (Έβραίαν iidem) τ«θ«ικώς φωνήν. Nec 

majoris momenti est scholium misere truncatum in marg. 
Cod. 64, quod tamen, ope similis scbolii in marg. Cod. 57, 
sic legi potest: Ύπίρβασις (Cod. 57: Ά. υπίρβασις)' vntp 
Φίλων 8ιαβατήριον όνομάζΐΐ' Ά. και Σ. (ρασίκ (φασ\ν Cod. 57)' 
οί μίντοι Ο', θ(ίω πνΐύματι μάλλον κινούμενοι, πάσχα κυρίου αυτό 
προηρμήνιυσαν, δια το πάθος του κυρίου. Quod ad duplicem 
Symmacbi versionem, φασίχ ύπΐρμάχησις, attinet, credi- 
derim utrunique eum simul posuisse, ut lectoribus suis 
tum ipsa vox Hebraea, tum significatio ejus palam fieret. 
Aliis quidem locis (Exod. xii. 27. Num. ix. 2) φασέκ tan- 
tum exhibet. 12 Cod. 85, teste Montef. Holmesii 

amanuensis sine nom. affert. Cf. ad Cap. ix. 14. (Paulo 
ante ad καϊ δψομαι τό αίμα Cod. Χ in marg. add. «r τήν 



-Cap. XII. 40.] 



Ε Χ Ο D U S. 



101 



14. ΓΗ??*?• Ο'. >% Ο/ Γ. ife 4 μνημόσυνο*}* 

rf\7vh. Ο'. >% Ο/ Γ. τω 4 κυρίω." 

Π|?Π. Ο', νόμιμον. Ά. άκρίβίΐαν. Σ. πρόσ- 
ταγμα. 15 

15. W2tt?n. Amovebitis. Ο', άφανκΐτε. Ά. 

διαλςίψ^τ*. Σ. παιίσ€Τ€. 1β 

19. ^?&• Ιη peregrino. Ο'. cV Te τοίί γςιώραις. 
Ά. Σ. (cV) τω προσ^λι/τω. 17 

21. D3 1 ?. Ο', ύμΐν αύτοΐς. Ά. Σ. θ. cWoI*. 18 

22. ^pttJSPrSfcJ. Ο'. Τ^9 φλίας. Ά.πρ6ς τό imip- 

θνρον. 19 

23. ^P^U?^• Ο'. Μ της φλιάς. Ά. Μ τον 

νπΐρθύρον. 

26. Ο? 1 ?. Ο'. Vacat. ^ Ά. Σ. ftjifr 4« θ. 

i?/aV 2 

27. N*l nDBTQJ. Sacrificium paschatis est. O'. 

θυσία το πάσχα τοϋτο. Ά. . . νπίρβάσ^ώς iariv. 
Σ. . . φασίκ ίστιν. θ. ως Οί Ο'. 23 

28. ΓΠ2. Ο'. iv€TfiXaTO. "Αλλος- συνίταξϊν. 24 

29. *ΛϊΠ ΓΡΖ13. Ι» carcere. Ο', h τω λάκ<ω. 



Α. θ. <V T<ji οίκω τον λάκκου. Σ. iv τψ δίσμω- 

τηρίω. 26 

29. "Vu^ ν3% Ο'. <at 6o>y πρωτοτόκου τταντός. 

Alia exempl. /cat 7TOV πρωτότοκον. 29 

30. 1 | i m ly » Ν1Π. Ο'. >£ Ο/ Γ. aitoy* 27 καΣ 

(παι /Tcy) ο/ θεράποντες αύτοΰ. 

32. ttj?J ΟΠΠ|1 "WN3 Τ!,?. Ο', άναλαβόνης 
πορεύεσθε. Alia exempl. add. καθάπερ (Ιρή- 

ΚαΤί. 28 Ά. . καθά (λαλησατ€ . . Σ. θ. . καθάπ*ρ 
ΙΚαΧησατί . . 

OFCTCti. Ο', ευλογήσατε δή (alia exempl. 
δι 30 ). 
37. πηΐς. Ο'. ώ Σοκχώ0. Σ. e/y σκηνάς. 31 

Ρ|ΕΌ 127. Praeter parvulos. <Ύ. πλην της 
αποσκευής. Ά. χωρίς άπο νηπίου. Σ. . του 
Οχλου.™ 

39. 12*^. Ε/ coxerunt. Ο', και ίπ^αν. "Αλ- 

λος' και όύπτησαν. 33 

•"Η?• Commeatum. Ο'. Ιπισιτισμόν. "Αλλος- 
τροφήν. 3 * 

40. a&ftQft. Habitatio autem. Ο', τ) & κατοίκησις 

(alia exempl. παροίκησις 35 ). (Ά.) καθίδρα™ 



βακτηρΐαν, quod nescio quid sibi velit.) 1S Syro-hex. 

Sic sine notis Comp., Codd. 15, 53, 56, alii. 14 Idem, 

et sine notis Codd. 15, 58, 72. 16 Cod. 85. 1β Idem. 

17 Idem, teete Montef. In collatione Holmesiana anonyma 
est lectio. Pro γ(ΐωραις autem Codd. 15, 75 προσηλντοις 
habent. Cf. Hex. ad Job. xxxi. 32. Psal. cxviii. 19. 

18 Syro-hex. . v cla^ ^U^ -L .αβ .?. 19 Idem: ./. 
.b>il ^» ^iJ^? (τψ φλιαν) JfcsAoLX»/ io^. Cf. ad 
v. 7. (In Jesai. vi. 4 τό νπΐρθνρον Noster vertit Jk-oo» 
)j^»i ^so ^\\y; sed in Hex. ad Ezech. xl. 21 eadein 
ac h. 1. periphrasi usus est.) Μ Idem: "^_i* ,f. 
.Jjkii ^ao ^i^? Jfcs-ftoae)^. S1 Syro-hex. in textu. 
Sic sine notie Codd. 14, 15, 16, alii, Arab. 1,2. w Idem 

23 Idem: J«._a .j» .««oU-/ llj>\v»? .?. 



m marg. 

♦ ^.\•> > . y>} X .^oiofcw/. Cf. ad v. 11. M Sic in 

ttxtu Codd. 30, 85 (cum «VfTeiXaro iu marg.). " Syro- 

hex. .ji^flo/ V »-!■> .u» .U<^? lU» .L ./. Cod. X 
affert: Σ. ^σμωτηρίω. 2β Sic Comp., A1<L, Codd. III, 

X, 14, 15, 16, alii, Arm. 1, Syro-hex., etiam Cod. 85 in 
marg., unde Montef. edidit : "Αλλοί• w& πάν πρωτάτοκον. 
37 Syro-hex. Sic sine notis Codd. 15, 58, Arni. 1. Mox 



iravrti aesuniptum ex Comp., Ald., Codd. III, X, 14, 16, 18, 
aliis, Arab. 1, 2, Arm. 1, et Syro-hex. M Sic Comp., 

Codd. VII (in marg.), X, 15 (ante, non post, πορ«υ*σΛ), 
i8, 19, alii, Arni. 1, Arab. 1, 2 (uterque ut 15), et Syro- 
hex. (idem). ■ Syro-bex. .*» .^ΝΝν| Ua-? .1 
. v ofc>,\\y? U> y+j .1. » Sic Comp., Ald., Codd. 15, 
25, alii (iuter quos 85, cum Βη in marg.), Syro-hex. 
31 Cod. VII. Ad « 'Ραμ*σσή tls Σ. Codd. 64, 85 in marg. 
notant : ΐασις κρι'σίωι. σκηνοί ; unde Montef. notara effecit : 
"Αλλος• trwtr κρίσίων (sic) σκηναί. Codd. X, 85. 

Minua probabiliter Nobil. : Ά. χωρίς νηπίων. Ad άποσκ*νής 
Cod. VII in marg. manu 2^ : των νηπίων κα\ λοιπών. Cf. 
ad Cap. χ. 10. M Cod. VII in marg. manu 2*». Prae- 

terea ad ίζνμώθη idem appingit άνίβη (ut άναβα (sic) pro 

ζύμη Cap. XUi. 3); necnon ad φνράματα (V. 34), προζύμια; 

quae mera glossemata neograeca esse videntur. M Idem. 
In Cod. 56 superscript. οαπάνην. M Sic (et mox παρ<ρ• 

κησαν) Ald., Codd. III, VII, X (cum κατοίκ. in marg.), 14, 
16, 18, alii. Μ Co<L VII in marg. manu 2* 1 ». Cf. Hex. 
ad Ezech. vi. 6. xxviii. 2. 



102 



EXODUS. 



[Cap. XII. 40- 



40. Dy3?03. O'. εν γη Αιγνπτω — και εν γη Xa- 

vaavi 37 (alia exempl. add. αυτοί και οί πατέρες 
αυτών 38 ). 

41. ΠΪΠ αί*Π Om Tm # Et factum est hoc 

ipso die. Ο'. Vacat. >£• και έγένετο rfj ήμερα 
ταύτη 4 39 "Αλλος- και έγενετο εν δυνάμει της 
ημέρας ταύτης. 40 

r rt Hy^ . (Υ. πάσα ή δύναμις (Α. στρατιά* 1 ). 
Ά. 2. πάσαι α'ι στρατιά/. θ. πάσαι αί δυνάμεις. 

42 Tf\rvb WH ΟΉΏΕ bb. Νοχ celebrationis 
e»t in honorem Jovae. Ο', νυκτός, προφυ- 
λακή (alia exempl. προφυλακής 43 ) εστί τω κυρίω. 
Ά. νυξ παρατηρήσεως (s. παρατηρήσεων) ην τω 
ΠΙΠΙ. Σ. ™£ παρατετηρημενη ε'στϊ τω ΠΙΠΙ. θ. 
ως οί Ο'. 44 Τδ "Σαμαρειτικόν φυλάξεως. 45 

o-nstp rrim 1 ? π;η π^ρπ-^π. ο', εκείνη 

ή νύ£ αύτη προφυλακή κυρίω. Ά. Έ. αυτή ή 
νν£ αυτή τω ΠΙΠΙ παρατηρήσεως, θ. παρατηρήσεως την 
νύκτα (8. τί} νυκτι) τα> ΠΙΠΙ φυλακής. 

43. ΑβΠ. Ο', ό r6>oy. Άλλο?• ό τύπο?. 47 

46. '?*£!• Ο', βρωθήσεται. Alia exempl. add. οι) 



KaraXefyere aV αυτοί; εως πρωί. 48 Alia : ού 
καταλείψετε άπο των κρεων εις τδ πρωί. 40 

48. Π*Λ. Ο'. ££ Ά. θ. τω * κυρίω. 50 

Cap. XII. 4• T0 " γείτονα ^•Έ/3ρ. αύτοΰ < 51 
9• κεφαλήν ^ Οί Γ 7 , αυτοί) «4 συν τοις ποσϊν ££• Ot 
Γ 7 . αυτοί) ^, καί τοΓ? ενδοσθίοις *% Οί Γ", αυτοί» 4. η 
ίο. — Κ αί οστοΰν ου συντρίψετε απ 1 αυτοϋ «ί. 63 ι6. 
— AaTpefTOV «4. ι8. — του πρώτου 4. ay. τ αύ- 
τοΐς «ί. 54 29- εττϊ του θρόνου •% Οί Γ", αυτοϋ Ι. 55 
30. εν — πάση γη 4 Αιγύπτου (sic). 66 3 1 • τ Φα- 
ραώ «<. — αύτοΐς 4. — τω θεφ υμών «4. 57 3 2 • τ ^ 
πρόβατα %'Εβρ. υμών < 58 3 4• «Α*»" V&01 Γ. 
αυτών < 59 35* και (^c) α* 6 ^ 7 ? Μ χρνσά.* $6. τω 
λαώ — αυτοί) Ί. 39• ~ €iy τ ^ ν °°^° ν ^• βΙ 



Cap. XIII. 

2. ν"^ί2• Ο' . άγίασόν μοι. " Αλλος- χώρισόν μοι. 1 

3. Υ^ΓΤ 7!?*0 Ν7). Et non comedetur fermentatum. 

Ο', καί οι/ βρωθήσεται ζύμη. "Αλλος' και ου 
φάγεσθε ζύμην. 2 



37 Obelus eet in Syro-hex. Μ Sic Comp. (tum post 

κατώκησαν, tum post Χαναάν ; ergo bis habet), Ald., Codd. 
III, VII, X, 14, 15 (post κατώκησαν), i6, alii, Arab. 1, 2, 
Arm. 1, Syro-hex. 3fl Syro-hex. in textu. 40 Cod.VII 
in marg. manu 2da. Cf. Hex. ad Psal. cxxxviii. 15. 
41 Cod. 108. Sic in textu Comp., et superscript. sine nom. 
Cod. 56. ** Syro-hex. ad πάσα: .yOo»\o .1 ,^r> .(; et 

ad ή δίναμις: JlaNL .1 Jlo ^Xtt .4D ./. 43 Sic 

Comp. (cum νυξ προφ.), Codd. 15, 19, 30, 108. M Syro- 
hex. .*a> ♦ » ■ , 1 ^. )oot wo»o^-./ JL^jsc» j.W, .f. 

♦ ^ . \ 1 m. y.1 X ♦ .. 1 ι ft\ -«o^/ );—&-> i ΛΝ. 
NobiL, et Cat. Niceph. p. 694 : Ά. παρατηρήσεως. Σ. παρα- 
τετηρημενη; Montef. vero e Cod. 85 : Ά. παρατηρήσεων. 

46 Nobil., Cat. Niceph. ibid. (cum φυλ. εστί τω κ.). Ad 
προφυλακή (bis) Cod. VII in marg. manu 2°* : φυλαγμάτων. 
46 Syro-bex. ♦ Uj-^j»? ..ft.ft\ |jo» .j.NN U .o» ./. 

♦ JUo^j? ...ft.ftN l.NNN 001 R^jo? .1. "Hebraeum 
meliue reddunt LXX, ealtem prouti reliqui interpretes 
prostant in Noetro, in quo tum Aq. et Sym., tura maxirae 
Theod. corrupti apparent." — Ceriani. * 7 Cod. VII in 
marg. manu 2**. Cf. Hex. ad Gen. xlvii. 25. Idem ad 
αλλογενής marg. sinietro et dextro pingit : υ'ώς ξένου (quod 
Aquilae e&se poteet, coll. Hex. ad PsaL xvii. 45), et άκρο- 



βυστος; necnon (ν. 44)ad άργυρώνψον, χρυσώνητον. 48 SlC 

Codd. VII (in marg. char. unciali, cum άπο αυτού εις τό πρ.), 
55> 5^, 75 (cum καταλείψεταΐ), 85 (in textu; in marg. 

ailtem : άπο των κρεων εως το (sic) πρωί). * 9 Sic Ald., 

Codd. ΠΙ, Χ (in marg. cum ουκ άπολείψεται), 14 (praem. 
και), 1 6 (idem), 18, aliL Neutrum additamentum agnoscit 
Syro-hex. 60 Syro-hex., qui pingit: V U ; v>\ .1 ./•Χ, 

pro U»t20>^, .1 ./.J5. Articultis est io Codd. 15, 58. 
Cf. ad V. 14. Mox ad αυτόχθων et άπερίτμψος Cod. VII in 
marg. manu 2 (ia : εντόπιος et άκρό&υστος. 61 Syro-hex. 

Sic sine notis Codd. 15, 58 (cum εαυτού), 72. S2 Idem, 

et sine notis Codd. 15 (ter), 58 (in primo loco), 72 (in tertio 
loco). ω Idem, et sub ^r Arab. 1, 2. M Idem. 

53 Idem, et sine notis Codd. 15, 58, 128, Arab. 1, 2. 
68 Idem, qui pingit : -τ- εν πάση] yfj 4. w Idem. 

68 Idem, et sine notis Codd. 58, 74, alii, Arm. 1. 

69 Idem, et sine notis Codd. 15, 58, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1. 
60 Sic sine aster. Codd. 15, 58, Syro-hex. β1 Syro-hex. 

Cap. XIII. * Cod. VII in marg. manu 2^. Fortasse 
est Theodotionie, cui HKhf) sonat κεχωρισμίνη ad Hos. iv. 14. 
* Sic in marg. Codd. X, 85; in textu autem Codd. 29, 74, 
82, alii, Arm. 1. 



-Cap. XIII. 17.] 



EXODUS, 



103 



4. Ι^ΙΝΠ. Abib (spicarum). Ο'.των νίων. *Άλ- 

Xoy των νίαρων? 

5. *2. Ο', ήνίκα kdv. "Αλλο?* ώρ &ν} 
n"Qjn. Ο', και ποιήσας ("AXXor δουΧ(ύσ€ΐς 6 ). 

6. ri^f. Ο'. ?£• "Αλλο Γ • 4πτά.« 

9. p^Srri. Ο', μνημόσυνον. Alia exempl. άσά- 
Xwrov. 7 

ίο. nton njftjrrm• ο\ τον νόμον (Ά. α* ρί - 

βασμόν (s. άκριβάσματα). Σ. πρόσταγμα*} 
τούτον. 
TXOVy^ OW3 ΓΠΧήΏ7• /» tempore constituto 
ejus ex anno in annum. Ο', κατά καιρού? 
ωρών, αφ' ήμερων f/t ημέρας. "Αλλο?• c/y 
καιρόν αύτοΰ, και άπο χρόνου c/y χρόνον. 9 

11. Ί ψ^?• Ο', δ»/ τρόττοί/. "Αλλο?• καώ»?. 10 

^yiHrJ^ ?ϊ γ . Ο'. ££• σοι και 4 τοις πατράσι 
σου} 1 



12. ξΠ33£Π. J?/ /ran*/re/a«>*(offere8). Ο'. κα< 
a^cAeis• (alia exempl. ά0ορί€Γί 12 ). 

75"). Ο'. £(. καΜ ττάι/ (ΑαΜΗγο*)» 

13. \w nap rncn *Α-ο*η πψη rnpn. /? e - 

dimes pecore; quod Η nolueris redimere, cer- 
vices eifranges. O'. aAXd^cty προβάτω' kav 
δ\ μή akk£fyft t λυτρώσυ αυτό. Ά. λύτρωση 

αυτό tv υ'ι<ρ ποιμνίου' ίάν μη Χυτρώση, TfVOVTQMTtlS 
αυτό. Σ. λύτρωση βοσκηματι' iav δ« μη λύτρωση αυτά, 
aTTOKTtVtlS αυτό. fc/. λύτρωση «κ ποιμνίου' και tav 

μη λύτρωση αυτό, νωτοκοπήσ^ις αυτό. 1 * Τό Σα- 
μαρίΐτικόν παραδώσίΐς. 15 

16. nbttWp\ £/ infrontalia (φυΧακτήρια). Ο'. 

καί άσάλίυτον (alia exerapl. σαλ€ΐ/τόι> ,β ). Ά. 
και €i'y νακτά. 17 Aliter : Ά. Σ. θ. κάί σαλίυό- 

μ(νον. 

17. tffl^f Π*?• Ο', γ»;? ΦυΧιστι«μ. "AXXor 

γης άΧΧοφύΧων. 19 



8 Sic Cod. 85 in mare:. * Sic in marg. Codd. X (teste 
Holmes.), 85. δ Cod.VII in raarg. manu 2 ώ . β Sic 

in textu Syro-hex. (cura nota marginali : Oi 0\ <£), Arab. 
1,2; necnon Cod. VII in raarg. mami 2<Κ 7 Sic Codd. 
X (in marg.), 29, 30, 85 (cum μνημόσυνον in marg.). Vid. 
v. 16. 8 Nobil. affert: Schol. *AAXor άκριβασμόν. *Αλ- 
λος' πρόσταγμα. Cod. Χ vero: *Α. άκριβάσματα. Σ. πρόσ- 
ταγμα. Cf. ad Cap. xii. 14. β Cod. VII in marg. manu 
2 da Videtur esse interpretis Aquila et ceteris serioris. 
10 Idem. M Sic Syro-hex., et sine aster. Codd. VII 
(manu 2°* superscript.), 15, 58, alii, Arab. 1, 2, Arm. 1. 
12 Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X (cum 3 in marg.), 
14, 15, 16, alii, Syro-hex. Cod. VII in marg. manu 2°*: 
χωρίσεις, et 8ub hoc altera manu : η δώσ* is. 13 Syro-hex. 
(qui male pingit : Χ κα\ παν διανοΊγον 4). Sic sine aeter. 
Comp., Codd. VII (manu 2^), 15, 19, 30, 52, 58, Arab. 
1, 2, Arm. 1. Mox ad γΐνηται Syro-hex. in marg. sine nom. : 
γιννηθη (^..j^.fcoo), invitis libris Graecis. " Syro- 
hex. ^o^jaL jsojaL 11 v / ,|Wa»j• tmm »»ω)^1 ./. 



*r *°: 



L. Nobil., Cod. X, et Cat. Nicepb. p. 699: 



Ά. τ(νοντώσ(ΐς. Σ. άποκτίνΰς. θ. νωτοκοπήσας (Nobil. add. 
αυτό). Cod. 85 : Ά. Ttvavriuatis (sic). Σ. άποκηνΰί. Cf. 
Hex. ad Exod. xxxiv. 20. Deut. xxi. 4. Jesai. lxvi. 3. 
16 Colbert. et Regii duo, teste Montef. 1β Syro-bex. 

U^llfcs^so. Arab. 1, 2: et mobile. Cf. Hex. ad DeuL 
vi. 8. xi. 18. u Cod. X affert: 'A. «« νακτά. θ', tis άσά- 



\(υτον. Idem ad Deut. vi. 8 : Ά. HAKTA (sic). Ο'. άσάλ€ντα 
" Lectio Aquilae varie fertur in libris MSS. Ed. Rom. 
habet : Ά. κα\ ds fWin-a, quod sane nibil significat [Scbleus- 
ner. in Opusc. Crit. p. 10 1: ' Puto esse gestamina, ab 
(veyKflv, ferre, gestare']. Basil. hic : mi «ίσινακτά, unde 
non majorem notitiam expisceris. Idem Basil. infra Deut. 
vi. 8 ad vocem ΠδΟΌ babet : *A. ανακτά, quod perinde niliil 
significat. Has omnes lectiones vitiatas puto [etiam Cois- 
Hnianam, ds νακτά, quae serius ei innotuit] ; legendumque 
opinor, και tls άτίνακτα, in immota, ut quadret cum aliis 
interpretibus, και άσάλίυτον" — MorUef. Sincerum puto tls 
νακτά, a νάσσω, etipo, dense impleo. Glossae dant : N«xnj, 
farsa. Ήακτον, το πίπιλωμίνον, densum, preemim. Scilicet 
hoc nomine appellat interpres thecas, in quas schedulae 
membranaceae, variis legis eectiunculie inscriptae, in/ercie- 
bantur. Etymon autem Hebraeae vocis, de quo ad hunc 
diem inter Lexicographos ambigitur, Noeter e Talmudico 
SJBD, aequare, complanare, proprie de mensuris accurate 
plenis, πιπκσμίνοις και σ^σαλίυμίνοις (Luc. vi. 38), arcessere 
videtur, quod cum Graeco νάσσην (Hesychio όμαλίζ*ιν, θλί- 
β*ι») egregie consonat. " Syro-hex. .^«|lV^o?o .1. j» .(. 
Aquilae nomen vereor ut recte cum ceteris conjunctum eit 
Nec magis probabiliter Moutef. e Cod. 85 exscripeit : Σ. 0\ 
θ. άσάΧΐυτον. 19 Cod. VII in marg. nianu 2°» (cum r^f *. 
in textu). Ad Φυλαττ»*»/* Montef. e Cod. 85 affert : 'Αλλοί* 
τττώσίωί δισσης, quae mera est glossa etymologica vocis 
n^n-J^S P39f ^t)• S» c Hieron. in Libro de Nom. Hebr. 
(Opp. T. III, p. 20) : " Felistim, ceciderunt duo." 



104 



EXODUS 



[Cap. XIII. 18- 



18. 3D^. Sed circuire jussit. Ο', και Ικυκλωσίν. 
"Αλλος- (και) kyvpiatv.™ 
CttJnn. Agmine instructo. Ο', πίμπτχι ytvea. 
Ά. ίνωπλισμίνοι. Σ. όπλΐται. θ. π^μπταΐ- 
ζοντ€ς. η 

20. D3DO. (Ύ.ίκΣοκχώθ. ("Αλλοι') σνσκιασμοι 

τ) σκηναί.** 
Ί2"[φπ Π2,72 ΠΠΝη. / Λ J£/Aam in extremi- 
tate deserti. Ο'. €»> Ό0ωμ παρά rf/i> ίρημον. 
Ά. Σ. θ. C& Ή0ά»> τήν (ρημοτάτην. 23 "Αλ- 
λο?- kv σημύω . . , 24 

21. 2ΓΡ2?7 Τ?•" 1 • Ο'. τ)γ€Γτο ("AXXoy προεπο- 

pctJcro 25 ) αντώ»'. 

nS-• 1 ^ doY• rvhh οη 1 ? -vNn 1 ?. 0'.v aC at. 

τ . -Τ τ V * Τ Λ» τ ' Τ • 

.)£ Σ. θ. του φαίν€ΐν αύτοΐς, oSweiv ημέρας 
και νυκτός 4.™ 



Cap. XIII. 2. — πρωτογενές «4. $. —ό βίος σου 4. 
— και Τίργ^σαίων και Φερΐζαίων 4. 27 8. κύριος — 6 
θεός*. 28 eK >% (fort. — ) γης* Αιγύπτου. 29 1 1. 
(— ) ό βΐός σου Ί. 30 1 2. — τα αρσενικά 4 3Χ Siavot- 
γον — μήτραν ίκ των βουκολίων η 4 (fort. pro : Sia- 
νοΐγον τ μήτραν 4 ίκ των βουκολίων — ή 4). 32 13. 
-τ μήτραν*. 33 ig. ωρκισ^ν —'Ιωσήφ Ί. 34 22. τ 
παν^ς «4 του λαοΰ. 3& 



Cap. XIV. 

2. ΠΎΐΤΠ ^S. Ο', της έπαύλςως. Ά. Σ. Φ«ρώ0. 
θ. Φα^ρωβ} "Αλλος- ακρότατου της Χ(ρόθ. 2 
ΌΠΠ ΪΓΰ3 |BS *?JD. Ο'. Β€€λσ€πφων ενώ- 
πιον αυτών στρατοπ^ύσεις. Ά. Σ. Β«λσ6- 
φών. Α. κατ (ύθύ αυτού στρατοττίδίυσ«5. Σ. «ζ 
(ναντίας αύτοΰ στρατοπ fbeiatTf. \3. BefXcetpo»^') (νω- 
ιτιον αυτοΰ στρατοπ«δ«υσίτ«. 



"Cod.VII in marg. manu 2**. n Cod. X. Cat. 

Niceph. p. 701: 6 8« Άκ. €νωπ\ισμίνοι, φησί' Συα. όπΧΊται. 

Paulo aliter Nobil. et Cod. 85, teste Montef. : Ά. 2. καθω- 
πλισμίνοι. θ. πΐμπταίζοντα. Denique Hieron. in Epist. 
XXXVI ad Damasum (Opp. T. I, p. 167) : " Aquila nam- 
que, qui non contentiosius, ut quidam putant, sed stu- 
diosius verbum interpretatur ad verbum, in eo loco ubi 
LXX posuerunt: Quinta avtem generatione ascenderunt 
filii Israel de terra Aegypti, ita transtulit: κα\ ίνοπλισά- 
μτνοι [Cod. Vat., teste Vallarsio, ίνωπλισμίνοι] άνίβησαν οί 
υ'ιο\ Ισραήλ από της γης Αίγύπτου; id e8t, Et armati OSCen- 
derunt filii Israd de terra Aegypti. Licet pro eo quod 
1108 armati diximus, secundum Graeci sermonis ambigui- 
tatem, instructi, sive muniti, propter supellectilem qua 
Aegyptioe spoliaverunt, possit intelligi." Quod vero ad 
Tlieodotionie versionem attinet, π*μπταίζοντ(ς non significat 
quintati, in quinque partes distributi, ut somniaverunt 
Montef., Schleusner.; aut numero quinario, a π*μπτας, 
qui Drusii est error; sed quinto die (vel καταχρηστικώς, 
quinta generatione; cf. Hex. ad Gen. iv. 24) aliquid fa- 
cientes, a πίμπτάϊος, ut apud medicos scriptores τριταίζω, et 

τπ-αρταιζω, a τριταίο? et τπαρταϊος. 22 Cod. VII in marg. 

manu 2^. Prior lectio Aquilae eese videtur, coll. Hex. 
ad Psal. xxvi. 5. lix. 8. Amos v. 26. w Cod. X juxta 
collationem Bodl. : Ά. Σ. θ. 6ΝΝΘΑΝ τ^ν ip. Montef. vero 
ex eodem exscripsit : Ά. Σ. Θ. «t Ήθάν την ip. 24 Cod. 

VII in marg. manu 2<Κ M Idem. M Syro-hex. in 

textu: l v>v> .U >ol r ^N .^covX otoi>v»N X ,«1; 
^ ,U \ , N ~ >o. Sic eine notis Cod. 15, Arab. 1, 2, Ann. 1, 



et (om. 68f6fiv) Codd. 58 (cum φανύν), 131 (superscript. 
manu rec). Brevius additamentum, του φαίικιν δ« αυτοις, 
habent Ald., Codd. 72, 83. Denique Cod. VII in marg. 
manu 2^* : του φωτίσαι αυτούς, του ττίρνπατΰν ήμίρας και νύκτωρ. 
27 Syro-hex., qui ad ν. 5 pingit : — ό 6Vor •< σου. ** Idem. 
Deest ό θώς in Codd. 30, 85. 29 Idem. Sic sine nota 

Codd. 15, 75, 85 (cnm e$ Αίγ. in marg.), Arab. 1, 2. 
30 Idem. Haec desunt in Cod. 29. 31 Idem. 32 Idem. 
Vocula η deest in Comp., Codd. 15, 16, 129. M Idem. 
34 Idem. Sic sine obelo Comp., Ald., Codd. II (ex corr.), 
III, VH, X, 14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2. » Idem. Sic 

sine obelo (pro τοΰ λ. παντός) Comp., Ald., Codd. III, VII, 
X, 14, 15, 16, alii. 

Cap. XIV. J Syro-hex. ♦ Ui-U X .loi-Ua .^» .1 
Cod. X minus emendate scribit : Ά. Σ. θ. φκθρώ-, et ad v. 9 : 
Ά. Θ. «Vi φκθρων. Ad Μαγδώλου Cod. 85 in marg. notat : 
*E>» tois 'Aptfytols (Num. xxxiii. 7) κύται, από Βουΰάν em στόμα 
Έίρωθ, δ (στιν άιτίναντι Βίίλσ«π<ρώι» ίχόμ^να τοΰ βορρά, παρ(μβ(- 
βληκίναι τους υιούς Ισραήλ. Verba sunt Origenie, e quo 
exscripsit ea Niceph. in Cat. ad Cap. xiii. 20. 2 Cod. 
VII in marg. manu 2^: άκρο τ (sic) της χ(ρόθ. Idem ad 
Μαγδώλου in marg. manu 2^ : τοΰ πύργου. 3 Syro-hex. 

.jo .)^Λ o,N«>n η Ν i— Ιτ-»1• l .yQ-ft. Nv» .λ> .1 
.yOiJ^L -aaxai .afl.\v> Λ .yO»*.L o^ann\, " In 
Aquila, recte ex adverso ejus, fortasse duae ejusdem ver- 
eiones coaluerunt." — Ceriani. Equidem potius crediderim, 
Syriaca merara circumscriptionem continere locutionis κατ 
(ύθύ, quam ipsam pro eodem Hebraeo posuerunt LXX 
Ezech. xlvi. 9, ubi pro Graecis κατ" <ύθύ αυτής Syrus noster 



-Cap. XIV. 20.] 



EXODUS. 



105 



* *%J£ *φ Tirm TBHI. Ο', καϊ Ιρεΐ Φαραώ 
τω λαω αυτοί?• ο/ t//o£ 'Ισραήλ. Alia exempl. 
και έρεΐ Φαραώ περί τών υιών Ισραήλ.* 

6. "^bWJI. Et alligavit. Ο', ^c^ev οΰν. "Αλ- 

λος- ίστρωσεν. "Αλλος• εδησεν. 6 

7. 0ψ7ψ1. Et duces (s. bellatores essedarios). Ο'. 

και τριστάτας. Ά. κα\ τρισσούς. Σ. και ανά 
τρεις, θ. ομοίως τοις Ο'. 8 

8. ΡϋΓΓ^• Ο', και εσκλήρυνε ("Αλλος- έδυνά- 

μωσε 7 ). 

9. iVvnn ^δ"7}\ Ο', απέναντι της έπαύλεως. 

Ά. θ. «rt Φιεθρών (fort. Φΐ6ρώ0). Σ. €7Π 
του στόματος της Ίαρώθ. 8 

10. ^^ί?•?• Ο', προσηγε. Ά. Σ. ήγγισεν. 9 
Ώ^ψ2 ΓΤ|ΓΤ*1 . Ο', και (alia exempl. add. /&>tf; 

alia, οΐδε I0 ) ο/ Αιγύπτιοι. 
15. Ί}^"). 2?/ castra moveant. Ο', κα* άναζευξά- 
τωσαν. Ά. Σ. θ. καί άράτωσαΐ'. 11 Το ΊΖαμα- 
ρειτικόν ΐνα άπάρωσιν} 2 



16. OVT. Ο', επαρον. "Αλλος- ΰψωσον}* 

*Π$Χρ. Ο', και ρηξον ("Αλλος- σχίσον") 
αυτήν. 

TVU2V1. CY. κατά το £ηρ6ν. [Ά. </* χέρσον. 
Σ. ώ ^paV.] 15 

17. Ρ?.ΠΡ• Ο', σκληρύνω. "Αλλος- στερεώ. 16 

20. n-v-fcAi \h f m-t m ίνή "^n™ psn τη 

*d\j. jr T . τ :ΑΤ _ ν ν χ- 'ν - : Ιττ ν • :- 

•"^ 'Ί? Π$• -^/ /wiV wM&e* e/ tenebrae (illis), 
e/ lucidam reddidit noctem (his) ; β/ non appro- 
pinquavit alter ad alterum. Ο', καί έγένετο 
σκότος και γνόφος (alia exempl. γνόφος και 
σκότος 17 )- και διήλθαν ή νύξ- και ου συνέμιζαν 
άλλήλοις. Ά. και έγένετο ή νεφέλη και το 
σκότος, και έφωτισε συν την νύκτα, και ούκ 
ήγγισεν ούτος προ^ς τούτον. Σ. και ήν ή νε- 
φέλη σκότος μεν εκείθεν, φαίνουσα δε εντεύ- 
θεν . . . Τό *Σαμαρειτικόν και ην το νέφος 
και το σκότος, και έφαινε τη νυκτί . . , 18 



interpretatus est k_ !_-*!. »^aa\ . * Sic Comp., 

Ald. (cum τω λ. αύτοϋ ntpi τ. ν. Ίσρ.), Codd. III (ut Ald. ϊ), 
VII, Χ, 14, 15, 1 6, alii, Syro-hex. 6 Cod. VII in marg. 
tnanu 2 da : ΐστρωσΐν, et alia manu : ΐδησ^ν (corr. ex ίδησαν). 
Posterior lectio Aquilae esse potest, coll. Hex. ad Jerem. 
xlvi. 4. Statim ad τα άρματα idem in marg. manu seriori 
τάς καρονχας habet; necnon in v. 7 ad Άρματα (33'}), καρούχια, 
et ad πάσαν την ΐππον (33T P3) των Αιγυπτίων, πάν καρούχιον 
Αιγύπτου. β Syro-hex. .JfcJ^L JkXio ,>£θ .)*U*^J.O .}. 

♦ »«\->», »ο-Όΐ» JLaio,_a .1. Cod. Xaffert: Σ.άνάτρύί, 
et sic sine nora. Codd. 57, 85. Praeterea Syrus noster ad 
^..Vur»? |ufcs »NJ, τριστάτας, scholium affert: " }rN "Nl 
appellat eos qui stant super curribus. Tres enim stant 
super uno: duo pugnant, et unus regit currum." Cf. ad 
Cap. xv. 4. Varias Graecae vocis explanationes recensuit 
Origen. in Catenis MSS. apud Montef., et in Cat. Niceph. 
p. 7°5 '• Τους πράς Tptis δυναμένους μάχίσθαϊ η τους iv τη 
παρατάζΐΐ μ(τά τον πρωτοστάτην και δ(υτ(ροστάτην Ίσταμίνους (ν 
τη τρίτη τόξα. * Αλλοι δ« φασιν, ως th τας χρύας των πολίμων 

[hinc corrige Origen. Ορρ. Τ. Π, ρ. 124 : <« τας χΛρας τών 

πο\(μίων] άρματα (ττοίουν μιγάλα, ωστ€ κα\ τρ(1ς χωρύν, ίνα 6 
μίν «ιγ ήνιοχη, ο'ι δί ίύο πολίμωσιν. *Η Tour fVt τριών Ιππων 
βΐβηκότας' οι γάρ πα\αιο\ tv το7ς πολί'μοις ίπ\ δυο η τριών Ίππων 
ίπωχοίντο (ξιόντις άρματηΚάται. *Η τριστάτην Xtyti τον iv τω 
καθίζ(σθαι τ6ν βικτιλύι τρίτον Ίστάμ(νον } ήτοι τρ'ιτην ίχοντα καθί- 
δραν' οίος (Montef. οΐον) ην Δαυίδ πάρα Σαούλ (Nicepll. ό Δαβίδ 
παρά τω Σ.), ως iv τη πρώτη των Βασι\(ΐών ίΰρησίΐς. 7 Cod. 

ΤΟΜ. 1. 



VII superscript. manu 2^. 8 Cod. Χ, juxta colla- 

tionem Bodl. Montef. ex eodem exscripsit : Σ. ίπ\ του στ. 
τοΰ ΊφΑΑ Syro-hex. affert: .ioi-UI^ "^a-iaQ^. .1 •}. 
Xo-^h k»aA ^-^ .λ. Cf. ad v. 2. • Cod. 57. 

10 Prior lectio est in Comp., Ald., Codd. VII (in marg. 
manu 2<k), 15, 37, alii, Syro-hex.; posterior in Codd. ΠΙ, 
VII (sine oi seq.), 29. Cf. ad Cap. viii. 29. " Syro- 

licx. i.ft^fff .1 .«» .(. Versio άράτωσαν est, ni fallor, 
solius Aquilae ; pro qua Sym. et Theod. άπαράτωσαν posuisse 
credibile est. Cf. Hex. ad Jerem. iv. 7. xxxi. 24. Cod. 
VII in niarg. manu 2«**, " in breviato maxime ac male 
habito loco," dedit anonyme σνν^παράτωσαν. li Nobil. 

13 Cod. VII superscript. manu 2^. u Idem in marg. 
manu 2<Κ 1δ Cod. 85, teste Montef. Nobil. affert : 

Schol. (Ις χίρσον. *U ξηρόν (sic), fortasse e Cod. 57 (Vat. 747), 
qui ad κατά το ξηρον in tnarg. habet : Schol. όλην την ημίραν 
eh χίρσον (sic) tls ξηρον. Sed tum hoc scholium, tum 
Aquilae et Symmachi lectiones, ad v. 21, ubi eas iterum 
edidit Montef., unice spectare nullus dubito. w Sic 

Cod. X in marg.; in textu autem Codd. 37 (bis), 75, 85 
(cum σκληρύνω in marg.), 118. 1T Sic Comp., Codd. VI I . 
X, 15, 16, 18, alii, Arab. 1, 2, Syro-hex. w Nobil., 

Codd. X, 85 (teste Montef.), et Cat. Niceph. p. 710. Ad 
Aquilam Nobil. scribit: κα\ tyivtro κφίλη σκότος, quod e 
Cod. X emaculavimue ; Niceph. autem : κα\ ry. ν*φ*λη και 
σκότος. Deinde σνν assumpsit Montef. e Basil. solo, ut 
videtur. Ad Samaritanum in Cat. Niceph. et Colbert. 
ρ 



106 



EXODUS. 



[Cap. XIV. 21- 



21. HJV BTHg. Ο', vfcco ("Αλλος- άπηλιώτΐ) 19 ) 
βιαίω ("Αλλος' δυνατψ 20 ). 
ΠΤΤΠ. Ο', ξηράν. Ά. efr χερσον. Σ. eii 

24. Π2ΠΟ"7Μ. Ο'. εις τ»)ι> παρεμβολήν. Schol. 

ety το στρατόπεδον, εις t^j/ παράταξιν, εις το 
φοσσάτον. 2 * 

25. ^Ρ*\ 2ft removit. Ο'. *α2 σννεδησε. Σ. 

(/tat) μετεστησε. 23 
JDN ΓΗ*. Βοία*. Ο'. τοί>? άξονας. Ά. τον 

τροχόν. 

rVQ3n. Cum difficultate. Ο', μετά βίας. "Αλ- 
λος• μετά βαρύτητος 26 

26. ^t$J?• Ο', καί άποκαταστήτω. Ά. (και) επι- 

στραφήτω. 2 * 
uyXjfosy, Ο', και επικαλυψάτω τους Αιγυ- 
πτίους. Aliter : Ο'. — και επικαλυψάτω 4 
•)£ επι «4 τους Αιγυπτίους. 27 

27. DJ7. Ο', τό 0&»ρ. ν Αλλο?• τ) 0αλα'σσα. 28 
^ΓΡΝτ. Ad perennitatem suam. Ο', επι χώ- 
ρας. Ά. εις το άρχαΐον αύτοϋ. 29 Σ. εις το 



αρχαίοι/ αυτής. 30 "Αλλος' επι στερέωμα αυ- 
τής. 31 
27. "WJ!• Et excusut. Ο'• *°" φτίναξε. Ά. 

(και) άνεβρασεν. 32 
30. Wi"l. Ο', και ερρύσατο. "Αλλος• και εσωσεν. 33 
Cap. XIV. 4• -τ πάντες < 34 6. και — πάντα < 3δ 
9• ο/ ιππείς >£αύτοΰ4 3β ίο. τοΓγ όφθαλμοΐς >% 
αύτων 4. 37 ΕΙ. €ΐ/ -τ γή 4 Αιγύπτω. 39 εξαγαγών 
^ Ο/ Γ', ήμα? ^, 39 12. €j/ τ# ερήμω — ταιίτ# «4. 40 
13. €tV τδι/ αιώνα — χρόνονί. 41 \η. —Φαραώ καΣ«4 
raV Αιγυπτίων — πάντων Ί. 43, άρμασιν ^ Ά. θ. 
αύτοΟ ^, 43 1 8. —""άιτεί^ ο/ Αιγύπτιοι. 4 * — εΙμιΊ. 45 
άρμασιν ^ Ο/ Γ'. aoroO ^, 46 /cai ^ lr το?? «< Γπ- 
ποις αύτοϋ. 4,7 19. τ τώι/ ι/ίών «ί. 48 Οπισθεν >£(• αυ- 
τών Ό 8 21. τ?)ι> χ^ίρα ££ αύτοϋ 4. m 22. €< δεξιών 
>£ Ά. Σ. αι)τώι/ «4. 61 e£ ευωνύμων >>£ Οι Γ", αυ- 
τών Ό 2 23• άρματα ^ αύτοϋ Ι. 53 27• τήν Χ € Φ α 
^ αύτοϋ «^, 54 29• ΤίΓχο? e< δεξιών ^ αυτών «4, καί 
— τ^ίχο? «4 e£ ευωνύμων ^ Ά. θ. αυτών «4. δδ 

Cap. XV. 

1. ^ΏΝ7• Ο'. Xeyofrcy. (Ά.) τω λέγειν. 1 



apud Montef. pro τ^ νυκτΐ legitur την νύκτα-, in uno autem 
Regio tyaivfv (ν tq ν. (Ad λφλ&ν Cod. VII manu 2^ 
superscripsit ίβρίχ . . (semierasura) ; et alia manus in marg. 
appinxit: και ΐβρ . . . 5Κην την νύκτα. Scilicet voci liN plu- 
viae vim tribuunt interpretes Hebraei ad Job. xxxvi. 32. 
xxxvii. 11. Jesai. xviii. 4.) 1β Cod. VII in marg. manu 

2•^: ά7Π7λιο τ (sic). Cf. Hex. ad Ezech. xvii. 10. 20 Idem. 
11 Cod. 85, teste Holmesii amanuensi ; et sic, tacito auctore, 
Montef. Cf. ad ν. 1 6. 22 Cod. VII in marg. manu 2^. 
Cf. Hex. ad Psal. xxvi. 3. Ad φοσσάτον cf. Hex. ad Gen. 
xlix. 19. ω Nobil. Cod. VII in marg. manu 2* 1 *: e|«- 

στρίψΐ (quantum e compendio conjicere licet). 2 * Syro- 
hex. Jl ^» ^ .}. Cod. VII in marg. manu 2•^: tqvs 
τροχούς. ** Cod. VII in niarg. manu 2 da . ** Cod. 57. 
27 Syro-bex. ffl Cod.VII in marg. manu 2<*a. 2 » No- 
bil. Lectio suspecta, tum propter pronomen masculinum 
avrov, tum quia ΙΓΡΚ Aquilae orfptos, Symmacho autem 
αρχαίος constanter eonat. M Codd. VII (in marg. manu 
seriori), X, 85 (teste Montef.), et Reg. unus. S1 Cod. 

VII in marg. manu 2°*. » Nobil., Cod. 85. Ad καϊ 

ίζπίναξί Syro-bex. scbolium philologicum habet : .AjslLo, 
et ad terram allisit. w Cod. VII in marg. manu 2 da . 
11 Syro-hex. " Idem, qui male pingit : -ι- κα\ πάντα 4. 



38 Idem, et sine aster. Comp., Codd. 14, 15, 16, alii, Arab. 
1, 2. 37 Idem, et sine aster. Codd. 15, 74, alii, Arab. 1, 2. 

38 Idem, qui pingit : — eV yjj < Vocem 777 reprobant 
Comp., Ald., Codd. III, VII (ex corr.), X, 16, 18, alii. 

39 Idem. Sic sine notis Ald., Codd. III, VII, X, 14, 1 5, 16, 
alii. 40 Idem. Pronomen deest in Cod. 58. 41 Idem. 
Vox abest a Codd. 32, 58,75. 42 Idem. * 3 Idem, 
et sine notis Codd. 72, 108, Arab. 1, 2. M Idem, qui 
pingit : — πάντες oi Aty. < 45 Idem. Vox desideratur 
in Comp., Cod. 58. 46 Idem. 47 Idem, qui male 
pingit : •)£ και 4 iv ταϊς ΐπποις. Sic sine aster. (pro κα\ ϊτπτοις) 
Comp., Ald., Codd. VII (ex corr.), X (in marg.), 15, 16, 19, 
alii. w Idem. 49 Idem, et sine aster. Codd. 1 5, 
37, 72. 60 Idem, et sine aster. Codd. 15, £8, 72, 
Arab. 1,2. 61 Idem, et sine notis Codd. VII (ex corr.), 
15, Arab. 1, 2. 62 Idem (pro κα\ τάχος «£ d.). Sic sine 
notis (cum τΰχος) Codd. VII (ex corr.), 15. M Idem, 
et sine aster. Codd. 15, 72, Arab. 1, 2. ^ldem, et sine 
aster. Codd. 15, 58, 72, Arab. 1, 2. M Idem, qui prae- 

postere pingit : -τ- τάχος « δ. αυτών, κα\ τάχος «'£ -τ- ανωνύ- 
μων 4 •)ϋ'Α. θ. αντών 4. Sic sine notis Cod. 15, Arab. 1, 2. 

Cap. XV. x Sic in textu eine nom. Ald., Codd. III, 37, 
64 (sine τώ), 74 (idem), 133, 134 (ut 64), Syro-hex. Cod. 



-( λι• XV. 14.] 



|b ufnf). pj er/uitem ejus. Ο', και άναβάτην 
Χ'Εβρ.αύτοΰ*. 2 "Αλλο*• άρμα? 

2. ΓΡ ΓΠΌη. Et carmen est Jah. Ο', και σκε- 

παστής •)£ μου κύριος 4} 

3. ΓΤ2Π7Ό ttPN. Ο', συντριβών πολέμους. "Αλ- 

λος• άνηρ πολέμου} 

4. Φψ3 νψ?¥ ΊΤΌ^*. Et lectissimi duces (β. 

essedarit) ejus submersi sunt. Ο', επίλεκτους 
— άναβάτας «4 β τριστάτας' κατεπόθησαν (alia 
exempl. τριστάτας κατεπόντισεν 7 ). 

5. ΠΏΠΓΊ. Abyssi. Ο', πόντω. Alia exempl. πόν- 

το?. 8 Ά. Σ. θ. άβυσσοι. 9 

6. ^Τ^Ώ"] (ί η posteriore loco). Ο', ή δεξιά σου 

(χειρ). Oi Γ. ομοίως. 10 

7. Τ^£. Ο', τους ύπεναντίους. "Αλλος- εχθρούς 

σου. 11 

8. WJVJ. Coacervatae sunt. Ο'. &€<γτι/. Ά. Σ. 

θ. «σωρεία?;. 12 ν Αλλοί• εθημωνιάσθη. 13 

9. y?125. Ο'. σκΟλα. "Αλλο?• λάφυρα. 1 * 



EXODUS. 

9. ΙΟΗ^Α. Explebitur 



i,< 16 



107 



ti*. Ο', εμπλήσω ^ «£ 



11. UJipi "ΠΝ2 Π3Ώ3 •»Ώ ΓΤΙΓΡ Ο^Νη TOfea-O. 

•«« v r _ τ : ν τ τ • τ • •• τ τ τ 

Qww *«i similis est tnter rfeo*, Jwa ? quis iui 
similis est X magnificatus in sanctitate. O'. 
τις δμοιός σοι εν θεοΐς ("Αλλος• ισχυροΐς 16 ), 
κύριε; τις δμοιός σοι; δεδοξασμενος εν άγίοις. 
Σ. ούτε εν δυναστείαις, ούτε εν άγιασμω εζισω- 
θήναί τις δυνήσεται, ή κατά τι γοΰν όμοιω- 
θήναι. 17 

13. ?ΠΡΠΓΙ. Ο', τι} δικαιοσύνη σου. Ά. εν τω 
ελεεί (s. ελεημοσύνη) σου. 19 

ζγ — * Duxisti. Ο', παρεκάλεσας. Σ. διε- 
βάστασας. 19 

Η. ΕΠφ. Ο'. Μη,. "ΑλλοΓ λαοί. 20 

Ρ^Ί\ Contremiscent. Ο', και ώργίσθησαν 
(alia exempl. εφοβήθησαν 21 ). Ά. εκλονήθη- 
σαν. (Σ.) εταράχθησαν 22 

^Π. />,/<„.. Ο'. <Mim. "ΑλλοΓ πόνοι. 23 






VII in marg. manu ι 11 »: Άκ. Xry«i>. Nobil. (cum indice 
calamo appicto) : " [Και άπαν] AA. LL. και ίίπαι» τω \tyav, 
quod est secutus S. Augustinus;" quam notulam ad Cap. 
xiv. 25 oscitanter retraxit Montef. 2 Syro-hex. Sic 

sine notis Cod. 15, Arab. 1, 2. 3 Cod. VII in marg. 

manu 2<Κ 4 Syro-hex. Sic eine aster. Arm. 1, et 

(superscript manu recentiori) Cod. 131; necnon Euseb. in 
Hist. Eccles. IX, 9. Cf. Hex. ad Psal. cxvii. 4. Ad σ«- 
παστης Montef. ex " uno cod." affert : *AXXof υπερασπιστής, 
quod in textu habet Psalter. Graec. Lotharing., teste Hol- 
mesio. δ Cod. VII in marg. nianu 2<Κ ° Obelus est 
in Syro-hex. Cf. ad Cap. xiv. 4. T Sic Comp., Ald., 
Codd. III, VII, X, 1 4, 1 6, 1 8, alii, invito Syro-hex. 8 Sic 
Codd. VII (ex corr.) 57 (in niarg.), 69 (ut videtur), 81, 85 
(in marg.), Arab. 1, 2, Syro-hex. 9 Syro-bex. .^o .^. 

.i-aoootl .1. Cod. VII in marg. manu 2^: άβυσσος. 
10 Syro-hex., qui in textu non legit χύρ. " Sic Montef., 
tacito auctore. Ad υπίναντίους Holmes. e Psalter. Lotha- 
ring. ί'χθρους exscripsit. 13 Nobil., Cod. 85 (teste Mon- 

tef.). 13 Cod. VII in marg. manu 2 da . Nescio an 

Aquilae sit figmentum. " Idem. Cf. ad Gcn. xlix. 27. 
Prov. i. 13. Jcsai. xxxiii. 23. 15 Sic Syro-hcx.(*».ooa»X-)> 
et sine aster. Arab. 1, 2, Arm. ι. 1β Cod. VII in marg. 

niauu 2<Κ 17 " Hunc Symmachi locum plenum mutu- 

aniur ex duobus Regiis atque uno Colbertino. Apud 



Drusium [Nobil.] mutilus erat [post <^ισ»^ναι], legeba- 
turque «V δνναστίΐ'α." — Montef. S. Baeil. in Cat. Niceph. 
p. 7 1 9 '• Τό, τίρ, (νταϋθα άντι του, oi/dds. Ovrt γαρ iv δυνα- 
στίΐηΐΓ, o)f ό Συμ. (ζίδωκ(ν, οΰτί iv άγιασμω κ.τ.ί. Ubi, si 

excij)ias lectionem iv δυναστύακ pro DpK3 (ad quam cf. 
Hex. ad Gen. vi. 3), et fortasse *V αγιαστώ pro C^j 5 ?, 
reliqua, ni fallor, non Symmacbi, sed Basilii sunt, qui post 

όμοκύθηναι pcrgit : Οΰδ« yap συγκρίνίται τα ασύγκριτα, ουδί τω 
ποιητΐ] τα ποιήματα, ουδ( τω οντι τα μη οντά, και tls γίνίσιν 
παραχθίντα' πάντων γαρ και iv πάσιν υπίρανίστηκίν άσυγκριτοΐί 
υπιροχαις. Quotl 81 verum est, eximendus hic locue ex 
numero eonjm, quos in Hex. ad Gen. i. 27 recensuiiuus. 
18 " Sic unus Regius." — MorUef. " " Sic codd. omnee, 
et Drusius [Nobil.]. Hinc Vulgata portasti." — Montef. 
Lectio Aquilam magis sapit, coll. Hex. ad Psal. xxii. 2. 
Jesai. li. 18. Sic tamen S. Greg. Nyss. iu Cat. Nictpli. 
p. 720: παρ<κάλίσας, τουτίστι, οιφάστασας' οΰτω γαρ 6 Συμ. 
οΊίρμηκύτι. "° Cod. Λ Τ ΙΙ in marg. manu 2<1». il Sic 

Codd. III, X (cum ύργ. in marg.), 59, 64 (ut X), 85 (in 
raarg.). M Nobil. affert : 'Α. ίκλονήθησαν. Schol. ίταρά- 
χθησαν. S. Greg. Nyss. ibid. : ωργ'ισθησαν, ήγουν ίκλονηθησαν, 
ϊταράχθησαν. Poeteriorem lectionein, praeeuntc Montef, 
Symmacho vindicavimus. Cf. Hex. ad 1 Reg. xxviii. 1 ,-,. 
Jesai. xxxii. II. Minus probabiliter Cod. VII in ΟΜΒφ 
manu ι™»: Αχ. *φοβη (sic). ° God. VII in marg. manu 
ρ 2 



108 



EXODUS. 



[Cap.XV. 15- 



15. ΑγΠ3. Terrore perculsi sunt. Ο', έσπευσαν. 

Ά.εκλονήθησαν.™ "Αλλοι- εθορυβήθησαν. 25 
*Τ£• Fories. Ο', και άρχοντες. "Αλλος• 

δυνατοί. 26 
^abj. Diffluent. Ο', ετάκησαν. "Αλλος• εδα- 

φίσθησαν.* 7 

16. "ΪΠΟΤ nnn^N. Terror et pavor. Ο', τρόμος και 

φόβος. Ά. θάμβος καϊ φόβος. θ. ως Οί Ο'. 28 

]?Ν3 ^Ώ'Τ. Obmutescent instar lapidis. Ο'. 

άπολίθωθήτωσαν. Ά. θ. σιγήσουσι (β. σιωπή- 
σονταΐ) . . 2. ακύ^τοι έσονται . . 

ΓΜζ. Ο', δν εκτήσω. Alia exempl. δι/ eXi/- 
τρωσω. 30 Σ. εκτίσω. Ο', θ. (λυτρώσω. 31 

17. ΪΌΝΟΠ. Induces eos. CY. είσαγαγων $£Ά. 

αυτούς < 32 
^rutpT 1 ]^Ώ. Ιη /ocMm habitationis tuae. Qt. 

εις ετοιμον κατοικητήριόν σου. Ά. Σ. εδρασμα 

είς καϋεδραν σου. 33 
132 13. Paraverunt. Ο'.ήτοίμασαν. Α.ήδρα- 

σαν. 3 * 

18. Φψ] njTTJ, Ο', κνριο? (alia exempl. κύριε 35 ) 

βασιλεύων. Ά. ΠΙΠΙ βασιλίύσ«. Σ. ΠΙΠΙ σον 
βασι\(νσ(ΐ. θ. ΠΙΠΙ βασιλεύων. 

19. '•Ώ-ΠΜ. Ο', τδ ύδωρ. "Αλλος• τα ύδατα 37 



20. Π£1ΊΤ. Ο', λαβοΰσα δε. Alia exempl. ?λα/3€ 

όΈ. 38 

21. ΟΓΠ )5tf}T. 2£/ cantando respondebat iis. O'. 

εξήρχε δε. αυτών. Ά, και κατελεγεν αύταΐς. 
Σ. κατίλ(γ€ δί . . θ. ως οι Ο'. 39 

22. ΊΝ^• Ο', και ήγαγεν αυτούς. "Αλλος' και 

εξήλθον. 40 

23. ΠΠΊΏ. Ad Marah. Ο', εις Μερρα (s. Μερ- 

ραν). Σ. tls Μιρράθ. θ. ώς oi Ο', (Ις Meppa. 41 

D"O frFWy, Ο', πιεΐν. Alia exempl. πιεΐν 
ύδωρ.** 

25. *ΠΗή*5« Et monstravit ei. Ο', και εδειξεν 
αύτω. (Ά.) (και) εφώτισεν . , 43 

27. ΒΉ9$ D^l^"). Ο', ίίαί εβδομήκοντα στε- 
λέχη φοινίκων. Το 'Έιβραϊκόν και ο' φοί- 
νικες. 4 * 

Cap. XV. 19. αρμασιν >%Έβρ. αύτοϋ Ί. 45 άνα- 
βάταις ^ Έβρ. αύτοϋ «ί. 46 21. -»~ λέγονσα «4. 47 
άναβάτην ^ αύτοϋ Ί. 48 22. — ώστ€ 7Π€«/ «4. 25. 
— Μωι/σ^ί «ί. ενεβαλεν — αι/τό «^, 49 



Cap. XVI. 

2. "»3ΤΒ3. Ο'. Vacat. >£ Σ. θ. εν TJj ερήμω <> 



2* 1 *. Nisi forte scholium sit. Idem ad Φυλιστίίΐμ in 
marg. manu 2^ : αλλόφυλο». 24 Procop. in Cat. Niceph. 
T. II, p. 146: οτ( (OTTtvaav fjytpovts Έδωμ' oVep Άκυλα5 
φησιν, ί'κλονηθησαν. M Nobil., S. Greg. Nyss. in Cat. 

Niceph. p. 721. M Cod. VII in marg. manu 2<Κ 

27 Idem. Nescio an Aquilae sit versio, qui ad Jesai. li. 23 
pro V.tiO (ab Hiin, afflixit) interpretatus est των ΐδαφιζόν- 
των at. κ Syro-hex. ^-»/ .1 ,%, \ ..?ο .JtotoL .(', 

♦ ^Va». Μ Ι.Ι.ιη : U^LfLfcoo li .u» ..oa^aj .L ./. 
..ooc*j. Ad Symmachum cf. S. Greg. Nyss. in Cat. Ni- 
ceph. ρ. 7 2 Ι• ΈττοΓί'σοί — άπολιθωθητωσαν ontp (στι,τη imtp- 
βο\τ) της σης &υνάμ(ως ακίνητοι διαμΐΐνάτωσαν, υπό τοϋ δίονς 

ίκντνρισθίντίς. *° Sic Codd. III, 72. Ά " Haec [cum Σ. 
εκτίσω] prodeunt ex altero Coisliniano IX vel X saeculi, 
num. 90, ubi Psalmi et cantica Scripturae cum echoliia." 
— Montef. w Syro-hex., qui obscure pingit : *^»iJO *jj 
> χοο^ ^ fto^ 1. M Cod. X, et sine nom. Cod. 85, 

teste Montef. Nobil. affert: Schol. Ζ&ρασμα Λ καθίδραν, 
quae lectio est Philonis. Cf. Hex. ad Psal. xxxiii. 14. 
M Cod. X. »5 Sic Codd# III|V ii (ante corr.), X, 64, 82. 



36 Syro-hex. (qui in textu habet : κύριος (s. κΰρκ) 6 βασι- 
λ(ίιων): .1 .j\x\ t u^if .uAaS .^0 .^\,nti i .h*&*S .(. 
.u.\viy> 1- Q> - Q» w Cod. VII in marg. manu 2 da . 

38 SicComp., Ald., Codd. III, VII, X, 14, 15, 16, alii, et 
Syro-hex. (cum λαβοΰσα in marg.). 39 Cod. X: \A. mi 
κατ. αντάϊς. Nobil. : Scbol. και κατ. αυταΊς. Syro-hex. vero : 
.^>\~>» »λφΙ .1 •:• ^.* Loot )»i\v> .«£o •> ioo> li.iNio ./. 
Cf. ad Cap. xxxii. 18. *° Cod. VII in marg. manu 2 da . 

41 Syro-hex. •> )»q.v> ^. ^>\*>», ^} X .Uq y\ \ .«m. 
Idem in textu pro Mippa dat J»<xaa, partim ex Pescb., ubi 
iioio scriptum. 42 Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X, 
16, 18, alii, Arab. 1, 2, Syro-hex. 43 Cod. 85 in marg. 

sine nom. Cf. Hex. ad Exod. xxiv. 12. Job. xii. 7. 
44 Cod. VII in marg. manu 2 da : Τό Έβραϊκόν ιβ πηγαϊ υδά- 
των κα\ ο φοίνικ(ς. 46 Syro-hex. Sic sine notis Arab. 1, 2. 

46 Idem, et sine notis Codd. III, X, 14, 18, alii, Arab. 1,2. 

47 Idem. w Idem, et sine aster. Codd.VII (ex corr.), 15. 
49 Idem. 

Cap. XVI. 1 Sic Syro-hex. in textu, et sine notis Cod. 1 5, 
Arab. 1, 2, Arru. 1. 



-Cap. XVI. 18.] 



EXODUS. 



109 



4. "VTOO. Ο', ϋω. "Αλλο? βρέχω} 

Dt^W. Rem (portionem) diei. 0\ %'A. 

ρήμα 4 το τή? ημέρας. 3 

ΪΏΤα. Ο'. u? ημίραν % Ά. a«)r^y <« 

5. DV D"i\ Ο', τδ καθ' ήμέραν u? ήμίραν. Ά. 

θ. ημίραν ημίραν. 2. κατά πάσαν ημίραν.* 

10. I-S^. 2ft converterunt se. Ο', κα* εστρά- 
φησαν. Ά. και Ζνωσαν.* Aliter : Ά. θ. και 

άπΐστράφησαν. 2. και ίκλκ/αν (s. ίκΚίθησαν). 7 

Π|Ρη. Ο'. και ^ Έ£ρ. tfotf < 8 

13. η">νη W. Ο'. kytvtTO 8k εσπέρα. Alia ex- 

empl. και έγένετο ^jc Ο/ Γ', kv 4 εσπέρα. 9 

14. 7ΕΠ ni^tp TOTV £/ ascendit depositio roris. 

Ο . Vacat. AHa exempl. και άνίβη η κατάπανσις 

της δρόσου. Α. και άνίβη η κοίτη της δρόσου. 2. 

και άνίβη η ίπ'ιθΐσις της δρόσου. θ. και άνίβη η 
κοίτη . . . 

Ί533 ρΊ 05ρΠΌ ffl, Minutum quiddara, 
desquamatum, minutum sicut pruina. O'. Ae- 
πτον ώσίΐ κόρων, λίνκον ωσύ πάγο? ( ν Αλλθ9* 
πάχνη™), Α. θ. λοττόι» \(\(πισμίνον, λ(πτον ώσ(\ 



πάγος. Σ. λ€7Γτδι> άνασνρομίνον, λ^πτον ώσ(1 
πάχνη. 13 

15. ΝΊΠ Jt5. Q u id est hoc? (Ύ. τί έστι τούτο; 

2. τίς . , Μ Άλλο*• μαν αι)τό. 16 

16. "1EJ> TON "^S β^, Unusquisque pro ratione 

comesturae mae y gomerum. Ο', έκαστο? d? 
τού? καθήκοντα? £& παρ' αύτωΊ, γομόρ} 9 Ά. 
άνηρ (Ις στόμα βρώσίως αυτού, άμόρ. 2. (καστος κατά 
λόγον τή? βρώσΐω? αυτόν, γομόρ. θ. άνηρ •!■ 

την βρώσιν αΰτοΰ, γομόρ. 

sunt. Ο'. σι)ι> τοΐ? συσκηνιοι? (s. συσ/ο^ *?) 
ύ/χωι/. Alia exempl. τοΐ? kv ταΐ? σκηναϊ? 



ύμων} 9 



17, 18. TDjD Wbjl : WpErn ^ttn ^i? 1 ?^ 
"ppnn xh wnttm πιίώγτ pf^n *&•}. 

Et collegerunt qui multum (collegerat), et qui 
paulum. Et mensi sunt ad gomerum; nec 
superfluum habuit qui mulium, nec qui paulum, 
inopia laboravit. Ο', και avveXcgav ό το πολύ 
και δ το (λαττον και μζτρήσαντί? (τω) γομορ 






* Sic in marg. Codd.VII (manu 2«^), X, 58. 3 Syro- 
hex. in textu : ksea— ? *» J^oo ,/s, Sic sine notis 
Codd. 58, 70 (cum ρήμα τό τ. η. λόγον), 130 (superscript. 
ρήμα manu recentiore) ; ad quas lectiones Holmesius inscite 
notat : " Ista vero ρήμα et λόγον, inducta intus ex margine, 
sunt referenda ad άρτους, cujus sunt explicatio allegorica. 
Fons explicatiouis est Philo T. I, p. 121. [Immo Philonis 
verba spectant v. 16, τοϋτο το ρήμα κ. τ. «'.]." Ad ρήμα Syrus 
noster scholium apponit: (( 'Ρημα, indigentia (\ ' « ■« <r);" 
ubi Ceriani appellat Matt. vi. 11 in Pesch. : } w -^ 
^i f> iclcd}. * Sic Syro-hex. in textu, et sine notis 

CodA 15, 58. 5 Syro-hex. .jx> .Uoo— Jl^ocu. .1 1/. 

•U&* ^as. β Procop. in Octat. p. 266: "Aquila, 

et inclinaverunt vel respexerunt;" Graece, κα\ ΐνιυσαν, ut 
exstat in Ccxl. Ambros. Q. 96 Sup. Cf. Hex. ad Thren. 
iv. 16. Ceterum Procopii Latina ad WD- ( v • *) oscitanter 
aptavit Montef. T Syro-hex. .oid»L|o .^» .oaa«o.i.A 
Scripturam άπΐστράφησαν in textu venditant Ald., Codtl. 
55, 72. 8 Syro-hex., qui pingit: ?S Έβρ. κα\ Ιδού < Sic 
sine notis Codd. VII (in marg. manu 2^), 15, 58 (sine κα\), 
72, Arab. 1, 2. β Syro-hex. 10 Idem: S «\ ~ ^ 

.Jl^? e»fcw«JJ. Cod. VII in niarg. manu 2^: κα\ άνΐβαινΐ 
τό κοι (κοίμημαΊ) της δρόσου. Interpres Graeco -Ven. : άνηΚθί 



rt η κατάβασις της δρ. u Syro-bex. |ι "^ η IV) S\ \ fr o .(. 

•> [ -\ λ λ ν> >a\mo .1 .U-^? «tfO » ■ .nNmo .^χ> •> IL^». 

12 Sic Cod. 85 in marg. sine nom. Nobil. affert : Schol. 
πάχνη. (In textu post κόριον, non poet λ(υκόν, interpun- 
gunt Codd. 106, 107, 131, fortasse alii, Arm. 1, Syro-hex.) 

13 Syro-hex. .) ? »Ν^/ ^+l jei .,f>? .Ja*^j5 j ft . o » .1 ./• 
♦ )j«^o ^-/ ^ o .-j ?» -l•^- Ιδα-ο? •ά. Symmachi Graeca 
eine nom. exhibet Cod. VII in rasura ex refictione poste- 
riori, servatis e prima scriptura in fine Λ€ . . ON Ci>C€IIlA . . 

14 Syro-hex. .ai^ .^o. 1δ Cod. VII superscript. 
manu 2 da . 1β Sic Syro-bex., et sine aster. Codd. 15, 
72,128. u Syro-hex. J^J^o-DjLao? |οοο.°>\ Jj-a.^.A 

"Graecum Symmachi dedit Procopius in MS, Bibl. Λ111- 
bros. Q. 96 Sup. : «s λόγοι» t^ βρώσ(ως αΰτοΰ; eed aeque 
referri per se potest v. 18, nec locum Procopius defiait. 
Syru8 tamen pro *ίς legisse videtur προς [vel κατά ,• cf. Hex. 
ad Gen. xlvii. 12]." — Ceriani. Ad cfc τούί καθ. Cod. VII 
in marg. manu 2 da : *ϊς τό άρκοΰν αιτώ (cf. Cap. xii. 4 in 
Hebr. et LXX) ; ad γομόρ autem : δίκάλιτρον, 18 Sic 

Codd. 19, 108, Syro-hex., qui in marg. sine nom. affert: 
la (fort. yi^)^X. 



110 



EXODUS. 



[Cap. XVI. 20- 



(Ά. iv άμόρ. Σ. θ. γομ6ρ 19 ), ΟυΚ έπλ(6νασ€ν ό 

το πολύ, καϊ ό τδ ΐλαττον ούκ ήλαττόνησ^ν. 

Σ. καϊ σννίλίξαν ό μίν πολύ, 6 δ( ολίγον' κα\ ίμί- 
τρησαν αύτο τώ* γομόρ' και ονχ tvpov π(ρισσον (β. 
πλ(ονάζαν) ό το πλίον, οΰδ« ό το ολίγον ηλαττόνησί. 

20. O^TIfl BIJJ, Et scatebat vermibus. Ο', και 

(ξέζ(σ( ("Αλλο?• άνέβρασ^ν 21 ) σκώληκας. 

P)^i?^. Et graviter iratus est. Ο', και έπι- 
κράνθη. Άλλο?' και έθυμώθη. 22 

21. V72N ΧΆ, Ο', τδ καθήκον ("Αλλος• το αρ- 

κούν 23 ) αύτω. Ά. κατά στόμα βρώσ(ως αντοϋ. 
*—. κατά λόγον της βρώσ(ως αντοϋ. XJ. (ίς τους ίσθί- 



οντας αντο. 



22. Π2ΰ?Ό 0Π7. Panem duplum. Ο', τα. δέοντα 

8ΐπλά. Α. αρτον btvrtpov (s. δισσόν). Σ. αρτον 
διπλούν. 

25. rntea inN2pn *Λ ο^π. ο', ούχ (ύρ^θή- 

σ^ται έν τψ πίδίω ("Αλλο?• άγρω 26 ). Alia 



exempl. >% ΟΙ Γ", σήμερον 4 ονχ εύρήσ€Τ€ 
%$ Οι Γ\ αύτο 4 έν τω π(δίω. 27 
27. Ο^ΓΠ]Ώ. Ο'• rLV *s «* του λαοΰ. Alia ex- 
empl. έκ τοΰ λαοΟ. 28 

29. VJinjn. Suo loco. Ο'. €i's του? οίκους υμών. 

Alia exempl. παρ' έαυτω. 29 

30. VTBtf^. Ο', και ίσαββάτισεν. "Αλλος- και 

ήργησεν. 30 

31. Τ| 3ΠΤ3 NVTl. /tf MC ? aate?» e rat «cm* s<?//m?« 

coriandri. Ο', ην δ* (alia exempl. αύτο <5e 
J7V 31 ) ώσεί σπέρμα κοριού (Τδ Έαμαρειτικόν 
ως σπέρμα ορύζης 32 ). 
tirn ΠΓΡε23. SicMi placenta cum melle. 
Ο', ώ? έγκρις kv μέλιτι. Ά. ως αμύλων . , 33 
Σ. ώ? άμυλος kv μέλιτι. 3 * Aliter : Σ. ως μ(λι- 
κήριον (s. μίλικηρίου). 35 
35. 1^33 Υ^Ν TOp-SN. Ο'. €ΐς μέρος της Φοινί- 
κης. Σ. €ΐς τα άκρα της γης Χαναάν. 36 



19 Syro-bex. Μ Idem : .u^o ^» eot .c 
.♦clsocv^ (fort. w»o>ci\»d|o) wo>a»\.»olo ."%»\g> ^.* o'o» 

♦ »_»L/ , ^*^d? o« Uo .ws^ol? oo» Ji-k— cua*,/ Uo. 
'■' NObiL, Cockl. 14, 85 (uterque in marg. siue nom.). 
Cod. VII iu marg. manu 2 da : σννίσηψ(ν. 22 Sic in 
ttxtu, altero superscripto, Cod. 56. Fortasse est Aquilae, 
coll. Hex. ad Jerem. xxxvii. 15. a Nobil. affert: Schol. 
ϊκαστος το αρκούν. Cod/I. 1 4, 57 (uterque in marg. sine 
nom.) : «κ. το αρκούν η δυνατόν. " Videtur esse lectio Syin- 
niachi, qui BMgifl sensum quam verba respicit." — Montef. 
Bed vid. not. seq. ** Syro-hcx. JfcsXoaJce» J^«i3 <^»Λ?• 

.0»^ ^-^>ί?. "Idem: |>»^^ .^, ♦ )^il ^..^ ^. 

♦ jft.ft \. Cf. Hex. ad Gen. xliii. 12. (Vox U-ii, δίύ- 
Tc/>or, comnmtatur cuni δισσος Prov. xx. 10, 23. xxxi. 21. 
Siruc. xlii. 24. Hic autem appingitur scliolium philolo- 
j,'icum, quod in anibas partes verti possit: fo>o> ν luji.) 
l'od. VII in marg. manu 2 da : Sprovs (ήρτον ex corr. alia 
nianus) διπλούς. ** Cod. VII in marg. manu 2^. 
27 Sic Syro-hex. Scripturam οίχ tlpfatTt testantur Ald., 
Codd. III, VII, X, 15, 16, alii. Pronomen eine notis est 
η Codd. 15, 72. * 8 Sic Codd. 15, 72, Syro-hex. 
a Sic Codd. X (in marg.), 29, 30, 74, 75, 84, 85 (cum *ίς 
τοΰν ο. ν. in marg.), alii, et Syro-hex. (ut 85). Lectioni 
vulRari pracmittunt παρ ίαυτω Ald., C.«W. λ II, 128 ; post- 
ponunt autem Comp., Codd. 15 (cum «αυτών), 19 (cum 
aiT ¥). 58, io8. » Cod.VII in marg. manu 2^. Cf. 



ad Cap. xxxiv. 21. 31 Sic Codd. 15, 58, 72, Syro-hex. 

32 Nobil., Cat. Niceph. p. 740. Ad κορίου Cod. VII in 
marg. manu 2 da , et Cod. 131 in marg. manu i raa : κολιόν- 
δρου. Praeterea alia manus in marg. iufer. Cod. VII ap- 

p 

pinxit : Τό 'Ιουδαϊκοί/• κολιανδροκόκκον (sic). M Syro-hex. 

.^^.oao/ ^—/ ./, cum scholio: I^Asubo ^ . Na-aoi' 
•:■ y^-L• ^£> l-oot», quocum conferenda Hesycbii glossa : 

"Αμνλος" βρώμα τό ίκ πυρον. (Ad formam άμύλιον cf. Lex. 
Cyril. MS. Brem. : Έγκρίς' γλΰκασμα f'| (λαίου υδαρίς, η 

άμύλιον.) Nobil. notat : " Aquila : άμνλος ίξ «λαίου. Sym. 
apud Theodoretum [Opp. Τ. Ι, ρ. 145] : »* αμνλος «V μίλιτι. 
Iucertus interpres : μιλικηρίον." Montef. vero : " Regius 

UDUS: Άκ. φησιν, αμνλος «'^ ίλαίον μίλικηρίον. Reg. 1 888: 

Άκ. Άμνλυς iv «λαίω, atque ita legiese videtur Procopius, 
cujus interpres [p. 266] vertit, cum 0U0. Veram igitur 
Aquilae lectionein esse existimo : αμνλος kv ίλαίψ μ(λικηρίον." 
Procopii Graeca sunt: Άκ. αμνλος μ(τα €λαίου. Denique 
Cod. X affert : Ά. αμνλος. Σ. «'£ ίλαίον. Si quid video, 
lt>ctio «V (λαίω, s. «'£ ίλαίον, β. μ(τα ίλαίον, glossograpbis 
remittenda est, et Aquilae versio sic constituenda : Ά. ως 
άμύλιον (β. αμνλος) ίν μίλιτι. Ceterum fallitur Holmesius, 
qui ad lectionem e Bar Hebraeo excerptam, " Aquila : ut 
omelin" notat : " Videtur potius ad ώσ«ί σπίρμα κορίον refe- 
rendum." M Theodoret., ut supra. Nisi forte Aquilae 
lectionem Symmacho tribuerit. ^ Procopius ibid. : Σύμ- 
μαχος• ως μίλικηρίον (sic). Cod. 64 ΊϊΧ marg.: . . . κηρίον (eic). 

30 Procop. ibid. : " Sym. transtulit : usqva ad fines terrae 



-Cap. XVII. 16.] 



EXODUS. 



111 



30. Π?ΝΓΤ. ()'. των τριών μίτρων. "Αλλο?• του 
οιφί. 37 

Cap. XVI. η. kv τω (ίσακοΰσαι ^ Οί Γ', αυ- 
τόν «^, 38 23• Τ Μωυσής 4 προς αΰτοι5ρ• τοΟτο — τό 
ρήμα 4 έστιν.™ 25• φάγ(Τ€ ^ Ο/ Γ\ αι/τό ^ σήμε- 
ρον. 40 29. τ^ ήμίραν ταύτην 4 σάββατα (sic). 41 
33• ~ χρνσονν 4.** 34• άπίθηκίν >£ αυτό Ί. 43 



Cap. XVII. 

1. ffHVja. Ο', kv Ύαφιδύν. Alia exempl. kv 

^Ραφιδίίμ. 1 Καί ο/ Γ" ομοίως τοις Ο'. 2 

oyn nnwb pjg PtfJ. Ο'. ού< $? Μ fffop τω 

λαω πιΰν. "ΑλλοΤ και ουκ ην ύδωρ ώστΐ 
πΐ€ΐν τον Χαόν. 3 

2. ΉΏΝ'Π. Ο'.Χίγοντίς. Alia exempl. και tXtyov. 4 

3. ΓΠΖ*Ώ"7}7 Dyn \b^\. Ο', και δπγόγγυζεν *κύ 

ό λαός προς Μωυσήν. Alia exempl. και kyoy- 
γυζ^ν ό Χάος €7τ2 Μ,ωυσήν. 5 
5. SflfW. Ο', καϊ την βάβδον %Οί Γ. σου < β 
"Αλλο?• καί ττ)ι/ βακτηρίαν σου. 7 



6. Πψ TJS7. Ο'. €ΚίΓ ττρδ τοΟ σί. Alia exempl. 

πρό ΤοΟ σ\ €Κ€?. 8 Ά. m πρόσωπον σου . . Σ. 
θ. (μπροσθίν σου . . β 

7. *-τ^.ί??• Ο'. kv ήμΐν. ' A.ivrbt ημών. Ο.ϊνμίσω 

ημών. 

8. ^N^tpi-D^. Ο'. •χ. Σ. προς «< 'Ισραήλ. 11 

9. nyian. Ά. Σ. Ο', θ. του βουνού. 12 

12. ^?ΐΌΜ. Firmitas (firmae). Ο', (στηριγμίναι. 

Ά. πίστις} 3 Aliter : Ά. ίπίστηριγμίναι} 4, 
14. ΠΠΌ. Abstergendo. Ο'. άΧοιφη. "ΑλΧος• 

e£a\ei'f€i. 16 
16. ΓΓ D3"^ Τ->3 ΊΟ&η. Ε* rfiri/: ΛΓαηι/* 
est super thronum Jah (s. «//>er ihronutn, 
legendo HD3 pro PP D3). Aliter : ift durfi: 
Manus est *«joer vexillum (D2) /αΛ. Ο'. 
££• Ο/ Γ', καί untv 4, δτι kv \eipl κρυφαία 
•)£• Οί Γ', κυρίου 4 (ποΧεμΰ κύριος). 19 "Αλ- 
λο?• δτι ή δύναμις kirl θρόνον άχραντον. (πόΧ(- 
μος του κυρίου). 17 
Cap. XVII. 3• άποκτίΐναι •)£ ήμας4. 19 η. ιπιρά- 
ζίΐν >*(• αυτούς < 19 1 1 (bis). χΰρας ^ Οί Γ', αυ- 
τού «4. 20 13. — πάντα 4 τον Χαον αύτοΰ. 21 



Chanaan." Graeca exstant in Cod. Ambros., ubi γης 
male abest. Montef. ex uno cod. edidit: 2. «W τά πίρατα 
τ. γ. Χ. 37 Nobil. : Schol. του οιφί. Cod. Χ in raarg. : 

τψ οϊφί. 38 Syro-hex. Sic sine aster. Cod. 72, et Euseb. 
in Psalmos, p. 472. Pro αυτόν, κύριον habent Ald., Codd. 
III, VII (in marg.), X, 18, 19, alii. 39 Idem. 40 Idem. 
Sic sine notis Comp. (cum φ. σημ. αυτό), Codd. 15, 19 (ut 
Comp.), 72, Arab. 1, 2. 4l Idem. * 3 Idem. Deest 

vox in Codd. 14, 16,73, aliis. * 3 Idem, et sine aster. 

Comp., Codd. 15, 72, 108, Arab. 1, 2, Arm. I. 

Cap. XVII. » Sic Codd. 15, 82 (cum -δι/*), Syro-hex. 

2 Syro-hex. ♦ ^ .Λ "\.*. yO-»'o»? )in y>. -> .^ y^Joto. 

3 " Sic duo MSS." — Montef. Holmesii codices praeter 
lectionem Ed. Rom. afferunt tantummodo π» τώ λαώ, et 
τψ \αψ ώστί πιΰν. Priorem lectioncm testatur Syro-hex. 

4 Sic Ald., Codd. III, VII, X, 14, 15, 16, alii, et Syro-hex. 
(cum \tyovr*t in marg.). δ " Sic unus codex [cum iyuy- 
γυσίν], Videtur autem lectio esse Aquilae." — Montef. 
Immo eic (cura «yoyywfii») Comp., Ald. (cum &tty.), Codd. 
III, VII (cum ττρόί Μ.), Χ, ι6, 18, alii, Syro-bex. β Sic 
Syro-bex., et sine notis Codd. 15, 72. 7 " Sic unus 
codcx, tacito interprete. Sic vocem HtSD vertit Aquila 
1 Reg. xiv. 27 [Psal. civ. 16]." — Montef. Mox ad riv 



ποταμον Cod. VII in marg. mami 2^ : τό ptWpov. Cf. ad 
Cap. i. 22. 8 Sic Codd. X, 15, 18, 29, alii, Arab. 1, 2, 



Syro-bex. 



Syro-hex. .L 



.^i^? U< 



J. 



♦ miOff, Cod. 108 affert: Σ. θ. (non Σ., ut Holmes.) 
ίμπροσθίν σου. 10 S)ro-hex. .1 ♦ ^ Ν «? )r> >^a .(. 

*> > N. . % )^ > ja -^ Idem sub eodem indice addit: Σ. at 
οί Ο', «ότι, quae notula ad praecedena Β?Π , d ίστι, pertinere 
videtur. u Idem in textu. Sic sine notis Cod. 15. 

12 « Sic unus Regius."— Montef. 1S Cod. 85. 14 Cod. 
X. Sic in marg. eine nom. Cod. 57. Lectio non videtur 
Aquilae esse. 1S Cod. VII in marg. manu 2* 1 . 

16 Syro-bex. Prius additamentum sine notis testantur 
Cod. 128, Arab. 1, 2; posterius Codd. 15, 58, 72, Arab. 1, 2. 

17 Cod. λ τ ΙΙ in marg. manu 2 (la . Nescio an Symmacbi sit, 
qui semel voce άχραντος usu8 est in Hex. ad Thren. iv. 7, 
sed non pro eodem Hebraeo. Locum perquani obscurum 
singulariter interpretatus est Graeco-Ven. : και &nr ότι χ*\ρ 

*'φ' ΰμϊν ( 23^) τον οντωτοί, (πόλίμοί τψ ovtwttj). 1β SjTO- 

liox. Pronomen est in libris omnibus. 1β Idem. Sic 

sine notie Euseb. in Psalmos, pp. 469, 503, et (cum αυτόν) 
Cod. 58. *° Idem. In priore loco χήρας αύτοΰ legunt 
Ald., Codd. 15. 72. ,l Idem,qui male pingit ^ο-γΝλΝο 



pro 



^.o. 



112 



EXODUS. 



[Cap. XVIII. 1- 



Cap. XVIII. 
LtSlT, Ο'.Ίοθόρ. Ά.Ίίβρώ. Σ.θ.ώΓο/Ο'. 1 
pip. Ο'. Μαδιάμ. Alia exempl. κυρίου. Και 

οί Γ. Μαδιάν. 2 
)Γ?Π. Socer. Ο', ό γαμβρός. Ά. νυμφίυτής. 
Σ. ntvBtpos. θ. ώ? ο/ Ο'. 3 

^Π¥^ ΓΠ ? ώ1 ?• Ο'• 5Κ Μβοι/σ^ και* Ισ- 
ραήλ. 4 

2. ίΤΠτ?ϋ? ΊΠΝ. Post dimissionem ejus. Ο'.μζτα 

τήν άφΐσΐν αύτη?. Α. θ. μ(τα τας απόστολος 
(S. (ξαποστολας) αυτής. Σ. ώ? Οί Ο'. 5 'ΑλλοΓ 

μίτα. τήν προΐκα . . β 
5. Τψ2 }ΠΠ *ΠΓΓ fctoj. Ο', και φ)λ06ΐ/ Ίοθορ 
ό γαμβρό? "Μωυσή. Ά. και ηλθα/'Ι^θρω νυμ- 
φ^υτής Μωυσή. Σ. ηλθίν ουν Ίοθορ 6 π*ν- 
θ(ρος Μωυσή. 7 

7. αΜ? ^Hirh-V^ ^Hf*}• ^/ interrogave- 
nint se mutuo de salute. Ο', και ήσπάσαντο 
αλλήλους ^ ety ειρήνην 4* 

ίο. D^n s _ ηπηρ DyrrnN ^sn Ίψκ. Ο'. 



Vacat. y£ \J. or ύπί^ίΐλατο τον λαόν ΐκ χ«ρόί τώι» 
Αιγυπτίων *. 

11. DC^? **J "Ιψ« "^ Τ iVam ifl ** re in 

qua insolenter egerunt (Aegyptii) contra eos 
(magnum sese exhibuit). O'. ej/e/cej/ τούτου, 
οτι in£6evTO αύτοΐς. Ά. Σ. . . δτι ύπ^ρηφανίύ- 
σαντο €i'p αυτούς. 10 

14. ntoj? ΓΤΛΝ ΊψΝ ΠίΠ ΊΤΤΓΓΠΌ. 0'.τί'>£τό 
/ό^/ία «< τοΰτο δ σί> ITWCtt. 11 Ά. τι το ρήμα 
τούτο . . Σ. τις ό λόγο? ούτος 8ι> συ ποιΰς. 12 

18. η*?} DVTTOa. Ο', /cai πα? ό λαό? οΰτος. Ά. 

Σ. θ. και ό λαός οΐτος. 19 

20. ΠζΙ"]Π|Ρη. Et doceas. (Υ. και διαμαρτυρώ . 

Ά. (και) διαστΐλτ}. 14 • 

21. ΙΤΦ* '»»■£. Ο'. θ^οσφεΐς. Ο ί λοιποί' φο- 

βούμενους τον θίόν. 16 
WQ• Lucrum iniguum. Ο', ύπ^ρηφανίαν. ΟΙ 
λοιποί' πλίονΐξίαν.™ 

21, 25. nhfc?^ tlVj. Ο'. Αία? δϊκαδάρχους. Alia 
exempl. add. καΐ γραμματο^ισαγωγέίς} 7 



Cap. XVIII. 1 Syro-hex. (cum \0»k~» ia textu juxta 
Pescb., ut solet): .^ . \ ■> >, ^_? .L .*eo .o»K— . .(. 
* Syro-hex. in textu lectionem singularem κυρίου (V-ud?), 
etiam ΠΙΠΙ appicto, venditat; in marg. autem: » . \o>o 
.^.«jio? ^. Cf. Ceriani ad loc. s Idem: .l_»lS— » .}. 

,^.\-%* ^-/ .1 .wotoift μ .α». Montef. e Cod. 85 ex- 
scripsit: Ά. νυμφΐυτης. Σ. π€νθ*ρός. Cf. ad Cap. iii. 1. 
Ad γαμβρ6ς Cod. VII in marg. manu 2^ : π(νθ(ρ6ς, et sic 
constanter in hoc capite, ut in textu quoque Ald., Codd. 
59, 76, alii. 4 Syro-hex. Sic sine aster. Codd. 15 (cum 
τψ Μωσ.ν), 58, 72, Arab. 1, 2, Arm. ι. δ Idem: .1 ./. 

.^.\i», ^,} .wod .t»\-.y ]>?cl* *V_a. Montef. edidit: 
"ΑλλοΓ• ίξ αποστολής αυτής, notans : " Sic unus codex Regius, 
atque Drusius [Nobil. : Schol. «'£ αποστολή]; alter vero 
ϊξαποστολήν perperam." Ad (ζαποστολή cf. Hex. ad Jesai. 
xxvii. 8. β Sic Cod. VII in marg. manu 2°» (sed manus 
altera correxit μ(τα τας προίκας). Cod. 108 in marg.: προίκα 
(non, ut Holmes., πρωικα). Versio, sive glosaa, pertinet ad 
eam vocie Hebraeae significationem qua fruitur 1 (3) Reg. 
ix. 16. 7 Nobil. (cum νυμφίντη), Cod. Basil. (in quo, 

teste Montef., deaideratur oiv), et Regius unus (qui ad Aq. 
Ίοθορ pro Ί»0ρώ perperam scribit). Paulo aliter Cod. 130 : 
Α. και ήλθ*ν *U6pb νυμ<ρ*υτης Μωυσή (non Μωυσίως). (Σ.) 
ηλθα> olv Ίοθορ 6 π. Μωνσίος. 8 Svro-bex. Sic sine 



aster. Codd. 15 (cum cV άρήνη), 128, Arab. 1, 2. Cf. Hex. 
ad Jud. xviii. 15. 9 Syro-hex. in textu: fc eo» .1•*. 

.JL.»-ao? )^i fcw«.i ^20 Jyi^X ch-._3», ubi cuneolus ad 
finem lectionis retrahendus. Arab. 1, 2 (om. qui): qui 
liberavit populum ex manu Aegyptiorum. 10 Syro-hex. 

♦ «oc» * \ V q\-oIs^1» .»» ,f. Cod. 108 aifert: Ά. Σ. 
ΰπ(ρηφαν(ύσαντο els αυτούς. Codd. 85 (teste Montef.), 1 30 : 
Οί λοιττοι'• ΰπΐρηφανήσαντο. Denique Nobil. : Schol. *Αλλο$• 
υπ(ρηφαν(ύσαιτο. u Syro-hex. Sic sine aster. Codd. VII 
(superscript. manu 2^), 15, 72, 128 (cum τοΰτο pro τό), 
Arm. 1. n Montef. edidit: *AXXof τί τό β. τοΰτο. "Αλ- 

λος- τίς 6 λ. οδτοΓ bv, notans: " Sic Basil. [concinente Hol- 
mesii amanuensi], nec interpretum nomen afiert. Sed 
prima interpretatio videtur esse Aquilae, secunda Sym- 
machi." Montefalconii conjecturam confirraant Codd. 57, 
130; quorum prior affert: Ά. τί τό ρ. τοΰτο. Σ. τίς ό λ. 
οίτοΓ; posterior autem, ut nos edidimus. 13 Syro-hex. 

.U>* U&±o .1 .o» J. u Nobil. Cf. Hex. ad Ezecb. 

iii. 17. Minus probabiliter Cod. Χ: Ά. διαστίλου; necnon 
Cod. 85: Ά. διαστ€λλον. 1S Nobil., Codd. 85, 130. 

le Codd. X, 130. Syro-hex. Jia_0~ .1 .a» J. Nobil. 
afiert : Schol. "Αλλοί • πλ«υνΐξίαν. " Sic Comp. (in pos- 

teriore tantum loco), Ald., Codd. III, VII, 14, 16, alii, 
invito Syro-hex. 



-Cxr \l\ . -. 



EXODUS. 



113 



22. ''J•?• O'. τό ύπίρογκον. Οι λοιποί• rb μίγα.™ 

^ί?7Ί• Et leva. Ο', και κονφιονσιν. Schol. 

Ιλαφρννονσιν} 9 
^PN WtoJI• Et ferent tecum. O'. και <rw- 

αντιλήψονταί (Σ. θ. σνμβαστάσονσίν 20 ) σοι. 

23. TO% Et praeceperit tibi. Aliter: Tunc sta- 

biliet te. Ο', κατισχύσει σε. ν Αλλοί* προσέ- 
ταξί σε. 21 

24. 3fl?t?^\ Ο'. ήκονσε (alia exempl. ύπήκονσε 22 ) δε. 
ΊΏΝ ΊψΝ 73. Ο', ίσα dWiy αύτω. >£. καϊ 

«π« Μωυσ^ί πρόί τον λαόν' ου δυνησομαι (γώ μόνος 
φίρΐΐν υμάς. ΠΙΠΙ ό 0«ογ υμών (πληθυνεν υμάς, και ιδού 
ί'στί σήμερον ώσ«1 τα άστρα τον ουρανού τω πλήθΐΐ. 
ΠΙΠΙ ό ^ίόί των πατίρων υμών προσθΐίη νμίν ως eore 
χιλιοπλασίωι, και (ύλογήσαι υμάς, καθότι ίλάλησεν ύμιν. 
πώς δυνησομαι μόνος φίρ*ιν την γνώμην (\ Ι » ">τ-^0 υμών, 
κα) την ύπόστασιν, και τάς άντιλογίας υμών ; δότ( ίαντοϊς 
άνδρας σοφούς και επιστήμονας και συνετούς εις τάς 
φυλάς υμών, καΐ καταστήσω αυτούς ηγεμόνας υμών. και 
άπεκρίθησαν κα\ (ΐπαν' καλόν το ρήμα ο (λάλησας ποιή- 
σαι. κα\ (λαβ( τους άρχιφύλους αυτών, και άνδρας 
σοφούς και επιστήμονας, και κατίστησεν αυτούς €ΐναι 
αύτοΊς ηγουμένους, χιλιάρχους, και ίκατοντάρχους, καΐ 
π(ντηκοντάρχους, κα\ δ^καδάρχους, και γραμματοΐΐσαγω- 
γ(ϊς τοΐς κριταϊς αυτών, και (vtTtikaro τοις κριταις, 
λίγων' διακούετί άναμίσον τών αδελφών υμών, και κρί- 
vtTt δικαίως άναμίσον άνδρας κα\ άναμίσον αδελφού 
αυτού, και άναμίσον προσηλύτου αύτοϋ. ούκ ίπιγνώση 
πρόσωπον ίν κρ'ισΐΐ, κατά τόν μικράν κα\ κατά τάν μίγαν 



Kptvtirt, ου μη ύποστείλητ* πρόσωπον ανδρός' οτ« η 
κρ'ισις του θεού ίστι. και τό ρήμα ο ίάν σκληρά» η άφ' 
υμών, άνο'ισετ* αυτά «V ίμϊ, και άκούσομαι αυτό. και 
(VfTfiXaTo αύτοΊς τους λόγους οίς ποιήσονσιν 4.' α 

25. ]Ι?\ Ο', και εποίησεν. Σ. και κατ'εστησεν. Λ 

26. rmJgn. Lifficilem. Ο', ύπερογκον. Ά. Σ. 

σκληρόν. θ. το δυσχερές. 2 * Schol. rb μέγα.™ 

Cap. XVIII. 5• οι νιοι ^ αύτον Ι. 27 η. προσε- 
κύνησεν — αύτω «ί. 28 8. τω γαμβρω >£ ΟΙ Γ*. 
αύτον Ί. 29 9• τ και εκ χειρός Φαραώ (4). 13. 
-πα** 30 ι 4 . % Οι Γ. 6*4 δείλης. 31 ι 5 . τω 
γαμβρω •)£ Ο/ Γ', αύτον 4. 32 ΐ6. — αυτούς 4" 
1 8. — άννπομονήτω <i. u το ρήμα — τούτο 4. 35 19. 
τον? λόγονς — αυτών Ί. 36 2θ. — τον θεού ^, και 
τον νόμον — αύτον 4. 3Ί 21. — σεαντω 4.™ 24• τον 
γαμβρού •% αύτον 4 39 ^ πάντα 4 οσα €ΐπ€ν — 
αύτω 4. 40 

Cap. XIX. 

2. ^5"|Ώ2 Wp. Ο'. Vacat. -^. και παρ*ν*βα\ον 



cj/ Τ7/ (ρήμω 



4: 



3. DTiWy-^J. Ο', t/f Th tpot τον θ€ον. Άλ- 
λο?• προς τον θίόν 2 

5. [j n ayn l ;gp η^ρ ψ an^m. Et eritis mm 

peculium ex omnibus populis. Ο', ϊσισθί μοι 
— Xabs 4 περιούσιος (Σ. i£aip€TOS 3 ) άπο πάν- 



18 Cod. 85, teste Montef. Holmesii amanuensis sine 
nom. execripsit. Mox ad τά he βραχία Cod. 58 in marg. 
affert: τά dc μικρότ(ρα; Cod. VII manu 2^: τό δ* βραχύ. 
10 Cod. 58 in marg. sine nom. *° Nobil., Cod. 130. 

■ Cod. VII in marg. mauu 2 da . 22 Sic Codd. 29, 74, 

alii; necnon in marg. Codd. 57, 85, 130. 2a Syro-hex. 

in marg., cum scholio : " Etiam ista in editione Samaritana 
Hebraea tantum feruntur." Ad finem v. 24 Arab. 1, 2 
annotationem habent, nonnulla esse ad h. 1. in textu Sama- 
ritano, quae in Hebraico non leguntur. Cf. Deut. i. 9-18, 
ubi praeter leviores varietates pro την γνώμην habetur τάν 
κόπον, ut in nostro quoque loco textus Hebraeo-Samari- 
tanus editus. M Syro-hex. .ya-^o(o .^0. Cod. 58 in 

textu : κα\ κατίστησΐν. ** Nobil., et Cod. 85, teste 

-Montcf. Cod. 1 30 : Ά. Σ. σκληρόν. δυσχίρίς (sic). Cod.VII 
in nuurg. manu 2^: σκληρό». Praeterea Holrues. e Cod. X 
iitVtit: Οι λοίποί - βαρύ; silentibus Montof., et collatione 
vttusta Bodl. M Nobil. n Syro-hex. Sic sine 

τομ. 1. 



aster. Codd. VII, 15, 74, alii. w Idem. *» Ideni. 

Sic sine notis Comp., Ald., Codd. VII (ex corr. manu 2^), 
15, 19, alii. * Idem. 31 Idera, per errorem, ut 

videtur. Μ Idem. Sic sine notis Codd. 15, 19, alii, 

Arab. 1,2. M Idem. Vox deest in Cod. 58. M Idvw. 
Deest in Ald., Codd.VII (a ι"»» manu), 14, 16, 25, aliis. 

36 Idem. M Idem. Pronomen deest in Cod. 58. 

37 Idem. Μ Idem. Deest in Codd. 15, 58. " Idem. 
Sic sine aster. Comp., Ald., Codd. 15, 19, alii, Arab. 1, 2. 
40 Idem. Lectio πάντα όσα est in Ald., Codd. 15, 19, aliis, 
Arab. 1, 2. 

Cap. XIX. ' Syro-hex. Sic eine aster. Arab. 1, 2, 
Arm. 1. Hieron. in Epist. LXXVIII atl Fabiolam. M;m 



sio XII: Et castrametatt ewnt tn eretno. 



Cod. VII 



in marg. tnanu 2<Κ 3 Cod. X. Sic in marg. sine 

nom. Cod. 130. Theodoret. : το u«Vroi π*ριούσιος, ίξαίρψτος 

ό Σύμ. ηρμη»(υσ*ν. Parum probabiliter Nobil. : Thcodotiu : 
ίζα'ιρίτος. 

Q 



114 



Ε Χ D U S. 



[Cap. XIX. 6- 



των τών εθνών. Σ. εσεσθέ μοι έξαίρετον εκ 
πάντων των λαών.* 

6. O^lP ΓΟΤΏΌ. Regnum sacerdotum. Ο', βα- 

σιλέων ίεράτευμα. Ά. βασιλεία iepeW. Σ. θ. 
βασϊλΐία Itptls. 

7. ^ypT? M^j?i3. Ο', και εκάλεσε τους πρεσβυτέ- 

ρους. Alia exempl. και έλάλησε προς τους 
πρεσβυτέρους. 6 
ΓήίΤ. Ο'. 6 θεός. Ο/ Γ. πιπί. 7 

9. Χ?2. Jn demitate. Ο', εν στύλω. Ά. ei> 

πάχίί. 8 

10. ΟζΙβΠρ 1 ]. i?/ consecra eos (lustrationibus). Ο'. 

καϊ άγνισον (Οι λοιποί• άγίασον 9 ) αυτούς. 

11. W• Ο', τό Σινά Ά. Σ. θ. 4/cofor Σ«ό/. 10 

12. ΟΡΡΓΓΊΝ JraJUTJ. Et terminos constitues 

populo. Ο', και άφοριεΐς τον λαόν. Σ. Ο/ 
λοιποί' οριοθετήσεις (τω λαω). 11 
DJ7 WpttTT. Cave/e νο&». C. προσέχετε 

εαυτοΐς. Α. φνλάσσ(Τ( ίαντονς. 

13. ΓΤΪ£ Hh\ Sagittis transfigendo transfigetur. 

Ο'. £ολί& (Ά. ροιζήσει. Σ. βέλεσιν. θ. 
το^€ΐ/ό/ζ€ί/οί 13 ) κατατοξευθήσεται. 



13. νΙ'Π ^ttJttl. CW protraxerit (tubicen) c/<w- 
sicum. Ο', οται/ α/ φωναι, καϊ αί σάλπιγγες, 
καϊ ή νεφέλη άπέλθη άπο του Ορους. Alia 
exempl. οται/ $€ — α/ φωναι και 4 αί σάλπιγγες 
άπίΚθωσιν, — και ή νεφέλη άπέλθτ) άπο του 
όρους «*. Α. fV τω ίλκνσμω τοϋ παραφίροντος. 

Σ. όταν παρίΚθτ} δ αλαλαγμοί. ν7. «V 777 πορεία τοϋ 
ια,β^λ. 15 

18. )ψ^?• Ο'. ώσ€ί καπνός. Alia exerapl. ώσα 
άτ/χί'ί. 1β 

^Πν-• Et contremuit. Ο', και επέστη ("Αλ- 
λο?• έπτοήθη 17 ). 

22. njflj DPQ Y^Q^S. iVe irrwa/ in eos Jova. 

Ο', μήποτε άπαλλάξη (Ά. διακόψη. Σ. &α- 
φθείρη. θ. consumat 19 ) απ' αυτών κύριος. Ά. 
μήποτε διακόψη εν αύτοΐς κύριος. 19 

23. ΓήηΗ?Η. Ο', πρό? τ 0Ι / 0eoV (Ο/ Γ. πιπί 20 ). 

24. ^ΙΟΊΓΡ. Perrumpant. Ο'.βιαζέσθωσαν. Alia 

exempl. βαδιζέτωσαν, s. βαδιζέσθωσαν. 21 

tn-yjlP. Ο'.άπολίστι (Ά.8ιακ6ψιι. Σ. δια- 
φθείρη. θ. κόψ^ 22 ) aV (alia exempl. e£ 23 ) 



4 " Sic Colbertinus unus, Regius item et Theodoretus." 
— Montef. Cf. Hex. ad Deut. xiv. 2. Psal. cxxxiv. 4. Non 
male Graeco-Ven. pro n?3p σφίτίρισμα dedit. 6 Syro- 
hex. ♦ .)>_»o*-3 )Ιο.λ\,υ> .1 .wos .Ujo*_d* )io ί \ v» ./• 
8 " Ita codex unus, tacito interpretis nomine." — Montef. 
Sic in textu Ald., Cod. 83. Cod. II a ι™** manu: κα\ ina- 
λ«σί προς τοίς πρ. 1 Syro-hex. .<*&*3 .^. Codd. VII 

(manu 2^), 76: κύριος. Cod. 15: κύριος δ θίός. 8 Cod. 
VII in marg. manu 2 ώ : πάχωμα (sic). Nos sine auctore 
Aquilae tribuimus iv πάχ«, coll. Hex. ad Job. xxxvi. 29. 
xxxvii. 11. Jesai. xix. ι. β Nobil. Cod. VII in marg. 

manu 2°*: ol ο (sic) καϊ άγίασον. 10 Syro-bex. .«od ,(, 

.«■ i . m ? JIcl»^ o^> .1. " Cod. X. Cf. Hex. ad 

Deut. xix. 14. Zach. ix. 2. Cod. VII in marg. manu 2^: 
ol Ζ (sic) δροθίτησΐΐς. Nobil., Codd. 58, 85 (uterque in 
marg.) : δροθίτήσπί. Cod. 57 in marg. : δρηοθΐτησπς (sic). 
δρο6*τήσ€ΐς. 12 Syro-hex. .yoo^ yofcs-^ o^ J t Mox 
ad Λγίΐν Codd. 1 4, 57 (uterque in marg.) : ψαΰσαι ή άψασθαι; 
et Cod. 58 : ψαίπν, ΐγγίζαν. 13 Nobil., Cod. 85 (cum 

pvtfau, teste Montef.). Idem significat Cod. X : Ά. βνζησα 
ovv (leg. Συ/χ.) βίλίσιν. θ. τοζίνόμίνος ; necnon Cod. 1 30: 
Ά. ροιζίσα βίλ(σιν ro$tv6ptvot. Ad ροίζησις & ροιζίω cf. Hex. 



ad Gen. xxxi. 51. 14 Sic Syro-hex., qui minus emen- 

date pingit: όταν 8t -^al φ. κα\ αί σ. ^ άπίλ^ωσ^ (.qX))lj. 
Post σάλπιγγα s Cod. 7 1 bl textum infert παύσονται) κ. τ. «. 
15 Syro-bex. ^=ο>-»? »• % ίoo< , ,<λο .ιι\\}} ο'ο»? J*^s .?• 
,%2>a-? JlV^.)|jtts .1 .Jascu. Cf. Hex. ad Lev. xxv. 10. 
Jos. v. 6. Cod. VII in marg. manu 2<& : (6τ)αν φωνήση δ 
Ιωβηλ. "Lectionem sic magis correcte nunc dedi, quam 
in notis ad vers. Syriacam hexaplarem, et tuta est prae- 
terquam pro or, licet pessime habita." — Ceriani. 1β Sic 
Codd. X (in marg.), 19 (cum i>s), 30, alii (inter quos 57 
(cum καττνδς in marg.), 85 (idem), 130 (cum καπνός super- 
script. manu i ma )). 1T Cod. VII in marg. manu 2<Κ 



18 Syro-hex. .j.v>^J .L .^*>»ί. > .j» 



./. Nobil. 



aflfert: Ά. διακό^. Σ. διαφθύρρ. Cf. ad ν. 24. 19 Cod. 
85, teste Montef. *° Syro-hex. 2l Prior lectio est 

in Cod. 15, Syro-liex. (.ολ\,ομ); posterior in Comp., 
Codd. 53, 56. Arab. 1, 2 : accedant. Μ Syro-hex. J. 

■ ■wnwft ■ .L ^ 7• - ' .*» *Λ mih ■ (In textu lectio 
άπ-αλλά^ eet iu Codd. 15, 29, 58 (in textu; in marg. autem 
ab eadem manu : άπολίστ), διακόψι/, διαφθήρυ), 1 2.) ** Sic 
Codd. X (in marg.), 16, 30, 75, 85 (cum άπ αυτών in 
marg.), 130. 



-Cap. XX Ι*.] 



Ε Χ Ο D U S. 



115 



Cap. XIX. 4. — ωσείΊ.•* 1 8. — κ α* άκουσόμεθα4. 26 
ΙΟ. — καταβάς 4. 2β τα Ιμάτια •>£ αύτων 4. 27 14. 
τά ιμάτια >£ αυτών ^, 28 1 6. — Σίνα* «4. 2β 1 8. ό 
<ca7ri'oy ££• αύτοϋ «4. 30 21. — λίγων «4. 31 24• °-π 



αυτών -τ κύριος 



4 



Alia 



Cap. XX. 

4 2. ΤΟ^Π *ΜΕΝ. Ο', όστις εξήγαγόν σε. 
exempl. 6 εξαγαγών σε. 1 

4. '9?* Shnulacrum. Ο', εΐδωλον. Ο/ λοιποί' 

γλυπτόν. 2 

5. 0"»:ΐΠΊ"7:η D^ttT7y. Super pronepotes et 

super abnepotes. Ο', εως τρίτης και τετάρτης 
γενεάς. Alia exempl. (πι τρίτην και τετάρτην 
>£ Σ. y€i/eaV< 3 

7. NW?• Temere. / . επι ματαίω. Ά. εις εική. 4 

8. ^ttnj??. Ο'. •Χ• Ά. Σ. του (4) άγιάζειν αυτήν. 5 

13-15. aian *Λ :η^η tih :rcrtn *&, ο'. 

ού /ίθί^6ΐ?σ€ίί. οι) κλέψεις, ου φονεύσεις. Alia 
exempl. οι) φονεύσεις, ου μοιγεύσεις. ου κλε- 
■ψεις* 

17. ϊ^Π η Ψ^ TbnrnA ;πη rvn -ifrnn Λ, 

Ο'. οι)κ επιθυμήσεις την γυναίκα του πλησίον 
σου' ουκ επιθυμήσεις τήν οικίαν του πλησίον 
σου, ούτε τον άγρον αύτοϋ. Alia exempl. ουκ 
επιθυμήσεις τήν οικίαν του πλησίον σου (Ά. 
οικίας ίταίρον σον. Σ. ν7. ώς 01 Ο ) — 0l)<5e TOV 
άγρον αύτοϋ Ί' ούκ επιθυμήσεις τήν γυναίκα 
του πλησίον σου. 9 



17. φ)} ^ b'2). σ. ούτε 5σα τω πλησίον 

σου εστίν. ^ καϊ ϊσται tav ιισαγάγη σ* ΠΙΠΙ ό 
θΐός σον (ίς τήν γήν τών Χαναναίων, *ίς ην σύ *ίσίλ*ύση 
tKti κληρονομήσαι, κα\ στησίΐΐ σ*αντψ λίθους μτγάλονς, 
και κονιάσεις αυτούς κονία' και γράψεις επι των λίθων 
πάντας τους λόγονς τον νόμον τούτον, και εσται ως αν 
διαβήτΐ τον Ίορδάνην, στήσετε τους λίθονς τούτονς, ονς 
εγώ εντέλλομαι νμ'ιν σήμερον iv Spti Γαριζίίμ. καϊ οϊκο- 
δομήσεις «'«Ι θνσιαστήριον ΠΙΠΙ τψ θεώ σον, θνσιαστή- 
ριον εκ λίθων' ούκ ε'πιβάλεΊς (V avrb σίδηρον. λίθονς 
όλοκλήρονς οικοδομήσεις, θνσιαστήριον ΠΙΠΙ τω θεώ σον, 
κα\ άνοίσεις ε'π' αύτο όλοκαντώματα ΠΙΠΙ τω θεφ σον. 
και θύσεις θνσ'ιαν ειρηνικήν ()> Ι Ι » ιν)' κα\ φαγί} εκεί, 
και εύφρανθήση tvavri ΠΙΠΙ τον θεού σον. το ορός 
εκείνο πέραν τον Ίορδάνον οπίσω όδον δνσμών ηλίον εν 
γη Χανααν, τό κατοικούν επί δνσμών εχόμενον τον Γολγολ, 
πλησίον της δρνος της υψηλής, εχόμενον τον "Συχεμ «*. 

18. rMpTrnH. Ο', τήν φωνήν. "Αλλος- τάς 

φωνάς} 
phy2 ΊΤΏ^Ί ty$J• Et pavore concutieban- 
tur, et substiterunt e longinquo. Ο'. % Ά. 
και σαλευθεις 4 έστησαν μακρόθεν. 11 

19. HJDettl. Ο'. >j(. και άκουσόμεθα < 12 >% ιδού 

(δειξ(ν ημίν ΠΙΠΙ ό θ(ος ημών την δόξαν αύτον, και τήν 
μ(γαλωσύνην αύτον, κα\ τήν φωνήν αύτον ηκονσαμίν ΐκ 
μίσον τον πνρός' iv τη ήμίρα ταύτη (ΐδομ(ν δτι λαλι^σί ι 
ό ^ίόί μ(τ άνθρώπον, κα\ ζήσ(ται. και ννν μή άποθά• 
νωμ(ν, οτι (ξαναλώσ(ΐ ημάς το πνρ τούτο τά piya, tav 
προσθώμΐν ημείς άκούσαι τήν φωνήν ΠΙΠΙ τον θεού ημών 
(τι, και άποθανούμ(θα. τις yap πάσα σαρξ, ή τις (θ( 
ΟΙ 1θ) ήκονσ( φωνήν θ(ού ζώντος, λαλονντος (κ μίσον 
τον πνρός, ως ήμίίς, και ζήσεται ; πρόσ(λθ* σύ, κα\ 
ακονσον πάντα οσα αν (ίπη ΠΙΠΙ ό θ(6ς ημών, και σύ 
λαλήσεις προς ημάς πάντα οσα άν λαλήση ΠΙΠΙ ό θίός 
ημών προς σι, και άκονσόμ(θα, καϊ ποιήσομίν *. 



24 Syro-hex. 26 Idem. Haec desunt in Cod. 72. 

26 Iilcni. Deeet in Arab. 2. n Idem. Sic sine aeter. 

Comp., Codd. VII (cum (Όντων), 15, 19, alii. Μ Idem. 

Sic sine aster. Comp., Ald., Codd. VII (corr. manu 2 da ), 
14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2. 29 Idem. M Idem. Sic 

sine aster. Codd. VII (corr. manu 2^), 15, 72, Arab. 1, 2. 



31 Idem. Vox deest in Codd. 



71,72. 



Idem. 



Caj». XX. ' Sic Ald., Codd. III, VII, X, 14, 15, 16, alii; 
in marg. autem Codd. 85, 130, Syro-liex. 2 Nobil., 

Cod. 85 (teete Montof.). Minus probabiliter Cod. 130: 
Ol λοιποί• γλνπτού. 3 Sic Syro-hex. in textu, et sine 

notis Comp., AltL, Codd. III, VII, X, 14, 15, 16, alii. 
4 Nobil., Codd. X (in marg. sine nom.), 85 (teste Moutef.), 



130 (cum (Ικ(ί). Cf. Hex. ad Psal. cxxxviii. 20. * Sic 

Syro-hex. in textu, et sine notis Codd. 15 (cum αντα), 
58, 72. β Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X, 18, 19, 

alii, et Syro-hex. 7 Syro-hex. *^.? )ta-f Jis*»? ./• 
.^Λ^* γ +j .1 ..». 8 Sic Syro-hex. (omisso ex osci- 
tantia amanueusis obelo), et sine obelo Cod. 15. * Syro- 
hex. in marg., cum scholio: " Etiam ieta in editione 
Sainaritana Hebraea tantum feruntur." Cf. Dcut. xi. 29. 
xxvii. 2-7! xi. 30. 10 Sic Cod. VII ex corr. manu 2*», 

et Syro-hex. ° Sic S)TO-hex., et eine notis Codd. 15, 
58. Arab. 1, 2 (cum 3fc praemisso): et lerrefecerat eum 
res. Arm. 1 : et consternebaiur. u Sic Syro-hex., et 

sine aster. Codd. 15, 72, Arab. 1, 2, Arm. 1. 1S Syro- 

Q 2 



116 



EXODUS. 



[Cap. XX. 20- 



20. ΊΜ?™? ^? 1 ?• Ο', ίνα μη άμαρτάνητί. Οι 

Γ" ομοίως. 1 * 

21. ^ΒΊ^ΓΓ^Ν. Λ<* caliginem densam. Ο'. Ά. 

θ. dt τδι> γνόφον. Σ. €i'y τι)? όμίχλην.™ 

«λάλτ>σ* ΠΙΠΙ πρόί Μωνσ^κ, λ«γωι»• ήκουσα την φωνην 
τών Χόγων τον Χαηϋ τούτου, οσα ίλάλ^σαν ττροί σ«' 
ορθώς πάντα όσα ίΧάΧησαν. τις δώσΐΐ «wu οΰτω? τήι/ 
καρδίαν αυτών ταύτην (ν αύτο'ις, ωστ( φοβ(ΐσθαί μ(, και 
φνΧάσσ(ΐν πάσας τάς (ντοΧάς μου πάσας τάς ήμ(ρας, Ινα 
(υ η αύτοϊς και τοις νίοΊς αυτών δι αΙώνος ; προφητην 
αναστήσω αύτοϊς tx μίσου των άδ(Χφών αυτών, ωσπ(ρ 
σι' και δώσω το ρήμα μου iv τω στόματι αύτοΰ, και 
\α\ήσ(ΐ αύτοις καθότι αν (ντ(ΐΧωμαι αύτω. και ό άνθρω- 
πος 6f αν μη άκούση τον Χόγον αύτοΰ, οσα (άν ΧαΧηση 
(κΰνος ό προφήτης ϊπ\ τω ονόματι μου, (γώ (κδικήσω 
(ξ αύτοΰ. πΧήν ό προφήτης, ος αν άσίβηση Χάλήσαι 
ρήμα eVri τω ονόματι μου ο ου προσίταζα αυτω ΧάΧήσαι, 
και ός (άν Χαλήση (π' ονόματι θ(ών ίτίρων, άποθανύται 
ό προφήτης (Κ(Ίνος. (άν δ( (Ίπης (ν τη καρδία σου' 
πώς γνωσόμίθα το ρήμα ο ουκ (ΧάΧησ( ΠΙΠΙ ; οσα (άν 
ΧαΧήση ό προφήτης (πι τω ονόματι ΠΙΠΙ, καΙ μη γίνηται 
το ρήμα, κα\ μη σνμβη, τοϋτο τό ρήμα δ ουκ (ΧάΧησ( 
ΠΙΠΙ, (ν άσ(β(ία (ΧάΧησίν αυτό ό προφήτης' ουκ άφ(- 
ξ(σθ( (.QuA*»»ll) αύτοΰ. βάδισον, (ΐπον αύτοϊς' άπο- 
στράφητ( υμ(ΐς (Ις τους οίκους υμών. σν δ( αυτού στήθι 



μ(τ ('μου, και ΧάΧήσω προς σ( πάσας τάς (ντοΧάς και 
τα δικαιώματα και τα κρ'ιματα, οσα διδάξίΐς αυτούς, και 
ποκ'ιτωσαν ίν τη γη, ην (γώ δίδωμι αυτοίς iv κΧήρω «•. 

23. ^N. Apud me. Ο', ύμΐι/ αύτοΐς. Alia ex- 

empl. Ιαυτοΐς} 7 

24. ΠΏΙΝ. Be humo. Ο'. U γης. Ά. χθονός. 

2. γη πυρρά. KJ. έκ γης πνρράς. 8 

25.ΓΤ^5 ξΡ?9Β *fV *9< Nam ferramentum 
tuum admovisti ei (lapidi caeso). Ο', το γαρ 
ίγχ€ΐρίδιόν -% σονΊ 19 επιβίβληκας kir αυτούς. 
Ά. δτι μάγαιράν σου ϊξήρ^ς έπ' αυτό. Σ. την 
γαρ μάγαιράν σου Ικίνησας ίπ αυτό. θ. δτι 
την ρομφαίαν σου επιβέβληκας Ιπ αυτό. 20 

*7ν :^?-• Et prqfanasti eum. Ο', και μ*μ£- 

ανται. Ά. Σ. θ. και ίβφήλωσας αυτό. 21 

Cap. XX. ίο. -rkv αύτη 4. — ό βοΰς σου, και 
το ύποζύγιόν σου Ί 22 6 προσήλυτός >£ σου Ά. 23 j %. 
-τΐνα ίΰ σοι γίνηται, και 4 ΐνα. 2 * ιη. —ουτς (β. 
oi)5e) παντός κτήνους αύτοΰ 4. 2θ. — προς υμάς 4. 25 
22. — τω οΐκω ' Ιακώβ, και άναγγελζΐς «ί. 26 24• τα 
ολοκαυτώματα -%ύμών4. 27 τα. πρόβατα %ύμών'4, 28 
(_.) Uu 4. 29 



hex. in marg., cum scholio: " Etiam ista in editione 
Samaritana Hebraea tantum feruntur." Arab. 1 in marg. 
discrepantiam exemplaris Samaritani et Hebraei comme- 
morat. Cf. Deut. v. 24-27. u Syro-hex. 15 Mon- 

tef. edidit : *A. Ο', θ. άραψίΧ. Σ. ομίχΧην. Ο', αλλωϊ" τόι» 

γνόφον; notans: " Haec Maximus Scliol. in Dionysium 
Lib. De Mystica Theologia Cap. I : ol Ο' κάι Άκυλαρ και 

θίοδοτίων το άραφ(Χ (δωκαν Σύμμαχος μ(ντοι ομίχΧην . . . Ubi 

notes LXX hodie γνόφον habere; sed in hanc editionem 
infinitae paene mutaticmes advectae sunt, ut fuse narratur 
in PraeliminarHms." Hic quidem nulla mutatio est, nisi 
quae anteceesoris nostri oscitantiae tcibuenda sit, qui in 
Dionysio exscribendo unam voculam praeterlapsus est. 
Integer locus (Dionys. Areop. Opp. Antv. 1634, T. II, p. 17) 

hic 08t : Χρή δ*« (Ιδ('ναι, ώς iv τη Έζόδω, %νθα γίγραπται ότι 
€ΐσηΧΘ* Μωυσής ίΐς τον γνόφον ου ην ό θΐος, το μ(Ρ Έβράίκον 
*χ*ι άραφίΧ• ο'ι ii Ο' κα\ Άκ. καϊ θ(οδ. τό άραφίΧ ΓΝΟΦΟΝ 
ϊξίδωκαν Σύμ. μίντηι ομίχΧην τό άραφίΧ ήρμήνίυστν. Ad Sym. 

<f. Hex. ad Deut. iv. II. Psal. xcvi. 2 (in Auctario). 
Ie Syro-bex. in marg., cum scholio : " Etiam ista in edi- 
tione Samaritana Hebraea tantum feruntur." Cf. Deut. 
v. 28, 29. xviii. 18-22. v. 30, 31. " Sic Comp., Ald., 



Codd. III, VII, X (cum avroU), 16, 18, alii, et Syro-hex. 
(cum ύμϊν αύτοϊς in marg.). 18 Syro-hex. .*co •)^χ»|? .}. 

.jfcs-aa?/ ^j» .1 .)1^_»»)^5. (Ad Aquilam cf. Hex. ad 
Gen. ii. 7. iii. 18. Psal. xlviii. 12. Ad Sym. et Theod. cf. 
Hex. nostra ad 4 Reg. v. 17.) Idem ad «Vc γής scholium 
pliilologicum habet : " Hoc est, de terra aggesta (J».jo)." 
19 Sic cum aster. Syro-bex. Pronomen deest in Codd.VII, 
14, 16, 25, aliis. 20 " Sic Catenae nostrae et Ed. Rom. 

Unus Regius ad lectionem Tbeodotionis habet eV αυτόν 
[ut ad Aq. et Theod. Cod. 130]." — Montef. Concinit 
Syro-hex., qui affert: fcoo-.»/ 7-^-•? i?> »tn? ^-^» •/• 
•:• M otci\.v. fco^j/ ^\, .? (i^•^) l>ft*Jft^> .•» •:• woic\\ ν 
♦ «oicl^.^ k-*io>/ ^i-.? ^9>.fn\,f N ^J» X n Syro- 
liex. •:• wo»^.^. -i . cro .1 .u» ./. Cod. 85 in marg. sine 
nom. : (β(βήΧωσας αυτό. M Syro-hex. 23 Idem. Sic 

sine aster. Codd. 15, 72, Arab. 1, 2. n Idem, qui 



pingit : γίνηται "ί, κα\ ίνα. 



Idern. 



2e Idem, et 



sub -<r Arab. 1. Haec desunt in Cod. 58. Ώ Idem. 

Pronomen reprobant Comp., Codd. III, VII, X, 14, 16, 18, 
alii. M Idem. Sic sine aster. Codd. 15, 72, Arab. 1, 2. 
29 Idem, cum metobelo tantuni. 



-Cap. XXI. 13] 



EXODUS. 



117 



Cap. ΧΧΪ. 

2. "UDnS H£. Dimittetur librr. O'. άπεΧεύσεται 

έΧεύθερος. Alia exempl. έξαποστεΧεΐς avrhv 
έΧεύθερον} 

3. ΪΏ? ΪΓϊψΝ Π^βΤϊ. Ο', *£eXcArtr«J ff«2 ή yvi^ 

αύτοΟ. Alia exempl. και ή γυνή συνεξεΧεύ- 
σεται μετ αύτοΰ} 

(Ι. ΟΤΤ,ΝΓΓ,Ν. Ad judices (Dei vicem gerentes). 
Ο', προς το κριτήριον τον θεοϋ. Ά. Σ. προς 
τους θεούς. 9 

nrittprr 1 ?^ \Η. ()'. Μ τον σταθμόν ("ΑΧΧος- 

παραστάδα. 4 ). 
\*βΓΤΗ. Ο', τό ofr ^. Ά. θ. αύτοΰ 4. 5 

7, 8. Ν?η *ό Π£*Λ -ira-jiN ^« -tsp^-^pn 

WJJft (*Ρ ^) *^""TC?N. Et cum vendiderit 
vir filiam suam in ancillam, non egredietur (di- 
mittetur) secundum egressionem servorum. Si 
displicuerit domino suo, qui sibi desponsaverit 



eam. O'. εάν δε τι? άποδώται την εαυτού 
θυγατέρα οίκέτιν, ουκ άπεΧεύσεται, ωσπερ άπο- 
τρέχουσιν αϊ δοϋΧαι. εάν μη εύαρεστήση (% 
'Κβρ. έν όφθαΧμοΐς*) τω κνρίω αυτής, ή αύτω 
καθωμοΧογήσατο (alia exempl. ήν ου καθωμο- 
Χογήσατο αυτήν 1 ). Ά. και όταν πωΧήση άνήρ 
τήν θυγατέρα αύτοΰ εις οίκέτιν, ουκ έξεΧεύσεται 
ως έξοδος των δούΧων. εάν κακισθτ} kv οφθαΧ- 
μοϊς του κυρίου αυτής, $9 ου καθωμοΧογήσατο 
αυτήν? Σ. . . ου προεΧεύσεται προέΧευσιν δου- 
Χικήν. ει μή άρέσκη εν όφθαΧμοΐς τω κυρίω 
αυτής ή μή καθωμοΧογημένη. 9 θ. . . ουκ έξε- 
Χεύσεται, ωσπερ εκπορεύονται οι δοϋΧοι. ει 
πονηρά εστίν εν όφθαΧμοϊς κυρίου αυτής, ήν 
ου καθωμοΧογήσατο αυτήν. 10 
9. ΓΠ3Ξ1Π. Ο', των θυγατέρων. Σ. των νεανίδων} 1 
11. Π^Ν'ΐΕΓ'φ. Ο', τα τρία ταύτα. Alia exempl. 
πάντα ταύτα. 12 

13. ΤΎΎ2 lA "^MI. Qui autem non consulto egerit. 
Ο', ό δε ούχ εκών. Ά. και δ? ου μεθώδευσενΡ 



Cap. Xjl. » Sic Ald., Codd. III, VII, 29, 53 (cum 
duplicj versione), 56 (idem), 57 (in niarg.), 59, alii. " Vide- 
tur esse vereio Symmachi, qui liberiori more inteqiretatur." 
—Montef. « " Sic duo MSS."— Montef. Sic Ald., 

Codd. III (cum φλ.), VII (idem), X (idem), 14, 16, 18 (ut 
III), alii. Cod. II (teste Maio): «|. κα\ ή γ. μ(τ αύτοΰ. 
Syro-hex. : «£. κα\ ή γ. αντοϋ μίτ' αυτοΰ. 3 Nobil., et 

" omnes MSS." apud Montef., qui notat : " Unus codex 
[Codd. 57, 73 in scbedis Bodl.] et schcdae Combefis. [ = Cat. 
Niceph. p. 788] hoc ecbolion habent [ex Origen. Opp. 

T. II, p. I27J: Άκνλαί και Σύμμαχος (ϊπον, προς τους θίούς' 
θ*ούς δι τους κριτάς ονομάζουσι, και θ(θΰ κριτήριον, την τούτων 

ψηφορ" Tbeodoret. Quaest. VIII in Deut. (Opp. Τ. Ι, 

ρ. 267): θίούς τους κριτάς 6νομάζ(ΐ' θ(θύς γαρ, φησ\ν, ου κακο- 
λογησ -tis κ.τ.ί. Κα» ίνθα di άπον ο'ι Ο', fi$tis αυτόν tls το κριτη- 
ριον, οι irtpi τον 'Αχ. και τόν Σύμ., a£tis αύτον προς τους θ(ούς, 
ηρμηνΐυσαν, θΐούς τους κριτάς 6νομάσαντ(ς. Unde Montef., 

partim praeeunte Drusio, pleniorem, sed falsam, lectionem 

extudit : Ά. Σ. κα\ αξ(ΐς αύτον προς τους θ^ούς. * Cod. V 1 1 

(cum ή ί'πί in textu ex corr. manu 2 (la ) in marg. luanu 2^, 
cum compendio scripturae in fine. Etiam Graeco-Ven. : 
η προς τη παραστάοι. Pro ΠΜΟ Aquila posuit παραστάς 
Jesai. lvii. 8 (coll. Hex. ad Ezecb. xlii. 21). * Syro- 

hex., et eine notis Codd. 15, 58 (qui in marg. pingit: γρ. 
κα\ το ωτιον. Cf. Hex. ad Jerem. xxxv. 15), 72, alii. (Ad 



όπητίω Cod. VII in marg. manu 2^ : τρυπητηρίω.) β Syro- 
hex., qui lcgit et pingit: -ΟαΈβρ. iv όφθάλμοΊς 4 τον κυρίου 
αυτής* (sic). Lectionem tV όφθ. τω κ. αυτής testantur Ald.. 
Codd. 15, 58, 83. 7 Sic Ald., Codd. III (cum αύτγ corr. 
ex αύτην, ut videtur), VII, 14, 15, 16, alii. Syro-hex. «» 
o*X ^o^ Jl?. 8 Cod. 85, teste Montef. Cod. 130 

in marg. sine nom. : 6Vc πωλήοη^ ά. την θ. cir οΐκίτην, ούκ «'£. 
ως (ξ. των δ. (αν κακισθτ) iv οφθ. κυρίου αυτής 6 (sic) ού καθομο- 
λογησατο αυτήν. Nobil. affert : Ά. και όταν πωΧήσίΐ — ίξ*λ(ΰ- 

σ(ται. Syro-hex. (unde αύτοΰ assumpsimus) : *•&οο(ο ./. 
Λα3ΐ U .j&wj» Ua (om. alt) o»X-? )i«J^ J^ 1 -^ t 3 ^* 
\ 1 . νΛ : -Aaoii («αϊ/ δ«) ^*? yl (.))«-a^? )^n9>v> T l 
.ci-.?oio»./ JJ? 0« :o»X-.? JiJe?• ' Nobil. (cum jrpoo-c- 
λίύσίΓηι προσίλ.), Codd. 85 (cum « μή pro ή μή, ut edidit 
Montef.), 130 (ut Nobil.). Syro-bex. Jfcoiaao jsosi H .j». 
: o>\.» (τον κυρίου) Jtas? |jUA»• Ua|> V yj .JU-.o»Jo/ 

♦ fcs-joiij' (t/ μή) ilf Jot. l0 Nobil. (cum τοΰ κυρίου), 
Codd. 85, 130 (cum ούν ήν pro ήν). Syro-lu-x. jsasl D .1. 
Ji»? U.-V^ o»-^/ )V-v-=» \j Jf^*• ^ , nft ' ^^ 

♦ OM?ofcsj»./ JJ? «01 :o*^k*?. " Procop. in Cat. Nicepb. 

p. 791 : ϋπ*ρ ό Σύμ., των ν(ανίδων, ίζίίωκίν' κατά τας (ύγοήδας 
γαρ συνωκα αύτω, ούχ ως δούλη καταφρονουμίνη. u SlC 

Codd. 30, 85 (cum τα τρία in marg.), 130 (idem). Codd. 
VII (in marg. manu 2 d:l ), X (iu niarg.) : ταύτα πάντα. 
13 Nobil., Codd. 85 (teste Montef.), 130 (cuni ως pro 5ς). 



118 



EXODUS. 



[Cap. XXI. 13- 



13. Π3Μ. Obvenire fecit. Ο', παρεδωκεν. Ά. 
άφήκεν. 1 * 

17 (Hebr. 1 6). "^JP 11 • Et vendiderit eum. O'. 
καϊ καταδυνάστευσα? αύτον άποδώται. Alia 
exempl. και άποδώται >k- Έβρ. αυτόν *.' 

18. R^- Bixati fuerint. Ο'.λοιδορώνται. Ά. 

δ ιαμάχωνται. 1 * 
tfTJHTH ΒΡΝΤβϊΤ). &• κ " 1 ττατάζωσι τον 

πλησίον Χ'Εβρ. αύτον*. 17 Ά. Σ. θ. καϊ 

πάταξη τι? . . • 18 
ffUNZl. Pugno. Ο', πυγμή. {Ά.){εν)γρόν6ω. 19 

19. ]Π\ C. αποτίσει. "Αλλο?• δώσει. 20 

22. «Τ^Τ? 1 !• Progenies ejus. Ο', τό παιδίον ("Αλ- 
λο?• εμβρυον 21 ) αυτή?. 

25. »Τ!?• Adustio. Ο', κατάκαυμα. " Αλλο?' 
καύμα} 2 

30. "ϊΕΝ ^3. Ο'. •Χ• Ά. θ. κατά πάντα 4 όσα. 23 

32. Ον£φ. Ο', δίδραχμα. Σ. στατήρα?. 24 

33. ΒΓΝ JTOpl ίΝ. Ο', ΐ) λατομήσω ^ Ά. θ. 

r t y< 25 ''' 

34. Dv^. Ο', αποτίσει. "Αλλο?- αποδώσει. 26 
36. Ίγ??• Ο'. Vacat. % ό κύριο? αυτού*. 27 



Cap. XXI. 2. -Ιτ^. 28 g. τ™™?*. 29 γυνή 

— συνίεισελθ]]. 30 5• τά παιδία ^Έβρ. μου «*. 31 
6. /cat — τότε «4. 32 9• Τ Φ υι Ψ £& α ^ τ °£ *^• 33 ΙΟ • τα 
δέοντα % αύτ^ί «4 Kat τον ίματισμον ^ αύττ)? «4. 34 
jg. _-ό 0ον «5σαί «4. 35 Ι4• τω πλησίον >%Έβρ. 
αύτοΰ 4.™ τ καϊ καταφυγή 4. 37 iy. -ττών υιών 
Ισραήλ Ι. 38 19. τ ό άνθρωπο? 4. 39 επι ράβδου 
>&Έβρ. αυτού*. 40 22. -Μο< 41 ίπιβάλτ] •)£ 
αύτω^. 42 ^'Εβρ. καΜ δώσ€ΐ. α 26. εκτυφλώση 
Χ'Εβρ. αυτόν Ι. 44 35• του πλησίον •% αυτού Ι. 45 

— τόι> ταΰρον «ί. 46 3^• ~ * α * διαμεμαρτνρημενοι ώσι 



τω κυριω αυτού 



4. 47 



Cap. XXII. 



4 (Hebr. 3). η &Γ™ ^-! U? "™&9• ^ve bos sit, 
sive asinus, aut ovis. Ο', από τ€ oVot> ea>s 
προβάτου. Alia exempl. άπο •)£• θ. μόσχου 
και 4 όνου Ζω? προβάτου. 1 

5(4)• "*Γ?^ • • "ίψψ• Ο', άγρόι/ έτερον, —αποτίσει 
εκ του αγρού αυτού κατά το γέννημα αυτού' 
εάν δε πάντα τον άγρον καταβοσκήση 4} 
— άποτινννων αποτίσει κατά τον άγρον κα\ κατά. τον 
καρπον αυτόν σύν πασι rols τον αγροί/ (y» V> \ f) «-^. 
11 f) ».») δϊ κατ(βοσκηθη «•. 



14 Codd. Χ, 85 (teste Montef.), 130. Nobil. affert: Σ. 
άφήκίν. li Sic Syro-hex., et sine notis Arab. 1, 2, Arm. 1. 
1β Nobil. Sic in textu Comp., Codd. 19 (cum -χονταϊ), 85 
(teste Holmesii amanuensi), 108 (ut 19); in marg. autem 
siue nom. Codd. 58, 130 (cum —χονται). 17 Syro-bex. 

Sic sine notis Codd. 15, 72. 18 Syro-hex. .1 .jx> .^. 

♦ aj/ [m>c\ >o. 8ic in textu Comp., Codd. ΠΙ, X, 18, 
25, alii. Cod. VII iu textu: κα\ πατάξη ό tls; in marg. 
autem mauu ι™*: nt, et manu 2*^: άνηρ. 1β Cod. VII 

in inarg. manu 2*». Cf. Hex. ad Jesai. lviii. 4. m Sic 

in textti Cod. 75, Syro-hex. Cod. VII in marg. manu 2^: 
αττοδώσίΐ. Sl Sic in textu Cod. 130. Ad h γαστρ\ 

Cod. 85 in marg. babet: ϊμβρυον; unde Moutef. notam 

bexaplarem fecit: Π1Π. O'. «V γαστρί ΐχονσαν. *AXXof <μ- 

βρνον ίχουσαν. n Cod. VH ex corr. manu 2 da . 83 Syro- 
bex. Sic sine notie Codd. 14, 15, 16, alii. M Cod. X. 

Cf. Hex. ad Gen. xxiii. 15. " Syro-hex. Sic sine 

notis Cod. 15. M Sic Cod. 71 in textu, et Cod.VTI in 

niarg. manu 2***. v Syro-bex. Sic sine notis Codd. 

*5> 7 2 • w Idem. Vox deest in Comp., Cotl. 108. 

" Idem. Pronomen deest in Cod. 58. Μ Idem. 



31 Idera. Sic sine notis Ald., Codd.VII, 14, 15, 16, alii. 

32 Idem, qui pingit : -ι- κα\ τΛ -e < 33 Idem. Sic sine 
notis Comp., Ald., Codd. 15, 53, alii. u Idem. Prius 
αντης sine aster. babent Codd. 15, 58. * Idem. Haec 
desunt in Cod. 58. M Idem. Sic sine aster. Cod. 72. 
37 Idem. 38 Idem, qui pingit: -τ-των νιων* Ίσρ. 
39 Idem. *° Idem. Sic sine notis Codd. 15, 53, 72, 
Arab. 1, 2. 41 Idem. Vox deest in Cod. 58. 
42 Idem. Sic sine aster. Cod. 15. 43 Idem. Sic sine 
notis Comp., Ald., Codd. III, VII, X, 14, i5> l6 > alii • 
44 Idem. Sic sine notis Codd. 15,72, Arab. 1,2. ω Idem. 
Sic sine aster. Codd. 14, 15, 16, alii. Μ Idem. 
47 Idem. 

Cap. XXIL l Syro-hex. Sic sine notis Codd. 15, 58, 
72 (cum μόσχου και in marg.), 128, 136 (cum από Tt μ.), 
Arab. I, 2. Ad Svov Cod. VII in marg. manu 2«^ : βοος 
δνον. 2 Obelus est in S)-ro-bex. 3 Sic Syro-hex. in 

marg., cum scbolio: " Ista tanquam in additione (*-»( 
J^^^ooofcs^f) erant in Hebraeo; quae ex ipsis exemplari- 
bus allata sunt, cum essent super ea obelisci (Jljo»^)." 
Cf. Ceriani ad loc. 



( Μ• XXII. 21 (ao).] 



EXODUS. 



ικ» 



6 (5). tt^l?. Acervus mergitum. Ο', άλωνα? (β. ! 
άλωνα). ν Αλλοί• θιμωνία* 

DW D?tt?. Ο'. >£• Σ. θ. άποτιννύων 4 απο- 
τίσει. 5 

8 (7). ^"^. ΙΤ?ψ• Intulerit manum suam (surri- 

piendi causa). Ο', πεπονηρενσθαι. "Αλλο? 
μετεσχηκεναι. 6 

9 (8). JrtttS-lTT. Causa delicti. Ο', ρητον αδί- 

κημα. "Αλλος" ρήμα αδικήματος. 7 

Ο^ΓΠΜ RPBTP "*ψΝ. /* guem damnaverint 
judices. Ο', και 6 άλονς δια. τον θεον. Ά. 

κα\ tv κατακρινοϋσι θ(οί. Σ. και bv iav κατακρ'ινωσιν 
ol θίοί. θ. . κατακρινονσιν οί θ(οί. 

10 (9). n *?h Γ^• Nemine vidente. Ο', και μηδεις 

γνω (alia exempl. ιδτ} 9 ). Ά. Σ. θ. . ορών. 10 

11 (ίο). ΓΠΠ\ Ο', τοΰ θεοΰ. Ά. Σ. θ. mni. 11 

YTJ Π|ρφ ^S-DM. Ο'. r/ μήν μή αύτον πεπο- 
νηρενσθαι (alia exempl. μετασχεΐν 12 ). Ά. « 

/Χ7 (ξαπίστ(ΐ\€ (Σ. θ. e£f'r«i>«) την χ«ρα αύτον. 13 
Aliter : Σ. μετεσχηκεναι αύτόν. ιί 

12 (ι ι), η?.?'! ^}. Ο'. >& θ. κλοπ^ 4 κλατττ/. 15 

13 (12). HDltsn Ί£ ΉΝΙ";. Adducat eum testem: ! 



animal dilaniatum. O'. <££« αύτον ££ μάρ- 
τυρα ^ 1β επι τήν θήραν. 
14 (13). Ο'. (— ) ή αίχμάλωτον γένηται4. 17 

D^ D^tt. Ο'. ^ θ. άποτιννύων 4 αποτίσει}* 

16 O.S)• nJ ??% Seduxerii. Ο', άπατήστ). Ά. 

17 (ι 6). ^Ρψ% Appendet. Ο', αποτίσει. "Αλ- 

λος- σταθμίσει*' 

18 (17). »"^D0• Ο'. περιποιήσετε. Alia exempl. 

περιβιώσετε. 21 "Αλλος- ζωογονήσατε. 22 

20 (ι 9 ). CWlfrt^ ΓΟ*. Ο', ό θνσιάζων θεοΐς. Ά. 
Σ. θ. ομοίως- θνσιάζων θεοΐς. 23 
Β"}Γ]τ• Oevovebitur (exscindetur). Ο'. \θα- 
νάτω] έξολοθρενθήσεται. Οί λοιποί- άναθε- 
ματισθήσεται. 2 * 

21 (2ο). Ε3*ΐΠ? ^K^J? i*b) niin-N 1 ? -β) 

D^2JO Yl^ °^ΪΙ• Et peregrinum non 
affliges, neque vexabis eum; nam peregrini 
fuistis in terra Aegypti. Ο', και προσήλντον 
ov κακώσετε, ονδε μή θλίψητε αυτόν ήτα γάρ 
προσήλντοι kv γή Αίγνπτω. "Αλλο?• προσή- 
λντον ού ταπεινώσεις, και ον κακώσεις αυτόν 
6τι προσήλντοι ήτε kv γή Αιγύπτου. 26 



4 God. VII in marg. manu 2°*: θιμονία (sic). Cf. Hex. 
ad Job. xxi. 32. 6 Syro-hex. Sic sine notis Codd. 

15, 72. Cod. VII in marg. manu 2 da : άπότισιν αποτίσει. 
β Cod. X in marg. sine nom. Cf. ad v. 11. 7 Cod. 55 

in textu, ex alia, ut videtur, versione. Pro ρητον Syro- 
hex. dedit l^»«->, h. e. φαικρόν. 8 Syro-hex. 00*^.0 .(. 

.Jo»ijiv; cum scholio: δτι θ(οχις τους κριτάς όνομάζουσιν. 
9 Sic Codd. 15, 75, 85 (cum γνώ in marg.), 118, 130 (cum 
€»»), Arab. 1,2, Syro-hex. (ut 85). 10 Syro-hex. ./. 

.)U? .1 .j». u Idem. ia Sic Ald. (cum duplici 

versione, π^π. μ(τασχύν), Cod. 58 (iu marg.). Syro-hex. in 
tt-xtu : αΙο^<* Μ?; in marg. autem: .λ-Ίο/. 13 Syro- 
hex. .0»^-.» ),-./ ifM. II J ./. Idem ad Alo^/allevit: 
.«.Isoo .L .«». u Cod. 130 (cum αυτό). Cod. 85 

in nttlg 1 . sine nom. : μ*τ(σχηκίναι αυτών. Cf. ad V. 8. 
15 Syro-licx. ai^o V oaj^Is-» .1 X•. Sic sine notis 
Codtl. 15, 58, 72. le Sic Syro-liex., et eine aster. 

Codd. 15, 72 (cum μαρτνραν), 128 (cutn μαρτνρον), 130 

(superecript. manu recentiore). Arab. 1,2: januam (θύ• 
pav, quam scripturam vcnditant Comp.,Codd. 72, 106, 128, 



Syro-hex.) testbnonii. w Clausula abest a Codd. VII 

(in textu), 14, 16, 58, 59, 77, 131, Syro-hex. (cum o/ 
.IlaUaj in marg.). 18 Syro-hex. (qui male pingit: 

άποτιννύων Χ• θ. άποτίσΐΐ*). Sic sine notl9 Codd. 15, 53, 
72, 128, 129. " Cod. 130. Sic Cod. X in marg. sine 

nom., teste Holmesio. Cf. Hex. ad Job. xxxi. 27. Jertin. 
xx. 7. Hos. ii. 14. Mox ad φίρνη Cod. VII in marg. nnum 
2da : προικί. 20 Cod. VII in marg. manu 2^. (X 

Hex. ad Job. xxxi. 6. Jesai. xxxiii. 18. lv. 2. Zach. xi. 12. 
21 Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X (cum -σ*™), 15 
(idera), 18, 19, alii. Ambigue Syro-hex. ycwl. (In Jud. 
xxi. 11 pro π(ριποιήσ{σθ( Noster ^cu-l exhil>et, fortaese 
pro v a~t.) M 22 Cotl. VII iu marg. manu 2^. B Syro- 
hex. .Jo^kjil -^»•»? )la»*a <io .1 .•» •/• S4 Cod. X. 
Nobil. affert: Scliol. άναθίματισθήσ(ται avrot. M o Btrf . ex 
"aliis codd." pleniorem lectiouem edidit: Ά. ό θνσιάζων 
θ(οΊς άναθ€ματισθήσίται avros. (Idem ad ν. 19 ex Basiliano 

exscripsit: θ. πάν κοιμώμίνον μΐτα κτήνους άναθιματισθήσίται 

(Hebr. Γ\Ών ΠΐΟ), invito Holmesii amauuensi, qui ad θανάτω 
άποκτ(ν*Ίτ( tailtum notat : " in marg. άραθίματισθησίται." 
ef. fiillMiwh iu Aninuulv. p. 67.) * " Sic codex 



120 



EXODUS. 



[Cap. XXII.22(2I)- 



22 (21). p2S^ «?. Non opprimetis. Ο', ού κακώ- 
σ€Τ€. Ά. ού κακονχήσετε. 26 

24 (23). ΕΓΡΏΊ. Ο '■ Kac τ °- '"'Λΐδία (alia exempl. 

τέκνα 27 ) υμών. 

25 (24). 'W*J• Ο', τω άδελφω. Alia exempl. 

τω λαω. 28 

26 (25). ^2"tpn. Ο', αττο&ό™? ^ θ • αύτ6 *' 29 

27 (26). ^ΏΒΤΙ. Ο'. $g'A. θ. ΚθΗ e /σακοιί- 

σομαι αυτόν. 90 

28 (27). '?£*? "?• A r ow maledices. Ο', ού κακο- 

λογηθεί?. Ά. ού καταράστ). Σ. ούκ ατιμάσεις. 
θ. ω? ο/ Ο'. 31 Aliter : Ά. Σ. θ. ούκ άτίμά- 
aety. 32 
WteiT. Et principem. Ο', και άρχοντα (alia 
exempl. άρχοντα? 33 ). Ά. . ίπηρμίνον. Σ. θ. . 

άρχοντα. 

29 (28). "1ΠΜΠ fcA. Nonretardabis. Ο'.ούκαθν- 

στερήσεις. ν Αλλο?• ού βραδύνεις δονναι 35 
31 (30). Π"1ΪΖη ".tel. Ο', κα* */>€ay >£ Σ. θ. €ΐ> 
τω άγρω 4 3β 

Cap. XXII. 3• τον κλεμματος >%Έβρ. αντον Ί. 37 
7, 8, 9, II, Ι4• τ ψ ( s • τοί5 ) πλησίον ££'Ε/3ρ. αυ- 



τοί «<. 38 8. — και όμεΐται 4. 1 1. — καθόλου «ί. 
— οίτω9 *^. 39 1 2. τω κι/ρ/α> -% ' Ε/3ρ. αυτοί) «4. 40 14. 
ό ό*€ κύριος >% Σ. θ. αύτου «ί. 41 15. ο κύριο? ££ θ. 
αι/τοί/ ^, 43 — αντωΊ. 43 iy. — γι/ι/α?κα «ί. 44 %η. το 
Ίμάτιον ^ ' Κβρ. αντον ^, 45 3 • " * α * τ ° νποζν- 
γιόν σον «^, 46 ττ^ μητέρα %'Έιβρ. αύτον4.* 7 



Cap. XXIII. 

2. fitSlT?• Flectere (jus). Ο', ώστ€ εκκλεΐσαι 

(alia exempl. εκκλα/αι 1 ) κρίσιν. 

3. "i^^ ^"ϋΠΠ «?. A T ow honorabis in causa ejus. 

O'. οό /c iXe^aei? cv κρίσει. Σ. οι) τιμήσεις εν 
δίκτ) αντον? 

4. IS^tpri 3tt?TT. Ο', άποστρεψας αποδώσεις (alia 

exempl. add. αυτό 3 ). "Αλλος• αποστροφή απο- 
στρέψεις} 

5. ^»2^. Relaxabis (vincula ejus). Ο', σνναρεΐς. 

Alia exempl. σννεγερεΐς* 

8. DTTpS. Videntes. Ο', οφθαλμούς βλεπόντων 

(Ά. σοφών 6 ). 

9. ϋΜΤίΝ. Ο', την ψνχήν. Ά. (την) θλΐψιν 7 
11. TTWT1 ]Ί*Π. Ο', τα άγρια θηρία. Ά. τα ζώα 

της χώρας. 8 



unus." — Montef. Μ Cod. Χ (cum -atrat (sic)). Lec- 

tionem ad Π3ΊΓΓΤΟ (ν. 2o) oscitanter retraxit Montef. Cf. 
Hex. ad Gen. xvi. 6. Job. xxxvii. 23. Jesai. lvi. 3, 5, 10. 
27 Sic Comp., Codd. 15, 58, 71, 72, 136, Syro-hex. (cum 
και τά nmdia (|ι^ρο «Λ-^ο) in marg.). 28 Sic Codd. VII 

(cum τω αδίλφώ σου ex corr. manu 2^), 18, 29, 55, alii. 

29 Syro-hex. Sic sine notis Comp., Codd. 15, 53, alii. 

30 Sic Syro-hex., et sine notis Codd. 15, 58. 31 Syro- 
hex. .ς*^*» T l X .rfaJL Jl .u» .tfa^JL Jl J. 32 Codd. 
57» 73» 85• Cod. 130 autem : α. σ. θ. Xe. ού καταμάσεις (sic) ; 
ubi pro λί Holmee. tentat Xc i. e. Αουκιανός. Μ Sic 
Codd. II, 15, 85, Arab. 1, 2, Syro-hex. M Syro-hex. 
■in.jN .1 .λ .]le\»*f\\ .}. Ad Aquilam cf. Hex. ad 
Ezech. xii. 10. xxxii. 29. Μ Cod. VII in marg. manu 
2«1» (cum /3paow«r). Nisi forte scholium sit. Μ Sic 
Syro-hex., et sine notis Conip. (sine artic), Codd. 15, 53 
(ut Comp.), 58, 129 (ut Comp.). Statim ad θηριάλωτον 
Cod. VII in marg. manu 2* 1 » : θηρώ&μωτον. 37 Syro-hex. 
Sic eine notis Comp., Codd. VII (ex corr.), 15, 53, alii. 

Idem. Sic sine notis Codd. 15 (quinquies), 72 (qua- 
ter), alii. » Idem. *° Idem. Sic sine notb 



Comp., Codd. VII (ex corr.), 14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2. 

41 Idem. Sic sine notis Comp., Codd. 15, 53, alii. 

42 Idem. Sic sine notis Comp., Ald., Codd. 15, 25, alii, 
Arab. 1, 2. 43 Idem. Deest in Cod. 58. 44 Idem. 
45 Idem. Sic sine notis Codd. 15, 72. 4e Idem. 
47 Idem. Sic sine notis Codd. III, 15, 72, 76, Arab. 1, 2. 

Cap. XXIII. 1 Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X, 14, 
15, 16, alii, Syro-hex. 2 Nobil., et Kegii duo apud 

Montef. Mendose Cod. 130: Σ. ov τιμήσει ϊνδικον αντον. 
3 Syro-hex. wO»Q_*-^.Li --So»l. Cod. 15: παραδώσεις 
αυτά (eic). 4 Cod. Basil., teste Montef. Holmesii 

amanuensis ex eodem αποστροφή pro άποστρίψας tantum 
exscripsit. 6 Sic Comp., Ald., Codd. II (manu 2 da ), 

VII, X, 14, 15, 16, alii, Syro-hex. β Nobil, Codd. VII 

(a i ma manu), 85 (in marg. sine nom.), 130. Sic in textu 
Cod. 71. Judice Scbarfeub. in Animadv. p. 69, lectio 
σοφών (vel potius σοφούς) non est Aquilae, sed glossa huc 
translata ex Deut. xvi. 19, ubi tam Hebraea quam Graeca 

SOnant: άποτνφλο'ι οφθαλμούς σοφών. 7 Cod. VII a I ma 

manu. Lectionein suspectam manus 2^ instauravit prae- 
ter notam άκ. 8 Cod. 130. Nobil. aifert: Ά. ζωα της χ. 



-Cap. XXIII. 26.] 



EXODUS. 



121 



J8. VnOH. Ο'.ειρηκα. Alia exempl. λελάληκα. 9 
DttTJ. Ο', και ίνομα. Ο/ Γ' ομοίως. 10 

15. 2^ΝΠ. Ο', των ν ίων. "Αλλον των πρωίμων. u 
D l?"?.• Ο'. κενός. "Αλλον κούφος. 12 

16. *ΊΡΝΠ. Collectionis frugum. Ο'. owrcXeiay. 

Ά. συλλογής. Σ. συγκομιδής. 13 Το *Σαμα- 
ρειτικόν συνεισφοράς. 1 * 
18. Ο', όταν γαρ εκβάλω — τα. οριά σου. Alia ex- 
empl. vacant. 15 
Τ*?!• Ο', θυμιάματος (alia exempl. θυσιάσμα- 
τος; alia, αγιάσματος ; alia, θυ μιάσματος 16 ) μου. 

19. Ίών nf?rn n$ WnrrtA. ο'. ot5 x εψήσεις 

«iipya ei/ γάλα /crt μητρός αύτοΰ. Σ. οι) σκευά- 
σεις εριφον δια γάλακτος μητρός αύτοΰ. 17 

20. τΓ5?7* Ο"• 7τρδ προσώπου σου. Σ. προά- 

γοντά σε. 19 

21. V3BO ΊΏψΓΤ. Care fiot ab eo. Ο', πρόσεχε 

σεαυτω (alia exempl. αύτω 19 ). 



21. ^ ΊΏΓΓ?Ν. Ne contumax ns in eum. O'. 

[και] μη άπείθει (Ά. μή προσερίστ/ς. Σ. μτ) 
παραπίκραινε 20 ) αύτω (Ά. θ. όμοιων εν αύτω" 1 ). 
ttVVzh NfcP Ν 1 ?. jVon t^noitttf delictis ves- 
tris. Ο', ού γαρ μη ύποστειληταί σε. Σ. ούκ 
αφήσει παράπτωμα υμών. 22 

22. ^!^. Et inimicus ero. Ο', και φυλάξητε 

τήν διαθήκην μου, •)£ εσεσθε μοι λαός περιού- 
σιος — και έθνος άγιονΊ. ταύτα τά βήματα — 
οσα άν εϊπω — σοι 4- εχθρεύσω. 23 
φΤψΤΜ W21. Et adversabor adversariis 
tuis. Ο', και άντικείσομαι τοις άντικειμενοις 
σοι. Ά. και ενδήσω τους ενδεσμούντάς σε. 24 

23. T^V?• Ο', ηγούμενος σου. "Αλλος- προ προσ- 

ώπου σου. 25 "Αλλος- ενώπιον (σου).* 

26. ΓΠΒφΏ. Abortiens. Ο', άγονος. "Αλλος- 
άτεκνος. 27 
^ΓΌ\ Ο', των ήμερων ("Αλλος- ετών 28 ) σου. 



Ad τά θηρία τα άγρια (sic) Cod. 58 in marg. ! γρ. κα\ τα ζωα. 
9 Sic Ald., Codd. III, VII, Χ, 15, 1 8, alii, et Syro-hex. in 
marg. 10 Syro-hex. u Cod.VII in marg. nianu 2^. 
Niei forte glossa sit. n " Sic oranes MSS. Kegii et 

Colbertinus sine interpretis nomine." — Montef. Cat. Ni- 
ceph. p. 813 : ΆλλοΓ φησϊ, κουφός. 13 Nobil., Codd. X, 

85 (teste Montef.), et Cat. Niceph. p. 814. li Nobil., 

Cat. Nicepb. ibid. " Sic Codd.VII, 55, 7 1, 72, 75, 128, 
Arm. 1, Syro-hex. Post τά οριά σον Ald., Codd. 29, 83 
insuper addunt : ουκ επιθυμήσει ονθε \s της γης σου. Cf. Exod. 
xxxiv. 24. le Nobil. (Montef. edidit: "Αλλος- θυσιά- 

σματος. "Αλλ. αγιάσματος. "Αλλ. θν μιάσματος.) Prior lectio 

est in Ald., Codd. III, VII, X, 15, 18, aliis, et Syro-bex. 

Pro αγιάσματος 8tat 8olU8 Cod. 128; ρΓΟ θυμιάσματος, quae 

forma non alias legitur, solus Cod. 72. Cf. ad Cap. 
xxxiv. 25. " Nobil., et S. Cyril. in Cat. Niceph. p. 818. 
Opinatur D. Abr. Geiger in Symmachus etc. p. 51, Sym- 
machum vocem generaliorem σκευάζειν posuisse, ut senten- 
tiam magistrorum Judaeorum strueret, qui praeceptum 
hoc sensu latiori de quavis mixtwra carnis et lactis intelli- 
gendum esse statuerunt. Nobis quidem Symmacbi versio 
a LXXvirali hoc uno differre videtur, quod proprietati 
Graecae linguae magis Btuduerit ; in qua σκευάζειν et σκευ- 
ασία de confectione ciborum eleganter dicuntur. (In textu 

p08t μητρός αΰτοϋ Cod. 58 infert: δτι 6 ποιων τοιαύτην θυσίαν, 
μίσος και παράβασίς «στι»» τω Ιακώβ. Cf. Hex. ad Deut. 
xiv. 20.) 18 Codd. 58 (in marg. sine nom.), 85. Vulg. : 
τομ. L 



qui praecedat te. 19 Sic Cod. 75 (a i™» manu), Syro- 

hex., et Patres. M Cod. X affert: *A. μη προσερΊσ^ς. 
Σ. μη παραπικραίνον. Montef. edidit: Ά. μη προσερίσης. 
Σ. μη παραπικραίνης [soloece], notans : " Sic Basil., qui ad 
Aquilam habet μη προσαιρησεις" Sed Holmesii amanu- 
ensis e Cod. 85 diserte exscripsit : 'Α. μη προσαιρησης. Σ. 
μη παραπίκραινι ; et sic ad literam in marg. sine nom. Codd. 
58, 130. 2l Syro-hex. Sic in textu Codd. 58, 72, et 

probabiliter Syro-hex. M Procop. in Cat. Niceph. p. 8 1 8. 
Ad ύποστειληταί Cod. VII in marg. manu 2^ : σνγχωρησιι. 

23 Sic Syro-hex. in textu; in marg. autem e regione eine 
indice : " Ista quibus superimpositi asterisci, non reperta 
fuerunt hic [scilicet quia male translata sunt e Cap. xix. 
5, 6] in editione ista των Ο'." Haec, κάΊ φυλάξητι — όσα αν 
(Χπω σοι, quae in Hebraeo non babentur, desunt in Comp., 
Ald., Codd. VII (a i ma manu), 29, 59, 71, 83; unde con- 
etat, asteriscis (seu potius obelis) notari debuisse omnia 
a κάΊ φυλάξηπ ad 6σα &v Λπω σοι inclusive, non ea tan- 
tum quae sub asterisco Syrus habet. Cf. Ceriani ad loc. 

24 Codd. 85 (cum Μΰσω, teste Holmesii amanuensi), 130. 
Cf. Hex. ad Psal. vi. 8. vii. 6, 7. xxii. 4. ** Cod. 71 
in textu: προ πρ. σου ήγούμ*νός σου, ex duplici vereione. 
26 Cod. VII in marg. manu 2^, hic et v. 27. v Codd. 
X, 85, uterque in marg. sine nom. " Haec versio videtur 
Aquilae, qui alibi Si3E> vertit άτίκνωσι» Psal. xxxiv. 12." 
— Montef. Duplex versio, αηκνος oidi άγονος, est in Comp., 
Codd. 19, 108. * Sic in textu Codd. X, 85. 



122 



EXODUS. 



[Cap. XXIII. 27- 



27. "•TO^-nN. Terrorem meum. O'. τον φόβο 

%• Έβρ. μου <* Ά. Σ. την κατάπληξίν 
μου. 90 
VyQTT). Et conturbabo. Ο', και εκστήσω. 
"Αλλος- και πατάξω. 31 

28. ΠψΊ?]. Et ejiciet (crabro). Ο', και εκβαλεΐς 

(alia exempl. εκβαλεΐ, alia εκβαλώ 32 ). 

29. Τ3ΕΌ. Ο'. Vacat. %<Έβρ. άπο προσώπου 

aoV*. 33 
31. ΠΥΛΗ?• Ο', τή? Φυλιστιείμ. Ά. θ. ομοίως 

T01S Ο'. 2. των Φυλιστιαίων (β. Φυλισταίων) . 

ΤΤ^ΘΌ. Ο', άπο σου. "Αλλος- εναντίον σου. 35 

Cap. XXIII. 6. τγ^τογ >£ Έ/3ρ. σου < 3β η. 
-παντός*. 37 % Οι Γ. και 4 άθωον. 39 ίο. >& 
και 4 εζ. 39 II. υπολειπόμενα •)£ Ά. Σ. αυτών «4. 40 
ϊ6. — ττοί j^ety < 2θ. — σοι < 41 22. εάν ££• άκο^ «< 
άκούσητε.* 2 2$. -τό4 άγγελος. 43 24• καθελεΐς •% 
αυτούς 4. u 28. —και 4 τους Κύαίους. 46 3 1 • * ωί 
τοΰ — μεγάλου 4 ποταμού — Έιύφράτου ^, 46 

Cap. XXIV. 
6. Π!)3ΐΝη Dtoj. JE7 iw/Wt/ tn pelves. O'. e^c- 



χ6«ι/ (Σ. θ. ομοίως τοις Ο μ ) ety κρατήρας. 
Ά. εθηκεν εν προθύμασιν. 2 
9. ^Ρ^Ώ. Ο', της γερουσίας. Alia exempl. των 
πρεσβυτέρων. 3 

ίο. ^tnto? ^n ™ **?*• °'• Kai e?(W τ °" 

τόπον, ου είστήκει ό θεός του Ισραήλ. Ά. και 
εΐδον τον θεον Ισραήλ. Σ. και εΐδον όράματι 
τον θεον 'Ισραήλ* 

ΓΟΤ? ^Ϊ383?« Sicut opus pellucidum (s. tes- 
sellatum). Ο', ώσεϊ έργον πλίνθου ("Αλλος- 
λευκού 5 ). 

UyyDTl. Ο', του ουρανού. Σ. θ. κατά τ6ν ου- 
ρανόν. 

12. ηΠ^-ΠΝ. Ο', τα πνξία. Ά. Σ. θ. τάς 

πλάκας. 7 
Dnhirn. Ad docendum eos. C. νομοθετήσαι 
(Ά. φωτίσαι. Σ. ύποδεΐξαι 8 ) αύτοΐς. 

13. iJVNJJp. Minister ejus. Ο', ό παρεστηκως 

αύτω. Ά. Σ. θ. ό Xctroupyoy αύτοΰ. 9 

14. ^7"}ltp. Exspectate Π08. Ο', ησυχάζετε. Ά. 

καθίσατε . . Σ. περιμείνατε (s. προσμείνατε) . . 10 
ΦΣΡ. Accedat. Ο', προσπορευεσθωσαν. "Αλ- 
λος' προσεγγισάτω (s. — σάτωσα*'). 11 



Μ Syro-hex. Sic sine notis Comp., Codd. VII (manu 
2^), 1 4, 1 5, 1 6, alii. 30 Codd. X, 1 30 (cum Ά. pro Ά. Σ.). 
Sic sine nom. Nobil., Cod. 85 in marg. 31 Cod. VII in 

marg. raanu 2 da . 32 Prior lectio est in Codd. VII, X, 
14, 16, 18, aliis, et Syro-hex. (in plurali); posterior in 
Comp., Ald., Codd. III, 19, 75, aliis. Μ Syro-hex. in 

textu. Sic sine notis Comp., Codd. 14, 15, 16, alii, Arm. I. 
34 Syro-hex., qui in textu h- »^ »y, in lectione autem 
Symmacbi juULSWf habet. Cf. Hex. ad Psal. lv. 1. 
Jerem. xlvii. 4. Amos i. 8. Cod. VII in marg. manu 2^: 
τών αλλοφύλων. M Sic in textu Cod. 32. M Syro- 

hex. Sic eine notis Cod. 72. w Idera. M Idem. 

Sic sine notis Codd. 15, 53, 58, 72, Arm. 1. M Idem. 

Sic sine aster. Codd. 15, 72. 40 Idem. Sic sine notis 

Comp., Codd. 15, 53, 72, Arm. 1. tt Idem. 4a Idem 
(qui pingit : * iav okojj *). Vox άκοη deest in Ald., Codd. 
VII (a ι»» manu), 29, 53, aliia. 43 Idem. ** Idem. 
Sic sine aster. Comp., Codd. 14, 16, 25, alii, Arm. 1. 
45 Idem. u Idem (qui pingit : «W τοΰ -τ- μ. π. Ευφρά- 

του*). Vox MrydXov deest in Codd. 53, 58. 

Cap. XXIV. l Syro-hex. s Cod. 85, teste Montef. ; 



nam in collatione Holmesiana lectio anonyma est Cod. 
130 in textu: ϊβυκ(ν (sic) iv προθύμασιν. (Montef. vertit, 
in pateris, sensu ita postulante ; sed apud bouos scriptores 
προθύματα sunt τά προκατάργματα, η τα προ της Bvaias ytvo- 
μ /tva θυμιάματα, η πλακούντια, teste Schol. ad Aristoph. Plut. 

660.) Ad fls κρατήρα (sic) Cod. VII in marg. manu 2^ : 
fls τά: λ(κάνας; Cod. 56 autem 1B marg. : ets χίρνιδα (χίρ- 

νφα). 8 Sic Comp., Ald., Codd. III, VII, X, 14, 1 5, 16, 
alii (inter quos 131, cum yf povaias superscript. manu recen- 
tiore), Arm. 1, et Syro-hex. 4 Cod. 85, teste Montef. 

6 Cod. VII in marg. manu 2^. β Syro-hex. .1 ..». 
Λ»ν>>» οιΙολ/, indice in textu ante l.vi»? apposito. 
Sed locutio Syriaca aptanda est, ni fallor, Hebraeis 0X^3 
0*?^i?, pro quibus LXX verbose posuerunt, ωσπ^ρ tlbos 

στ(ρ(ώματος του ουρανού. Cf. Hex. ad Ezech. XXIV. 2. 

7 Codd. 85, 130 (cum Ά. Σ.). 8 Codd. 85, 130. Cf. ad 
Cap. iv. 12. 9 Nobil. (cum Ά. Σ.), Codd. 85 (teste Mon- 
tef.), 1 30. Cod. VII in marg. manu 2^ : Ά. Σ. θ. 6 λίΐτουργος 
αντφ (eic). 10 Codd. X, 85 (cum προσμ.). Cod. VII in 
marg. nianu 2«^: καθίσαπ. u Cod. VII 111 niarg. manu 
2^, cum compendio scripturae in fine. Cf. Hex. ad Job. 



-Cap. XXV. 6 (7).] 



EXODUS. 



123 



15. Djn. Ο', καϊ ίκάλυ^ν. "Αλλος• καϊ €σκί- 

aatv} 2 

16. ]3ψ*\ Ο', και κατύβη (Ά. Ισκήνωσ*ν. Σ. 

ίπαν^παύσατο 13 ) . 

18. TWO *ΓΓ1, Ο', και ην Uu. Alia exempl. 
και ήν Μωυσής. 1 * 

Cap. XXIV. 3. *<*' £& irrfira•* τα δικαιώματα. 16 
-τ άκουσόμ*θα και 4 ποιήσομίν. 19 g. — /cat «< Να- 
ίά/3. 17 1 2. ££• και 4 τύν νόμον. 18 1 6. — κύριος 4. 19 

Cap. XXV. 

2. *^Π . Ο', και Xa/3er6. Ά. θ. και λαβίτωσαν. 1 
tltynft, Oblationem. Ο', άπαρχάς. Ά. άφαί- 
ρζμα. Σ. θ. άπαρχήν. 2 

W? ^ΙΎ] "ϊψΝ. Qttem impellet cor ejus. Ο'. 
ofr aV ίό|?7 τ^ καρδία. Ά. ό θίλων . . Σ. ό 
«Vc θ(\ησ«ύί (β. προαιρίσ(ως) αυτοΰ . . 

4. ^Φ Π5?7'^• Fmnem cocci (pannos coccineos). 



Ο'. κ6κκινον διπλούν. Ά. σκώληκος διάφορον. 
Ο/ λοιποί- διβαφίς} 

5. Π'Ό'ΙΝΌ. Rubro colore infectas. Ο", ήρυθρο- 
δανωμίνα. Οί λοιποί' π^πυρρωμίνα. 6 

Ό^ψΠΓ\. Melium (s. phocarum). Ο', ύακίνθινα. 
Οί λοιποί' ίάνθινα? 

5 (Hebr. 6). ΓΤΠψΏΠ JDU 1 ? 0*$φ ΊΝΏ 1 ? ]Ώψ 

□"ΌΟΠ η^ΙΟϊρ^ . O/eMm i» us«m candelabri, 
aromata in usum olei unctionis et suffimenti 
odorati. O'. Vacat. Alia exempl. -r *«* ^ 
^ eXcuoi> e/y rfjv φαΰσιν, [καΥ\ θυμιάματα 
(Ά. Σ. θ. αρώματα 7 ) e/y τδ ίλαιον της χρί- 
ο~(ως, και (ίς τήΐ' auj/^eatf τοΟ θυμιάματος ^. β 

6 (7). DHW. Onychis. Ο', σαρδίου. ΟΊ λοιποί- 

6νυγος? 



γ*Αώ. 



Inclusionis (geinmae in fundas in- 



clusae). O'. — ety 4 την γλυφήν.™ Οι λοι- 
ποί• πληρώσεως. 11 



xli. 8. 12 Idem. 13 Cod. 85. Μ Sic Cod. 15, 

Syro-hex. (qui in marg. habet: ««). Holmes. ad άνίβη 
ds τό Spos ex Arab. I, 2 affert: sedebat Moses in rtionte; 
quae nescio an huc pertineant. u Syro-hex. (qui pin- 
git: 5Κκαϊ πάντα <t). Sic sine aster. Cod. 15, Arab. 2, 
Arm. ι. 1β Idem (qui male pingit: άκουσόμ(θα -τ-και* 

π.). Arab. Ι, 2 : audiemus et faciemus. 17 Idem. 

18 Idem. Sic sine aster. Codd. 15, 58, Arab. I, 2. 

19 Idem. 

Cap. XXV. ' Syro-hex. >ν ο-%ίτ>>ο .1 ,f. Sic in textu 
Comp., Codd. VII (ex corr. manu 2^), X (in marg.), 129. 
Praeterea Cod. VII in marg. manu ι™»: συ τωσαν, h. e. Σ. 
Χαβίτωσαν. s Syro-hex. .)V~*a,> .L .jx> .\l »>oS .(^. 

Ε Graecis libris Codd. 85, 130 afferunt: Ά. άφαίρίμα; 
Cod. Χ: Ά. άφαψίματα (quod fortaese ad ^Diin (^ribVVl) 
pertinet); Cod.VII in marg. manu 2^: άφαφψατα, δόματα. 
3 Idem: .o»i^a. ^aoj 0« .^o ,\J>^ ο'οι ./. Symmachi 
Syriaca ad literam Graeca fecimus ; quae tamen nescimus 
an potius vertenda eint, 6 ανθαίρΐτος (t^ fiavolq), quam 
integram locutionem ideni inteq>res posuit pro Hebraea 
3 < y\) Cap. xxxv. 5, 22 ; praeeertim cum Cod. 108 ad δόξη 
margini alloverit : ανθαφίτου. (Hebraea serviliter trans- 
tulit iDterpres Graeco-Ven.: hv αν προθνμοποιοίη ή καρδία οί; 
elegautiue Apostolue 2 Cor. ix. 7 : «αστοί καθώς προαιρΰται 
τη καρδία.) * Cod. X. Codd. 58, 130 m marg. eine 

nom.: σκώλικοί (s. σκόληκος) διάφορον. Cf. ad Cap. xxviii. 



5, 8, 29. xxxviii. 23, 53. Graeco-Ven. : σκώληξ ίρυθρός. 
6 Codd. X, 85 (cum simplici p), 130 (idem), et Cat. Ni- 
ceph. p. 833 (idem). Cod. VII in marg. manu 2^ glossas 

habet: πΐφοινιγμίνα, βφαμμίνα, μούσια. β Codd. Χ, 85 

(teste Montef.). Cf. Hex. ad Ezech. xvi. 10. Syro-hex. 
in marg. echolium affert : " Hyacinthus, id est τον estilhbon 
(.ouaX2^*e{?);" necnon ad Cap. xxxv. 7: "Pelles hya- 
cinthinae sunt τον estlibon («— n^^JHf) " Vocem Syria- 
cam, quae in Lexicis deaideratur, putat Ceriani ouinino 
esse Graecum στιλ^ό»', ut nomen sumptum. 7 Syro-hex. 

.(fort. JbiOOJio») (oooiot .1 .OD .}. Ad θνμιάματα Cod. Ιθ8 

in marg. : αρώματα. Cf. ad Cap. xxx. 23. 8 Syro-hex. 

(qui perverse pingit: τ- κα\ fXaiov — •Χκαί «»r τη» σ. τον 
θυμιάματος ^). Sic βΐηβ uotis, absente [καϊ], Codd. 1 28, 

129, 131 (in marg.), Cat. Niceph. p. 834, Arab. I, 2, 
Arm. 1. Cod. VII in marg. manu 2^: fkaiov «r καϋσ* 

(superscript. λυ Χ ), ηδνσματα i»'r Tkaiov της α\οιφης, και θνμίαμα 

τών ηδνσμάτων. Haec autem, tkatov (ηοη praemisso και) c»c 
την φανσιν — του θυμιάματος, post λίθους σαρδίου (ν. 7) legun- 
tur in Comp., Ald., Codd. 19, 56, 83, 108. • Codd. 85, 

130. Ad σαρδίους (sic) Cod. VII in marg. manu 2* 1 »: 
όνυχίους. Cf. Hex. ad Gen. ii. 12. l0 Obelus est in 
Syro-hex. u Codd. X, 85, qui haiic lectionem post 
sequentem *ls τό λόγιο» collocant. Etiam Cod. 1 30 affert : 
Οί λοιποί- τολογύς (τό λσγιίο») πληρωσίως. 



124 



EXODUS. 



[Cap. XXV. 6 (7)- 



6 (7). TDStb. In usum humeralis. Ο', «& τήν 

έπωμίδα (Ά. Σ. θ. έπίνδυμα 12 ). 

JttTIT). Et pectoralis. Ο', και τον ποδήρη. 
Ά. θ. (και) €ΐς το λόγιον} 3 

7 (8). "•Μψ"). Ο', και όφθήσομαι. Οι λοιποί• 

(και) σκηνώσω} 4 

9 (ίο). ]"ΠΜ. Ο', κιβωτον (—) μαρτυρίου < 15 Ά. 

γλωσσόκομον}* 
Ϊ3ΓΠ. Ο', τ6 πλάτος. "Αλλος• (το) εΰρος} 7 
ΊΠΏρ. Ο', το ΰψος. "Αλλος- το ανάστημα} 9 

10 (ι ι). "Ν• Marginem. Ο', κυ μάτια. Σ. στεφά- 

νην. 19 

11 (ι 2). Vnbi;S. Pedes ejus. Ο', κλίτ*; •)£ Σ. 

θ. αΐΛ•»7Ρ < 20 Σ. πλζυράς . . θ. μΙρ?7 . . 21 
Aliter : Ά. Σ. μέρη . , 22 

14 (15). Ι^ΝΓΤ. Ο', της κιβωτού. Alia exerapl. 
της διαθήκης. 23 



14 (15). ^?9 **R **7. Non recedent ab ea. 
Ο', ακίνητοι •% Σ. Θ. c£ αυτής «ί. 24 

16 (17). ^S?. Propitiatorium (s.operculum). O'. 

ίλαστήριον — έπίθψα Ί. 25 
Ο . ^ καΐ πηχ(ος και ήμίσου! το ttyoj αυτόν *•. 

17 (ι8). HttJjpn nnj. £# auro, opus tornatile. O'. 

χρυσοτορ€υτά. Alia exempl. χρυσά τορίυτά. 27 

Α. . Κίκομμίνον. Σ. θ. . ίκτίτορν^υμίνα. 

Γη!?}?. Ο", των /cXnw. Σ. 7W άκρων.™ 
19 (20). ""ίρδ• Expandentes. Ο', έκτΐίνοντΐς. Ά. 

€Κ7Γ€Τί£^01/Τ€9. 30 

D^p2b. Tegentes. Ο", συσκιάζοντ^ς. Ά. σκς- 
πάζοντες. 31 

21 (22). "^"J^l* ® conveniam. Ο'.καΙ γνωσθή- 

σομαι. ΟΙ λοιποί• συντά£ομαι. 3Ζ 

22 (23). DTO0 ^ ]Π7ψ. Mensam ex %ηο aca- 

ciae. Ο'. τράπ€ζαν [χρυσήν~\ χρυσίου καθα- 
ρού. Alia exempl. τράπ*ζαν >% θ. ίκ ξύλων 



12 Cod. 85, teste Montef. Cf. ad Cap. xxviii. 26. Cod. 
VII in marg. manu 2^: ds τό *φούδ κα\ tls τό λόγιον. 
Hieron. in Epist. LXIV ad Fabiolam, 15 (Opp. T. I, 
P• 363) '• " Sextum est vestimentum, quod Hebraica Hngua 
dicitur ephod. LXX ΐπωμίδα, id est, superhumerale ap- 
pellant; Aq. ίπίνδυμα, nos ephod suo ponimus nomine." 
13 Cod. X. Cod. 85 (teste Holmesii amanuensi) : Οί λοιποί• 
τό λόγιον. Paulo aliter Montef. ex eodem affert : Ά. Σ. 
Xoyiov. Ο', θ. ποδήρη. Cf. ad Cap. xxviii. 4. 14 Codd. 

X» 85,130. Sic Cod. VII in marg. manu 2<k sine nom. 
(Idem manu 2^ pro ποιήσίΐς et iv ΰμΐν juxta Hebraeum 
corrigit ποιήσουσι et iv μίσω αυτών.) 16 Sic Syro-hex., 

cum cuneolo tantum. Vox deest in Cod. VII solo. 
16 Cod. X. Sic in marg. sine nom. Codd. VII (nianu 2^), 
130. Montef. e Cod. 85 edidit: Ά. Σ. θ. γλωσσόκομον, in- 
vito Holmesii amanuensi, qui ad κιβωτόν exscripsit: Οί 
λοιποί• τό λόγιον. Ad Aquilam cf. Hex. ad Gen. 1. 26. 
1 Reg. v. 1. " Sic Codd. X, 130, uterque in marg. 

18 Cod. VII in marg. manu 2 da . Cf. Hex. ad 3 Reg. vi. 
10, 20. 4 Reg. xix. 23. Jesai. xxxvii. 24. Ezech. xl. 5. 
" Cod. X. *> Syro-hex. Sic eine notis Ald., Codd. 15, 
83, Arab. 1,2, Arm. 1. M Cod. X. Cod. 85 in raarg. 

sine nom. : μίρη. Ά Cod. 1 30. Pro Ά. C. fortasse pin- 

gendum Ά. θ. » Sic Ald., Codd. ΙΠ, VII (cum τψ κ. 

in marg. char. unciali), X, 19, 29, alii, Syro-hex. Duplex 
versio, της κ. της ο., eet in Comp., Codd. 15, 16, 18, aliis, 
Arm. 1. M Sic Syro-hex., et sine notis Cod. 15, 



Arab. 1, 2, Arm. ι. 2δ Syro-hex. Vox posterior deest 

in Cod. 58; in Codd. 19, 30, aliis, ante ίλαστήριον legitur. 
Ad ίλαστήριον Cod. VII in marg. manu 2^: σκίπασμα. 
(Ad χρυσίου καθαρού Montef. lectionem hexaplarem dedit: 
*ΑλλοΓ• χυτοί). Scilicet pro καθαροΰ in Ald., Cod. 58 babe- 
tur: καθαροΰ χυτοϋ.) * Sic in textu (poet τό ίτλάτοί 

Και/του 4) Syro-bex. Ne asteriscum in obelum mutemus, 
vetat scholium margini allitum : " Non invenimus in duo- 
bus exemplaribus editionis hujus των Ο', et propter hoc 
apposuimus ei asteriscum (|l3Jq^)." Eadem in textu 
babent Arab. 1 (cum simili scholio), 2. 27 Sic Comp., 
Ald., Codd. II (manu 2^), III, VII, 16, 18, alii, et Syro- 
hex. (yojio^-» ««-^» )^«??. Cf. w. 30, 35 in LXX 
et Syro-hex.). 28 Syro-bex. ** *-^j> ^ ••» ♦ l•***-? •/• 
.kfiDOjycu^a. Ad Aquilam pro Uk*; Ceriani corrigit 
\» « mi, juxta lectionem ejusdem interpretis ad v. 30, ver- 
tens, decorticatum, s. contumm, cujus verbi forma Peal 
occurrit in scholio ad Prov. xxiii. 3 1 versionie Syro-hex. : 
"*Y7Tfpov (Jbjwiio) vocat illud quo quis tundit (^li) pti- 
eanam, aut quid simile." w Cod. X. x Cod. X 

affert: Ά. (κπ(τάζοντα. Σ. σκεπάζοντίς. Ο', e κτ(ίνοντα ; ubi 
Symmachi lectio ad sequentem notam hexaplarem mani- 
festo pertinet. Ad «t«Wtm Nobil., et Cod. 130 in marg. 
sine nom. : (κπ*τάζονης. 31 Nobil., Cod. 1 30. Cod. X, 

ut supra: Σ. σκΐπάζοντα. Cf. Hex. ad Ezech. xxviii. 16. 
32 Nobil., Codd. X, 130 (cum συντάξωμαι). " Codex Reg. 
unus habet : οίον [fort. οί λ] συντάξομαι." — Montef. 



-Cap. XXV. 34 (35).] 



EXODUS. 



125 



άσηπτων «f. 33 Ά. . ξύλου σ(Τίίμ. Σ. . «κ ξύλων 
άκανθίνων** 

23 ( 24 ). "*"? *Ά *>™ Wj. Ο' -Vacat. ^md 

καταχρυσώσεις αυτήν χρυσίω καθαρω «4. 35 

^"71 ^ϊ• Marginem aureum. Cf. στρεπτά κυ- 
μάτια χρυσοί. Alia exempl. -τ στρεπτον 4 
κυμάτων χρυσοΰν. 3 * 

24 (25). -^J} 4• C — στρεπτον* κυμάτων .)£ 

Σ. θ. χρυσοΰν «4. 37 

25 (26). Λ?] 3^")^ ΊψΜ ΓΙΝΕΠ *gflN ^. 

Ο', «π τα τέσσαρα μέρη των ποδών αυτής. 
Alia exempl. «π τά τέσσαρα μέρη >>£ θ. ά 
έστι των τεσσάρων 4 ποδών αυτής. 39 

26 (27). ΓΠξΟΒΡΤ ΓΒ^Π. 7kp/ a /aemam. (Τ. 

ύπο Ti)f στίφάνην. "Αλλος' κατέναντι της 
στεφάνης. 90 

28 (29). VnitojT). Etphialas. Ο'. καΣ τά σποι/- 

ie?a. Σ. θ. καί τά? φιάλας.* 

29 (30). CpJJ ΠΠ7. p ewm faciei (coram Deo 

propositam). Ο', άρτους ένωπίους. Ά. άρ- 
τους προσώπου. Σ, (άρτους) προθέσεως, 41 



30(^ΐ).Τνύ^Ο. Ο'.ΤΟραπήν. Ά. ΜΚΟμμίνην. Σ. 

θ. ώί ο/ Ο'. 48 

Π^ν. Scapns ejus. Ο'. 6 καυλός avrijy. ΟΙ 
λοιποί• 6 μηρός (αυτής). 43 

φΊΡ^* Calices ejus. Ο', /cai ol κρατήρας 
(Ά. σκύφοι 44 ). 

ΓΡΓΠΕη. Et flores ejus. Ο', και τα κρίνα 
(Ά. βλαστοί. Σ. aV^* 6 ). 

32 (33)• 0,, 1£ψΡ D Tr?• Calices ad formam floria 
amygdalae facti. Ο', κρατήρες έκτετυπωμένοι 
καρυΐσκους. Ά. σκύφοι εξημυγδαλισμένοι. Σ. 
κρατήρα έντετορνευμένοι (β. ίκτ(τνπωμίνοι) αμύ- 
γδαλα, κ), κρατήρα (ξημνγδαλισμίνοι. 

-ihss mxn rtaga ungafa ctku ntz&tm 

: - τ ν χ ν'τ- -'τ \ : • • : τ : 

ΓΤΊ3^. Ο'. Vacat. %• και τρεις κρατήρες 
έκτετυπωμένοι καρυΐσκους εν καλαμίσκω τω 
ενι, σφαιρωτηρ και κρίνον (Ά. βλαστός. Σ. 
άνθος. θ. ως ol (Τ 47 ) <* 

34 (tf). Π2ΏΏ Ο^βΠ WTinn ΊήΒ?). Ο 7 . 
Vacat. Alia exempl. ££ και σφαιρωτηρ ύπο 
τους δύο καλαμΐσκους εξ αυτής «ί. 49 



33 Sic Syro-hex. (qui in marg. habet : χρνσίον καθαρού), 
et sine notis Comp., Codd. 15, 72, 108, Arab. 1, 2, Arm. 1. 
Duplex lectio, τρ. χρνσίον καθαρού ('κ ξ. άσηπτων, est ίη 
Codd. 19, 13 1 (cum « ξ. άσηπτων superscript. manu 2°*). 
34 Syro-hex. ♦Ι^α^αο Ualo ς*> .jx> vj^aoj Ux^? j. 
Cod. 108 in marg. sine nom.: άκάνθψον (sic). Cf. ad Cap. 
xxvi. 37. xxxv. 7. ** Sic Syro-hex. (qui male pingit: 
και κατ. αύτην χρνσίω Χκαθαρφ 4), et sine aster. Comp., Ald., 
Codd. 15, 58, 72, 83, 108, Arab. 1, 2, Arm. 1. M Sic 

Syro-hex., et sine obelo Codd. III, VII, X, 14, 16, 18, alii. 
37 Syro-hex. Prior vox deest in Cod. 54, Arab. 1,2; 
posteriorem sine notis agnoscunt Codd. III, 15, 106, 
Arab. 1, 2. K Sic Syro-hex., et sine notis Codd. 15, 72. 

39 Cod. VII superscript. manu 2<k. Cf. Hex. ad Ezech. 
xlv. 6. xlviii. 8. Graeco - Ven. : αντικρύ τού πίρικλύσματος. 

40 Syro-hex. ♦ »aiA*5o .1 ..χ». Duplex versio, κα\ τας 
φ. κα\ τά <πγ. est in Codd. Χ, 1 8, 74» a.liis. tt Nobil. 
(cum προσώπων), Codd. VII (in marg. manu 2 da ), 85 (teste 
Montef.), 130 (cum Ά. πρόσωπον προθίσ*ως), Cat Niceph. 
p. 843. Minue probabiliter Cod. Χ: Ά. Σ. πρόσωπον, θ. 
προθίσίως, repugnante etiam Syro-hex., qui affert : Σ. προ- 
θίσ(ωί (joo»jp loift . mf). Ad tvumiovs Cod. 56 in marg. 
notat: διπροσωπονς (&}&). *» Syro-hex. *■ ) K - r -* .}. 



* ^vi» ^i .1 .u». Cf. ad v. 17. « Codd. X, 85 
(ex quo Montef. exscripsit : *A. Σ. Θ. 6 μηρός αύτης ; Hol- 
mesii autem amanuensis: 6 μηρός, sine nom.), 130. Cat. 
Niceph. p. 844 : Ό κανλός. "Αλλον μηρός. ** Cod. 85. 
Cod. VII in marg. manu 2^ : ο» σκύφοι (sic). Ad ό κανλός 
Cod. 130 vitioee SCribit: a. c. κύφος' οί λ. δμηρος (sic). Cf. 
ad ν. 32. ** Codd. 85, 130. Nobil., Cat. Nicepb. ibid. : 
Σ. άνθη. M Syro-bex. jiaao? ^>o»N ν K*U l^s-^ •/• 

* .])aX? Rcuao? ^cnAv *jw {?. (Ad 11»•^., σκύφοι, cf. 
Hex. ad Gen. xliv. 2. Jerem. xxxv. 5.) Ε testibus Graecie 

Nobil. affert: Ά. (ξημνγδαλωμίνην [sc. λνχνίαν]. Σ. tKTtro- 

ρ(νμίνην όμύγ&άλον. Codd. 85 (teste Montef.), 130: Ά. ΐξη- 
μνγδαλισμίνοι. Σ. (ντ(τορν(νμίνοι. Cat. Nicepb. ibid. : Ά. 
ΐξημνγδαλωμίνην, (ΚΤ(τορ(νμ«νην αμύγδαλα. Tandem Cod. Χ '. 
Ά. (ξημνγδάλισμίνοι. Σ. ΐντίτορντνμίνοι αμύγδαλα, Ά quo 

proxime abest Syrus, si sumas eum vocem ί'ντίτορντνμίνοι 
paulo liberius quam de more reddidisse. 4T Syro-hex. 

* v ^- T 1 X .Uac .-» .Ui^ ./• ** Sic Syro- 
hex., et sine aeter. Comp. (cum cV t^ eVt κάλ.), Arab. 1, 2. 

49 Syro-bex. (qui piDgit : κα\ σφαιρωτηρ — •Χ• ί'ξ αύτης 4). SlC 

sine aster. Cod. VII in marg. manu 2**. 



126 



EXODUS. 



[Cap. XXV. 35 (36)- 



35 (36). «"Π?ί?Ρ. Ο', τορίντή. [Ά. έξημυγδαλω- 
μίνη.~\ Σ. ίκτ^τορν^υμένη. 60 

37 (38). ΓΡΠζτΡ^. Et /orcipem (emunctorium) 
ejus. Ο', και rbv ίπαρυστήρα αυτής. Οι 
λοιποί- λαβίδας. 51 
rn" , nrtfTO , l. Et receptacula ejus (ubi quae 
emuncta sunt, deponantur). Ο', και τα. υποθέ- 
ματα (Οι λοιποί' πυρίΐα 52 ) αυτής. Ά. Σ. Et 
vasa emunctoria ejus. 63 

Cap. XXV.3,4. *%Έβρ. καΙ* χαλκϊν, >£ Ο/ 
Γ", και 4 ύάκινθον, ^ Οι Γ", /cai ^ πορφύραν.^ 
4. — κ^κλωσμίνην 4, 8. — ^ τω ορβί Ί. 55 g. το 
μήκος ^ θ. αύτ^ί^ 56 . το πλάτο? ££• θ. αυτής 4. 
το ΰψος •*(. θ. αυτής 4. 57 ίο. — στρεπτά «4. δ8 1 1, 
το κλίτος >>£ Σ. θ. αι)τ?79 «4. 59 το κλίτος ^ αν- 
τής 4. 60 1 6. το /x^^oy ^ θ. αυτοί) <<. β1 τδ πλάτο? 
>£ αότον < β2 1 8. - δύο < ω κλίτη ^ Σ. θ. αυ- 
τού 4. Μ ig. τάς πτέρυγας •% Σ. θ. αυτών ^, 65 
22. τό /i^/coy £(•Ά. θ. αόττ7?< 6β τδ eupos ^Ά. 
θ. aiJr^y < 67 τδ ΰψος ££ Ά. θ. αόττ/? «ί. 68 24• ^D 



<rre0aVi7 & Ά. Σ. αυτής < Μ 25. ποιήσω ς >% ! Ε/3ρ. 
αύτζ? < 70 27- τ κα0αρω < 71 28. τα τρνβλία >£ Ο/ 
Γ 7 , αντ^?^. 72 τά? θυΐσκας ££• Έ/3ρ. αυτί)? «4, και 
τά σπονδίϊα ^Έβρ. αυτής 4, και τους κυάθους 
•%'Κβρ. αυτής ΊΡ 3 • 0ί καλαμίσκοι %'Έ,βρ. 
αυτής 4, και οι κρατήρας £κ£ Οί Γ", αυτής «4, και οι 
σφαιρωτήρες % Οι Γ', αυτής «4, και τα, κρίνα >>£ Οι 
V. αυτής 4. 7i 3 1 • πλαγίων %'Κβρ. αυτής 4. του 
κλίτους ΐ>£θί Γ", αυτής 4 του δευτέρου.™ $2. — 
και 4 τρΰς.™ $$. σφαιρωτήρες £(• αυτής 4. 77 34• 
— ούτω Ί. 78 35• 0ί ' ο•φαιρωτήρ(ς ^ Ά. θ. αυτών •ί, 
καί ο/ καλαμίσκοι ££• Ά. θ. αυτών 4 79 $6. προσώ- 
που >% ΟΙ Γ. αόττ^. 80 



Cap. XXVI. 

1. rtP"V[• Aulaea. Ο', αυλαίας. Ά.δέρρϊΐς. 1 
1ΦΠ. Ingeniosi (textoris). Ο', υφαντού. "Αλ- 
λος• ποικιλτοΰ. 2 



80 Sic Montef. e schedis Combefis. Cf. adv. 17. Aqui- 
lae lectionem prorsus alienam esse ab hoc loco quivis videt. 
61 Cod. X. Cf. Hex. ad Jesai. vi. 6. Syro-hex. ad κα\ τον 
ίπαρνστψα (J^pom ι \,o) affert : Ά. Σ. καϊ vasa emunctoria 

Ο^Λ^όΐϋ») αυτής. θ. κα\ λαβίδας (Ifr C\ \ν>) αυτί)?. Sed 

priorem lectionem ad και τά υποθέματα (} » «/ ν* ^ «) 
potius pertinere probabiliter opinatus est Ceriani ad loc. 
Cod. X affert: Ο', νποθίματα. Ot λοιπ. ιτνριατά κάλούμ€να 
τρνβλία, ubi pro πνριατα Ceriani corrigit πνρία (s. 7π>ρ«α) τα, 
h. e. patellae quae πνρΛα vocantwr. Cf. Exod. xxvii. 3. 
Num. xvi. 6 in Hebr. et LXX. M Syro-hex. (ut 

supra): .c^-? i^aoj^o .u» J. " Noster per l^ajeJLx» 
reddit statim in textu ίπόθίμα, bis ίνθίμιον (seu ut alii 
legunt, ανβίμιον) Exod. xxxvii. 17 (xxxviii. 16); ubi qui- 
dem Syrus omnino videtur ex usu vocis Syrae legisse 
ΐνθίμιον, non άνθίμιορ, quod Eccles. xii. 6 vertit JL.*^." — 
Ceriani. M Syro-bex. (Post aeteriscos duoa poste- 

rioree pro ^ fortasse pingendura iw, quae literae in cba- 
ractere Estrangb. vix, et ne vix quidem, distingui possunt) 
Copula prior deest in Comp., Ald., Codd. III, VII, X, 
16, 18, aliis; posteriores in Codd. VII, X, 16, 18, aliis. 
66 Idem. M Idem. Sic sine notis Codd. 15, 72, 

Arab. 1, 2. M Ideni. Pronomen est in Codd. 14, 15, 

16, aliia. « Idera. Vox deest in Cod. 58. δβ Idem. 
Sic sine notia Ald., Codd. 15, 83, Arab. 1, 2. * Idem. 



Sic sine aster. Cod. 15, Arab. 1, 2. 61 Idem. Sic sine 

notis Cod. 15, Arab. 1, 2. 62 Ideni. Sic sine aster. 

Codd. 15, 25, alii, Arab. 1, 2. 63 Idem. M Idem. 

Pronomen est in Codd. 14, 15, 16, aliis. w Idem. Sic 
sine notis Codd. 15, 72. M Idem. Pronomen est in 

Codtl. 15, 72. ^ Idem. Pronomen est in Cod. 15. 

88 Idem. Pronomen est in Codd. 14, 15, 16, aliis. 
69 Idem. Sic sine notis Cod. 15, Arab. 1, 2. 7 ° Idem. 

Sic sine notis Comp., Codd. 14, 15, 16, alii, Arab. 1, 2. 
71 Idem. Vox abest a Codd. 71, 76. 72 Idem. Pro- 

nomen legitur in libris omnibus. 73 Idem. Praeter 

Arab. 1, 2 pronomen prius est in Codd. 15, 72, alterum in 
Cod. 15, poeterius in Codd. 15, 58. 74 Idem. Prono- 

mina sunt in Codd. 15, 72 (excepto 3 tio ), Arab. 1, 2. 
76 Idem. Sicsinenotis Codd.15, 72, Arab.i, 2. 76 Idem. 
Copula deest in Cod. 58. n Idem. Sic sine aster. 

Codd. 15, 72, Arab. 1, 2. 78 Idera. 78 Idem. Pro- 

nomina sunt in Codd. 15, 72, Arab. 1, 2. 80 Idem. 

Sic sine notis Comp., Codd. 15, 19, 58, 72, 108. 

Cap. XXVI. J Cod. X. Syro-bex. in marg. : Ά. A6P- 
PIC (sic). Vocem Graecam in apograpbo suo male exara- 
tam uon interpretatus est Syrus noster, fortasse quia non 
intellexit; quod ei accidisse videtur ad Cant. Cant. ii. 17. 
Ad bippas ()k»-^-* • »-) cf. Hex. ad JesaL liv. 2. Jerem. 
xlix. 29. 2 Cod. X in marg. sine nom. 



-Cap. XXVI. 24] 



EXODUS. 



127 



sint laqueoli alter alteri. Ο', αντιπρόσωποι 
άντιπίπτουσαι (Σ. θ. συναντώσαι 3 ) ^ αϊ άγκύ- 
λαι «4* άλλήλαις εις εκάστην (alia exerapl. εις 
άλλήλας έκαστη 6 ). Tb Σαμαρειτικόν' διαδε- 
χόμεναι συμβολαι μία προς μίαν αντιπροσώπων, 
κατά τδ προσεχειν άλλήλαις.* 

β. "^.δ• Uncinos. Ο'. κρίκους. "Αλλο?• δακτυλίους. 7 
"ΙΠΝ ]3ψΏΠ ΓΓΓη. Ο', και εσται ή σκηνή μία. 
Ά. και εσται ή σκηνή -fev TJj σκηνή. 6 

7. D^V Π^ ν Τ?. Aulaea e pilis caprinis. Ο', δέρ- 
ρεις τριχίνας ("Αλλος" αίγείας 9 ). Ά. Σ. κα- j 
λυπτήρας τρίχινους. 10 

13. rurn"; ΐρ^η P]"W?• Ι» <?ο gwod redundat in ί 
longitudine aulaeorum. Ο', ck τοΟ υπερέχοντος 
των δέρρεων, εκ τοδ μήκους των δέρρεων. Alia 
exempl. e/c τοΟ υπερέχοντος ^ τοΟ μήκους 4 
των δέρρεων. 11 

15. CCh/pnTlN. Asseres. Ο', στύλους. Ά. Σ. 
θ. σανίδας. 12 
Ο'Ηρί*. Erectos. CK.Vacat. >£Ά.Θ.€στώ- 
ras< 13 



16. tt^ipD Τ}**. Longitudo asserie. Ο', ποιήσεις 

τύν στϋλον τύν Ινα. Alia exempl. % μήκος ^ 
— ποίησε ις 4 rbv στϋλον — τδμ ενα «4. 14 

17. ΠΊΤ. Impages. Ο", άγκωνίσκους. Ά. χίί- 

pay. Σ. κατοχίΓ?. 16 

18. 0^Γ){?ΓΓΓΙΝ. (Χ. στύλους (s. rot)y στνλοι /y). 

Ά. Σ. θ. τάς σανίδας. 19 

20. Π^ψΠ £ψΏΠ jfcjf^, Ε/ /ateri tabernaculi 

secundo. Ο', /ccu τδ κλίτος τδ δεύτερον. Alia 
exempl. κατά & το κλίτος ->£ τ^ί σκηνής 4 το 
δεύτερον. 17 

21. ΟΓΡ1ΠΝ. Ο', βάσεις αύτων (alia exempl. αύ- 

τοΓί"). 

^Ii5"? l^TO• Ο', τω στυλω. Άλλο?• ύπο- 
κάτω . , 19 

24. ntGftyD ΟΏΝΠ. Geminae ab inferiore parte. 
Ο'. e£ ίσου κάτωθεν. Ά. Σ. θ. διδυ/Α*νοιτ« 

'iti^VT^. Ο', εκ των κεφάλων (alia exempl. 
κεφαλίδων 21 ) *% αύτων Ί. 22 



8 Syro-hex. ♦ ..s.^9» Χ .«α. Ιη textu idem est 
Syriacum pro άντιπίπτουσαι. 4 Idem. Sic sine aster. 

Codd. 15, 72, 128 (sine artic). 6 Sic Comp., Ald., 

Codd. III, VII, X, 14, 15, 16, alii, et Syro-bex. β No- 
bil., Reg. unus, et Cat. Niceph. p. 848 (cum μια την μίαν 
αντί προσώπου). 7 Sic Cod. 75 i n textu. Cod. Χ in 

marg. sine nom. : δακτύλους (sic). 8 Cod. X. Lectio 

corrupta, cujus loco Aquila, ni fallor, scripsit : κα\ ίσται η 
σκηνή ΐν. 9 Cod. VII in marg. manu 2 da . 10 Cod. Χ. 
Nobil. affert : Schol. τρίχινοι καλυπτήρίς ; et sic Cod. 85 in 
marg. sine nom. Et reapse lectio scholiastara magis quam 
interpretem sapit, saltem Aquilam, cui potius vindicarem 
δί' /jpiis aiytiat. Cf. ad Cap. xxvi. 1. xxxv. 24. " Sic 

Syro-hex., et sine aster. Arab. 1, 2 (cura oc ™C μήκους ?), 
Arm. ed. In lectione vulgari baec, « τοϋ μ. των δ\, desunt 
in Codd. III, VII (a ι"» manu), 58, 59, 72, 118; quae 
fortasse in Origenis quoque exemplaribus perierant. 
12 "Sic Colbertinus codex." — Montef. Syro-bex. .*βο ./. 
.U? Jt. Theodoret. Quaest. LX in Exod. (Opp. T. I, 

p. 164): Είκοσι γαρ σανίδας «ιχί τ6 νότιον μίρος, και τοσαυτας 
τ6 βόρίΐον' σανίδας γαρ τους στύλους ώνόμασαν οι άλλοι ίρμη- 
vfvrai. 13 Syro-hex. in textu : >> ^,.ν> .η» .L ./χ. Sic 
sine notis Codd. 15, 56 (cum ίστηκότας), 72. " Lectionem 
paululum mutatam puto, ut in genere concordaret cum 



στύλουρ." — Ceriani. Cod. VII in marg. manu 2^: (και 

ποιησ(ΐς) τας σανίδας της σκηνής ίκ ξ. ά. Ίσταμίνας. 14 Sic 

Syro-hex., et sine aster. et obelis Codd. 15 (cum μήκος post 
ποιήσεις), *\2, Arab. ι, 2. Deest ποίησες in Codd. III, VII, 
X, 14, 16, aliis, et τον tva in Cod. 58. " Cod. X. No- 

bil., Cod. 85 (teste Montef.) : Σ. κατοχής. Vox κστοχινς, 
repagulum, nescio an occurrat nisi apud Callimachum in 
Hymn. ad Apoll. 6 : Αύτοι (eponte) νυν κατοχψς άνακλίνίσθί 
ΰυράων, ubi Spanbem. ad nostrum locum provocat. Cod. 
VII in marg. manu 2^: στρόφιγγας. 1β Syro-hex. .^. 

.^aj^. .L ,jx>. 1: Sic Syro-bex., et sine notis Codd. 15, 
58, 72 (onmes om. τό δώτιρον, ait Holmesius; sed hoc de 
Cod. 58 faleum esse testari possumus), Arab. 1, 2. (Ad 
βορράν (ν. 1 8) in Cod. VII superscripsit manus 2°*: wror; 
ad νότον autem (v. 20) eadem manus superscripsit : βορρά*; 
et sic Montef. ex Catenis suis.) " Sic Ald., Codd. III, 

VII, X, 14, 15, 16, alii, et Syro-hex. (cum αύτων in marg.). 
19 Cod. VII in marg. manu 2<k. *° Syro-hex. .1 .^o .1 
.V— »!S-^ ^» . -«|V>a Cod. VII in marg. manu 2«*»: 

διπλα'ι (8C. σανίδας). n SlC Ald., Codd. III, VH, 14, 15, 

16, alii, et Syro-hex. ().. Nft"o ^). Cod. 85 in marg.: 

φιλάδων, credo ex scriptura cujusdam codicis, κφαλων; unde 
Montef. edidit : "Αλλοι- φιλάδων. M Sic Syro-hex., et 



28 



EXODUS. 



[Cap. XXVI. 24- 



24. ΓΙΠΜΠ rygltsrrhto. Ad annulum alterum. 
Ο', εις σύμβλησιν (alia exempl. συμβολήν 23 ) 
μίαν. ν Αλλοί* εις τδ δακτύλων το εν. 24 

32. ΤΡΒ& Ο', στύλων. Ά. Σ. θ. ομοίως- στύ- 

λων. 26 

33. D^Dljpn nnjjl. Ο'. επι τωΊ> στύλων (s. τους 

στύλους). "Αλλος• ύποκάτωθεν των κρίκων. 29 

34. fnN hy nrfc§n-ftN nny). Et pones propi- 

tiatorium super arcam. Ο', και κατακαλύψεις 
τω καταπετάσματι (Γϊ2Π5Π) την κιβωτόν. Σ. 
καϊ θήσίΐ! (β. ίπιθησΐΐς) τό Ίλαστηριον (πι την κιβω- 
τόν. 97 

35. ]'ΕΕ?• Ο'. ΤΟ προς βορράν. (^>) καϊ ποιήσεις 

θυσιαστηριον θυμιατηριον θυμιάματος « ξύλων άσηπτων, 
καϊ ποιησ(ΐς αυτό πηχίως τό μήκος, και πηχίως τό tvpos, 
Τ(τράγωνον .... 

36. Λ?ΝΠ n 0?7 "^59 • Opeinmentum (velum) αί? 

introitum tabernaculi. Ο', επίσπαστρον (Ά. 



παρατανυσμον 29 ) •%Έβρ. τή θύρα, της σκη- 
νής 4.*° "Αλλοί• κατασκεπασμα εις άνοιγμα 
της σκέπης? 1 
37. CtSrt» **&£, Ο', στύλους % θ. άσ^πτοι/ί < 32 

Α. . σ€Τ(ίμ. Σ. . άκανθίνους. 33 

Cap. XXVI. 2. τ^ί αυλαίας της μιας (sic) — 
εσται 4.** το αύτύ — εσται •4? 6 4• *"" ποιήσεις 
τ avrfj (sic) «*. 3β 8. -τ «ίσται «< τριάκοντα? 7 μετρον 
το αύτο (sic) -r Ισται ^, 38 10 (in posteriore loco). 

— ποιήσεις «4. 39 12.— UTro/caXttyeiy εις τό πλεονάζον 
των δερρεων της σκηνής Ί. 40 13. £& θ. και 4 ίσται* 1 
καλύπτ-ρ •£ αυτήν 4. i2 \6. ήμίσους ^ πηγεως «ί. 43 
21. —€ί? αμφότερα τα. μέρη αύτοΰ 4, και δύο βάσεις 
τω στύλω τω Ινι — εις αμφότερα τα, μέρη αύτοΰ *4.** 
25• δεκαεξ ^ βάσεις ^, 46 — e/y αμφότερα τα, μέρη 
αύτοΰ •ί. 46 26. — &νί <^. 47 28. — &^t 4. — fre- 
ροι/ «^, 48 29. 7"oi>s δακτυλίους ^ θ. αύτων «^, 49 35• 

— τ^ί σκηνής 4 το προς βορράν. 50 



sine aster. Cod. 15. Β Sic Codd. ΠΙ, 71. 24 Cod. 

VII in marg. manu 2 <3a . Cf. v. 29 in LXX. Graeco-Ven. : 
προς τον κρίκον τον Ινα. 2δ Syro-hex. : " Ά. Σ. θ. similiter 
στύλων dixerunt hic." Eespicit lectionem trium inter- 
pretum ad v. 15 scriptor, ignarus, ut videtur, Hebraei 
arcbetypi. 2e Cod. VII in marg. manu 2<&. Fortasse 

est Aquilae, coll. Hex. ad Cap. xxxvi. 1 1 ; cujus quoque 
est lectio γλωσσόκομοι», quam ad κιβωτόν in marg. apponit 
idem codex. 27 Syro-hex. ^i• \ - ~>^ M r • qplo .»ae. 
♦ Jia-^i-o. Cf. Cap. xxv. 21 in LXX et Syro-hex. 
28 Syro-hex. in marg. : " (Exemplar) Hebraeum Samari- 
tanorum. Post haec est in eo exinde a: κα\ ποι^σίΐί — 
τΓτράγωνον. Quae etiam hic [nempe in textu LXXvirali] 
post ista reperies, post : κα\ γνώσονται δτι «γώ «/χι κύριος 6 
θ€Ος αύτων, 6 {ξαγαγων αυτούς ϊκ -γης Αιγύπτου, ίπικληθηναι 
αύτο'ις, κα\ tlvai αύτων θ(ός (Cap. xxix. 46)." Revera I0CU8 
allatus, και π-οίήσίίϊ — τίτράγωνον, initium est pericopae 
decem versuum textus Hebraeo-Samaritani post v. 35 in- 
sertae, quos Hebraeus habet Cap. xxx. 1-10. w Cod. X. 
Cod. 108 affert: Ά. Σ. πτάνυσμα (sic). Cf. Hex. ad Exod. 
xxvii. 16. Num. iv. 5, 26. Μ Syro-hex. (De nota b* 

aliquid dubii ne sit ^.) Haec desunt in Comp., Ald. 
(qui τί, θύρα tantum habet), Codd. II (in textu), ΙΠ, VII, 
X, 14, 16, aliis fere omnibus. Habent sine aster. Codd. 15, 
72, 130 (in marg.), Arab. 1, 2. 81 Cod. VII in marg. 

manu 2<K Aquilae esse crediderim, coll. Hex. ad Num. 
xy. 26, nisi vox κατασκίπασμα paululum obstiterit. Prae- 



terea Montef. e Regio 1825 edidit: "Αλλοί* παρακάλυμμα 
της θύρας της σκηνής ; quae glossa esse videtur VOClS (π'ισπα- 
στρον, qualis in marg. Cod. 128 legitur: (πίσπαστρον όνο- 
μάζ(ΐ της θύρας τ6 καταπίτασμα. Ceterum liuiinini aliquid 
passus est Procopius in Cat. Nicepb. p. 858, qui ad v. 37 
notat : διό δ μέν Ακύλας φησί' κα\ ποιήσεις τω ίπισπάστρω' 
οι δβ θ'* και ποιήσεις τω καταπΐτάσματι 4 στύλους. 32 SlC 

Syro-hex., et sine notis Ald., Codd. 15, 72, 83, 128, Arab. 
1, 2, Arm. 1. " Syro-bex. .|yaau .*λο .jp^ -λο» ./. 

Cf. ad Cap. xxv. 22. 34 Syro-hex. In lectione vul- 

gari, η αυλαία ή μία ίσται, ίσται deest in Codd. 58, Ί2. 
36 Idem. " Idem. Pronomen αύταίς (sic) deest in 

Codd. 19, 108, Arab. 1, 2. 37 Idem. Sic sine obelo 

Ald., Codd. II I, VII, 14, 15, 16, alii. ™ Idem. Vox 

deest in Cod. 58. . w Idem. *° Idem, in quo 

sequentia, ύποκαλύ^ις οπίσω της σκηνής, ex homoeoteleuto 
exciderunt. In Cod. 58 haec, ύποκ. (ίς τό πλεονάζον, desi- 
derantur. 41 Idem. Sic sine notis Comp., Ald., Codd. 

15, 19, alii, Arab. 1, 2. ** Idem. Sic sine aster. Codd. 
15, 72, 128, Arab. 1, 2. " Idem. * 4 Idem, qui male 
pingit: -^άς άμφόπρα — αυτού (posterius) «<. Posterius etp 
άμφ. τα μ. αύτοΰ deest ία Codd. 58, 7 1 » IQ 6. tt Idem. 

Sic sine notis Cod. VII manu 2^. 4e Idem. 47 Idem. 
48 Idem, qui perperam pingit : 1- από τοΰ ίνός •* κλίτους *ίς 
τό tTtpov κλίτος 4. *° Idem. Sic sine notis Codd. 15,72. 
60 Idem. In Cod. 58 abest της σκηνής. 



-Cap. XXVII. 20.] 



Ε Χ D U S. 



123 



Cap. XXVII. 

4. ΠψΊ ΓΛ$0 "Ο?*?• Craticulam operis reticulati. 

Ο', kayapav Ζργω δικτυωτω. Οι λοιποί• κοσκί- 
νωμα δικτυωτόν. 1 

5. 13Ί3 ΓίΠη. Sub ambitum. Ο', νπδ τ^ν έσχά- 

ραν {Αλλος- σννθίσιν 2 ). 
1»ψ»Μ• Opw* reticulatum. Ο', ι) ίσχάρα. Ά. 

Σ. θ. τό δίκτυοι/. 

6. *5ϊ D??^7 ^Ί•?• Ο', τω θυσιαστή ρίω αναφο- 

ρά?. Alia exempl. αναφοράς τω θυσιαστήριο), 

άναφορΰς. 4 Ά. Σ. θ. άρτηρας. 6 

7. 'ίΠΝ HNfcD. Quando portatur. Ο', kv τω aipeiv 

αυτό. Alia exempl. ώστ€ afp€ti> αι)τό. β 

9. PfJOVl-nja ΠΝΕ) 1 ?. ^rf / a /ws meridiei ad aus- 

trum. Ο'. €ί? τδ κλίτος το προς λίβα (alia 
exempl. νότο»/ 7 ). 

10. DiTgttjrfi. Et juncturae earum. Ο', και αϊ 

γαλίδζς. Α. (και τα) προσκο\\ήματα (s. σ~υγκο\\ή- 
ματα). 

11. |^S2f. Ο', τω προ? άπηλιώτην (alia exempl. 

βορράι/ 9 ). 



11. DtyTp. Λ«/α<?α. Ο', /στί'α. ΆλλοΓ πλ(- 
κτόν. 10 

13. ΠΓηηρ ΠΏ"τρ ΠΝ5ρ7• ^rf fefa* orientale ad 
orientem. Ο'. (τί}ρ αύλ^ί) τ^ρ (alia exerapl. 
τδ 11 ) 7τρδρ νότοι/ (alia exempl. ανατολάς 1 *). 
Alia exempl. ^ το πρώτον «•ί τδ πρδ$• άνα- 

Τθλθ5ί. 13 Α. θ. «Zf τό κλιτό? ... Σ. κατά πρόσω- 



14. ΠΟ??• Lateri. Ο', τω κλί'τει τω ^j/i'. Ά. Σ. 

ττ} ώμία. 15 

15. ΓΡ2ΦΠ ^Γ^Τ). Ο'. και τδ /τλίτορ τδ δίύτ^ρον. 

Α. Σ. t/. και tj; ώ/χία τί/ otvTfpa. 

16. "-ΤΡ?• Operimentum. Ο', κάλυμμα. Ά. Σ. 

παρατάνυσ/χα. 17 

ΊίψΌ. Contorta (e pluribus filis). Ο'. *e- 
κλωσμίνης. Alia exempl. νίνησμίνης, s. δια- 
νζνησμίνου} 9 

Dj?h nto^Q. Ορι/* plumarii. O'. ττ} ποικιλία 
του ραφιδίυτοΰ. "Αλλος- ipyov ποικιλτοϋ} 9 

20. ΓΡ] ]Ώψ. O/ewm ο/ίι-αί". Ο'. !Xatox> e£ eXateoi/. 
Schol. (οι5κ) c/c σπερμάτων.™ 



Cap. XXVII. > Cod. X. Cod. 108 : Σ. θ. κοσκψωμα (sic). 
Syro-hex. affert: .ILa^? y( .1 .<jx> ./, h. e. i>s κοσκινού, 
vel, ei )Ld^X «-./ lcfias, ώ? κόσκινο•/; innuens, ut videtur, 
per κοσκίνωμα intelligendum esse non tam cribrum, quam 
quid simile cribro. (Ad ίσχάραν Montef. affert scholium 
e Catenis MSS. : eiSos κανκίου [cf. Hex. ad Gen. xliv. 2], h 
als [Niceph. ω] άνίματτον συν τφ (Καίω την σίμίδαλιν, κ. τ. ί. ; 
quod ad τόν κάλνΊττήρα αύτοϋ (ν. 3) diserte refert Αηοη. in 
Cat. Niceph. ρ. 86ο.) 2 Cod. Χ in marg. sine nom. 

3 Syro-hex. (cum indice ad άναφορΰς posterius (v. 6) male 
appicto): ♦ Ji•--» .1 •«* ./. * Sic Cod. 15, Arab. 1, 2, 
Arm. i, Syro-hex. 6 Syro-hex. Jo η » .1 .«β ./. Cf. 

Neh. iv. 17 in LXX. Ad άναφορΰ* Cod. VII in marg. 
manu 2**: άναβαστάζοντας. β Sic Codd. 30, 129, 131 

(qui ad «V τφ in marg. pingit : Sxrrt). Duplex, ut videtur, 
versio eet in Codd. 14, 16, 25, aliis. Cod. 25 ad iv τψ in 
marg. habet: ews, unde Montef. lectionem vix Graecam 
eruit : "Αλλος* «ωΓ aipfn• αυτό. r Sic Ald., Codd. VII, X, 

14, 15, 16, alii, Syro-hex. Mox v. 10 ad VJBJJ, o'. ol 
οτΰλοι αυτών, Montef. post Drus